UFRS-TFRS Öğrenmek İsteyenler İçin 5 Yıldızlı Bir Kitap!
Türkiye’nin En Detaylı-En Kapsamlı UFRS-TFRS Kitabı!

1- En Çok Muhasebe Kaydının Olduğu İlk UFRS Kitabı.
2- 2.000 Adet Uygulamalı Yevmiye Kaydı.
3- Her Konunun Adım Adım Muhasebe Kayıtlarıyla Anlatıldığı Tamamen Muhasebe Kayıtlarıyla Örneklendirildiği ve En Çok Muhasebe Kaydının Olduğu İlk UFRS Kitabı!!!
4- Enflasyon Düzeltme Farklarının Muhasebeleştirilmesi
5- Kayıt Düzeniniz UFRS ye Hazır Mı ? Kayıt Düzeninizde Değişiklik Yapmak Zorunda Mısınız?
6- Hizmet Üretim Giderlerinizde Yepyeni Bir Dönem? Stoklu Hizmet Giderlerine Hazır Mısınız?
7- İnsan Kaynakları ve Personel Departmanınız UFRS ye Hazır Mı?
8- UFRS’ye Geçiş İçin Hangi İşlemleri Yapmalısınız?
9- UFRS Öncesi Değerleme Yapacak Mısınız? Bu Değerlemeleri Nasıl Dikkate Alacaksınız?
10- Maddi Duran Varlıklarınızda UFRS Öncesi Neler Yapmalısınız?
11- Alıcılarınız ve Satıcılarınız İçin UFRS ‘de Neler Yapılacak?
12- Şüpheli Alacaklar İçin UFRS İşlemleriniz Ne Olacak ve Neler Yapılmalıdır?
13- Stoklar İçin UFRS Öncesi Sayım Yapılacak Mı? Stoklara Yönelik Uygulamalar Nelerdir?
14- Kira Geliri veya Kira Giderleriniz UFRS döneminde ne şekilde değerlendirilecek?
15- Yatırım Amaçlı Satın Aldığınız Maddi Duran Varlıklarda Yeni Dönem. Tüm Kayıtlarınız Değişiyor!
16- Yıllara Sari İnşaat Muhasebesinde Neler Değişiyor? En Yalın Anlatımıyla Uygulamalı Örnekler
17- Ara Dönem Finansal Tablolar Nasıl Çıkarılır? En Basit Anlatımlarla Uygulamalı Örneklerle
18- Nakit Akım Tablosu, Özkaynak Değişim Tablosu En Basitiyle Nasıl Hazırlanır?
19- Finansal Durum Tablosu ve Kapsamlı Gelir Tablosunu Hatasız Hazırlamanız Mümkün.
20- Faiz Gelirlerinizde Nasıl Değişiklikler Olacak ? Faiz Giderlerinizde Ne Gibi Yenilikler Var?
21- Kanunen Kabul Edilmeyen Giderlerinizde Yepyeni Bir Dönem!
22- Ertelenmiş Verginizi En Kolay Nasıl Hesaplarsınız? Nasıl Muhasebeleştirirsiniz?
23- Devletten Aldığınız Teşviklerde Bambaşka Bir Sistem ve Kayıt Düzeni? Kolay, Basit Ve Hızlı Muhasebe Kayıtlarıyla

İÇİNDEKİLER

1. BÖLÜM: GİRİŞ

GİRİŞ 12

2. BÖLÜM: FİNANSAL RAPORLAMAYA İLİŞKİN KAVRAMSAL ÇERÇEVE VE STANDARTLARDA GEÇEN TEMEL KAVRAMLAR

1. GİRİŞ 16

2. KAVRAMSAL ÇERÇEVE AMAÇ 17

3. STANDARTLARDA GEÇEN TERİMLER 72

3. BÖLÜM: TFRS 13 – GERÇEĞE UYGUN DEĞER ÖLÇÜMÜ

1. STANDARDIN AMAÇ VE KAPSAMI 100

2. GERÇEĞE UYGUN DEĞER VE İLGİLİ KAVRAMLAR 102

2.1. VARLIK VEYA BORÇ 102

2.2. İŞLEM 102

2.3. PİYASA KATILIMCILARI 103

2.4. FİYAT 103

2.5. FİNANSAL OLMAYAN VARLIKLARDA UYGULAMA 104

2.6. GENEL İLKELER 105

2.6.1. İŞLETMENİN KENDİ ÖZKAYNAĞINA DAYALI FİNANSAL ARAÇLARINA VE BORÇLARINA İLİŞKİN UYGULAMA 105

2.6.2. DİĞER TARAFLARCA VARLIK OLARAK ELDE TUTULAN ÖZKAYNAĞA DAYALI FİNANSAL ARAÇLAR VE BORÇLAR 106

2.6.3. DİĞER TARAFLARCA VARLIK OLARAK ELDE TUTULMAYAN ÖZKAYNAĞA DAYALI FİNANSAL ARAÇLAR VE BORÇLAR 106

2.7. YERİNE GETİRMEME RİSKİ 107

2.8. TALEP HALİNDE ÖDENMESİ GEREKEN FİNANSAL BORÇ 108

2.9. PİYASA RİSKLERİNE MARUZ KALINMASI 109

2.10. BELİRLİ BİR KARŞI TARAFIN KREDİ RİSKİNE MARUZ KALINMASI 109

2.11. İLK MUHASEBELEŞTİRMEDE GERÇEĞE UYGUN DEĞER 109

3. DEĞERLEME YÖNTEMLERİ 110

3.1. DEĞERLEME YÖNTEMLERİNE İLİŞKİN GENEL İLKELER (GİRDİLER) 111

3.2. ALIŞ VE SATIŞ FİYATINA DAYANAN GİRDİLER 112

3.3. GERÇEĞE UYGUN DEĞER HİYERARŞİSİ 113

3.3.1. SEVİYE 1 GİRDİLERİ 115

3.3.2. SEVİYE 2 GİRDİLERİ 116

3.3.3. SEVİYE 3 GİRDİLERİ 117

3.3.4. AÇIKLAMALAR 123

4. DEĞERLEME YÖNTEMLERİ 130

4.1. GERÇEĞE UYGUN DEĞER ÖLÇÜMÜ YAKLAŞIMI 130

4.2. PİYASA YAKLAŞIMI 131

4.3. MALİYET YAKLAŞIMI 132

4.4. GELİR YAKLAŞIMI 132

4.5. BUGÜNKÜ DEĞER YÖNTEMLERİ 132

4.5.1. GENEL İLKELER 133

4.5.2. RİSK VE BELİRSİZLİK 133

4.6. DÜZELTİLMİŞ İSKONTO ORANI YÖNTEMİ 134

4.7. BEKLENEN BUGÜNKÜ DEĞER YÖNTEMİ 135

5. ÜÇÜNCÜ TARAFLARCA SAĞLANAN KOTASYON FİYATLARININ KULLANILMASI 138

4. BÖLÜM: TMS 2 – STOKLAR STANDARDI UYGULAMALARI 139

1. STANDARDIN AMAÇ VE KAPSAMI 140

2. STANDARTTA KULLANILAN TANIM VE AÇIKLAMALAR 140

3. STOKLARIN SINIFLAMASI 142

4. STOKLARIN MALİYET UNSURLARI 142

5. STOKLARIN DEĞERLEMESİ 143

6. STOKLAR DİPNOT AÇIKLAMALARI 144

7. STOKLARA AİT UYGULAMA ÖRNEKLERİ 144

7.1. 1. İLK MADDE VE MALZEMELERİN MALİYETİ VE MUHASEBELEŞTİRİLMESİ 144

7.1.1.1. PEŞİN BEDELLİ MAL ALIŞLARININ MUHASEBELEŞTİRİLMESİ 144

7.1.1.2. VADELİ MAL ALIŞLARININ İLK MUHASEBELEŞTİRİLMESİ 145

7.1.1.3. STOK MALİYETLERİNE VERİLEN VADE FARKLARININ BİLANÇO DÖNEMİNDE DÜZELTİLMESİ 147

7.1.1.4. ÜRETİME GÖNDERİLEN MALZEMELERİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ 147

7.1.1.5. STOK SAYIM NOKSANLIKLARININ MUHASEBELEŞTİRİLMESİ 148

7.1.1.6. STOK SAYIM FAZLALIKLARININ MUHASEBELEŞTİRİLMESİ 149

7.1.1.7. İLK MADDE VE MALZEMELERİN BİLANÇO DÖNEMLERİNDE DEĞERLEMESİ 150

7.1.1.8. BİLANÇO DÖNEMİNDE TESPİT EDİLEN DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜNÜN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ 150

7.2. YARI MAMULLERİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ 152

7.3. MAMULLER 159

7.4. TİCARİ MALLAR 166

7.5. TAMAMLANMAMIŞ HİZMET MALİYETLERİ 174

7.6. TAMAMLANMIŞ HİZMET MALİYETLERİ 180

7.7. YOLDAKİ STOKLAR 183

7.8. DİĞER STOKLAR 184

7.9. STOK DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIKLARININ MUHASEBELEŞTİRİLMESİ 186

7.10. VERİLEN SİPARİŞ AVANSLARI 189

8. DÖNEM SONU DÖNÜŞÜMÜ 191

5. BÖLÜM: TMS 16 – MADDİ DURAN VARLIKLAR VE TMS – 20 DEVLET TEŞVİKLERİNİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ VE DEVLET YARDIMLARININ AÇIKLANMASI STANDARDI UYGULAMALARI 193

1. AMAÇ VE KAPSAMI 194

2. BU STANDARTLARDA GEÇEN TANIM VE AÇIKLAMALAR 194

3. MADDİ DURAN VARLIKLARIN AKTİFLEŞTİRİLMESİ 195

4. MADDİ DURAN VARLIKLARIN AMORTİSMANA TABİ TUTULMASI VE HESAPLAMASI 196

5. MADDİ DURAN VARLIKLARIN BİLANÇO DÖNEMİNDE DEĞERLEMESİ 198

6. DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜNÜN ORTADAN KALKMASI 202

7. MADDİ DURAN VARLIKLARIN VARLIK OLARAK KAYDA ALINMASI VE SINIFLANDIRILMASI 203

8. MADDİ DURAN VARLIKLARIN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ 204

9. MADDİ DURAN VARLIKLARIN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ UYGULAMA ÖRNEKLERİ 205

10. DÖNEM SONU DÖNÜŞÜMÜ 233

6. BÖLÜM: TMS 40 – YATIRIM AMAÇLI GAYRİMENKULLER STANDARDI UYGULAMALARI

1. AMAÇ VE KAPSAM 236

2. STANDARTTA GEÇEN TANIM VE AÇIKLAMALAR 237

3. YATIRIM AMAÇLI GAYRİMENKULLERİN KAYDA ALINMASI VE SINIFLANDIRILMASI 239

4. DİPNOT AÇIKLAMALARI 241

5. YATIRIM AMAÇLI GAYRİMENKULLERİN İLK MUHASEBELEŞTİRİLMESİ 242

6. DÖNEM SONU DÖNÜŞÜMÜ 263

7. BÖLÜM: TMS 38 – MADDİ OLMAYAN DURAN VARLIKLAR UYGULAMALARI

1. STANDARDIN AMAÇ VE KAPSAMI 266

2. TANIM VE AÇIKLAMALARI 266

3. GENEL OLARAK MADDİ OLMAYAN DURAN VARLIKLAR 267

4. DİPNOT AÇIKLAMALARI 274

5. ŞEREFİYE HESAPLAMASI VE DEĞERLEME FARKLARININ MUHASEBELEŞTİRİLMESİ 275

6. DÖNEM SONU DÖNÜŞÜMÜ 298

8. BÖLÜM: TFRS 6 – MADEN KAYNAKLARININ ARAŞTIRILMASI VE DEĞERLENDİRİLMESİ

1. STANDARDIN AMAÇ VE KAPSAMI 302

2. STANDART İLE İLGİLİ TANIM VE AÇIKLAMALAR 302

3. ARAŞTIRMA VE DEĞERLENDİRME VARLIKLARININ SINIFLANDIRILMASI 303

4.DİPNOT AÇIKLAMALARI 304

5. MADEN KAYNAKLARININ ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME GİDERLERİNİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ 304

6. DÖNEM SONU DÖNÜŞÜMÜ 313

9. BÖLÜM: TFRS 5 – SATIŞ AMAÇLI ELDE TUTULAN DURAN VARLIKLAR VE DURDURULAN FAALİYETLER

1. STANDARDIN AMACI 315

2. SINIFLANDIRMA 315

3. SATIŞ PLANLARINA İLİŞKİN DEĞİŞİKLİKLER 326

4. SATIŞ AMAÇLI ELDE TUTULAN VARLIKLARIN BİLANÇO DÖNEMLERİNDE DEĞERLEMESİ VE MUHASEBELEŞTİRİLMESİ 327

5. SATIŞ AMAÇLI ELDE TUTULAN VARLIKLARIN BİLANÇO DIŞI BIRAKILMASI VE MUHASEBELEŞTİRİLMESİ 329

6. DÖNEM SONU DÖNÜŞÜMÜ 332

10. BÖLÜM: TMS 23 – BORÇLANMA MALİYETLERİ STANDARDI VE TMS 21 – KUR DEĞİŞİMİNİN ETKİLERİ UYGULAMASI

1. BORÇLANMA MALİYETLERİ VE KUR DEĞİŞİMİNİN ETKİLERİ STANDARDININ AMACI VE KAPSAMI 334

2. BORÇLARIN TEK DÜZEN MUHASEBE SİSTEMİNDE GÖSTERİMİ VE SINIFLAMASI 335

3. KUR DEĞİŞİM ETKİLERİNİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ 336

4. BORÇLANMA MALİYETLERİNİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ 337

5. TEMEL YÖNTEME GÖRE BORÇLANMA MALİYETLERİNİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ 340

6. ALTERNATİF YÖNTEME GÖRE BORÇLANMA MALİYETLERİNİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ (AKTİFLEŞTİRİLMESİ) 346

