Türkiye'nin Muhasebe Kitapları Satış Sitesi
Genel Muhasebe

Genel Muhasebe

E.Baş Hesap Uzmanı YMM A. Tugay Yücel


Baskı Tarihi: Ekim 2018
Sayfa Sayısı: 790 Sayfa
Fiyatı: 110 TL
İndirimli Fiyatı:87 TL (Kdv Dahil)
SİTEMİZDE GÜNCELLEME YAPILMAKTADIR!
(Şu an için sitemizden sipariş alınamamaktadır.)
KİTAP HAKKINDA
  • Google
  • Tw
  • Fb

Genel Muhasebe, E.Baş Hesap Uzmanı, YMM A. Tugay YÜCEL tarafından yazılmıştır. Okuyucuları Yeni Türk Ticaret Kanunu, Türkiye Muhasebe Standartları, Vergi Kanunları Ve Diğer İlgili Kanunlara Göre Güncelleştirilmiş Tek Düzen, Muhasebe Sistemi Uygulamalar çerçevesinde inceleyerek zenginleştirilen Genel Muhasebe kitabının siz değerli okurlarımıza faydalı olmasını umuyoruz. Kısa sürede teslimat olanakları ile Genel Muhasebe sitemizden temin edebilirsiniz.

YENİ TÜRK TİCARET KANUNU
TÜRKİYE MUHASEBE STANDARTLARI
VERGİ KANUNLARI VE DİĞER İLGİLİ KANUNLARA GÖRE GÜNCELLEŞTİRİLMİŞ TEK DÜZEN
MUHASEBE SİSTEMİ UYGULAMALARI

ÖNSÖZ

Kitabımızda yer alan miktar ve hadler III.baskı nedeniyle 01.01.2014 tarihi itibariyle güncelleştirilmiştir. Kitabımızın III. baskısını da titiz bir çalışma ile gerçekleştiren Maliye Hesap Uzmanları Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Necdet Gökmen’e; Dernek Yayınları Müdürü Bekir Yıl­dırım’a, Dernek çalışanlarına, kitabımızı baskıya hazırlayan Deniz Kayak Hanıma teşekkürlerimi sunarım.

Ankara, Nisan 2014

A. Tugay YÜCEL

Maliye E. Baş Hesap Uzmanı Hacettepe Üniversitesi Öğretim Görevlisi YMM

 

 

 

Kitabımızın I.baskısından sonra geçen süreçte muhasebe ve finansal raporlamaya ilişkin konularda aşağıdaki önemli değişiklikler olmuştur:

-Muhasabe uygulamalarına da dayanak oluşturan ve yön veren

13.01.2011  Tarih Ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu kabul edilmiştir.

-04.02.2011 tarihli ve 6098 sayılı “Türk Borçlar Kanunu”, 01.07.2012 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

-26.09.2011 tarihli ve 660 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile Türkiye Muhasebe Standartları Kurulu kaldırılmış; aynı Kararname ile yerine Başbakanlığa bağlı “Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu” kurulmuştur. Kurum, muhasebe standartları, de­netim standartları ve bağımsız denetçilerin yetkilendirilmesi ile gözetil­mesi hususlarında tek yetkili merci olmuştur.

-     “31.01.2012 tarihli ve 6273 sayılı Çek Kanununda Değişiklik Ya­pılmasına Dair Kanun” ile Çek Kanunu’nda değişiklikler yapılmıştır.

-   Uygulamada ortaya çıkabilecek sorunları asgariye indirmek ama­cıyla 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nda “ 26.06.2012 tarih ve 6335 sayılı Kanun”la, değişiklikler yapılmıştır.

- Maliye Bakanlığı ile Gümrük ve Ticaret Bakanlığı tarafından, tutu­lacak defterlerin elektronik ortamda veya dosyalama suretiyle tutulabi­leceği ve bu defterlerin açılış ve kapanış onaylarının şekli ve esasları konusunda “1 Sıra No’lu Elektronik Defter Genel Tebliği” 13.12.2011 gün ve 28141 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.

-    Maliye Bakanlığı ile Gümrük ve Ticaret Bakanlığınca müştereken hazırlanan “Ticari Defterlere İlişkin Tebliğ”, 19.12.2012 gün ve 28502 Sayılı Resmi Gazete’de duyurulmuştur.

-   Kamu Gözetimi Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu, Tür­kiye Muhasebe Standartlarının uygulama kapsamına ilişkin olarak

14.11.2012   tarihli Kararı,almıştır.

-  Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu 13.12.2012 tarih ve 28496 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Anılan Kanun ile 28.06.1985 tarihli 3226 sayılı Finansal Kiralama Ka­nunu ve 06.10.1983 tarihli 90 sayılı Ödünç Para Verme İşleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname yürürlükten kaldırılmıştır.

- Mükelleflere elektronik fatura kullanma ve elektronik defter tutma zorunluluğu getirilmesine ilişkin 421 Sıra No’lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği 14.12.2012 gün ve 28497 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmış­tır.

-1981 yılından beri uygulanmakta olan 2499 sayılı Sermaye Piya­sası Kanunu, 30.12.2012 tarih ve 6362 Sayılı Sermaye Piyasası Kanunu ile yürürlükten kaldırılmıştır.

-Yeni Türk Ticaret Kanunu uyarınca bağımsız denetime tabi olacak şirketler, 23.01.2013 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan 2012/4213 sa­yılı Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenmiştir.

-“Kamu Gözetimi Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu”nun Bağımsız Denetime Tabi Olacak Şirketlerin Belirlenmesine Dair Bakan­lar Kurulu Kararına İlişkin Usul Ve Esasları”, 12.03.2013 gün ve 28585 sayılı Resmi Gazete ‘de yayımlanmıştır.

-“Kamu Gözetimi Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu”nun,

25.04.2013   tarihli ve 82 sayılı toplantısında, 6102 sayılı Ticaret Kanu­nunun 88.maddesi ile 660 sayılı KHK’nın 9.maddesine dayanılarak ha­zırlanan finansal tablo örnekleri ve kullanma rehberinin yayınlanmasına karar verilmiştir.

Yukarıda saydığımız önemli değişiklikler I. Baskısı tükenen kitabımızın yenilenmesini zorunlu kılmıştır. Öte yandan Ticari defterlerin Vergi Usul Ka­nunu hükümlerine göre tutulmasına devam edilmesi nedeniyle kıymet ha­reketlerinin Türkiye Muhasebe Standartlarına göre muhasebeleştirilmesine ilişkin örnekler verilmemiştir. Buna karşılık, finansal tabloların düzenlenmesi için gerekli bilgileri içeren TMS ile ilgili açıklamalara örnekleriyle birlikte yer verilmiştir. Bu bağlamda Kitabımız yeniden gözden geçirilmiş; mevzuat açısından mayıs/2013 itibariyle güncelleştirilmiştir.

Kitabımızın II. baskısı için destek veren ve titiz bir çalışma ile gerçek­leştiren Maliye Hesap Uzmanları Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Nec­det Gökmen’e; Dernek Yayınları Müdürü Bekir Yıldırım’a, Dernek çalışanlarına, kitabımızı baskıya hazırlayan Deniz Kayak Hanıma teşek­kürlerimi sunuyorum. Yine kitabın bu baskısının gözden geçirilmesinde ve iyileştirilmesinde büyük katkıları bulunan değerli meslektaşlarım Ma­liye E. Baş Hesap Uzmanı Yener Mercimekçi, Vergi Baş Müfettişi(Maliye E. Baş Hesap Uzmanı) Mustafa Özdil ve Vergi Baş Müfettişi(Maliye E. Baş Hesap Uzmanı) Akın Akbulut’a teşekkürü bir borç bilirim.

Ankara, Eylül 2013

A. Tugay YÜCEL

Maliye E. Baş Hesap Uzmanı Hacettepe Üniversitesi Öğretim Görevlisi YMM

 

ÖNSÖZ

Genel olarak muhasebe konuları ile hiç ilgilenmemiş çoğu kişiye başlangıçta muhasebe zor gelmektedir. Bu durum son derecede nor­mal karşılanmalıdır. Kişiler, Yüksek Okula veya Üniversiteye başladı­ğında, gerçek hayatta devamlı surette duyduğu muhasebe, işletme, alım-satım, kar-zarar, bilanço vb. gibi kavramlarla karşılaşmakta; daha önceki uğraşı konularından farklı olan bu kavramları anlamakta zorlan- maktadır. Bu kitabın temel amaçlarından birisi de muhasebeye yeni başlayanlara muhasebenin çok da zor bir konu olmadığını göstermek, muhasebenin net ve yalın mantığını verebilmek; muhasebeyi zevkli bir uğraşı konusu haline getirebilmektir. Bu nedenle, kitapta başlangıçta ilk konular ayrıntılarından arındırılarak işlenmiş, konuların ayrıntıları ise daha ileriki bölümlere bırakılmıştır. Örneğin; ticari mal hareketlerinin iş­lenmesine ilerleyen bölümlerde yer verilmiştir. Bu çerçevede başlangıç işlemlerinin muhasebeleştirilmesinde Katma Değer Vergisi dikkate alın­mamış; Katma Değer Vergisinin muhasebeleştirilmesine ilerideki bö­lümlerde yer verilmiştir.