7. FİNANSAL KİRALAMADAN KAYNAKLANAN BORÇLANMA MALİYETLERİ 354

8. ALACAKLARIN İSKONTO EDİLMESİNDEN KAYNAKLANAN BORÇLANMA MALİYETLERİ 355

9. DÖNEM SONU DÖNÜŞÜMÜ 356

11. BÖLÜM: TMS 36 – VARLIKLARDA DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ STANDARDI UYGULAMASI

1. AMAÇ VE KAPSAM 358

2. STANDARDA KULLANILAN TANIM VE AÇIKLAMALAR 359

3. DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜNE İLİŞKİN GÖSTERGELER VE TEST EDİLMESİ 361

4. DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ ZARARLARININ İPTAL EDİLMESİ 372

5. DİPNOT AÇIKLAMALARI 374

6. TEKDÜZEN HESAP PLANINDA, AKTİFİ DÜZENLEYİCİ KARŞILIK HESAPLARI VE AÇIKLAMALARI 375

7. UYGULAMA ÖRNEKLERİ 375

8. DÖNEM SONU DÖNÜŞÜMÜ 446

12. BÖLÜM: TMS 37 – KARŞILIKLAR, KOŞULLU BORÇLAR VE KOŞULLU VARLIKLAR STANDARDI

1. AMAÇ VE KAPSAM 448

2. STANDARDIN UYGULAMASI İLE İLGİLİ TANIMLAR 448

3. KARŞILIKLAR, KOŞULLU BORÇLAR VE KOŞULLU VARLIKLARIN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ 449

4. KOŞULLU BORÇLAR 458

5. KOŞULLU VARLIKLAR 459

6. DİPNOTLARDA AÇIKLANACAK BİLGİLER 460

7. KARŞILIKLAR VE KOŞULLU BORÇLARIN MUHASEBELEŞTİRİLMESİNDE KULLANILAN HESAPLAR 461

8. KARŞILIKLAR UYGULAMA ÖRNEKLERİ 463

9. DÖNEM SONU DÖNÜŞÜMÜ 472

13. BÖLÜM: TMS 32, TMS 39, TFRS 7, TFRS 9 FİNANSAL ARAÇLAR: MUHASEBELEŞTİRME, ÖLÇME, SUNUM VE AÇIKLAMALAR STANDARDI UYGULAMASI

1. STANDARTLARIN AMACI VE KAPSAMI 474

2. STANDARTTA KULLANILAN TANIM VE AÇIKLAMALAR 475

3. FİNANSAL VARLIKLAR 481

4. FİNANSAL BORÇLAR 505

5. FİNANSAL ARAÇLARIN (VARLIKLARIN VE BORÇLARIN) NETLEŞTİRİLMESİ 510

6. FİNANSAL VARLIKLAR VE YATIRIMLAR FİNANSAL TABLO DİPNOT AÇIKLAMALARI 510

7. FİNANSAL ARAÇ KAPSAMINDAKİ VARLIKLARA İLİŞKİN UYGULAMA ÖRNEKLERİ 512

8. DÖNEM SONU DÖNÜŞÜMÜ 599

14. BÖLÜM: TMS 24 – İLİŞKİLİ TARAF AÇIKLAMALARI STANDARDI UYGULAMALARI

1. STANDARDIN AMAÇ VE KAPSAMI 601

2. STANDARTTA KULLANILAN TANIM VE AÇIKLAMALAR 601

3. İLİŞKİLİ TARAF KAPSAMINA GİRMEYEN İŞLEMLER VE TARAFLAR 602

4. İLİŞKİLİ TARAFLARLA YAPILAN İŞLEM TÜRLERİ 603

5. İLİŞKİLİ TARAFLARLA YAPILAN İŞLEMELERİN DİPNOT AÇIKLAMALARI 603

6. İLİŞKİLİ TARAF İŞLEMLERİ UYGULAMA ÖRNEKLERİ 604

7. DÖNEM SONU DÖNÜŞÜMÜ 619

15. BÖLÜM: TMS 28 – İŞTİRAKLERDEKİ VE İŞ ORTAKLIKLARINDAKİ YATIRIMLAR

1. AMAÇ 621

2. KAPSAM 621

3. STANDARDIN UYGULANMASINDA KULLANILAN ÖNEMLİ TANIMLAR 621

4. İŞTİRAKLERDEKİ VE İŞ ORTAKLIKLARINDAKİ YATIRIMLARIN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ 622

5. GERÇEĞE UYGUN DEĞER YÖNTEMİ 627

6. MALİYET YÖNTEMİ 627

7. DİPNOT AÇIKLAMALARI 627

8. ÖNEMLİ ETKİ TAŞIYAN VE TAŞIMAYAN İŞTİRAKLE İLE BAĞLI ORTAKLIKLARIN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ VE ÖLÇÜMÜ 628

9. UYGULAMA ÖRNEKLERİ 630

10. DÖNEM SONU DÖNÜŞÜMÜ 645

16. BÖLÜM: TFRS 11 – MÜŞTEREK ANLAŞMALAR STANDARDI

1. AMAÇ VE KAPSAM 648

2. TANIM VE AÇIKLAMALAR 648

3. SÖZLEŞMEYE BAĞLI MÜŞTEREK ANLAŞMALAR 649

3.1. MÜŞTEREK KONTROL 649

3.2. MÜŞTEREK ANLAŞMA TÜRLERİ 652

4. MÜŞTEREK ANLAŞMA TARAFLARININ FİNANSAL TABLOLARI 658

5. MÜŞTEREK FAALİYETTEN VARLIK SATIN ALIMININ MUHASEBELEŞTİRİLMESİ 659

6. GEÇİŞ HÜKÜMLERİ 660

17. BÖLÜM: TMS 31 – İŞ ORTAKLIKLARINDAKİ PAYLAR STANDARDI UYGULAMALARI

1. AMAÇ VE KAPSAM 664

2. STANDARDIN UYGULANMASINDA KULLANILAN ÖNEMLİ TANIMLAR VE AÇIKLAMALAR 664

3. İŞ ORTAKLIKLARININ ÇEŞİTLERİ 665

4. İŞ ORTAKLIKLARININ MUHASEBELEŞTİRİLMESİ 667

5. DİPNOT AÇIKLAMALARI 671

6. UYGULAMA ÖRNEKLERİ 671

7. DÖNEM SONU DÖNÜŞÜMÜ 680

18. BÖLÜM: TMS 19 – ÇALIŞANLARA SAĞLANAN FAYDALAR

1. AMAÇ VE KAPSAM 682

2. TANIMLAR 683

3. ÇALIŞANLARA SAĞLANAN FAYDALAR 686

19. BÖLÜM: TMS 41 – TARIMSAL FAALİYETLER (CANLI VARLIKLAR)

1. AMAÇ VE KAPSAM 754

2. TARIMSAL FAALİYETLER İLE İLGİLİ TANIM VE AÇIKLAMALAR 754

3. TARIMSAL FAALİYETLERİN SINIFLANDIRILMASI 755

4. DİPNOT AÇIKLAMALARI 761

5. TARIMSAL FAALİYETLER VE CANLI VARLIKLARIN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ 762

6. DÖNEM SONU DÖNÜŞÜMÜ 808

20. BÖLÜM: TFRS 14 – DÜZENLEMEYE DAYALI ERTELEME HESAPLARI

1. STANDARDIN AMACI VE KAPSAMI 810

2. STANDARTTA GEÇEN KAVRAMLAR 810

3. FİNANSAL TABLOLARA ALMA, SINIFLAMA, ÖLÇÜM, DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ VE FİNANSAL TABLO DIŞI BIRAKMA 812