Öte yandan muhasebe öğretiminde karşılaşılan önemli zorluklardan biri de muhasebenin, diğer sosyal bilimlerle yakın ilişkisinin olmasıdır. Bilindiği üzere, muhasebenin birçok konusu; Vergi Hukuku, Ticaret Hu­kuku, Sermaye Piyasası Mevzuatı, Borçlar Hukuku ve diğer konularla iç içedir. Bu da muhasebe bilgilerinin yanında konu ile ilgili yukarıda saydığımız diğer bilgilerin de verilmesini zorunlu kılmaktadır. Bu ne­denle, muhasebe konularını işlerken diğer disiplinlerin konuya ilişkin açıklamalarına da önem verilmiştir.

Bilindiği üzere, muhasebede işlemler, verilerin iyice kavranması ve bu verilere muhasebe kurallarının uygulanması suretiyle gerçekleştiril- mektedir. Bu gerçekleştirme; kişinin okuduğunu anlaması, olayla bü­tünleşmesi ve bol pratik yapmasıyla mümkün olabilmektedir. Bu açıdan konuların mümkün olduğu kadar basit bir şekilde anlatılmasına ve ko­nuların özellik arzeden noktalarının belirtilmesine çalışılmıştır.

“İşletmenin dili” olarak da tanımlanan muhasebe, işletmenin gerçek durumunu yansıtan bir ayna gibidir. Muhasebenin, işletmenin gerçek durumunu yansıtması ise yılların birikimi ile oluşan “muhasebe temel kavramlarına” ve “ilkelerine” uyulması ile mümkündür. Bu kurallara uyan bir muhasebe, işletmenin gerçek durumunu gösterecektir.

Bu nedenlerle, Vergi Kanunları ile Sermaye Piyasası Mevzuatı açı­sından mali tabloların düzenlenmesi, muhasebe kurallarının uygulanma­sı ile yapılacak tespitleri etkilemeyecektir. İşte ülkemizde 1984 yılından beri, sözünü ettiğimiz kuralları da içeren

âağfemafe Amerika’daki Enron skandali He 2008 yılı Eylül ayında ABD’de başlayan ve Dünya’ya yayılan konut krizinin temelinde muhasebe temel kavramları ile ilkelerini göz ardı etmek yatmaktadır.

Bu açılardan parasal aktivitenin olduğu her iktisadi üniteye muhasebeyi yerleştirmenin getireceği faydalar sayılamayacak kadar çoktur. Tüm bunlar, muhasebe öğretiminin, muhasebenin yaygınlaştırılmasının, şef­faf bir toplum oluşturmak açısından ne derecede vazgeçilmez olduğunu göstermektedir. Bu kitap, muhasebenin şeffaf bir toplum oluşturma amacına hizmet ettiği ölçüde başarılı olacaktır.

Kitabımızın tüm açıklamaları, Ülkemizde 1984 yılından beri uygula­nan “Tekdüzen Muhasebe Sistemi Uygulamalarına dayanmaktadır. Bu açıklamalarımızda, bilançonun aktif ve pasif hesaplan ayrı ayrı; bu he­sapları düzenleyen hesaplar ise ait oldukları hesaplar içinde ele alın­mıştır. Örneğin, birikmiş amortismanlar, duran varlık hesaplarında işlenmiştir. Yine muhasebe en yaygın uygulamasını, vergisel mükellefi­yetleri olan işletmelerimizde bulmaktadır. Bu nedenle açıklamalarımızda salt muhasebe yanında vergisel yükümlülüklerin de dikkate alınmasına önem verilmiş, uygulama bağı ihmal edilmemiştir. Kitaba ilişkin tüm açıklamalarımız mevzuat açısından 01 Haziran 2010 tarihi itibariyle gün­celleştirilmiştir. Ayrıca, Ülkemiz muhasebe uygulamasında yerini alacak olan “Türkiye Muhasebe Standartlarına “da gereken önem verilmiş; ancak yeni Türk Ticaret Kanunu Tasarısının kanunlaşmaması nedeniyle uygulamaya yönelik örnekler verilmemiştir. Öte yandan bu kitabın sa­dece muhasebeye yeni başlayanlar için değil, muhasebe bilgisini ge­liştirmek isteyenlere, meslek sınavlarına hazırlananlara, özellikle uygulamadaki vergi muhasebesinde bilgi sahibi olmak isteyenlere de faydalı olacağını umuyorum.

Bu vesile ile mensubu olmaktan gurur duyduğum, bizi yoğun, kaliteli ve özverili bir eğitimle yetiştiren; 29 Mayıs 2010 tarihinde 65. Kuruluş yılını kutlayan Maliye Bakanlığı Hesap Uzmanları Kurulu’na; tüm üstat­larıma; titiz bir çalışma ile kitabın basımını gerçekleştiren “Maliye Hesap Uzmanları Derneği’ne”; Dernek çalışanlarına özellikle Deniz Kayak Ha­nıma teşekkürlerimi sunuyorum. Yine bu kitabın yazılmasında teşvikle­rini ve katkılarını esirgemeyen tüm üstat ve arkadaşlarıma ve özellikle E.Baş Hesap Uzmanları Yücel Ergün üstadıma ve Koray Tiritoğlu’na; Uygulamaları Genel Tebliğleri” ile şekillenen bir muhasebe uygula­ması başlatılmış bulunmaktadır. Anılan tebliğlerle şekillenen ve gelişen muhasebe uygulamaları, işletmenin gerçek durumunu tespit etmenin en açık yolu olmuştur. Bu yoldan sapılması halinde düzenlenecek mali tablolar, şeklen işletmelerin gerçek durumunu gösteriyor olsa da “gü­venilir” olmaktan çıkacaklardır. Muhasebenin dilinden anlayanlar ise anılan tabloların“gerçeklikten” ne derece ayrıldığını tespit edebilecek­lerdir. Bu bağlamda Amerika’daki Enron skandali ile 2008 yılı Eylül ayında ABD’de başlayan ve Dünya’ya yayılan konut krizinin temelinde muhasebe temel kavramları ile ilkelerini göz ardı etmek yatmaktadır. Bu açılardan parasal aktivitenin olduğu her iktisadi üniteye muhasebeyi yerleştirmenin getireceği faydalar sayılamayacak kadar çoktur. Tüm bunlar, muhasebe öğretiminin, muhasebenin yaygınlaştırılmasının, şef­faf bir toplum oluşturmak açısından ne derecede vazgeçilmez olduğunu göstermektedir. Bu kitap, muhasebenin şeffaf bir toplum oluşturma amacına hizmet ettiği ölçüde başarılı olacaktır.

Kitabımızın tüm açıklamaları, Ülkemizde 1984 yılından beri uygula­nan “Tekdüzen Muhasebe Sistemi Uygulamalarına dayanmaktadır. Bu açıklamalarımızda, bilançonun aktif ve pasif hesapları ayrı ayrı; bu he­sapları düzenleyen hesaplar ise ait oldukları hesaplar içinde ele alın­mıştır. Örneğin, birikmiş amortismanlar, duran varlık hesaplarında işlenmiştir. Yine muhasebe en yaygın uygulamasını, vergisel mükellefi­yetleri olan işletmelerimizde bulmaktadır. Bu nedenle açıklamalarımızda salt muhasebe yanında vergisel yükümlülüklerin de dikkate alınmasına önem verilmiş, uygulama bağı ihmal edilmemiştir. Kitaba ilişkin tüm açıklamalarımız mevzuat açısından 01 Haziran 2010 tarihi itibariyle gün­celleştirilmiştir. Ayrıca, Ülkemiz muhasebe uygulamasında yerini alacak olan “Türkiye Muhasebe Standartlarına “da gereken önem verilmiş; ancak yeni Türk Ticaret Kanunu Tasarısının kanunlaşmaması nedeniyle uygulamaya yönelik örnekler verilmemiştir. Öte yandan bu kitabın sa­dece muhasebeye yeni başlayanlar için değil, muhasebe bilgisini ge­liştirmek isteyenlere, meslek sınavlarına hazırlananlara, özellikle uygulamadaki vergi muhasebesinde bilgi sahibi olmak isteyenlere de faydalı olacağını umuyorum.