4. AÇIKLAMA 819

5. MEVCUT MUHASEBE POLİTİKALARININ UYGULANMASINA DEVAM EDİLMESİ 821

21. BÖLÜM: TFRS 15: MÜŞTERİ SÖZLEŞMELERİNDEN HASILAT

1. STANDARDIN AMACI VE KAPSAMI 824

2. STANDARTTA GEÇEN KAVRAMLAR 827

3. FİNANSAL TABLOLARA ALMA 828

3.1 SÖZLEŞMENİN TANIMLANMASI 828

3.2 SÖZLEŞMELERİN BİRLEŞTİRİLMESİ 830

3.3 SÖZLEŞME DEĞİŞİKLİKLERİ 831

3.4 EDİM YÜKÜMLÜLÜKLERİNİN TANIMLANMASI 832

3.5 EDİM YÜKÜMLÜLÜKLERİNİN YERİNE GETİRİLMESİ 839

4. ÖLÇÜM 842

4.1 İŞLEM BEDELİNİN BELİRLENMESİ 842

4.2 SÖZLEŞMEDE ÖNEMLİ BİR FİNANSMAN BİLEŞENİNİN VARLIĞI 844

4.3 GAYRİ NAKDÎ BEDEL 847

4.4 MÜŞTERİYE ÖDENEBİLİR BEDEL 848

4.5 İŞLEM BEDELİNİN EDİM YÜKÜMLÜLÜKLERİNE DAĞITIMI 849

4.6 İŞLEM BEDELİNDE DEĞİŞİMLER 852

5. SÖZLEŞME MALİYETLERİ 852

5.1 SÖZLEŞME YAPILMASI İÇİN KATLANILAN EK MALİYETLER 852

5.2 SÖZLEŞMEYİ YERİNE GETİRME MALİYETLERİ 853

5.3 İTFA PAYI VE DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ 854

6. SUNUM 855

7. AÇIKLAMA 859

7.1 MÜŞTERİLERLE YAPILAN SÖZLEŞMELER 859

7.2 HASILATIN AYRIŞTIRILMASI 859

7.3 AYRIŞTIRILMIŞ HASILATIN AÇIKLANMASI 859

7.4 SÖZLEŞME BAKİYELERİ 862

7.5 EDİM YÜKÜMLÜLÜKLERİ 863

7.6 STANDARDIN UYGULANMASINDA KULLANILAN ÖNEMLİ YARGILAR 864

8. STANDARDIN UYGULAMASI 865

8.1 ZAMANA YAYILI EDİM YÜKÜMLÜLÜKLERİ 866

8.2 BİR EDİM YÜKÜMLÜLÜĞÜNÜN TAMAMEN İFASINA YÖNELİK İLERLEMENİN ÖLÇÜLMESİ YÖNTEMLERİ 869

8.3 İADE HAKKI TANINAN SATIŞLAR 871

8.4 GARANTİLER 872

8.5 ASIL-VEKİL DEĞERLENDİRMESİ 874

8.6 İLAVE MAL VEYA HİZMETLER İÇİN MÜŞTERİ OPSİYONLARI 876

8.7 MÜŞTERİLERİN KULLANILMAMIŞ HAKLARI 877

8.8 İADESİZ PEŞİN ÖDENEN ÜCRETLER (VE İLİŞKİLİ BAZI MALİYETLER) 877

8.9 LİSANSLAMA 878

8.10 İŞLETMENİN TAAHHÜDÜNÜN NİTELİĞİNİN BELİRLENMESİ 878

8.11 SATIŞ BAZLI VEYA KULLANIM BAZLI TELİF ÜCRETLERİ 880

8.12 GERİ ALIM ANLAŞMALARI 880

8.13 KONSİNYE MAL ANLAŞMALARI 882

8.14 FATURALA-ELDE TUT ANLAŞMALARI 882

8.15 MÜŞTERİNİN KABULÜ 883

8.17. DÖNEM SONU DÖNÜŞÜMÜ 889

22. BÖLÜM: TMS 12 – GELİR VERGİLERİ STANDARDI UYGULAMALARI

1. STANDARDININ AMAÇ VE KAPSAMI 904

2. TANIM VE AÇIKLAMALAR 904

3. DÖNEM VERGİ BORCU VE DÖNEM VERGİ VARLIĞININ MUHASEBELEŞTİRİLMESİ 911

4. ERTELENEN VERGİ GELİR VERGİLERİ STANDARDI KAPSAMINDA KULLANILABİLECEK HESAPLAR 911

5. ERTELENEN VERGİ HESAPLARININ SINIFLANDIRILMASI 914

6. ERTELENEN VERGİLER İLE İLGİLİ DİPNOT AÇIKLAMALARI 915

7. UYGULAMA ÖRNEKLERİ 916

23. BÖLÜM: TFRS 2 – HİSSE BAZLI ÖDEMELER

1. AMAÇ VE KAPSAM 958

2. STANDARTTA GEÇEN KAVRAMLAR VE AÇIKLAMALAR 959

3. MUHASEBELEŞTİRME 961

4. ÖZKAYNAKTAN KARŞILANAN HİSSE BAZLI ÖDEME İŞLEMLERİ 962

5. NAKİT OLARAK ÖDENEN HİSSE BAZLI ÖDEME İŞLEMLERİ 968

6. DİPNOT AÇIKLAMALARI 973

7. UYGULAMA KILAVUZU 975

24. BÖLÜM: TFRS 16: KİRALAMALAR

1. STANDARDIN AMACI VE KAPSAMI 990

2. TMS-17- TFRS-16 KARŞILAŞTIRMASI 990

3. FİNANSAL TABLOLARA ALMAYA İLİŞKİN İSTİSNALAR 991

4. STANDARTTA GEÇEN KAVRAMLAR 992

5. KİRALAMANIN TANIMLANMASI 995

6. KİRALAMA SÜRESİ 1001

7. KİRACI 1004

8. KİRAYA VEREN 1015

9. FAALİYET VE DİĞER KİRALAMALAR 1025

10. DİĞER HUSUSLAR 1028

25. BÖLÜM: TMS 33 – HİSSE BAŞINA KAZANÇ STANDARDI

1. AMAÇ VE KAPSAM 1040

2. TANIM VE AÇIKLAMALAR 1040

3. ÖLÇME 1044

4. GERİYE YÖNELİK DÜZELTMELER 1056

5. SUNUM 1056

6. DİPNOT AÇIKLAMALARI 1057

26. BÖLÜM: TMS 1 – FİNANSAL TABLOLARIN SUNULUŞU VE TMS 34 – ARA DÖNEM FİNANSAL RAPORLAMA

1. FİNANSAL TABLOLARIN AMACI 1060

2. FİNANSAL TABLO DÜZENLEME ŞARTLARI 1060

3. FİNANSAL TABLOLARIN SUNULUŞU 1063

4. BİLANÇONUN TANIMI 1084

TMS 34- ARA DÖNEM FİNANSAL RAPORLAMA 1085

1. AMAÇ VE KAPSAM 1085

2. TANIM VE AÇIKLAMALAR 1085

3. ARA DÖNEM FİNANSAL RAPORUN İÇERİĞİ 1086

4. MUHASEBELEŞTİRME VE ÖLÇME 1091

27. BÖLÜM: FİNANSAL TABLO ÖRNEKLERİ VE KULLANIM REHBERİ

A. GENEL AÇIKLAMA 1102

B. KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLAR 1103

28. BÖLÜM: TFRS 8 – FAALİYET BÖLÜMLERİ STANDARDI UYGULAMALARI

1. TEMEL İLKE 1166

2. UYGULAMA KAPSAMINDAKİ İŞLETMELER 1166

3. TANIM VE AÇIKLAMALAR 1167

4. RAPORLANABİLİR BÖLÜMLER 1168

5. ÖLÇME 1171

6. TÜM İŞLETMEYİ KAPSAYAN AÇIKLAMALAR 1173

29. BÖLÜM: TMS 7 – NAKİT AKIŞ TABLOLARI

1. AMAÇ VE KAPSAM 1178

2. NAKİT AKIŞ BİLGİLERİNİN YARARLARI 1178

3. TANIM VE AÇIKLAMALAR 1178

4. NAKİT AKIŞ TABLOSUNUN SUNUMU 1179

5. İŞLETME FAALİYETLERİNDEN SAĞLANAN NAKİT AKIŞLARININ RAPORLANMASI 1181

6. FAİZ VE TEMETTÜLER 1183

7. BAĞLI ORTAKLIKLAR, İŞTİRAKLER VE İŞ ORTAKLIKLARINDAKİ YATIRIMLAR 1184

8. NAKİT AKIŞI YARATMAYAN İŞLEMLER 1185

9. DİPNOT AÇIKLAMALARI 1186

10. NAKİT AKIŞ TABLOSU ÖRNEĞİ 1186

11. UYGULAMA ÖRNEĞİ 1190

30. BÖLÜM: TMS 27 – BİREYSEL FİNANSAL TABLOLAR, TFRS 10 – KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLAR

TMS 27 – BİREYSEL FİNANSAL TABLOLAR 1198

1. AMAÇ VE KAPSAM 1198

2. TANIM VE AÇIKLAMALAR 1198

3. BİREYSEL FİNANSAL TABLOLARIN HAZIRLANMASI 1199

4. AÇIKLAMALAR 1202

TFRS 10 – KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLAR 1203

TÜRKİYE FİNANSAL RAPORLAMA STANDARDI 10 KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLAR 1203

1) KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLAR SUNMA ZORUNLULUĞU: 1203

2) ANA ORTAKLIK NİTELİĞİNDEKİ BİR İŞLETMENİN KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLAR SUNMA İSTİSNALARI: 1203

3) KONTROLÜN DEĞERLENDİRİLMESİNDE DİKKATE ALINACAK UNSURLAR 1203

31. BÖLÜM: TMS 29- YÜKSEK ENFLASYONLU EKONOMİLERDE FİNANSAL RAPORLAMA

1. KAPSAM 1256

2. FİNANSAL TABLOLARIN DÜZELTİLMESİ 1257

3. KARŞILAŞTIRMALI RAKAMLAR 1263

4. KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLAR 1263

5. GENEL FİYAT ENDEKSİNİN SEÇİMİ VE KULLANIMI 1264

6. YÜKSEK ENFLASYON DÖNEMİNİN SONA ERMESİ 1267

7. DİPNOT AÇIKLAMALARI 1267

8. ENFLASYON DÜZELTME FARKLARININ MUHASEBELEŞTİRİLMESİ 1267

9. DÜZELTME AŞAMALARI VE ÖRNEKLER 1269

32. BÖLÜM: TMS 8 – MUHASEBE POLİTİKALARI, MUHASEBE TAHMİNLERİNDE DEĞİŞİKLİK VE HATALAR STANDARDI VE TMS 10 – RAPORLAMA TARİHİNDEN SONRAKİ OLAYLAR STANDARDI

1. AMAÇ VE KAPSAM 1282

2. TANIM VE AÇIKLAMALAR 1282

3. MUHASEBE POLİTİKALARI 1284

4. MUHASEBE TAHMİNLERİNDEKİ DEĞİŞİKLİKLER 1287

5. HATALAR 1287

6. GEÇMİŞE DÖNÜK UYGULAMADA VEYA YENİDEN DÜZENLEMEDE TATBİK EDİLEMEME DURUMU 1289

7. MUHASEBE TAHMİNLERİNDE DEĞİŞİKLİKLER 1290

8. HATALAR 1291

TMS 10- RAPORLAMA TARİHİNDEN SONRAKİ OLAYLAR STANDARDI 1292

1. AMAÇ VE KAPSAM 1292

2. RAPORLAMA DÖNEMİNDEN SONRAKİ OLAYLAR 1292

3. DİPNOT AÇIKLAMALARI 1295

4. UYGULAMA ÖRNEKLERİ 1296

33. BÖLÜM: TFRS 1 – TÜRKİYE FİNANSAL RAPORLAMA STANDARTLARININ İLK UYGULAMASI

1. STANDARDIN AMACI VE KAPSAMI 1304

2. STANDARTTA GEÇEN TERİMLERE İLİŞKİN AÇIKLAMALAR 1305

3. MUHASEBELEŞTİRME VE ÖLÇME 1306

4. İSTİSNA VE MUAFİYETLER 1307

5. AÇIKLAMA VE SUNUM 1322

6. MUTABAKATLAR 1322

7. FİNANSAL VARLIK VEYA FİNANSAL BORÇLARIN SINIFLANMASI 1323

8. TAHMİNİ MALİYET OLARAK GERÇEĞE UYGUN DEĞERİN KULLANILMASI 1324

9. BAĞLI ORTAKLIKLARDAKİ, MÜŞTEREKEN KONTROL EDİLEN İŞLETMELERDEKİ VE İŞTİRAKLERDEKİ YATIRIMLAR İÇİN TAHMİNİ MALİYETİN KULLANIMI 1324

10. PETROL VE GAZ VARLIKLARI İÇİN TAHMİNİ MALİYETİN KULLANIMI 1324

11. TARİFE DÜZENLEMESİNE TABİ FAALİYETLERDE TAHMİNİ MALİYETİN KULLANILMASI 1324

12. AŞIRI ORANDA YÜKSEK ENFLASYONDAN SONRA TAHMİNİ MALİYETİN KULLANIMI 1324

13. ARA DÖNEM FİNANSAL RAPORLARI 1325

UYGULAMA ÖRNEKLERİ

ÖRNEK: TFRS DÖNÜŞÜM UYGULAMASI

TOPLAM 1.367 SAYFA

TMS – TFRS Kitabı, Prof Dr. Remzi Örten, Prof Dr. Hasan Kaval, Prof Dr. Aydın Karapınar tarafından özenli bir şekilde bu alanda faydalı olmak amacıyla yazılmıştır. Okuyucuların yoğun ilgisiyle karşılandığından TMS – TFRS Kitabı, baskısı kısa sürede tükenmiş yeni baskısı konu anlatımları genişletilerek ve örnekler zenginleştirilerek tekrardan sizlerin beğenisine sunulmuştur. Kısa sürede teslimat olanakları ile  TMS – TFRS Kitabı na sitemizden ulaşabilirsiniz.

ÖNSÖZ

Para ve sermaye piyasalarının dünya çapında entegrasyonu bazı gereklilikleri beraberinde getirmektedir. Bu gerekliliklerin başında da ortak bir işletme dili olan muhasebenin bu piyasalara uygun olması gelmektedir. Gerçekten de Uluslararası Finansal Raporlama Standartları (UFRS/IFRS) ülkeler arasında muhasebe biliminde birbirlerine yakın değerleme ve sınıflama ölçüleri getirerek ortak bir işletme dili oluşturmaktadır. Burada ülke olarak, bize düşen, bu ortak dili okumak ve anlamak olmaktadır. Bu gelişmeden kendimizi uzak tutmak, dünyanın ortak mirasından yararlanılmaması, dünya çapında olgulardan kendimizi soyutlamak sonucunu doğuracaktır.

Türkiye Muhasebe Standartları Kurulu, Uluslar arası Muhasebe ve Finansal Raporlama Standartlarını Türkçe’ye çevirerek, Türkiye Standardı olarak yayınlamaktadır. Çevirilerde gerçekten takdire şayan bir duruma gelmiş bulunmaktadır. Hem anlaşılırlık, hem zamanlama açısından çok üst bir düzeye ulaşmış bulunmaktadır.

Sermaye Piyasası Kurulu’da Muhasebe Standartları Tebliğleri kapsamında Türkiye Muhasebe Standartları Kurulu’nun yayınladığı standartları kendi standardı olarak kabul etmiş ve böylece Uluslar arası Muhasebe ve Finansal Raporlama Standartları en son şekilleri ile Türk Mevzuatına girmiş bulunmaktadır. Şimdilik sadece Borsa’ya açık şirketlerimiz ile mali sektörde yer alan şirketlerimizde (bankalar, sigortalar, aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri v.s) uygulama olanağı bulan bu standartların yakın tarihte ve özellikle yeni Türk Ticaret Yasası’mn yürürlüğe girmesi ile birlikte küçük ve orta büyüklükteki halka açık olmayan şirketlerimizde de uygulama olanağı bulacağı şimdiden görülmektedir. Bu nedenle bu standartların günümüzde oldukça güncel ve önemli olduğuna inanmaktayız.

Kitabımızda, Türkiye Muhasebe/ Türkiye Finansal Raporlama Standartları (TMS/TFRS) esas alınmıştır. Bu standartlar, Uluslararası Muhasebe/Finansal Raporlama Standartlarının (IAS/IFRS) çevirisi niteliğindedir. Uluslarası Muhasebe Standartları Kurulu (IASB) ile Finansal Muhasebe Standartları Kurulu (FASB) arasında yapılan Nonvalk anlaşması ile beraber standartların yakınsaklaştırılması çalışması başlamış ve muhasebe standartlannda hızlı bir değişim sürecine girilmiştir. Bu kapsamda birçok standart, değişikliğe uğramış, bir kısmı yürürlükten kaldırılmış, bir kısım tamamen yeni standart ise yürürlüğe girmiştir. TMSK, IASB tarafından yayınlanan standartlan takip ettiği için, yapılan değişiklikleri, hızlı bir şekilde kendi standartlarına yansıtmaktadır.

hesapları yeniden açmaya mecbur etmiştir. Yeni hesap grubu açmak THP’na aykırı olması nedeniyle olanaklı olmamıştır.

Ancak burada şunu belirtmek istiyoruz ki, Tekdüzen Muhasebe Sistemi’nin özellikle Uluslararası Finansal Raporlama Standartlarına uygun raporlama yapacak şirketler için zorunlu olmaktan çıkarılması, ihtiyari hale getirilmesi, ihtiyaçlarına göre bazı hesapların isimlerinin ve yerlerinin değiştirilmesine şirketlere izin verilmesi yararlı olacaktır. Bundan da önemlisi, vergi yasalarında veya Tekdüzen Hesap Plam’nda bir değişiklik yapılarak, Finansal Raporlama Standartlarına uygun şekilde düzenlenen mali raporların, vergi yasalarına temel olmasının sağlanması sorunları çözeceğine inanıyoruz.

Ayrıca şunun da farkındayız. Uluslararası Finansal Raporlama Standartlarının Türkiye Muhasebe Standartları adıyla da olsa kullanılması, Tekdüzen Hesap Planı veya Muhasebe Sistemi anlayışını aşan, çok daha kapsamlı, esnek bir uygulamaya imkan sağlamakla olur. Bu standartların özünde ne tek formatlı bilanço, ne tek formatlı Gelir Tablosu veya diğer tablolar söz konusudur. Temel bakış açısı işletmenin durumunu adeta resmeden mali tabloları üretmektir. İşletmenin yapısı değiştikçe bu finansal tablolarda da değişiklik olması gerekir. Bu nedenle bu standartları bir Tekdüzen Hesap Planı ve Standart Mali Tablolar ile sınırlamak, bu standartların özümsenmemiş olmasından başka bir şey değildir. Bundan sonra tek dileğimiz böyle bir zorlama düzenlemenin uygulamaya konulmamasıdır.

Kitabımızın birinci baskısı, özellikle, master ve doktora öğrencileri, denetim şirketleri ve Sermaye Piyasası Lisanslama Sınavına hazırlananlar tarafından büyük ilgi görmüş ve kısa sürede tükenmiştir. İkinci baskıda, konu anlatımlan genişletilmiş, yeni örnekler eklenmiştir. Bu dördüncü baskısında örneklere ilaveler yapılmış, ayrıca farklılık taşıyan KOBİ standartları inceleme konusu yapılmıştır.

Yayınımızın okuyuculara yararlı olması dileğiyle.