Bu vesile ile mensubu olmaktan gurur duyduğum, bizi yoğun, kaliteli ve özverili bir eğitimle yetiştiren; 29 Mayıs 2010 tarihinde 65. Kuruluş yılını kutlayan Maliye Bakanlığı Hesap Uzmanları Kurulu’na; tüm üstat­larıma; titiz bir çalışma ile kitabın basımını gerçekleştiren “Maliye Hesap Uzmanları Derneği’ne”; Dernek çalışanlarına özellikle Deniz Kayak Ha­nıma teşekkürlerimi sunuyorum. Yine bu kitabın yazılmasında teşvikle­rini ve katkılarını esirgemeyen tüm üstat ve arkadaşlarıma ve özellikle E.Baş Hesap Uzmanları Yücel Ergün üstadıma ve Koray Tiritoğlu’na;

kitabın gözden geçirilmesinde ve iyileştirilmesinde büyük katkıları bu­lunan değerli meslektaşlarım Baş Hesap Uzmanları Yener Mercimekçi ile Mustafa Özdil’e; Hesap Uzmanı Kağan Bayraktar’a teşekkürü bir borç bilirim.

Bu bağlamda bu kitabın yazılması hususunda en büyük teşviki veren Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesinin, İktisat, Ma­liye, Siyaset ve Kamu Yönetimi bölümlerine mensup değerli öğrencile­rime ve özellikle kitabın formatlanmasında büyük emeği geçen değerli mezun öğrencilerimden Abdullah Eryılmaz’a da teşekkürlerimi iletiyo­rum.

 

A. Tugay YÜCEL, Maliye E. Baş Hesap Uzmanı Hacettepe Üniversitesi Öğretim Görevlisi YMM

İÇİNDEKİLER

II.BASKI ÖNSÖZÜ……………………………………………………………………v

ÖNSÖZ …………………………………………………………………………………vii

BİRİNCİ KISIM

MUHASEBEYE GİRİŞ

BİRİNCİ BÖLÜM: MUHASEBEYE İLİŞKİN GENEL BİLGİLER

A. MUHASEBENİN ÖNEMİ ……………………………………………………..3

B. MUHASEBENİN TANIMI ……………………………………………………..4

C. MUHASEBENİN TEMEL FONKSİYONLARI ……………………………5

D. MUHASEBE (ACCOUNTING) İLE KAYIT TUTMA (DEFTER

TUTMA = BOOKKEEPING) ARASINDAKİ FARK ……………………..6

E. MUHASEBE İLE İLGİLİ KİŞİ VE KURULUŞLAR ………………………6

F. MUHASEBENİN AMAÇLARI ………………………………………………..7

G. MUHASEBENİN KAPSAMI ………………………………………………….8

H. MUHASEBENİN GELİŞİMİ ………………………………………………….9

İ. ÜLKEMİZDE MUHASEBE EĞİTİMİ ……………………………………10

J. 2008 EKONOMİK KRİZİ VE MUHASEBE …………………………….10

K. TÜRKİYE’DE MUHASEBENİN GELİŞİMİ VE UYGULAMASI …..11

L. TÜRKİYE’DE MUHASEBE MESLEĞİ …………………………………..15

M. TÜKİYE SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLER VE

YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLER ODASI BİRLİĞİ (TÜRMOB) ……..17

İKİNCİ BÖLÜM: MUHASEBE USUL VE ESASLARI

I. MUHASEBENİN TEMEL KAVRAMLARI ……………………………….18

II. MUHASEBE POLİTİKALARININ AÇIKLANMASI ……………………20

III. MALİ TABLOLAR ………………………………………………………………21

xi

İÇİNDEKİLER

içindekiler

xii

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM: MUHASEBENİN İŞLETMELERLE İLGİSİ VE