İÇİNDEKİLER

1. KAVRAMSAL ÇERÇEVE
2. IAS/TMS 1 FİNANSAL TABLOLARIN SUNUŞU
3. IAS/TMS 2 STOKLAR
4. IAS/TMS 7 NAKİT AKIM TABLOLARI
5. IAS/TMS MUHASEBE POLİTİKALARI, MUHASEBE TAHMİNLERİNDE DEĞİŞİKLİKLER VE HATLARI
6. IAS/TMS 10 BİLANÇO TARİHİNDEN SONRAKİ OLAYLAR
7. IFRS/TFRS 15 MÜŞTERİ SÖZLEŞMELERİNDEN HASILAT
8. IAS/TMS 12 GELİR (KURUMLAR) VERGİSİ
9. IFRS/TFRS 8 FAALİYET BÖLÜMLERİ
10. IAS/TMS 16 MADDİ DURAN VARLIKLAR
11. IAS/TMS 38 MADDİ OLMAYAN DURAN VARLIKLAR
12. IAS/TMS 40 YAPTIRIM AMAÇLI GAYRİMENKULLER
13. IFRS/TFRS 17 KİRALAMALAR
14. IAS/TMS 32, IAS/TMS 39, IFRS /TFRS 7, IFRS/TFRS 9 FİNANSAL ARAÇLAR: Sunum, Değerleme, Açıklamalar
15. IFRS/TFRS 5 SATIŞ AMAÇLI ELDE TUTULAN DURAN VARLIKLAR VE DURDURULAN FAALİYETLER
16. IAS/TMS 36 VARLIKLARDA DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ
17. IAS/TMS 37: KARŞILIKLAR, KOŞULLU YÜKÜMLÜLÜK VE KOŞULLU VARLIKLAR
18. IAS/TMS 19 ÇALIŞANLAR SAĞLANAN FAYDA
19. IAS/TMS 20 DEVLET TEŞVİKLERİNİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ VE DEVLET YARDIMLARININ AÇIKLANMASI
20. IAS/TMS 21 YABANCI PARALI İŞLEMLERİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ
21. IAS/TMS 23 BORÇLANMA MALİYETLERİ
22. IAS/TMS 24 İLİŞKİLİ TARAF AÇIKLAMALARI
23. IAS/TMS 27 BİREYSEL FİNANSAL TABLOLAR
24. TMS/TMS 28 İŞTİRAKLERDEKİ VE İŞ ORTAKLIKLARINDAKİ YATIRIMLAR
25. IFRS/TFRS 10 KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLAR
26. IFRS/TFRS 11 MÜŞTEREK ANLAŞMALAR
27. IFRS/TFRS 12 DEĞER İŞLETMELERİNDEKİ PAYLARA İLİŞKİN AÇIKLAMLAR
28. IFRS/TFRS 3 ŞİRKET BİRLEŞMELER
29. IAS/TMS 33 HİSSE BAŞINA KAZANÇ
30. IAS/TMS 34 ARA DÖNEM FİNANSAL RAPORLAMA
31. IAS/TMS 41 TARIMSAL FAALİYETLER
32. IFRS/TFRS 6 MADEN KAYNAKLARININ ARAŞTIRILMASI VE DEĞERLENDİRİLMESİ
33. TFRS 13 GERÇEĞE UYGUN DEĞERİN SAPTANMASI
34. BÖLÜM IFRES/TFRES 14 DÜZENLEMEYE DAYALI ERTELEME HESAPLARI
35. IFRS/TFRS 1 ULUSLARARASI MUHASEBE STANDARTLARININ İLK DEFA UYGULANMASI

ÖNSÖZ

Dünyada yaşanan küreselleşme ile sermaye daha kolay ülkeler arasında hareket edebilmekte, yaşanacak bir kriz aynı veya farkı ekonomik alanda yer alan işletmeleri yakından etkilemektedir. Bu nedenle Dünyada çok uluslu işletmelerin sayısının artması, muhasebe işlemlerinin karmaşıklaşması ve kamuyu aydınlatmanın öneminin artmasıyla finansal raporlama sürecinde de uluslararasılaştırmayı zorunlu kılmıştır.  Bu süreçte şeffaşık, doğru ve güvenilir bilgi verme sermaye piyasalarının gelişmesine yardımcı olan bir unsur olarak kabul edilmektedir. Bu nedenle Uluslararası Muhasebe Standartları Kurulu 1973 yılından itibaren çalışmasına başlamış ve çıkarmış olduğu Uluslararası Muhasebe / Finansal Raporlama Standartları bütün dünya kabul görmeye başlamıştır. Bütün bu gelişlerden Türkiye’de etkilenmiş ve bu standartları Türkiye Muhasebe / Finansal Raporlama Standartları olarak benimsemiştir.

Uluslararası Finansal Raporlama Standartları’na (UFRS) tam uyumlu Türkiye Muhasebe /Finansal Raporlama Standartları (TMS / TFRS) esas alınarak hazırlanan bu çalışmada yeni TTK ile Türkiye’de de geniş kullanım bulacak olan TMS / TFRS’ler, VUK’nundaki değerleme hükümleri de dikkate alınarak standartların uygulaması ve raporlaması örneklerle incelenmiştir. Kitapta verilen örnekler ve yapılan uygulamalar, mevcut tekdüzen hesap planı esas alınarak hazırlanmış, ancak hesap planında yer almayan hesaplar için yeni örnek hesaplar oluşturulmuştur. Tekdüzen hesap planında meydana gelebilecek değişikliklere göre kitabın diğer baskınlarında bu durum dikkate alınacaktır.

ÖNSÖZ

Finansal tablolar, işletme faaliyetlerinin sayısal sonuçlandır. Bu bakımdan karar almanın temelini oluştururlar. Finansal bilgilere ve bunun temelini oluşturan finansal tablolara dayalı olmayan bir karar verme modeli düşünülemez. İşletmenin, faaliyet, yatırım ve finansman kararlarının tümünde finansal tablolar bulunmaktadır.

Finansal tablolar, muhasebe sürecinin bir sonucudur. Bu bakımdan, finansal tabloların hazırlandığı bu sürecin kurallarının yakından bilinmesi gereklidir. Tablo kalemlerinin hazırlanma sürecini bilmeksizin, sadece sayılara dayalı bir analiz her zaman eksiktir. Bu nedenle, iyi bir finansal analistin, muhasebe bilgisinin yeterli olması gereklidir. Aynı zamanda, analistin, genel ekonomi ve genel işletmecilik alanlarında yeterli bilgiye sahip olması bir zorunluluktur.

Ülkemizde, finansal tabloların hazırlanmasında birçok düzenleme etkili olmaktadır. Bunlardan en önemlisi Vergi Mevzuatı ve Türkiye Muhasebe/Finansal Raporlama Standarttandır (TMS/TFRS). Her işletmenin vergiye tabi olması ve vergi mevzuatındaki yaptınmların çok ağır olması, finansal tabloların hazırlanmasında, vergi mevzuatım hâkim kılmaktadır. Ancak, gerek ülkelerimizin ve gerekse işletmelerimizin uluslararası entegrasyonu Uluslararası Finansal Raporlama Standartlarının giderek önem kazanmasına yol açmaktadır. Dünya genelinde karşılaştınlabilir tablolara olan ihtiyaç, uluslararası finansal raporlama standartlarına doğru başlayan süreci hızlandırmaktadır. SPK, halka açık işletmelerin 2005 yılından bu yana TMS/TFRS’ye göre tablo tutmasını zorunlu tutmaktadır. Standartların uygulama kapsamı, yeni TTK ile daha da genişlemiştir. Yeni TTK, ülkemizde uluslararası standartlara dayalı muhasebe standartlarının Kamu Gözetim Kurumu tarafından yayınlanmasını ve büyük ölçekli işletmelerin bu standartlara göre tablo düzenlemesini zorunlu kılmıştır. Gelecek yıllarda uygulama kapsamının daha da genişlemesi beklenmektedir. Özellikle, 2009 yılında KOBİ’ler için Finansal Raporlama Standartlannın yayınlanması bunun bir göstergesidir.

Kitabımız, ülkemizdeki diğer kitaplardan farklı bir bakış açısına sahiptir. Finansal tabloların hazırlanma esası olarak TMS/TFRS esasları benimsenmiştir. Ayrıca, konular ele alındıktan sonra, örnekler gerçek verilere dayandırılmıştır. Beyaz eşya sektöründe faaliyet gösteren iki şirketin verileri karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Ayrıca kitabımızın ikinci baskısında kitapta iki büyük değişiklik yapılmıştır. Bunlardan birincisi, konuların inceleme sıralaması

değiştirilmiştir. İkincisi ise, her bölüm sonuna tartışma sorulan, test sorulan ve uygulama sorulan eklenmiştir.

Kitabımız, finansal tablolar analizini üç kısım altında incelenmiştir. Bu kısımlar;

1. Kısım: Finansal Analize Genel Bakış

2. Kısım: Finansal Tablolar

3. Kısım: Finansal Analiz

olup, kitabımızın son kısmında ise ekler yer almaktadır.

Birinci kısımda, genel anlamda finansal bilgi ve finansal bilgi kullanıcılan üzerinde durulmuştur. Finansal bilginin temel kaynağı olan finansal tablolara genel bir bakış açısı kazandınlmaya çalışılmıştır. Analiz edilecek tablonun temelini teşkil eden kurallar ve tablolann sınırlan bu kısımda incelenmiştir. Yine bu kısımda, finansal analiz teknikleri diğer bölümlerdeki analizlere temel teşkil etmesi bakımından genel olarak incelenmiştir.

İkinci kısımda, finansal tablolar detaylı olarak ele alınmıştır. Bu kısım, beş bölümden oluşmuştur. Birinci bölümde bilanço, ikinci bölümde gelir tablosu, üçüncü bölümde nakit akım tablosu ve dördüncü bölümde özkaynaklar değişim tablosu içerikleri incelenmiştir. Beşinci bölümde ise, satışlann maliyeti, fon akım tablosu gibi tablolar tanıtılmıştır. Bu kısmın amacı, analiz edilecek finansal tablo kalemlerinin, okuyucu tarafından iyi anlaşılmasının sağlanmasıdır.

Üçüncü kısımda, finansal analiz ele alınmıştır. Birinci bölümde kredi analizi, karlılık analizi, nakit akış analizi ve yatırım analizi örneklerle incelenmiştir.

Kitabımızın finansal analiz konusuna farklı bir perspektiften baktığını düşünmekteyiz. Bu yönüyle kitabın okuyucuya faydalı olacağını ümit ederiz.

Prof. Dr. Aydın KARAPINAR

Prof. Dr. Figen AYIKOĞLU ZAİF

1-FİNANSAL ANALİZE GENEL BAKIŞ
2-FİNANSAL TABLOLARA GENEL BAKIŞ VE FİNANSAL TABLOLARIN SINIRLARI
3-FİNANSAL ANALİZ İLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR VE ANALİZ TÜRLERİ
4-FİNANSAL TABLO ANALİZ TEKNİKLERİ
5-FİNANSAL TABLOLAR
6-KAPSAMLI GELİR TABLOSU
7-NAKİT AKIŞ TABLOSU
8-ÖZKAYNAK DEĞİŞİM TABLOSU
9-DİĞER FİNANSAL TABLOLAR
10-FİNANSAL ANALİZ
11-KREDİ ANALİZİ
12-KARLILIK ANALİZİ
13-YATIRIM ANALİZİ

YAZARLAR

E.Öğretim Görevlisi – Dr. Sadi IŞIKLILAR

Bağımsız Denetçi – YMM Bülent BUZ

Bağımsız Denetçi – YMM Veysel BAĞIRAN

İÇİNDEKİLER

1 BOBİ – FRS’ NİN KANUNİ DAYANAĞI 1

1.1 TTK Md. 88 3
1.2 BOBİ-FRS HAKKINDA TEBLİĞ 4

2 BOBİ – FRS HAKKINDA TEBLİĞ İLE İLGİLİ AÇIKLAMALAR 7

2.1 BOBİ-FRS’Yİ UYGULAYACAK İŞLETMELER 9
2.2 BAĞIMSIZ DENETİME TABİ OLAN İŞLETMELER 9
2.3 TFRS UYGULAMAK ZORUNDA OLAN İŞLETMELER 15
2.4 TMS+TFRS UYGULAMAK ZORUNDA OLMAYAN İŞLETMELER 18
2.5 TMS ve TFRS NEDİR? FARKLARI NELERDİR? 18
2.6 BÜYÜK İŞLETME 21
2.7 KIDEM TAZMİNATINA İLİŞKİN GEÇİŞ HÜKÜMLERİ 27
2.8 MSUGT UYGULAMASINDA İLÂVE HUSUSLAR 28

3 BOBİ – FRS’ YE GEÇİŞ 33

3.1 GEÇİŞ HÜKÜMLERİNE TABİ OLAN İŞLETMELER 35
3.2 İLK GEÇİŞTE ÖNCEKİ DÖNEM MALİ TABLOLARI 36
3.3 AÇILIŞ BİLANÇOLARI ÜZERİNDEKİ İŞLEMLER ve MUAFİYETLER 37
3.3.1 – AÇILIŞ BİLANÇOLARI ÜZERİNDEKİ İŞLEMLER 37
3.3.2 – MUAFİYETLER 38
3.3.3 – AÇIKLAMALAR 42

4 KAVRAMSAL ÇERÇEVE VE MALİ TABLOLAR 43

4.1 MÂLİ TABLOLARA İLİŞKİN GENEL HÜKÜMLER 45
4.1.1 – MALİ TABLOLARIN TÜRLERİ VE AMAÇLARI 45
4.1.2 – FAYDALI MÂLİ BİLGİNİN ÖZELLİKLERİ 45
4.1.3 – GENEL MÂLİ RAPORLAMA İLKELERİ 47
4.2 BİLANÇO (Mâli Durum Tablosu, Finansal Durum Tablosu) 51
4.2.1 – TANIM 51
4.2.2 – BİLANÇONUN UNSURLARI 51
4.2.3 – BİLANÇONUN SUNUMU 52
4.3 KÂR VEYA ZARAR TABLOSU 53
4.3.1 – TANIM 53
4.3.2 – KÂR VEYA ZARAR TABLOSUNUN UNSURLARI 53
4.3.3 – KÂR VEYA ZARAR TABLOSUNUN SUNUMU 54
4.4 ÖZKAYNAK DEĞİŞİM TABLOSU 54
4.5 NAKİT AKIŞ TABLOSU 56
4.5.1 – TANIMI 56
4.5.2 – NAKİT VE NAKİT BENZERLERİ KAVRAMLARI 56
4.5.3 – NAKİT AKIŞ TABLOSUNUN SUNUMU 56