MUHASEBEYE İLİŞKİN TANIMLAR

I- İŞLETMELERE İLİŞKİN BİLGİLER ……………………………………….28

II- MUHASEBEYE İLİŞKİN TANIMLAR …………………………………….32

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM: MUHASEBENİN TEMELLERİ

I- MUHASEBE TEMEL MANTIĞININ KAVRANMASI ………………..36

II- MUHASEBE TEMEL DENKLEMİNİN MANTIĞI ……………………..36

III- BİLANÇO VE MUHASEBE İŞLEMLERİ ………………………………..39

A. BİLANÇONUN TANIMI ……………………………………………………..39

B. BİLANÇONUN İÇERİĞİ VE ÖNEMİ ……………………………………..40

C. MUHASEBE İŞLEMLERİ ……………………………………………………41

D. MUHASEBE İŞLEMLERİNİN MUHASEBE TEMEL DENKLEMİ

VE BİLANÇO ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ …………………………………42

E. ÖZ SERMAYE (VARLIK) TESPİT USULLERİ …………………………48

F. İŞLETMENİN DÖNEM FAALİYET SONUCLARINA GÖRE

MUHASEBE TEMEL DENKLEMİNİN ALDIĞI ŞEKİLLER …………49

G. MUHASEBE İŞLEMLERİNİN MUHASEBE TEMEL DENKLEMİ

İLE İZLENMESİNE İLİŞKİN ÖRNEK ……………………………………50

IV- HESAP KAVRAMI VE DEFTERİKEBİR …………………………………51

A. HESAP KAVRAMI …………………………………………………………….51

B. DEFTERİKEBİR ………………………………………………………………..54

C. HESAPLARIN İŞLEYİŞİ …………………………………………………….54

D. İŞLEMLERİN HESAPLARA KAYDEDİLMESİNE İLİŞKİN

ÖRNEK ……………………………………………………………………………56

E. GELİR VE GİDER HESAPLARININ İŞLEYİŞ KURALI ……………..58

F. GELİR VE GİDERLERİN HESAPLARA KAYDINA İLİŞKİN

ÖRNEKLER ……………………………………………………………………..58

G. MUHASEBE İŞLEMLERİNİN HESAPLARA KAYIT EDİLMESİ

YÖNTEMLERİ …………………………………………………………………60

H. YEVMİYE DEFTERİ (GÜNLÜK DEFTER) ……………………………..61

içindekiler

xiii

V- GELİR TABLOSU ………………………………………………………………65

VI- MUHASEBEDE HESAPLARIN SINIFLANDIRILMASI …………….66

A. TEMEL MALİ TABLOLARA GÖRE ………………………………………66

B. HESAPLARIN KULLANILMA AMAÇLARINA GÖRE ………………66

C. MUHASEBEDE YAPILAN DİĞER AYRIMLAR ……………………….67

VII- TEKDÜZEN HESAP ÇERÇEVESİ, HESAP PLANI VE HESAP

PLANI AÇIKLAMALARI …………………………………………………….73

A. HESAP PLANI VE ÖNEMİ ………………………………………………….73

B. TEKDÜZEN HESAP PLANI UYGULAMASININ

BAŞLATILMASI ………………………………………………………………..74

VIII- MUHASEBEDE DEFTER TUTMA ……………………………………..79

A. DEFTER TUTMAYA İLİŞKİN YASAL DÜZENLEMELER ………….80

B. UYGULANACAK MUHASEBE USULÜ ………………………………..82

C. DEFTERLERİN TUTULACAĞI DÖNEM ……………………………….85

D. YENİ TTK’YA GÖRE TUTULACAK DEFTERLER …………………..85

E. VUK’A GÖRE TUTULACAK DEFTERLER ……………………………..85

F. BİLGİSAYAR PROGRAMLARI ARACILIĞI İLE DEFTERLERİN

TUTULMASI …………………………………………………………………….87

G. ELEKTRONİK ORTAMDA TUTULACAK DEFTERLER…………….87

H. KAYIT NİZAMI ………………………………………………………………….89

İ. DEFTERLERİN TASDİKİ (ONAYI) …………………………………………92

IX- İŞLETME HESABI ESASINDA DEFTER TUTULMASI …………….95

X- MUHASEBEDE KULLANILAN BELGELER ………………………….102

A. VUK’A GÖRE DÜZENLENMESİ GEREKEN BELGELER ………..102

B. YUKARIDAKİLER DIŞINDA KALAN EVRAK VE VESİKALAR …114

C. MUHASEBE FİŞLERİ ………………………………………………………114

XI- TÜRKİYE MUHASEBE STANDARTLARI …………………………….118

A. TÜRKİYE MUHASEBE STANDARTLARI’NIN OLUŞUMU ………118

B. YAYIMLANMIŞ TÜRKİYE MUHASEBE STANDARTLARI ……….118

içindekiler

xiv

C. FİNANSAL TABLOLARIN TÜRKİYE MUHASEBE

STANDARTLARI’NA GÖRE DÜZENLENMESİ …………………….119

D. TÜRKİYE MUHASEBE STANDARTLARINI UYGULAMAK

ZORUNDA OLANLARA İLİŞKİN DÜZENLEMELER ………………120

E. FİNANSAL TABLOLARINI TMS’YE GÖRE

DÜZENLEYECEKLER ………………………………………………………121

F . TÜRKİYE MUHASEBE STANDARTLARININ VERGİ

MEVZUATI İLE İLİŞKİSİ …………………………………………………..123

G. TÜRKİYE MUHASEBE STANDARTLARININ UYGULAMA

ALANI …………………………………………………………………………….123

H. KGK’NIN “FİNANSAL TABLO ÖRNEKLERİNE VE KULLANIM

REHBERİ”NE İLİŞKİN KURUL KARARI ………………………………124

XII- MUHASEBE SÜRECİ …………………………………………………….126

A. GENEL BİLGİ …………………………………………………………………126

B. BİR HESAP DÖNEMİNDE YAPILMASI GEREKEN İŞLEMLER …128

C. MİZANLAR …………………………………………………………………….132

D. DÖNEM SONU ENVANTER İŞLEMLERİ ……………………………135

E. KURUMLAR VERGİSİNE TABİ İŞLETMELERDE VERGİ

KARŞILIKLARININ AYRILMASI VE DÖNEM SONU

KAYITLARININ YAPILMASI ………………………………………………138

F. GENEL KESİN MİZAN ……………………………………………………..138

G. HESAPLARIN KAPATILMASI ……………………………………………140

H. BİLANÇO ……………………………………………………………………….142

İ. GELİR TABLOSU ………………………………………………………………142

J. MONOGRAFİ……………………………………………………………………143

İKİNCİ KISIM

AKTİF HESAPLAR

BİRİNCİ BÖLÜM: KASA HAREKETLERİNİN İRDELENMESİ ……..147

I- GENEL BİLGİ ……………………………………………………………………147

II- THP’YE GÖRE KASA HESABI …………………………………………..147

içindekiler

xv

A. KASA HESABININ İŞLEYİŞİ …………………………………………….148

B. KASA HESABININ İŞLEYİŞİNE İLİŞKİN ÖRNEKLER …………..148

C. KASA HESABININ ALACAK BAKİYESİ VERMESİ ……………….150

D. KASA MEVCUDUNUN DEĞERLENDİRİLMESİ …………………..151

III- KASA FARKLARI VE ENVANTERİ ……………………………………..160

A. KASA NOKSANLIĞI (Açığı) ………………………………………………160

B. KASA FAZLALIĞI ……………………………………………………………163

C. KASA SAYIM FAZLASINI AŞAN, KASA NOKSANLARI

TUTARI İÇİN KARŞILIK AYRILMASI …………………………………167

IV- NAKTE İLİŞKİN TÜRKİYE MUHASEBE STANDARTLARININ

ANA UNSURLARI …………………………………………………………..169

İKİNCİ BÖLÜM: ÇEK HAREKETLERİNİN

MUHASEBELEŞTİRİLMESİ …………………………………………………..170

I- GENEL AÇIKLAMA ………………………………………………………….170

II- THP’YE GÖRE ÇEK HAREKETLERİ …………………………………..173

A. ALINAN ÇEKLER …………………………………………………………….173

B. VERİLEN ÇEKLER VE ÖDEME EMİRLERİ ………………………….174

C. VADELİ ÇEKLERİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ …………………..177

III-ÇEKLERE İLİŞKİN TMS’NİN ANA UNSURLARI ……………………179

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM: BANKALAR HESABI ………………………………..180

I- THP’YE GÖRE BANKALAR HESABI …………………………………..180

II- HESABA FAİZ İŞLEMESİ …………………………………………………181

III- DEĞERLEME …………………………………………………………………182

IV- İŞLETME HESAPLARIYLA BANKA HESAPLARININ

KARŞILAŞTIRILMASI ……………………………………………………..183

V- MEVDUAT HESAPLARINA İLİŞKİN TMS’NIN ANA UNSURLARI..187

VI- BANKA KARTLARI İLE KREDİ KARTLARININ MUHASEBESİ .188

içindekiler

xvi

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM: ALACAKLAR ………………………………………196