5 MUHASEBE POLİTİKALARI, TAHMİNLER VE YANLIŞLIKLAR 61

5.1 MUHASEBE POLİTİKALARININ SEÇİMİ VE UYGULANMASI 63
5.1.1 – MUHASEBE POLİTİKALARI KAVRAMI 63
5.1.2 – MUHASEBE POLİTİKALARININ BELİRLENMESİ 63
5.1.3 – MUHASEBE POLİTİKALARINDA DEĞİŞİKLİKLER 64
5.2 MUHASEBE TAHMİNLERİNDEKİ DEĞİŞİKLİKLER 71
5.3 YANLIŞLIKLAR 73
5.3.1 – YANLIŞLIKLARIN KAPSAMI VE NİTELİĞİ 73
5.3.2 – YANLIŞLIKLARIN DÜZELTİLMESİ 74
5.3.3 – YANLIŞLIKLARLA İLGİLİ AÇIKLAMALAR 76
5.4 İLÂVE BİLANÇO SUNULMASI 81

6 RAPORLAMA DÖNEMİNDEN SONRAKİ OLAYLAR 83

6.1 TANIM 85
6.2 DÜZELTME GEREKTİREN OLAYLAR 87
6.3 DÜZELTME GEREKTİRMEYEN OLAYLAR 92
6.4 KÂRPAYLARI VE İŞLETMENİN SÜREKLİLİĞİ İLE İLGİLİ GELİŞMELER 92

7 HÂSILAT 93

7.1 HÂSILAT KAVRAMININ TANIMI VE KAPSAMI 95
7.2 HÂSILATIN KAYDA ALINMA ZAMANI VE ÖLÇÜTLERİ 95
7.3 HÂSILATIN ÖLÇÜMÜ 96
7.3.1 – HASILAT TUTARININ BELİRLENMESİ 96
7.3.2 – ISKONTOLARIN DURUMU 101
7.4 BAŞKASI ADINA TAHSİLAT 104
7.5 HÂSILATIN TAHSİL EDİLMESİNDEKİ SORUNLAR 107
7.6 TAKAS 107
7.7 GELECEKTEKİ SATIŞ BEDELİNİN AZALTILMASI 108
7.8 HÂSILATIN KAYDA ALINMA ZAMANI 108
7.8.1 – MAL SATIŞINDA 108
7.8.2 – HİZMET SUNUMUNDA 110
7.8.3 – İNŞA SÖZLEŞMELERİNDE 114
7.9 FAİZ, İSİM HAKKI VE KÂR PAYLARININ KAYDI 126
7.10 İADELER 132

8 STOKLAR 137

8.1 STOKLARIN KAPSAMI VE ÖLÇÜMÜ 139
8.1.1 – GENEL KURAL 139
8.1.2 – MALİYETİN BELİRLENMESİ 139
8.1.3 – ORTAK ÜRÜNLER VE YAN ÜRÜNLER 143
8.1.4 – HİZMET SAĞLAYAN İŞLETMELERİN STOK MALİYETİ 143
8.1.5 – CANLI VARLIKLARDAN HASADI YAPILAN MAHSÛLLERİN MALİYETİ 143
8.2 MALİYET ÖLÇÜM TEKNİKLERİ 143
8.3 MALİYET HESAPLAMA YÖNTEMLERİ 144
8.4 DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ 144
8.5 GİDER OLARAK KAYDA ALMA 145
8.6 AÇIKLAMALAR ve UYGULAMALAR 145
8.6.1 – GİDER VE MALİYET KAVRAMLARI 145
8.6.2 – İTHALATTA TEDARİK MALİYETİ 151
8.6.3 – MAMUL, MALZEME VE HİZMETLERİN ELDE EDİLMESİYLE DOĞRUDAN İLİŞKİLENDİRİLEBİLEN DİĞER MALİYETLER 153
8.6.4 – TEDARİK MALİYETİNİN STOK HESAPLARINA DEVRİ 153
8.6.5 – HAMMADDELERİN FASONA GÖNDERİLMESİ 154
8.6.6 – ÜRETİM MALİYETİ (DÖNÜŞTÜRME MALİYETİ) 155
8.6.7 – ALIŞ BEDELİ = TEDARİK MALİYETİ 155
8.6.8 – NAKLİYE VE SİGORTA GİDERLERİ 155
8.6.9 – VADE FARKLARI 156
8.6.10 – KREDİ FAİZLERİ 164
8.6.11 – BORÇLANMA MALİYETİNDEKİ (FİNANSMAN GİDERLERİNDEKİ) KUR FARKLARI 166
8.6.12 – DÖNÜŞTÜRME (ÜRETİM) MALİYETİNİN BELİRLENMESİ 168
8.6.13 – NORMAL MALİYET YÖNTEMİ 170
8.6.14 – STOK MALİYETİNE DÂHİL EDİLMEYEN GİDERLER 172
8.6.15 – ORTAK ÜRÜNLER VE YAN ÜRÜNLER 172
8.6.16 – HİZMET SAĞLAYAN İŞLETMELERİN STOK MALİYETİ 173
8.6.17 – MALİYET HESAPLAMA (ÖLÇÜM) TEKNİKLERİ 174
8.6.18 – MALİYET HESAPLAMA YÖNTEMLERİ 174
8.6.19 – İKİNCİL GİDER OLARAK KAYDA ALMA (SATIŞ MALİYETLERİ) 177
8.6.20 – STOKLARIN SABİT VARLIKLARA ALINMASI 179
8.6.21 – STOKLARDA DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ 179
8.6.22 – UYGULAMALAR 182

9 TARIMSAL (ZİRAİ) FAALİYETLER

9.1 TANIMLAR 193
9.2 CANLI VARLIKLARIN ÖLÇÜMÜ VE MUHASEBELEŞTİRİLMESİ 194
9.2.1 – KAYDA ALMA ÖLÇÜTÜ 194
9.2.2 – ÖLÇÜM (DEĞERLEME) YÖNTEMİ 194
9.3 TARIMSAL ÜRÜNLERİN ÖLÇÜMÜ VE MUHASEBELEŞTİRİLMESİ 195
9.4 SUNUM 197
9.5 UYGULAMALAR 197

10 MADEN KAYNAKLARININ ARANMASI VE DEĞERLENDİRİLMESİ 203

10.1 İLK KAYIT 204
10.2 ARAMA VE HAZIRLIK GİDERLERİNİN İTFA EDİLMESİ 207
10.3 SONRAKİ ÖLÇÜM 208
10.4 DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ 208

11 FİNANSAL ARAÇLAR VE ÖZKAYNAKLAR

11.1 TANIMLAR 213
11.2 MÂLİ VARLIK VE YÜKÜMLÜLÜKLERE İLİŞKİN MUHASEBE İLKELERİ 214
11.2.1 – GENEL İLKE 214
11.2.2 – ALACAKLAR VE BORÇLAR 217
11.2.3 – BORÇLANMA ARAÇLARI 222
11.2.4 – İTFA EDİLMİŞ DEĞER VE ETKİN FAİZ YÖNTEMİ 234
11.2.5 – ÖZKAYNAK ARAÇLARINDAKİ YATIRIMLAR 236
11.2.6 – DİĞER MÂLİ ARAÇLAR 237
11.2.7 – DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ 239
11.2.8 – MÂLİ VARLIK VE YÜKÜMLÜLÜKLERİ TABLO DIŞI BIRAKMA 243
11.2.9 – KORUNMA MUHASEBESİ 244
11.3 ÖZKAYNAKLARA İLİŞKİN MUHASEBE İLKELERİ 248

12 İŞTİRAKLERDEKİ YATIRIMLAR

12.1 TANIMLAR 253
12.2 İŞTİRAKLERİN KAYDEDİLMESİ VE DEĞERLENDİRİLMESİ 254
12.2.1 – İLK KAYDA ALMA 254
12.2.2 – SONRAKİ İŞLEMLER: MALİYET YÖNTEMİ 257
12.2.3 – SONRAKİ İŞLEMLER: ÖZKAYNAK YÖNTEMİ 260

13 MÜŞTEREK GİRİŞİMLERDEKİ YATIRIMLAR

13.1 MÜŞTEREK GİRİŞİM ve MÜŞTEREK KONTROL 281
13.2 MÜŞTEREK GİRİŞİM TÜRLERİ 281
13.2.1 – MÜŞTEREKEN KONTROL EDİLEN FAALİYETLER 281
13.2.2 – MÜŞTEREKEN KONTROL EDİLEN VARLIKLAR 282
13.2.3 – MÜŞTEREKEN KONTROL EDİLEN İŞLETMELER 283

14 MADDİ DURAN VARLIKLAR

14.1 KAPSAM 291
14.2 İLK KAYDA ALIM 291
14.3 BORÇLANMA MALİYETLERİ 294
14.4 DEĞİŞİK TEDARİK ŞEKİLLERİNDE MALİYET BEDELİNİN TESPİTİ 295
14.5 SONRAKİ ÖLÇÜM 295
14.5.1 – MALİYET MODELİ 295
14.5.2 – YENİDEN DEĞERLEME MODELİ 296
14.6 AMORTİSMAN 301
14.7 DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ 308
14.8 MÂLİ TABLO DIŞI BIRAKMA 308

15 YATIRIM AMAÇLI GAYRİMENKULLER

15.1 KAPSAM 317
15.2 İLK KAYIT VE ÖLÇÜM 317
15.3 SONRAKİ ÖLÇÜM 319
15.4 SUNUM 320
15.5 SINIF DEĞİŞİKLİĞİ 321
15.6 MÂLİ TABLO DIŞI BIRAKMA 322
15.7 UYGULAMALAR 322

16 MADDİ OLAMAYAN DURAN VARLIKLAR

16.1 KAPSAM 335
16.2 İLK KAYIT 335
16.3 SONRAKİ ÖLÇÜM 338
16.3.1 – İTFA 338
16.3.2 – DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ 340
16.4 MÂLİ TABLO DIŞI BIRAKMA 341
16.5 UYGULAMALAR 341

17 KİRALAMALAR

17.1 KAPSAM 349
17.2 TANIMLAR 349
17.3 KİRALAMA İŞLEMLERİNİN SINIFLANDIRILMASI 350
17.4 KİRALAMA İŞLEMLERİNİN KİRACI TARAFINDAN KAYDI VE ÖLÇÜMÜ 352
17.4.1 – FİNANSAL KİRALAMA 352
17.4.2 – GELENEKSEL KİRALAMA 358
17.5 KİRALAMA İŞLEMLERİNİN KİRAYA VERENCE KAYDI VE ÖLÇÜMÜ 359
17.5.1 – FİNANSAL KİRALAMA 359
17.5.2 – ÜRETİCİ VEYA SATICI NİTELİĞİNDEKİ KİRAYA VERENLER 360
17.5.3 – GELENEKSEL KİRALAMA 363
17.6 SATIŞ VE GERİ KİRALAMA İŞLEMLERİ 364

18 DEVLET TEŞVİKLERİ

18.1 KAPSAM 366
18.2 KAYIT VE ÖLÇÜM 366
18.3 UYGULAMALAR 367

19 BORÇLANMA MALİYETLERİ

19.1 KAPSAM 374
19.2 KAYDA ALMA 374

20 VARLIKLARDA DEĞER AZALMASI

20.1 KAPSAM 379
20.2 NAKİT ÜRETEN BİRİM 379
20.3 GERİ KAZANILABİLİR TUTAR 379
20.4 DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ GÖSTERGELERİ 381
20.5 SATIŞ MALİYETLERİ DÜŞÜLMÜŞ GERÇEĞE UYGUN DEĞER 382
20.6 KULLANIM DEĞERİ 383
20.7 ISKONTO ORANI 384
20.8 DEĞER AZALMASI (DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ) 384
20.9 ŞEREFİYE VE NAKİT ÜRETEN BİRİMİN DEFTER DEĞERİ 385
20.10 DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜNÜN KAYDI 386
20.11 DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ ZARARININ İPTALİ 387
20.12 UYGULAMALAR 389

21 KARŞILIKLAR, ŞARTA BAĞLI YÜKÜMLÜLÜK VE VARLIKLAR

21.1 KAPSAM 405
21.2 KARŞILIKLAR 405
21.3 KARŞILIKLARA İLİŞKİN TAZMİNATLAR 408
21.4 KIDEM TAZMİNATI KARŞILIĞI 409
21.5 ŞARTA BAĞLI YÜKÜMLÜLÜKLER 409
21.6 ŞARTA BAĞLI VARLIKLAR 410

22 YABANCI PARA ÇEVİRİM İŞLEMLERİ

22.1 AĞIRLIKLA KULLANILAN PARA BİRİMİ 425
22.2 YABANCI PARA İŞLEMLERİNE İLİŞKİN MUHASEBE İLKELERİ 425
22.2.1 – İLK KAYIT 426
22.2.2 – SONRAKİ ÖLÇÜMLER 426
22.2.3 – MÂLİ TABLOLARIN AĞIRLIKLA KULLANILAN PARA BİRİMİ DIŞINDAKİ PARA BİRİMİ CİNSİNDEN SUNULMASI 428
22.3 AĞIRLIKLA KULLANILAN PARA BİRİMİ, MÂLİ TABLOLARIN SUNULDUĞU PARA BİRİMİNDEN FARKLI OLAN BAĞLI ORTAKLIKLARIN, İŞTİRAKLERİN VE MÜŞTEREK GİRİŞİMLERİN MÂLİ TABLOLARININ ÇEVRİMİ 429
22.4 UYGULAMALAR 432