I- GENEL BİLGİ …………………………………………………………………..196

A. KAYNAKLARINA GÖRE ALACAKLAR ………………………………..196

B. VADELERİ BAKIMINDAN ALACAKLAR ………………………………197

II- TİCARİ ALACAKLAR ………………………………………………………..198

III- ALICILAR (MÜŞTERİLER) ………………………………………………..198

A. İŞLEYİŞİ ………………………………………………………………………..198

B. İŞLETMENİN ALICILARDAN OLAN YABANCI PARA

CİNSİNDEN ALACAKLARI ……………………………………………….199

C. İŞLETMEDE ÇOK SAYIDAKİ ALICILAR İÇİN AÇILAN

YARDIMCI HESAPLAR ……………………………………………………201

IV- ALACAK SENETLERİ ………………………………………………………202

A. İŞLEYİŞİ ………………………………………………………………………..202

B. SENET HAREKETLERİNİN MUHASEBESİ …………………………206

C. HATIR SENETLERİ (HATIR BONOLARI) ……………………………..214

V- TMS’YE GÖRE ALACAKLAR (Senetli-Senetsiz, Alınan Vadeli

Çekler) ……………………………………………………………………………216

A. ALACAKLARIN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ …………………………216

B. ALACAK SENETLERİNİN REESKONTU………………………………217

BEŞİNCİ BÖLÜM: ALACAK VE BORÇ SENETLERİNDE REESKONT

İŞLEMİ VE MUHASEBELEŞTİRİLMESİ …………………………………..218

I- ALACAK VE BORÇLARDA REESKONT İŞLEMİ ……………………218

A. ALACAK VE BORÇ SENETLERİNDE REESKONT İŞLEMİ …….218

B. REESKONT TUTARININ HESAPLANMASI …………………………219

C. ALACAK VE BORÇ SENETLERİNDE REESKONT İŞLEMİNİN

MUHASEBELEŞTİRİLMESİ ………………………………………………221

II- SERMAYE PİYASASI MEVZUATI AÇISINDAN VADELİ

ÇEKLERİN DEĞERLEMESİ ……………………………………………….223

III- VERGİ KANUNLARI AÇISINDAN REESKONT İŞLEMİ …………224

içindekiler

xvii

A. ALACAK SENETLERİNİN REESKONTA TABİ TUTULMASI ……224

B. BORÇ SENETLERİNİN REESKONTA TABİ TUTULMASI ……..224

C. ALACAK SENETLERİNİ REESKONTA TABİ TUTANLARIN

BORÇ SENETLERİNİ DE REESKONTA TABİ TUTMASI ……….225

D. REESKONT İŞLEMLERİNDE UYGULANACAK FAİZ

ORANI …………………………………………………………………………..225

E. BANKA VE BANKERLER İLE SİGORTA ŞİRKETLERİNİN

ALACAKLARINI VE BORÇLARINI REESKONT İŞLEMİNE

TABİ TUTMASI ……………………………………………………………….225

F. VERGİ KANUNLARINA GÖRE VADELİ ÇEKLERİN REESKONTA

TABİ TUTULUP TUTULMAYACAĞI …………………………………..225

G. İLERİ TARİHLİ ÇEKLER DAHİL ALACAK VE BORÇ

SENETLERİNİN REESKONT EDİLMESİNİN SONUÇLARI …….227

H. YABANCI PARA CİNSİNDEN DÜZENLENMİŞ ALACAK VE

BORÇ SENETLERİNİN REESKONTU ………………………………..228

ALTINCI BÖLÜM: ŞÜPHELİ VE DEĞERSİZ ALACAKLAR …………229

I- GENEL AÇIKLAMA ………………………………………………………….229

II- THP’YE GÖRE ŞÜPHELİ ALACAKLAR ………………………………229

A. TANIM…………………………………………………………………………….229

B. KARŞILIK AYRILMASI ……………………………………………………..230

C. TEMİNATLI ALACAKLARDA KARŞILIK AYRILMASI …………….230

D. ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLARA İLİŞKİN İŞLEMLERİN

MUHASEBESİ ………………………………………………………………..230

E. THP’YE GÖRE ŞÜPHELİ ALACAK KARŞILIĞI TUTARLARINI

HESAPLAMA YÖNTEMLERİ ……………………………………………..238

F. TMS’YE GÖRE ŞÜPHELİ ALACAK KARŞILIĞI ……………………..241

III- VERGİ KANUNLARINA GÖRE ŞÜPHELİ ALACAKLAR ………..241

A. TANIM ……………………………………………………………………………241

B. TAHSİL EDİLEMEYEN KDV İÇİN ŞÜPHELİ ALACAK

KARŞILIĞI AYRILIP AYRILAMAYACAĞI …………………………….242

içindekiler

xviii

C. YABANCI PARA CİNSİNDEN ALACAKLARDA ŞÜPHELİ

ALACAK UYGULAMASI …………………………………………………..243

D. ALACAK HALİNE DÖNÜŞEN AVANSLAR İÇİN ŞÜPHELİ

ALACAK KARŞILIĞI AYRILIP AYRILAMAYACAĞI ……………….245

IV- THP’YE GÖRE DEĞERSİZ ALACAKLAR ……………………………245

A. TANIM ……………………………………………………………………………245

B. DEĞERSİZ ALACAKLARIN MUHASEBESİ ………………………….247

V- VAZGEÇİLEN ALACAKLAR ………………………………………………247

A. GENEL AÇIKLAMA ………………………………………………………….247

B. VAZGEÇİLEN ALACAKLAR ………………………………………………247

YEDİNCİ BÖLÜM: MENKUL KIYMETLER ………………………………250

I- GENEL AÇIKLAMA……………………………………………………………250

II- MENKUL KIYMETLERİN TANIMI ……………………………………….250

III- MENKUL KIYMETLERİN MUHASEBESİ …………………………….250

A. THP’YE GÖRE “MENKUL KIYMETLER” GRUBU

HESAPLARI …………………………………………………………………….251

B. MENKUL KIYMETLER HESAPLARININ İŞLEYİŞİ ………………..252

C. MENKUL KIYMET ÇEŞİTLERİ VE MUHASEBESİ ………………..254

D. DİĞER MENKUL KIYMETLER …………………………………………..277

E. REPO VE TERS REPO İŞLEMLERİ, MUHASEBESİ VE

VERGİLENDİRİLMESİ ………………………………………………………280

F. MENKUL KIYMETLER DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI ……..282

G. MENKUL KIYMETLERİN TEMİNAT OLARAK VERİLMESİ …….284

IV-TMS’YE GÖRE MENKUL KIYMETLER……………………………….285

A. HİSSE SENETLERİ …………………………………………………………..285

B. DEVLET TAHVİLLERİ………………………………………………………..286

içindekiler

xix

SEKİZİNCİ BÖLÜM: TİCARET İŞLETMELERİNDE MAL

HAREKETLERİ ……………………………………………………………………287

I- GENEL BİLGİ …………………………………………………………………..287

A. “TİCARİ MAL” TANIMI ………………………………………………………287

B. MAL HAREKETLERİ ………………………………………………………..287

C. MAL HAREKETLERİNİ MUHASEBELEŞTİRME

YÖNTEMLERİ ………………………………………………………………..288

II- “ARALIKSIZ ENVANTER YÖNTEMİNDE”

MUHASEBELEŞTİRİLME………………………………………………….288

A. ARALIKSIZ ENVANTER YÖNTEMİNİN ESASI …………………….288

B. MAL HAREKETLERİNİN ARALIKSIZ YÖNTEMDE

İZLENMESİNDE KULLANILAN HESAPLARA İLİŞKİN

AÇIKLAMALAR ………………………………………………………………290

C. ARALIKSIZ YÖNTEMDE MAL HAREKETLERİNİN

İZLENMESİNDE KULLANILAN STOK HESAPLARINA İLİŞKİN

AÇIKLAMALAR ………………………………………………………………..291

D. ARALIKSIZ YÖNTEMDE MAL HAREKETLERİNİN

İZLENMESİNDE KULLANILAN GELİR TABLOSU

HESAPLARINA İLİŞKİN AÇIKLAMALAR ……………………………..297

E. SATILAN TİCARİ MALLAR MALİYETİ …………………………………310

F. PAZARLAMA, SATIŞ VE DAĞITIM GİDERLERİ ……………………310

G. ARALIKSIZ YÖNTEMDE MAL HAREKETLERİNİN

SONUCUNUN TESPİTİNE İLİŞKİN SORU VE ÇÖZÜMÜ ………311

III- ARALIKLI ENVANTER YÖNTEMİNDE

MUHASEBELEŞTİRİLME………………………………………………….315

A. GENEL BİLGİ ………………………………………………………………….315

B. ARALIKLI ENVANTER YÖNTEMİNİN ESASLARI VE İŞLEYİŞİ .316

C. ARALIKLI YÖNTEMDE MAL HAREKETLERİNİN SONUCUNUN

TESPİTİNE İLİŞKİN SORU VE ÇÖZÜMÜ …………………………….324

IV- TİCARİ MAL STOKLARININ DEĞERLEMESİ ………………………327

A. TİCARİ MAL STOKLARININ DEĞERLEMESİNİN ÖNEMİ ………327

B. STOK DEĞERLEME YÖNTEMLERİ ……………………………………329

içindekiler

xx

C. STOK DEĞERLEME YÖNTEMLERİNE İLİŞKİN

AÇIKLAMALAR ………………………………………………………………329

D. STOKLARA İLİŞKİN 2 NO’LU MUHASEBE STANDARDININ

ANA UNSURLARI ……………………………………………………………337

DOKUZUNCU BÖLÜM: VERİLEN VE ALINAN SİPARİŞ

AVANSLARI ………………………………………………………………………..341

I- VERİLEN SİPARİŞ AVANSLARI …………………………………………341

A. VERİLEN SİPARİŞ AVANSLARI HESAPLARI ……………………….341

B. VERİLEN SİPARİŞ AVANSLARI HESABININ İŞLEYİŞİ ………….341

C. DIŞ TİCARET (İTHALAT VE İHRACAT) İŞLEMLERİ VE

MUHASEBESİ ………………………………………………………………..342

D. İTHALAT İŞLEMLERİNİN MUHASEBESİ …………………………….343

II- ALINAN AVANSLAR ………………………………………………………..350

A. THP’NİN ALINAN AVANSLAR HESAPLARI …………………………350

B. ALINAN SİPARİŞ AVANSLARI HESABININ İŞLEYİŞİ ……………351

C. İHRACAT İŞLEMLERİNİN MUHASEBESİ …………………………..351

III- TİCARİ MALLARA İLİŞKİN SAYIM VE TESELLÜM

FARKLARI ……………………………………………………………………..357

A. GENEL AÇIKLAMA ………………………………………………………….357

B. MAL FARKLARI VE ENVANTERİ ……………………………………….357

C. SAYIM NOKSANLARININ MUHASEBELEŞTİRİLMESİ …………357

D. SAYIM FAZLALIĞININ MUHASEBELEŞTİRİLMESİ ………………362

E. TESELLÜM NOKSANLARI ………………………………………………..364

IV- KONSİNYE EMTİA İŞLEMLERİ MUHASEBESİ ……………………367

A. GENEL AÇIKLAMA ………………………………………………………….367

B. KONSİYASYON SURETİYLE VEYA KOMİSYONCULAR

VASITASIYLA SATIŞ ŞEKİLLERİ ………………………………………369

C. SIKÇA KARŞILAŞILAN BİR UYGULAMA ……………………………376

içindekiler

xxi

D. KONSİNYE VEYA KOMİSYONCULAR ARACILIĞI İLE

YAPILAN SATIŞLARIN VERGİ KANUNLARI KARŞISINDAKİ

DURUMU ………………………………………………………………………376

V- TİCARİ MALLARDA DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ …………………………377

A. GENEL AÇIKLAMA ………………………………………………………….377

B. TEKDÜZEN MUHASEBE SİSTEMİNDE TİCARİ MALLARDA

DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ ……………………………………………………..377

C. VUK’A GÖRE KIYMETİ DÜŞEN MALLAR VE YAPILMASI

GEREKEN İŞLEMLER ……………………………………………………..383

D. TMS’ye Göre Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı………………………386

VI- FİRE VE MUHASEBESİ …………………………………………………..387

ONUNCU BÖLÜM: KATMA DEĞER VERGİSİNİN

MUHASEBELEŞTİRİLMESİ …………………………………………………..392

I- GENEL BİLGİ …………………………………………………………………..392

II- KATMA DEĞER VERGİSİNE İLİŞKİN HÜKÜMLER ……………….392

III- THP’NİN KATMA DEĞER VERGİSİNE İLİŞKİN HESAPLARI

VE İŞLEYİŞİ …………………………………………………………………..398

A. İNDİRİLECEK KDV ………………………………………………………….398

B. HESAPLANAN KDV ………………………………………………………..399

C. ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR ………………………………………399

D. DEVREDEN KATMA DEĞER VERGİSİ ……………………………….400

IV- AMORTİSMANA TABİ İKTİSADİ KIYMETLERE AİT

İNDİRİM ………………………………………………………………………..402

A. YASAL DÜZENLEME ……………………………………………………….402

B. ATİK’LERE AİT İNDİRİM KDV’SİNİN MUHASEBESİ …………….403

V- İNDİRİLEMEYECEK KATMA DEĞER VERGİSİNİN

MUHASEBELEŞTİRİLMESİ ………………………………………………404

A. VERGİYE TABİ OLMAYAN VEYA VERGİDEN İSTİSNA

EDİLMİŞ İŞLEMLERDE …………………………………………………….404

B. BİNEK OTOMOBİLLERE AİT KDV ……………………………………..404

içindekiler

xxii

C. ZAYİ OLAN MALLARIN ALIŞ VESİKALARINDA

GÖSTERİLEN KDV’NİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ ……………405

D. KANUNEN KABUL EDİLMEYEN GİDERLERE AİT KDV ……….406

VI- AMORTİSMANA TABİ KIYMETLERİN (ATİK’LERİN)