23 İŞ BİRLEŞMELERİ

23.1 KAPSAM 443
23.2 İŞ BİRLEŞMELERİNİN TANIMLANMASI 444
23.3 İŞ BİRLEŞMELERİNİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ 444
23.3.1 – EDİNEN İŞLETMENİN BELİRLENMESİ 444
23.3.2 – BİRLEŞME TARİHİNİN BELİRLENMESİ 445
23.3.3 – İŞ BİRLEŞMESİNİN MALİYETİNİN BELİRLENMESİ 445
23.3.4 – EDİNİLEN VARLIKLARIN, ÜSTLENİLEN YÜKÜMLÜLÜKLERİN VE KONTROL GÜCÜ OLMAYAN PAYLARIN ÖLÇÜMÜ VE KAYDA ALINMASI 447
23.3.5- ŞEREFİYE VE NEGATİF ŞEREFİYENİN ÖLÇÜLMESİ VE KAYDA ALINMASI 448
23.4 ÖLÇÜM DÖNEMİ 450
23.5 ORTAK KONTROLE TABİ İŞ BİRLEŞMELERİ 450
23.6 UYGULAMALAR 451

24 KONSOLİDE MALİ TABLOLAR

24.1 KAVRAMLAR 463
24.2 BAĞLI ORTAKLIK TANIMI 464
24.3 BAĞLI ORTAKLIK YATIRIMLARININ MUHASEBELEŞTİRİLMESİ 466
24.3.1 – BÜYÜK İŞLETMELER DIŞINDAKİ İŞLETMELER 466
24.3.2 – BÜYÜK İŞLETMELER 469
24.4 MÜNFERİT MÂLİ TABLOLAR 472
24.5 KONSOLİDASYON İŞLEMLERİ 472
24.5.1 – GENEL OLARAK 473
24.5.2 – AYNI MUHASEBE POLİTİKALARININ UYGULANMASI 474
24.5.3 – AYNI RAPORLAMA TARİHİ 474
24.5.4 – ÖLÇÜM 475
24.5.5 – ANA ŞİRKETİN BAĞLI ŞİRKETTEKİ PAYININ DEĞİŞMESİ 475
24.6 UYGULAMALAR 477

25 GELİR ÜZERİNDEN ALINAN VERGİLER

25.1 GENEL OLARAK 491
25.2 KAPSAM 491
25.3 DÖNEM VERGİSİ 491
25.4 ERTELENMİŞ VERGİ 492
25.4.1 – KAYDA ALMA 493
25.4.2 – VERGİYE ESAS DEĞER 493
25.4.3 – GEÇİCİ FARKLAR 494
25.4.4 – VERGİYE TÂBİ GEÇİCİ FARKLAR 495
25.4.5 – İNDİRİLEBİLİR GEÇİCİ FARKLAR 496
25.4.6 – ERTELENMİŞ VERGİ VARLIĞI ve ERTELENMİŞ VERGİ BORCU 497
25.4.7 – İNDİRİLMEMİŞ GEÇMİŞ YIL ZARARLARI VE VERGİ İNDİRİMİ 498
25.4.8 – KAYDA ALINMAMIŞ ERTELENMİŞ VERGİ VARLIĞININ YENİDEN DEĞERLENDİRİLMESİ 499
25.5 BAĞLI ORTAKLIKLARDAKİ, İŞTİRAKLERDEKİ VE MÜŞTEREK GİRİŞİMLERDEKİ YATIRIMLAR 499
25.6 ERTELENMİŞ VERGİNİN ÖLÇÜMÜ 500
25.7 SUNUM 500
25.8 KÂR PAYI ÖDEMELERİ ÜZERİNDEN YAPILAN TEVKİFAT 501
25.9 UYGULAMALAR 502

26 ARA DÖNEM RAPORLAMA

26.1 ARA DÖNEM MÂLİ RAPORLARIN KAPSAMI 517
26.2 ARA DÖNEM MÂLİ RAPORLARDA YER ALACAK AÇIKLAMALAR 518
26.3 ARA DÖNEM MÂLİ TABLOLARDA SUNULACAK DÖNEMLER 520
26.4 ÖNEMLİLİK 521
26.5 YILLIK MÂLİ TABLOLARDA YAPILACAK AÇIKLAMA 521
26.6 ÖLÇÜM VE KAYDA ALMA 521
26.7 TAHMİNLERİN KULLANIMI ve DÜZELTMELER 522

27 YÜKSEK ENFLASYON DÖNEMİNDE RAPORLAMA

27.1 YÜKSEK ENFLASYONLU DÖNEMLER 525
27.2 MÂLİ TABLOLARIN ENFLASYONA GÖRE DÜZELTİLMESİ 526
27.2.1 – BİLANÇONUN ENFLASYONA GÖRE DÜZELTİLMESİ 526
27.2.2 – KÂR VEYA ZARAR TABLOSUNUN DÜZELTİLMESİ 528
27.2.3 – NET PARASAL POZİSYON KAZANÇ YA DA KAYIPLARI 528
27.2.4 – NAKİT AKIŞ TABLOSUNUN DÜZELTİLMESİ 528
27.2.5 – KARŞILAŞTIRMALI MÂLİ BİLGİLER 528
27.2 6 – KONSOLİDE MÂLİ TABLOLAR 528
27.2.7- DÖNEM BAŞINDAKİ ERTELENMİŞ VERGİ TUTARININ HESAPLANMASI 529
27.3 YÜKSEK ENFLASYONUN SONA ERMESİ 529
27.4 DİPNOT AÇIKLAMALARI 529

28 DİPNOTLAR

28.1 DİPNOTLARIN SUNUMUNA İLİŞKİN GENEL İLKELER 533
28.2 DİPNOTLARDA YER VERİLMESİ GEREKEN BİLGİLER 533
28.2.1- TÜM İŞLETMELER TARAFINDAN YAPILACAK AÇIKLAMALAR 534
28.2.2 – YALNIZCA BÜYÜK İŞLETMELER TARAFINDAN YAPILACAK İLAVE AÇIKLAMALAR 543
28.2.3 – KONSOLİDE MÂLİ TABLOLARDA YAPILACAK İZAHATLAR 544

29 NAKİT AKIŞ TABLOSU 545

EKLER

EK 1 – BAĞIMSIZ DENETİME TABİ OLACAK ŞİRKETLERİN BELİRLENMESİNE DAİR BAKANLAR KURULU KARARINA İLİŞKİN USUL VE ESASLAR 575
EK 2 – ETKİN FAİZ YÖNTEMİ 583
EK 3 – İTHALATTA ÖDEME ŞEKİLLERİ 611
EK 4 – ÜRETİM MALİYETİNİN HESAPLANMASI 613
EK 5 – NORMAL MALİYET YÖNTEMİ 655
EK 6 – FİRELER 693
EK 7 – ORTAK VE YAN ÜRÜNLER 699
EK 8 – STANDART MALİYET YÖNTEMİ 705
EK 9 – PERAKENDE MALİYET YÖNTEMİ 725
EK 10 – BOBİ – FRS KAVRAMLARI 727
EK 11 – MÜNFERİT MALİ TABLOLAR 743
EK 12 – KONSOLİDE MALİ TABLOLAR 757
EK 13 – TTK’nda DENETİM VE MUHASEBE STANDARTLARI İLE İLGİLİ HÜKÜMLER 771
EK 14 – BOBİ -FRS’ye UYARLANMIŞ TEKDÜZEN HESAP PLANI 793

ÖNSÖZ

2010 yılında birinci baskısı yapılan ve kısa zamanda tükenen kitabımızın ikin­ci baskısı ile karşınızdayız. Uluslararası Muhasebe Standartları Kurulu (IASB) ve Türkiye Muhasebe Standartları Kurulu (TMSK)’nun güncellediği Ulusla­rarası Finansal Raporlama Standartları dikkate alınarak kitabımız yenilenmiş­tir.

Kitabın ilk baskısının yapıldığı 2010 yılından bu güne kadar, ülkemizde muha­sebe standartları konusunda önemli gelişmeler olmuştur. Bu gelişmelerden birincisi 6102 sayılı Yeni Türk Ticaret Kanunu’nun yayınlanmış olmasıdır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ile işletmelere gerek defterlerini tutarken, gerekse finansal tablolarını sunarken IFRS/IAS ile tam uyumlu TFRS/TMS standartlarına uyma zorunluluğu getirilmiştir. İkinci önemli gelişme ise, Tür­kiye Muhasebe Standartları Kurulu’nun lağvedilip yerine Kamu Gözetimi Muhasebe ve Denetim Standartları Kurulu’nun oluşturulmuş olmasıdır. Bu Kurul’un amacı Uluslararası Finansal Raporlama Standartlarıyla uyumlu Tür­kiye Muhasebe Standartlarını oluşturmak, bağımsız denetim standartlarım be­lirlemek, bağımsız denetçi ve bağımsız denetim kuruluşlarının yetkilendirmek ve bunların faaliyetlerini denetlemektir. TMSK tarafından daha önce yayın­lanmış olan standartların Kamu Gözetimi Muhasebe ve Denetim Standartları Kurulu tarafından yakın bir zamanda gözden geçirilerek tekrar yayınlanacağı beklenmektedir.

Uluslararası Muhasebe Standartları Kurulu, 2011 yılında Kavramsal Çerçeve, ve “IAS 1 Finansal Tabloların Sunuluşu” standardında değişiklik yapmıştır. “IAS 27 Konsolide ve Bireysel Finansal Tablolar”, “IAS 28 İştiraklerdeki Ya­tırımlar”, “IAS 31 İş Ortaklıklarında ki Paylar” standartlarını yürürlükten kal­dırmış, “IAS 27 Bireysel Finansal Tablolar”, “IAS 28 İştiraklerdeki ve İş Or­taklıklarındaki Yatırımlar”, “IFRS 10 Konsolide Finansal Tablolar”, “IFRS 11 Müşterek Anlaşmalar”, “IFRS 12 Diğer İşletmelerdeki Paylara İlişkin Açık­lamalar” standartlarını yayınlamıştır. Türkiye Muhasebe Standartlan Kuru­lu’da bu değişiklikleri de aynen benimsemiş ve söz konusu değişiklikleri içe­ren tebliğleri 2011 yılında yayınlamıştır.

Standartlarda yapılan bu değişiklikler gözönünde bulundurularak kitaptaki il­gili bölümler güncellenmiştir. Yeni yayınlanan standartlar da bu çerçevede ki­tabın içeriğine dahil edilmiştir.

İÇİNDEKİLER

• KAVRAMSAL ÇERÇEVE 3
• 1. Kavramsal Çerçevenin Amacı ve
• Muhasebe Standartları İle İlişkisi 4
• 2. Kavramsal Çerçevenin Kapsamı 5
• 2.1. Genel Amaçlı Finansal Raporlamanın
• Amacı ve Kullanıcıların Bilgi İhtiyacı 6
• 2.2. Faydalı Finansal Bilginin Niteliksel Özellikleri 10
• 2.2.1. Temel Niteliksel Özellikler 11
• 2.2.2. Destekleyici Niteliksel Özellikler 13
• 3. Finansal Tabloları Oluşturan Unsurların
• Tanımı, Tahakkuku ve Ölçümleme Esaslan 15
• 3.1. Finansal Durum Tablosu (Bilanço)’nun
• Unsurları ve Tahakkuku 16
• 3.1.1. Varlıklar 16
• 3.1.2. Borçlar 19
• 3.1.3. Özkaynaklar 20
• 3.2. Faaliyet Sonuçları (Kapsamlı Kar veya
• Zarar Tablosu)’mn Unsurları ve Tahakkuku 20
• 3.2.1. Gelirler 21
• 3.2.2. Giderler 21
• 3.3. Finansal Tablo Unsurlarının Ölçüm Esaslan 22
• 4. Sermaye ve Sermayenin Devamlılığı (Korunması) Kavramlan 27
• 4.1. Sermayenin Nominal Olarak Korunması
• (Finansal Sermayenin Devamlılığı) 28
• 4.2. Sermayenin Üretim Gücünün Korunması
• (Fiziki Sermayenin Devamlılığı) 29
• TMS 1 FİNANSAL TABLOLARIN SUNULUŞU 33
• 1. Standardın Amacı 34
• 2. Standardın Kapsamı 34
• 3. Finansal Tabloların Amacı, Kapsamı ve
• Finansal Tablolara İlişkin Genel Kurallar 34
• 3.1. Finansal Tabloların Amacı 34
• 3.2. Finansal Tabloların Kapsamı 35
• 3.3. Finansal Tablolara İlişkin Genel Kurallar 36
• 4. Finansal Tabloların Yapı ve İçeriği 42
• 4.1. Finansal Durum Tablosu (Bilanço) 42
• 4.1.1. Dönen Varlıklar 44
• 4.1.2. Kısa Vadeli Borçlar 45
• 4.2. Kapsamlı Kar veya Zarar Tablosu
• (Kar veya Zarar ve Diğer Kapsamlı Kar Tablosu) 48
• 4.3. Özkaynaklar Değişim Tablosu 57
• 5. Dipnotlarda Açıklanacak Bilgiler 59
• TMS 7 NAKİT AKIŞ TABLOLARI 65
• 1. Standardın Amacı 65
• 2. Standardın Kapsamı 65
• 3. Nakit Akış Bilgilerinin Yararlan 66
• 4. Nakit ve Nakit Benzeri Varlıklar 66
• 5. Nakit Akış Tablosunun Sunumu 68
• 5.1. İşletme Faaliyetlerinden Kaynaklanana Nakit Akışları 68
• 5.2. Yatırım Faaliyetlerinden Kaynaklanan Nakit Akışları 70
• 5.3. Finansman Faaliyetlerinden Kaynaklanan Nakit Akışları 71
• 5.4. Faiz, Temettü ve Vergilerin Nakit Akış Tablosunda Sunumu .. 72
• 5.5. Yabancı Paraya Dayalı İşlemlere İlişkin Nakit Akışları 73
• 5.6. Bağlı Ortaklıklar, İştirakler ve İş Ortaklıklarındaki Yatırımlar. . 74
• 6. Dipnotlarda Açıklanacak Bilgiler 81
• TMS 18 HASILAT 85
• 1. Standardın Amacı 85
• 2. Standardın Kapsamı 85
• 3. Hasılat Kavramı 87
• 4. Hasılatın Ölçümü 92
• 4.1. Vadeli Satışlarda Hasılatın Ölçülmesi 95
• 4.2. Takas İşlemlerinde Hasılatın Ölçülmesi 102
• 5. Hasılatın Doğuş Zamanı ve Muhasebeleştirilmesi 103
• 5.1. Mal Satış İşleminin Muhasebeleştirilmesi 103
• 5.2. Hizmet Satışlarının Muhasebeleştirilmesi 111
• 5.3. Faiz, İsim Haklan ve Temettülerin Muhasebeleştirilmesi…. 116
• 5.3.1. Faiz gelirlerinin Muhasebeleştirilmesi 117
• 5.3.2. İsim haklarının Muhasebeleştirilmesi 118
• 5.3.3. Temettülerin Muhasebeleştirilmesi 119
• 6. Dipnotlarda Açıklanacak Bilgiler 120
• TMS 2 STOKLAR 123
• 1. Standardın Amacı 123
• 2. Standardın Kapsamı 123
• 3. Stok Maliyetlerinin Belirlenmesi 125
• 3.1. Satın Alma Maliyetleri 125
• 3.2. Dönüştürme Maliyetleri 136
• 3.3. Diğer Maliyetler 145
• 3.4. Hizmet Sunan İşletmelerde Stok Maliyetleri 145
• II
• 4. Stok Maliyetlerini Hesaplama Yöntemleri 148
• 5. Stoklan Envanterde Değerleme 150
• 6. Stoklan Gider Olarak Kaydetme 156
• 7. Dipnotlarda Açıklanacak Bilgiler 159
• TMS39 FİNANSAL ARAÇLAR:
• MUHASEBELEŞTİRME VE ÖLÇME 163
• TMS32 FİNANSAL ARAÇLAR: SUNUM 163
• TFRS 7 FİNANSAL ARAÇLAR: AÇIKLAMALAR 163
• IFRS9 FİNANSAL ARAÇLAR 163
• 1. Standardın Amacı 163
• 2. Standardın Kapsamı 163
• 3. Finansal Araçların Sınıflandırılması 164
• 3.1. Gerçeğe Uygun Değer Farkı Kar Veya
• Zarara Yansıtılan Finansal Varlıklar ve Borçlar 171
• 3.1.1. İlk Muhasebeleştirme 171
• 3.1.2. Sonraki Dönemlerde Ölçümleme ve Muhasebeleştirme 176
• 3.1.2.1. Finansal Varlıkların Sonraki Dönemlerde Ölçümü ve Muhasebeleştirilmesi 177
• 3.1.2.2. Finansal Borçların Sonraki Dönemlerde Ölçümü ve Muhasebeleştirilmesi 180
• 3.2. Vadeye Kadar Elde Tutulacak Yatırımlar 180
• 3.2.1. İlk Muhasebeleştirme 181
• 3.2.2. Sonraki Dönemlerde Ölçümleme ve Muhasebeleştirme 183
• 3.3. Satılmaya Hazır Finansal Varlıklar 185
• 3.3.1. İlk Muhasebeleştirme 185
• 3.3.2. Sonraki Dönemlerde Ölçümleme ve Muhasebeleştirme 185
• 3.4. Kredi ve Alacaklar 190
• 3.4.1. İlk Muhasebeleştirme 191
• 3.4.2. Sonraki Dönemlerde Ölçümleme ve Muhasebeleştirme 191
• 3.5. Finansal Varlıklarda Değer Düşüklüğünün
• Ortaya Çıkması ve Muhasebeleştirilmesi 192
• 4. Finansal Varlıklann Bilanço Dışı Bırakılması 199
• 5. Finansal Borcun Bilanço Dışı Bırakılması 204
• 6. Finansal Araçlarda Yeniden Sınıflandırma 204
• 7. Dipnotlarda Açıklanacak Bilgiler 206
• 7.1. Finansal Durum Tablosunda Açıklanacak Bilgiler 206
• 7.2. Kapsamlı Kar veya Zarar Tablosunda Açıklanacak Bilgiler . . 208
• 8. IFRS 9 Finansal Araçlar 208
• 8.1. Standardın Amacı 209
• 8.2. Standardın Kapsamı 209
• 8.3. Finansal Varlıklann Sınıflandırılması 209
• 8.4. Finansal Varlıkların Muhasebeleştirilmesi 210
• 8.4.1. İlk Muhasebeleştirme 210
• 8.4.2. Sonraki Dönemlerde Ölçümleme ve Muhasebeleştirme211
• 8.4.2.1. İtfa Edilmiş Maliyetle Değerlenen
• Finansal Varlıklar 211
• 8.4.2.2. Gerçeğe Uygun Değerle Değerlenen
• Finansal Varlıklar 212
• 8.5. Finansal Varlıkların yeniden Sınıflandırılması 214
• TMS 16 MADDİ DURAN VARLIKLAR 217
• 1. Standardın Amacı 217
• 2. Standardın Kapsamı 217
• 3. Standart Kapsamına Dahil Edilmeyen Varlıklar 217
• 4. Maddi Duran Varlıkların Muhasebeleştirilmesi 218
• 4.1. Maddi Duran Varlığın Maliyetini Oluşturan Unsurlar 219
• 4.2. Maddi Duran Varlıklarda Maliyetin Ölçümü 221
• 4.2.1. Satın Alma Yolu İle Elde Etme 222
• 4.2.2. Takas Yolu İle Elde Etme 225
• 4.2.3. İmal Veya İnşa Yolu İle Elde Etme 228
• 4.3. İlk Muhasebeleştirme Sonrası Yapılan
• Harcamaların Muhasebeleştirilmesi 229
• 4.4. Maddi Duran Varlıkların İzleyene Dönemlerde Değerlemesi . 230
• 4.4.1. Maliyet Modeli 231
• 4.4.1.1. Değer Düşüklüğü Göstergeleri 233
• 4.4.1.2. Maddi Duran Varlıklarda Geri
• Kazanılabilir Tutarın Hesaplanması 234
• 4.4.1.3. Değer Düşüklüğü İptalinin Muhasebeleştirilmesi 239
• 4.4.2. Yeniden Değerleme Modeli 243
• 4.5. Maddi Duran Varlıklarda Amortisman 251
• 4.6. Maddi Duran Varlıkların Bilanço Dışı Bırakılması 254
• 5. Dipnotlarda Açıklanacak Bilgiler 256
• TMS 38 MADDİ OLMAYAN DURAN VARLIKLAR 261
• 1. Standardın Amacı 261
• 2. Standardın Kapsamı 261
• 3. Standart Kapsamına Dahil Edilmeyen Varlıklar 264
• 4. Maddi Olmayan Duran Varlıkların Muhasebeleştirilmesi 265
• 4.1. İşletme Dışından Elde Edilen Maddi Olmayan
• Duran Varlıkların Muhasebeleştirilmesi 266
• 4.1.1. Dışarıdan Ayrı Olarak Elde Etme 266
• 4.1.2. İşletme Birleşmesinin Bir Parçası Olarak Elde Etme .. 269
• 4.1.3. Devlet Teşviği Yoluyla Elde Etme 271
• 4.1.4. Varlıkların Takası Yolu ile Elde Etme 271
• 4.2. İşletme İçinde Geliştirilen Maddi Olmayan
• Duran Varlıkların Muhasebeleştirilmesi 275
• 5. Maddi Olmayan Duran varlıkların İzleyen
• Dönemlerde Değerlemesi 281
• 5.1. Maliyet Modeli 282
• 5.2. Yeniden Değerleme Modeli 286
• 6. Maddi Olmayan Duran Varlıklarda
• Yararlı Ömrün Belirlenmesi ve İtfası 296
• 7. Maddi Olmayan Duran Varlıkların Bilanço Dışı Bırakılması 299
• 8. Dipnotlarda Açıklanacak Bilgiler 300
• TMS 40 YATIRIM AMAÇLI GAYRİMENKULLER 305
• 1. Standardın Amacı 305
• 2. Standardın Kapsamı 305
• 3. Standart Kapsamı Dışında Bırakılan Hususlar 306
• 4. Yatırım Amaçlı Gayrimenkullerin Özellikleri 307
• 5. Yatırım Amaçlı Gayrimenkullerin Muhasebeleştirilmesi 312
• 5.1. İlk Muhasebeleştirme 312
• 5.2. İlk Muhasebeleştirme Sonrası yapılan Harcamalar 319
• 5.3. İzleyen Dönemlerde Değerleme 320
• 5.3.1. Gerçeğe Uygun Değer Yöntemi 321
• 5.3.2. Maliyet Yöntemi 324
• 5.4. Transferler 324
• 5.4.1. Sahibi Tarafından Kullanılan Gayrimenkulün
• Yatnrm Amaçlı Gayrimenkul Sınıfına Transferi 324
• 5.4.2. Stoklardan Yatırım Amaçlı Gayrimenkul
• Sınıfına Transfer 328
• 5.4.3. Yatırım Amaçlı Gayrimenkulün Sahibi Tarafından Kullanılan Gayrimenkul Sınıfına Transferi 328
• 5.5. Yatırım Amaçlı Gayrimenkulün Elden Çıkarılması 330
• 6. Dipnotlarda Açıklanacak Bilgiler 330
• TMS 36 VARLIKLARDA DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ 337
• 1. Standardın Amacı 337
• 2. Standardın Kapsamı 337
• 3. Standart Kapsamı Dışında Bırakılan Varlıklar 338
• 4. Değer Düşüklüğünün Belirlenmesi ve Test Zamanı 338
• 4.1. DeğerDüşüklüğü Göstergeleri 339
• 4.1.1. İşletme İçi Bilgi Kaynakları 339
• 4.1.2. İşletme Dışı Bilgi Kaynakları 341
• 5. Geri Kazanılabilir Tutarın Ölçülmesi 341
• 6. Değer Düşüklüğü Zararının Ölçülmesi
• ve Muhasebeleştirilmesi 343
• 6.1. Nakit Yaratan Birimler ve Şerefiye Dışındaki Varlıklarda Değer Düşüklüğü Zararının Ölçülmesi ve Muhasebeleştirilmesi 344
• 6.2. Nakit Yaratan Birimler ve Şerefiyede Değer Düşüklüğü Zararının Ölçülmesi ve
• Muhasebeleştirilmesi 344
• 7. Değer Düşüklüğü Zararının İptali 354
• 7.1. işletme Dışı Bilgi Kaynakları 354
• 7.2. İşletme İçi Bilgi Kaynakları 354
• 7.3. Nakit Yaratan Birimler ve Şerefiye Dışındaki
• Varlıklarda Değer Düşüklüğü Zarannın İptali 355
• 7.4. Nakit Yaratan Birimler ve Şerefiyeye İlişkin
• Değer Düşüklüğü Zararının İptali 357
• 8. Dipnotlarda Açıklanacak Bilgiler 360
• TFRS 5 SATIŞ AMAÇLI ELDE TUTULAN DURAN
• VARLIKLAR VE DURDURULAN FAALİYETLER 363
• 1. Standardın Amacı 363
• 2. Standardın Kapsamı 363
• 3. Satış amaçlı Elde Tutulan Duran Varlıkların (Elden
• Çıkarılacak Varlık grubunun) Sınıflandırılması 364
• 4. Satış Amaçlı Elde Tutulan Varlık Olarak Sınıflandırılan Duran Varlıkların (veya Elden
• Çıkarılacak Varlık Gruplarının) Ölçümü 367
• 4.1. Maliyet Modeline Göre Değerlenen Duran Varlıkların TFRS 5′e Göre Sınıflandırılması
• ve Ölçümüne İlişkin Örnek Uygulamalar 369
• 4.2. Yeniden Değerleme Modeline Göre Değerlenen Duran Varlıkların TFRS 5’e Göre Sınıflandırılması
• ve Ölçümüne İlişkin Örnek Uygulamalar 375
• 4.3. Elden Çıkarılacak Varlık Grubunun Sınıflandırılması
• ve Ölçümüne İlişkin Örnek Uygulamalar 379
• 5. Satış Planına İlişkin Değişiklikler 394
• 6. Durdurulan Faaliyetlerin Sunumu 395