İŞLETMEDE KULLANILMAK ÜZERE İMAL VEYA İNŞA

EDİLMESİ HALİNDE KDV UYGULAMASI VE

MUHASEBELEŞTİRİLMESİ ………………………………………………408

ONBİRİNCİ BÖLÜM: ÖZEL TÜKETİM VERGİSİ ……………………….413

I- GENEL BİLGİ ………………………………………………………………….413

II- ÖTV’YE GEÇME NEDENİ …………………………………………………414

III- ÖTV’ye TABİ MALLAR …………………………………………………….414

IV- ÖTV’YE TABİ MALLARI İMAL VE İNŞA EDİP SATAN

FİRMALARIN YAPACAĞI MUHASEBE KAYITLARI ……………..417

V- ÖTV’YE TABİ MALLARI SATIN ALAN FİRMALARIN

YAPACAĞI MUHASEBE KAYITLARI ………………………………….420

VI- ÖTV’YE TABİ MALLARIN İMAL VE İNŞA EDENLER

TARAFINDAN YURT DIŞINDA SATILMASINA

(İHRACAT İSTİSNASI) İLİŞKİN MUHASEBE KAYITLARI ………422

VII- İHRAÇ EDİLMEK ŞARTIYLA İHRACATÇILARA TESLİM

EDİLEN MALLARA AİT ÖZEL TÜKETİM VERGİSİNE İLİŞKİN

MUHASEBE KAYITLARI ………………………………………………….423

VIII- ÖTV’DE İNDİRİM MEKANİZMASI İŞLEYİŞİ VE

MUHASEBELEŞTİRİLMESİ ……………………………………………424

ONİKİNCİ BÖLÜM: GELECEK DÖNEMLERE İLİŞKİN GİDER VE

GELİRLERİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ ……………………………….426

I- GENEL AÇIKLAMA ………………………………………………………….426

II- DÖNEMSELLİK İLKESİNİN YASAL DAYANAKLARI …………….427

III- THP’YE GÖRE DÖNEMSELLİĞE İLİŞKİN HESAPLAR …………427

IV- GELECEK AYLARA VE YILLARA AİT GİDERLER ………………..428

içindekiler

xxiii

V- GELECEK AYLARA VE YILLARA AİT GELİRLER …………………433

VI-GELİR TAHAKKUKLARI …………………………………………………..435

VII-GİDER TAHAKKUKLARI ………………………………………………….437

ONÜÇÜNCÜ BÖLÜM: FİNANSAL KİRALAMA İŞLEMLERİNİN

MUHASEBELEŞTİRİLMESİ …………………………………………………..441

I. VERGİ USUL KANUNU’NA GÖRE FİNANSAL KİRALAMA

İŞLEMLERİNİN KAPSAMI ………………………………………………….441

II. FİNANSAL KİRALAMA İŞLEMLERİNDE DEĞERLEME ………….442

A. KİRACI TARAFINDAN YAPILACAK DEĞERLEME ………………..442

B. KİRALAYAN TARAFINDAN YAPILAN DEĞERLEME ……………..442

C. MUHASEBE KAYITLARI …………………………………………………..443

ONDÖRDÜNCÜ BÖLÜM: DURAN VARLIKLARIN

MUHASEBESİ …………………………………………………………………….448

I. THP’YE GÖRE DURAN VARLIKLAR ……………………………………448

A. TANIM ……………………………………………………………………………448

B. DURAN VARLIKLARIN DEĞERLEMESİ VE MALİYET

UNSURLARI ……………………………………………………………………449

C. DURAN VARLIKLARIN FİNANSMANINDA KULLANILAN

KREDİLERE İLİŞKİN FAİZ VE KUR FARKLARININ

DURUMU ………………………………………………………………………450

D. ALINAN BİNEK OTOLARDA DEĞERLEME ………………………..452

E. TEŞVİK BELGELİ YATIRIMLAR DOLAYISIYLA ALINAN

DESTEKLEME PRİMLERİNİN DURUMU ……………………………453

F. DURAN VARLIKLARDA MALİYET BEDELİNİN ARTMASI ……..454

G. THP’YE GÖRE BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR HESABI ………..454

II. MADDİ DURAN VARLIKLAR …………………………………………….454

III. AMORTİSMANLAR ………………………………………………………….456

A. GİRİŞ …………………………………………………………………………….456

içindekiler

xxiv

B. THP’YE GÖRE AMORTİSMANLAR ……………………………………457

C. VERGİ MEVZUATINA GÖRE AMORTİSMAN ………………………457

D. AMORTİSMAN KAYITLARI ……………………………………………….469

IV- MADDİ DURAN VARLIKLARA İLİŞKİN TMS İLE VUK

HÜKÜMLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI …………………………….474

A. GİRİŞ …………………………………………………………………………….474

B. TMS’YE GÖRE MADDİ DURAN VARLIKLAR ………………………474

C. ALIŞ GİDERLERİNİN BİR KISMININ GİDER YAZILABİLMESİ ..474

D. MADDİ DURAN VARLIKLARIN EDİNİMİNDE BORÇLANMA

MALİYETLERİ …………………………………………………………………474

E. MADDİ DURAN VARLIKLARIN DÖNEM SONLARINDA

DEĞERLEMESİ ………………………………………………………………..475

F. MADDİ DURAN VARLIKLARIN MALİ TABLOLARDA GÖSTERİLME

ŞEKLİ …………………………………………………………………………….475

G. AMORTİSMAN SÜRESİ ……………………………………………………476

H. AMORTİSMAN YÖNTEMİNDE FARKLILIK ………………………….476

İ. AMORTİSMANA TABİ TUTARIN HESAPLANMASINDA

FARKLILIK……………………………………………………………………….476

J. SATIŞ AMAÇLI ELDE TUTULAN MADDİ DURAN VARLIKLAR

İÇİN AMORTİSMAN AYRILMAMASI……………………………………477

K. HER YIL GÖZDEN GEÇİRME…………………………………………….477

V- DURAN VARLIKLARDA SAYIM VE TESELLÜM

FARKLARININ MUHASEBELEŞTİRİLMESİ ………………………..477

ONBEŞİNCİ BÖLÜM: MADDİ OLMAYAN DURAN VARLIKLAR …479

I- GENEL AÇIKLAMA……………………………………………………………479

II- THP’YE GÖRE “HAKLAR HESABI” ……………………………………479

III- VERGİ KANUNLARINA GÖRE HAKLAR …………………………….482

IV- ŞEREFİYELER ……………………………………………………………….483

A. TANIM ……………………………………………………………………………483

içindekiler

xxv

B. MENFİ ŞEREFİYE ……………………………………………………………484

C. THP’YE GÖRE ŞEREFİYE ………………………………………………..484

D. SERMAYE PİYASASI MEVZUATINA GÖRE ŞEREFİYE ………..487

E. VERGİ KANUNLARINA GÖRE PEŞTEMALLIKLAR ……………..488

F. İŞLETME BİRLEŞMELERİ TÜRKİYE MUHASEBE

STANDARDINA GÖRE ŞEREFİYE ……………………………………..488

ONALTINCI BÖLÜM: KURULUŞ VE ÖRGÜTLENME

GİDERLERİ …………………………………………………………………………489

I- GENEL AÇIKLAMA ………………………………………………………….489

II- THP’YE GÖRE KURULUŞ VE ÖRGÜTLENME GİDERLERİ …..489

III- KURULUŞ VE ÖRGÜTLENME GİDERLERİNİN

MUHASEBELEŞTİRİLMESİ ………………………………………………490

A. ANILAN GİDERLERİN DOĞRUDAN DOĞRUYA GİDER

YAZILMASI ……………………………………………………………………..490

B. ANILAN GİDERLERİN AKTİFLEŞTİRİLEREK AMORTİSMANA

TABİ TUTULMASI ……………………………………………………………492

IV- TMS’YE GÖRE KURULUŞ VE ÖRGÜTLENME GİDERLERİ ….495

V- VERGİ KANUNLARINA GÖRE KURULUŞ VE ÖRGÜTLENME

GİDERLERİ …………………………………………………………………….495

A. VUK HÜKÜMLERİNE GÖRE KURULUŞ VE ÖRGÜTLENME

GİDERLERİ ……………………………………………………………………..495

B. KURUMLAR VERGİSİ KANUNU’NA GÖRE KURULUŞ VE

ÖRGÜTLENME GİDERLERİ ………………………………………………496

C. KURULUŞ VE ÖRGÜTLENME GİDERLERİNİN

AKTİFLEŞTİRİLME NEDENLERİ ……………………………………….497

VI- VERGİ KANUNLARINA VE THP’YE GÖRE KURULUŞ VE

ÖRGÜTLENME GİDERLERİNİN BAŞLICALARI ………………….498

VII- KURULUŞ VE ÖRGÜTLENME GİDERLERİNİN VERGİ

KANUNLARINA GÖRE MUHASEBELEŞTİRİLMESİ ……………501

A. KURUMLARDA DURUM ………………………………………………….501

içindekiler

xxvi

B. İŞLETMENİN KİŞİLERE, ŞAHIS ORTAKLIKLARINA AİT

OLMASI HALİNDE ………………………………………………………….502

ONYEDİNCİ BÖLÜM: ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME

GİDERLERİ …………………………………………………………………………504

I- TANIMLAR ……………………………………………………………………..504

A. ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME FAALİYETLERİ KAPSAMI

DIŞINDA KALAN FAALİYETLER ……………………………………….504

B. AR-GE FAALİYETİNİN SINIRI ……………………………………………505

II- ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME (AR-GE) MALİYETLERİNİN

MUHASEBELEŞTİRİLMESİ ……………………………………………….505

A. ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME GRUBU HESAPLARIYLA

MUHASEBELEŞTİRİLECEK ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME

FAALİYETLERİ ……………………………………………………………….505

B. AR-GE FAALİYETLERİYLE İLİŞKİLENDİRİLEN ANCAK

MUHASEBELEŞTİRİLMELERİ FARKLILIK ARZ EDEN

ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME FAALİYETLERİ ……………………..505

C. THP’YE GÖRE, ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME

GİDERLERİNİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ ………………………..506

III- VERGİ KANUNLARINA GÖRE ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME

GİDERLERİ………………………………………………………………………513

A. ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME GİDERLERİNİN VUK

HÜKÜMLERİNE GÖRE İTFA EDİLMESİ ……………………………..513

B. GELİR VERGİSİ KANUNU’NUN ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME

GİDERLERİNE İLİŞKİN HÜKMÜ ……………………………………….514

C. KURUMLAR VERGİSİ MATRAHINDAN AR-GE İNDİRİMİ ……..515

D. ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME FAALİYETLERİNİN

DESTEKLENMESİ HAKKINDAKİ 28.02.2008 GÜN VE 5746

SAYILI KANUN’UN GETİRDİKLERİ ……………………………………518

ONSEKİZİNCİ BÖLÜM: ÖZEL MALİYETLER …………………………..520

I- THP’YE GÖRE “ÖZEL MALİYETLER” …………………………………520

içindekiler

xxvii

A. “ÖZEL MALİYETLER” HESABININ İŞLEYİŞİ ………………………..520

B. THP’YE GÖRE BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR HESABI …………521

II- VUK’UN “ÖZEL MALİYET BEDELİ”NE İLİŞKİN

HÜKÜMLERİ …………………………………………………………………..521

III- ÖZEL MALİYET BEDELİNDE AMORTİSMAN SÜRELERİ ……..522

IV- ÖZEL MALİYET BEDELİNDE KDV İNDİRİMİ ………………………522

ÜÇÜNCÜ KISIM

PASİF HESAPLAR-KISA VE UZUN VADELİ

YABANCI KAYNAKLAR

ÖZKAYNAKLAR

BİRİNCİ BÖLÜM: BANKA KREDİLERİ ……………………………………527

I- GENEL AÇIKLAMA ………………………………………………………….527

II- MALİ BORÇLAR ……………………………………………………………..527

III- BANKA KREDİLERİ (300 ve 400 No.lu Hesaplar) ………………..527

A. KREDİLERİN ÇEŞİTLİ AÇILARDAN SINIFLANDIRILMASI ……..528

B. KREDİ FAİZLERİNİN HESAPLANMASINDA AYIN VE YILIN

İÇERDİĞİ GÜN SAYISI ……………………………………………………..528

IV- KISA VE UZUN VADELİ BANKA KREDİLERİ HESAPLARININ

İŞLEYİŞİ ………………………………………………………………………..528

V- “UZUN VADELİ KREDİLERİN ANAPARA TAKSİTLERİ VE

FAİZLERİ HESABININ” İŞLEYİŞİ ……………………………………….530

VI- YABANCI PARA CİNSİNDEN BANKA KREDİLERİNİN

DEĞERLEMESİ ………………………………………………………………533

VII- FİNANSMAN GİDERLERİ ……………………………………………….533

A. VARLIKLARIN MALİYETİNE EKLENEN FİNANSMAN

GİDERLERİ ……………………………………………………………………..533

B. İŞLETME FAALİYETİ İÇİN YAPILAN BORÇLANMA

GİDERLERİ ……………………………………………………………………..533

C. KREDİ FAİZLERİNİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ ………………..534

içindekiler

xxviii

İKİNCİ BÖLÜM: TAHVİL, BONO GİBİ PARA VE SERMAYE

PİYASASI ARAÇLARIYLA SAĞLANAN KREDİLER …………………..538

I- GİRİŞ ……………………………………………………………………………538

II- TAHVİLLER ……………………………………………………………………538

III- ÇIKARILAN TAHVİLLERDE DEĞERLEME ………………………….540

IV- THP’YE GÖRE TAHVİLLERİN MUHASEBESİ ……………………..541

V- TAHVİL FAİZLERİNİN VERGİ KANUNLARI VE THP

AÇISINDAN DURUMU …………………………………………………….544

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM: TİCARİ BORÇLAR …………………………………..549

I- GENEL AÇIKLAMA …………………………………………………………549

II- SATICILAR …………………………………………………………………….549

A. VADE FARKLARI …………………………………………………………….549

B. SENETSİZ BORÇLARA TAHAKKUK ETTİRİLEN FAİZLER …….551

C. SENETSİZ BORÇLARIN DEĞERLEMESİ ……………………………552

D. YABANCI PARA CİNSİNDEN SENETSİZ BORÇLARIN

DEĞERLEMESİ ………………………………………………………………552

E. SATICILAR HESABININ BAKİYESİ ……………………………………553

F. SATICI TARAFINDAN YAPILAN SATIŞ İSKONTOLARI ………..554

G. ÇOK SAYIDAKİ SATICILAR İÇİN YARDIMCI HESAP

AÇILMASI ………………………………………………………………………554

III- TMS’YE GÖRE BORÇLAR………………………………………………..554

A. BORÇLARIN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ …………………………….554

B. BORÇ SENETLERİNİN REESKONTU………………………………….555

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM: ÖDENECEK VERGİ VE DİĞER

YÜKÜMLÜLÜKLER ……………………………………………………………..556

I- GİRİŞ …………………………………………………………………………….556

II- ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR ……………………………………….556

içindekiler

xxix

III- İŞLETMENİN TABİ OLDUĞU VERGİ, RESİM VE

HARÇLAR ……………………………………………………………………..556

IV- ÖDENECEK SOSYAL GÜVENLİK KESİNTİLERİ …………………559

V- VADESİ GELMİŞ ERTELENMİŞ VEYA TAKSİTLENDİRİLMİŞ

VERGİ VE DİĞER YÜKÜMLÜLÜKLER ……………………………….560

VI- ÖDENECEK DİĞER YÜKÜMLÜLÜKLER ……………………………560

VII-GEÇİCİ VERGİ UYGULAMASI VE MUHASEBESİ ……………….560

A. GENEL AÇIKLAMA………………………………………………………….560

B. GEÇİCİ VERGİYE ESAS KAZANCIN TESPİTİ ……………………..562

C. GEÇİCİ VERGİNİN MAHSUBU …………………………………………562

D. KURUMLAR VERGİSİ MÜKELLEFLERİNDE GEÇİCİ

VERGİNİN MUHASEBESİ ……………………………………………….562

E. GELİR VERGİSİ MÜKELLEFLERİNDE GEÇİCİ VERGİNİN

MUHASEBESİ ………………………………………………………………..563

BEŞİNCİ BÖLÜM: BORÇ VE GİDER KARŞILIKLARI ………………..564

I- GENEL AÇIKLAMA …………………………………………………………564

II- DÖNEM KARI VERGİ VE DİĞER YASAL YÜKÜMLÜLÜK

KARŞILIKLARI ………………………………………………………………..564

III- KIDEM TAZMİNATI KARŞILIKLARI VE

MUHASEBELEŞTİRİLMESİ ………………………………………………564

ALTINCI BÖLÜM: ÖZKAYNAKLAR ………………………………………..570

I- GENEL AÇIKLAMA…………………………………………………………..570

II- ÖDENMİŞ SERMAYE GRUBU ………………………………………….571

A. ÇEŞİTLİ DİSİPLİNLERDE SERMAYE …………………………………571

B. HİSSE SENEDİ İPTAL KÂRLARI ………………………………………..574

C. HİSSE SENEDİ İHRAÇ PRİMİ (EMİSYON PRİMİ) …………………575

içindekiler

xxx

DÖRDÜNCÜ KISIM

GELİRLER VE GİDERLER

KAR DAĞITIM TABLOSU

BİRİNCİ BÖLÜM: GELİR TABLOSU HESAPLARI …………………….579

I. GENEL AÇIKLAMA …………………………………………………………579

II. MUHASEBEDE, İŞLEMLERİN VE OLAYLARIN

MUHASEBELEŞTİRİLME ESASLARI …………………………………579

III. GELİR VE GİDERLERİN MUHASEBELEŞTİRİLME

ESASLARI ……………………………………………………………………..581

A. TAHAKKUK ESASI ………………………………………………………….581

B. DÖNEMSELLİK KAVRAMI ……………………………………………….582

C. GİDERLERİN, TİCARİ MALLARIN MALİYETİNE VEYA

ÜRETİM MALİYETİNE YÜKLENEMEYEN GİDERLERDEN

OLMASI ………………………………………………………………………….582

IV. THP’YE GÖRE GELİR VE GİDER HESAPLARI ……………………582

V. FAALİYET GİDERLERİNİN VE FİNANSMAN

GİDERLERİNİN 7/A VE 7/B SEÇENEKLERİNE GÖRE

MUHASEBELEŞTİRİLMESİ………………………………………………..584

A. FAALİYET GİDERLERİ İLE FİNANSMAN GİDERLERİNİN

7/A SEÇENEĞİNE GÖRE MUHASEBELEŞTİRİLME

ESASLARI ………………………………………………………………………584

B. MALİYET HESAPLARININ BÖLÜMLENMESİ ………………………585

C. (0-9)GİDER ÇEŞİTLERİ …………………………………………………….586

D. GİDER ÇEŞİTLERİ HESAPLARININ İŞLEYİŞİ ……………………..587

E. (10-99)GİDER YERLERİ ……………………………………………………588

VI- FAALİYET GİDERLERİNİN 7/A SEÇENEĞİNE GÖRE

MUHASEBELEŞTİRİLMESİ ………………………………………………588

A. (75)ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME GİDERLERİ …………………….588

B. (76)PAZARLAMA, SATIŞ VE DAĞITIM GİDERLERİ ………………593

C. (77)GENEL YÖNETİM GİDERLERİ ……………………………………..596

içindekiler

xxxi

VII- FİNANSMAN GİDERLERİNİN 7/A SEÇENEĞİNE GÖRE

MUHASEBELEŞTİRİLMESİ (78) ……………………………………….599

VIII- FAALİYET GİDERLERİ İLE FİNANSMAN GİDERLERİNİN

7/B SEÇENEĞİNE GÖRE MUHASEBELEŞTİRİLMESİ ……….602

A. 7/B SEÇENEĞİNİN UYGULAMA ESASLARI ……………………….602

B. TİCARET İŞLETMELERİNDE FAALİYET GİDERLERİ İLE

FİNANSMAN GİDERLERİNİN 7/B SEÇENEĞİNE GÖRE

MUHASEBELEŞTİRİLME ŞEMASI ……………………………………..603

C. HESAPLARIN İŞLEYİŞİ ……………………………………………………603

D. GİDER DAĞITIM TABLOSU ………………………………………………604

IX- 7/A VE 7/B SEÇENEĞİNİ UYGULAYACAK İŞLETMELER …….605

X- TÜKETİLEN İLK MADDE VE MALZEMENİN DİĞER

MUHASEBELEŞTİRME ŞEKLİ ………………………………………….615

XI- ÜCRETE İLİŞKİN BİLGİLER VE KAYITLAR ………………………..615

A. ÜCRETİN TANIMI …………………………………………………………..615

B. KESİLEN VERGİLERİN BEYANI VE ÖDEME ………………………616

C. SİGORTALILARIN PRİMLERİNİN BEYANI VE ÖDEME ………..616

D. ÜCRET BORDROSU ………………………………………………………617

E. BRÜT ÜCRET- NET ÜCRET VE ÜCRET GİDERİNİN

MUHASEBE KAYDI …………………………………………………………617

F. ÖDENMEYEN SSK PRİMLERİNİN DURUMU ……………………..621

İKİNCİ BÖLÜM: KANUNEN KABUL EDİLMEYEN GİDER VE

İNDİRİMLER VE VERGİ DIŞI GELİRLER …………………………………623

I- GENEL AÇIKLAMA …………………………………………………………623

II- KANUNEN KABUL EDİLMEYEN GİDER VE İNDİRİMLERİN

VE VERGİ DIŞI GELİRLERİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ ……..624

III- GELİR VE KURUMLAR VERGİSİ MÜKELLEFLERİNDE MALİ

KARIN HESAPLANMASI ………………………………………………….636

IV- KURUMLAR VERGİSİNE TABİ İŞLETMELERDE VERGİ

KARŞILIKLARININ AYRILMASI VE DÖNEM SONU

KAYITLARININ YAPILMASI ………………………………………………638

içindekiler

xxxii

A. VERGİ VE DİĞER YASAL YÜKÜMLÜLÜK KARŞILIKLARININ

AYRILMASI …………………………………………………………………….638

B. VERGİDEN SONRAKİ NET DÖNEM KARININ

BULUNMASI ………………………………………………………………….639

C. VERGİ SONRASI KARIN DÖNEM NET KARINA

ALINMASI ………………………………………………………………………640

D. PEŞİN ÖDENEN VERGİ VE DİĞER YÜKÜMLÜLÜKLERİN

MAHSUBUNUN SAĞLANMASI ………………………………………..640

E. ÖDENECEK VERGİ VE FONLARIN TESPİTİ ………………………..640

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM: KÂR DAĞITIM TABLOSU ………………………….646

I- GENEL AÇIKLAMA……………………………………………………………646

A. TANIM ……………………………………………………………………………646

B. AMAÇ ……………………………………………………………………………646

C. KÂR DAĞITIM TABLOSUNUN DÜZENLEME KURALLARI ……646

D. KÂR DAĞITIM TABLOSUNUN BİÇİMSEL YAPISI ………………..647

E. KÂR DAĞITIM TABLOSU KALEMLERİNE İLİŞKİN

AÇIKLAMALAR ……………………………………………………………….647

II. KAR DAĞITIMI YAPAN BİR KURUMUN DURUMU ……………..649

BEŞİNCİ KISIM

NAZIM HESAPLAR

I- GİRİŞ …………………………………………………………………………….655

II- THP’YE GÖRE NAZIM HESAPLAR …………………………………..656

ALTINCI KISIM

HATALAR VE DÜZELTME

YOLLARI

I. GİRİŞ……………………………………………………………………………..669

II. HATALARIN BULUNMASI…………………………………………………669

içindekiler

xxxiii

III. HATALARIN DÜZELTİLMESİ BAKIMINDAN YAPILMASI

GEREKEN İŞLEMLER ……………………………………………………..670

A. YEVMİYE DEFTERİNDEKİ YANLIŞ KAYITLARIN

DÜZELTİLMESİ ………………………………………………………………670

B. YEVMİYE DEFTERİ DIŞINDAKİ DEFTERLERDE YAPILAN

YANLIŞLIKLAR ………………………………………………………………680

IV. MİZANLARDA YAPILAN HATALAR VE BULUNMA YOLLARI .680

V. BİLANÇONUN ÇIKARILMASINDAN SONRA KAPANAN

YILA İLİŞKİN HATALARIN DÜZELTİLMESİ …………………………683

VI. BİLANÇO TARİHİNDEN SONRA ORTAYA ÇIKAN

HUSUSLARA İLİŞKİN DÜZENLEMELER ……………………………684

VII. HATALARI DÜZELTME İŞLEMİNİN ÖNEMİ ……………………….686

YEDİNCİ KISIM

TEMEL MALİ TABLOLARIN

DÜZENLENMESİ VE

SUNULMASI

BİRİNCİ BÖLÜM: BİLANÇO ………………………………………………….689

I. GENEL AÇIKLAMA ………………………………………………………….689

II. BİLANÇO DÜZENLEME KURALLARI ………………………………..689

III. BİLANÇONUN BİÇİMSEL YAPISI ……………………………………..690

İKİNCİ BÖLÜM: GELİR TABLOSU …………………………………………692

I- TANIM …………………………………………………………………………..692

II- GELİR TABLOSU DÜZENLEME KURALLARI ……………………..692

III- GELİR TABLOSUNUN BİÇİMSEL YAPISI …………………………..693

IV- SATIŞLARIN MALİYETİ TABLOSU ……………………………………694

V- GELİR TABLOSU TİPLERİ ………………………………………………..694

A. HESAP TİPİ GELİR TABLOSU ………………………………………….694

B. RAPOR TİPİ GELİR TABLOSU …………………………………………695

SEKİZİNCİ KISIM

MUHASEBE PROBLEMLERİ

ÇÖZÜMLÜ PROBLEMLER …………………………………………………..703

EKLER

Ek:1 AYRINTILI BİLANÇO……………………………………………………..760

Ek:2 İŞLETME ÖZET GELİR TABLOSU TİPİ …………………………….766

Ek:3 İŞLETME AYRINTILI GELİR TABLOSU TİPİ………………………767

Ek:4 TEKDÜZEN HESAP PLANI …………………………………………….770

KAYNAKÇA…………………………………………………………………………781

xxxiv

içindekiler