• 7. Dipnotlarda Açıklanacak Bilgiler 397
• TMS 17 KİRALAMA İŞLEMLERİ 401
• 1. Standardın Amacı 401
• 2. Standardın Kapsamı 401
• 3. Kiralama İşlemlerinin Sınıflandırılması 402
• 4. Kiralama İşlemlerinin Muhasebeleştirilmesi 404
• 4.1. Finansal Kiralama İşlemlerinin Muhasebeleştirilmesi 405
• 4.1.1. Finansal Kiralama İşleminin Kiracı
• Tarafından Muhasebeleştirilmesi 405
• 4.1.2. Finansal Kiralama İşleminin Kiraya Veren
• Tarafından Muhasebeleştirilmesi 414
• 4.2. Faaliyet Kiralaması İşlemlerinin Muhasebeleştirilmesi 422
• 4.2.1. Faaliyet Kiralaması İşleminin Kiracı
• Tarafından Muhasebeleştirilmesi 422
• 4.2.2. Faaliyet Kiralaması İşleminin Kiraya Veren Tarafından Muhasebeleştirilmesi 422
• 5. Satış ve Geri Kiralama İşlemleri 423
• 6. Dipnotlarda Açıklanacak Bilgiler 423
• TMS23 BORÇLANMA MALİYETLERİ 429
• 1. Standardın Amacı 429
• 2. Standardın Kapsamı 429
• 3. Borçlanma Maliyetlerinin Muhasebeleştirilmesi 430
• 3.1. Özellikli Varlıklar Durumu Hariç, Borçlanma Maliyetlerinin Muhasebeleştirilmesi 431
• 3.2. Özellikli Varlıklara İlişkin Borçlanma
• Maliyetlerinin Muhasebeleştirilmesi 436
• 3.2.1. Aktifleştirilecek Tutarın Belirlenmesi 437
• 3.2.2. Aktifleştirmenin Başlama Zamanı 444
• 3.2.3. Aktifleştirme İşlemine Ara Verilmesi 445
• 3.2.4. Aktifleştirmenin Sona Ermesi 446
• 3.2.5. Özellikli Varlığın Defter Değerinin Geri
• Kazanılabilir Tutarım Aşması Durumu 446
• 4. Dipnotlarda Açıklanacak Bilgiler 447
• 5. Vergi Mevzuatı Açısından Borçlanma Maliyetleri 447
• TMS 37 KARŞILIKLAR, KOŞULLU BORÇLAR VE
• KOŞULLU VARLIKLAR 451
• 1. Standardın Amacı 451
• 2. Standardın Kapsamı 451
• 3. Karşılıklar 452
• 3.1. Karşılık Kavramı 452
• 3.2. Karşılıkların Muhasebeleştirilmesi 453
• 3.2.1. Geçmiş Bir Olaydan Kaynaklanan Mevcut
• Bir Yükümlülüğün Bulunması 454
• 3.2.2. Ekonomik Fayda İçeren Kaynakların İşletmeden Çıkmalarının Olası Olması (Aktif Kalemlerde
• Azalışa Neden Olması) 456
• 3.2.3. Yükümlülük Tutarının Güvenilir
• Bir Şekilde Tahmin Edilebilmesi 457
• 3.3. Karşılık Tutarının Ölçülmesi 457
• 3.3.1. Çok Sayıda Kalemlere İlişkin
• Yükümlülüklerde Karşılık Tutarının Ölçülmesi 457
• 3.3.2. Münferit Yükümlülüklerde Karşılık
• Tutarının Ölçülmesi 458
• 3.4. Yükümlülüğün Üçüncü Kişiler
• Tarafından Tazmin Edilmesi 459
• 3.5. Karşılık Tutarının Dönem Sonlan
• İtibariyle Gözden Geçirilmesi 460
• 3.6. Muhasebeleştirme ve Ölçme Kurallarının
• Uygulanmasına İlişkin Özel Durumlar 461
• 3.7. Karşılıkların Ölçülmesi ve
• Muhasebeleştirilmesine İlişkin Örnek Uygulamalar 464
• 4. Koşullu Borçlar 469
• 5. Koşullu Varlıklar 473
• 6. Dipnotlarda Açıklanacak Bilgiler 474
• TMS 19 ÇALIŞANLARA SAĞLANAN FAYDALAR 477
• 1. Standardın Amacı 477
• 2. StandardınKapsamı 477
• 3. Çalışanlara Sağlanan Faydalar ve
• Muhasebeleştirilmesi 478
• 3.1. Çalışanlara Sağlanan Kısa Vadeli Faydalar ve Muhasebeleştirilmesi 478
• 3.2. Çalışma Dönemi Sonrasında Sağlanan Faydalar (İşten Aynlma Sonrası sağlanan Faydalar) ve Muhasebeleştirilmesi 483
• 3.3. Çalışanlara Sağlanan Diğer Uzun Vadeli
• Faydalar ve Muhasebeleştirilmesi 484
• 3.4. İşten Çıkarma Tazminatlan ve Muhasebeleştirilmesi 485
• 4. Kıdem Tazminatının Hesaplanması ve Muhasebeleştirilmesine İlişkin Örnek Uygulamalar 486
• 5. Dipnotlarda Açıklanacak Bilgiler 500
• TMS 12 GELİR VERGİLERİ 503
• 1. Standardın Amacı ve Kapsamı 504
• 2. Standartta Yer Alan Kavramlann
• Tanımlanması ve Açıklanması 507
• 2.1. Vergiye Esas Değerin Belirlenmesi 507
• 2.2. Geçici Farkın Türleri 509
• 3. Ertelenen Vergi Etkilerinin Muhasebeleştirilmesi Koşullan 513
• 3.1. Ertelenen Vergi Borçlarının Muhasebe
• Kayıtlarına Alınması Koşullan 513
• 3.2. Ertelenen Vergi Varlıklarının Muhasebe
• Kayıtlarına Alınması Koşullan 515
• 3.3. Vergi Planlama Olanakları 517
• 4. Geçici Farkların Belirlenmesi ve Ertelenen
• Vergilerin Hesaplanması 518
• 5. Ertelenen Vergi Etkilerinin
• Muhasebeleştirilmesi ve Raporlanması 520
• 5.1. Ertelenen Vergi Etkilerinin Bilançoda Raporlanması 521
• 5.2. Ertelenen Vergi Etkilerinin Gelir Tablosunda
• Raporlanması 523
• 5.3. Ertelenen Vergilerle İlgili Dipnot Açıklamaları 525
• 6. Ülkemizde Ticari Kar İle Mali Kar Arasında Geçici
• Fark Yaratan Unsurlar ve Muhasebe Uygulamaları 527
• 6.1. İndirilebilir Geçici Fark Yaratan Unsurlar 527
• 6.1.1. Kıdem Tazminatı Karşılık Gideri 527
• 6.1.2. Vergi Yasalarında Belirtilen Amortisman Oranlarından Veya Amortisman Yönetmelerinden Farklı Oranların
• Veya Yöntemlerin Uygulanması 529
• 6.1.3. Vade Farklı Satışlar 531
• 6.1.4. Geçmiş Yıl Mali Zararları 531
• 6.1.5. Alman Çekler ve Senetsiz Alacaklarla
• İlgili Reeskont Giderleri 532
• 6.1.6. Yararlanılmamış Vergi Avantajlan 533
• 6.1.7. Belli Durumlarda Ertelenen Vergi
• Varlığına Neden Olan Unsurlar 533
• 6.1.7.1. Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılık Giderleri … 533
• 6.1.7.2. Stok Değer Düşüklüğü Karşılık Gideri 534
• 6.1.7.3. Bazı Borç Karşılıkları 535
• 6.2. Vergilendirilebilir Geçici Fark Yaratan Unsurlar 536
• 6.2.1. Duran Varlık Satışlannda ve Alman Sigorta Tazminatlarında Yenileme Fonu Uygulaması 536
• 6.2.2. Faiz Gelir Tahakkukları 539
• 6.2.3. Varlıklarla İlgili Değer Artışlan 540
• 7. Geçic Farklar Göz Önünde Bulundurulmadan Düzenlenen Finansal Tablolardan Hareketle, Dönem Kan Vergi Karşılıkları İçerisinde Yer alan Ertelen Vergi Etkilerinin Hesaplanmasına İlişkin
• Genel Bir Uygulama Örneği 541
• TFRS 3 İŞLETME BİRLEŞMELERİ 553
• 1. Standardın Amacı 553
• 2. Standardın Kapsamı 553
• 3. İşletme Birleşmelerinin Muhasebeleştirilmesi 555
• 3.1. Edinen İşletmenin Belirlenmesi 556
• 3.2. Birleşme Tarihinin Belirlenmesi 558
• 3.3. Edinilen Tanımlanabilir Varlıkların, Üstlenilen Tanımlanabilir Borçların ve Kontrol Gücü Olmayan Payların (Azınlık paylarının)
• Muhasebeleştirilmesi ve Ölçülmesi 558
• 3.3.1. Muhasebeleştirme Koşulları 558
• 3.3.2. Ölçüm Esasları 559
• 3.3.3. Muhasebeleştirme ve Ölçüm İlkelerine
• İlişkin İstisnalar 561
• 3.4. Şerefiye Veya Pazarlıklı Satın Alma Sonucunda Oluşabilecek Kazancın Muhasebeleştirilmesi ve Ölçülmesi.. 562
• 3.5. Satın Almaya İlişkin Maliyetlerin Muhasebeleştirilmesi 571
• 3.6. Özkaynak Paylarının Değişimi 571
• 3.7. Aşamalı Olarak Gerçekleşen İşletme Birleşmesi 575
• 3.8. Bedel Transferi Olmaksızın Yapılan İşletme Birleşmeleri … 578
• 3.9. Ters Birleşmeler 578
• 3.10.Sonraki dönemlerde Ölçüm 582
• 4. Dipnotlarda Açıklanacak Bilgiler 586
• TFRS 10 KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLAR 589
• 1. Standardın Amacı 589
• 2. Konsolide Finansal Tabloların Kapsamı 590
• 2.1. Güç Unsuru 591
• 2.2. Değişken Getirilere Hak Kazanma veya Maruz Kalma 593
• 2.3. Getirilerin Tutarını Etkileme İmkanı 594
• 3. Konsolidasyon İşlemleri 594
• 3.1. Konsolidasyonun Genel Esasları 594
• 3.2. Konsolidasyon İşlemleri 595
• 4. Bağlı Ortaklık Üzerindeki Kontrolün Kaybedilmesi 626
• 5. Dipnotlarda Açıklanacak Bilgiler 638
• TMS 27 BİREYSEL FİNANSAL TABLOLAR 641
• 1. Standardın Amacı 641
• 2. Standardın Kapsamı 641
• 3. Bireysel Finansal Tabloların Tanımı ve Hazırlanması 641
• 4. Dipnotlarda Açıklanacak Bilgiler 643
• TMS28 İŞTİRAKLERDEKİ VE
• İŞ ORTAKLIKLARINDAKİ YATIRIMLAR 647
• 1. Standardın Amacı 647
• 2. Standardın Kapsamı 647
• 3. İştirak Kavramı ve Önemli Etki 647
• 4. İştiraklerin ve İş Ortaklıklarındaki Yatırımların Muhasebeleştirilmesinde Özkaynak
• Yönteminin Kullanılması 649
• 5. Değer Düşüklüğü Zararları 663
• 6. Özkaynak Yöntemi Uygulamasının Bırakılması 664
• 7. Özkaynak Yöntemine Geri Dönülmesi
• İşleminin Muhasebeleştirilmesi 666
• TFRS 11 MÜŞTEREK ANLAŞMALAR 669
• 1. Standardın Amacı 669
• 2. Standardın Kapsamı 669
• 3. Müşterek Anlaşma Türleri 671
• 3.1. Müşterek Faaliyetler 672
• 3.2. İş Ortaklıkları 679
• 4. Müştereken Kontrol Edilen İşletmelerde
• Kontrolün Sona Ermesi 689
• 5. Dipnotlarda Açıklanacak Bilgiler 690
• TFRS 12 DİĞER İŞLETMELERDEKİ PAYLARA
• İLİŞKİN AÇIKLAMALAR 693
• 1. Standardın Amacı 693
• 2. Standardın Kapsamı 693
• 3. Diğer İşletmelerdeki Paylara ilişkin Açıklamalar 694
• 3.1. Bağlı Ortaklıklardaki Paylara İlişkin Açıklamalar 694
• 3.2. Müşterek Anlaşmalardaki ve İştiraklerdeki Paylara
• İlişkin Açıklamalar 695
• 3.3. Konsolide Edilmeyen Yapılandırılmış
• İşletmelerdeki Paylara İlişkin Açıklamalar 696
• TMS 21 KUR DEĞİŞİMİNİN ETKİLERİ 699
• 1. Standardın Amacı 699
• 2. Standardın Kapsamı 699
• 3. Standart Kapsamı Dışında Kalan İşlemler 699
• 4. Geçerli Para Biriminin Belirlenmesi 700
• 5. Yabancı Paralı İşlemlerin Geçerli Para
• Biriminde Raporlanması 701
• 5.1. İlk Muhasebeleştirme 702
• 5.2. İzleyen Dönemlerde Ölçme 702
• 6. Finansal Tablolarda Kullanılan Para Birimine Çevri İşlemi 715
• 7. Geçerli Para Birimi Yüksek Enflasyonlu Bir Ekonominin Para Birimi Olan İşletmelerde Finansal Tabloların
• Çeviri İşlemi 730
• 8. Yurtdışındaki İşletmenin Elden Çıkarılması 731
• 9. Dipnotlarda Açıklanacak Bilgiler 732
• TMS 8 MUHASEBE POLİTİKALARI, MUHASEBE
• TAHMİNLERİNDE DEĞİŞİKLİKLER VE HATALAR 735
• 1. Standardın Amacı 735
• 2. Standardın Kapsamı 735
• 3. Muhasebe Politikaları 736
• 3.1. Muhasebe Politikalarının Seçilmesi ve Uygulanması 736
• 3.2. Muhasebe Politikalarının Tutarlılığı 737
• 3.3. Muhasebe Politikalarında Değişiklikler 737
• 3.4. Muhasebe politikalarındaki Değişikliklerin Uygulanması … 738
• 4. Muhasebe Tahminlerindeki Değişiklikler 740
• 5. Hatalar 743
• 6. Dipnotlarda Açıklanacak Bilgiler 744
• TMS 10 RAPORLAMA DÖNEMİNDEN (BİLANÇO
• TARİHİNDEN) SONRAKİ OLAYLAR 749
• 1. Standardın Amacı 749
• 2. Standardın Kapsamı 749
• 3. Finansal Tabloların Onay Tarihinin Belirlenmesi 750
• 4. Raporlama Döneminden (Bilanço tarihinden)
• Sonra Finansal Tablolarda Düzeltme
• Yapılmasını Gerektiren Olaylar 752
• 5. Raporlama Döneminden (Bilanço Tarihinden)
• Sonra Düzeltme Gerektirmeyen Olaylar 758
• 6. Temettülere İlişkin Hükümler 761
• 7. İşletmenin Sürekliliği Varsayımının
• Geçerliliğini Kaybetmesi 762
• 8. Dipnotlarda Açıklanacak Bilgiler 762
• TMS 41 TARIMSAL FAALİYETLER 765
• 1. Standardın Amacı 765
• 2. Standardın Kapsamı 766
• 2.1. Belirtilen Koşul Altında Standart
• Kapsamında Olan Varlıklar 767
• 2.1.1. Canlı Varlıklar 767
• 2.1.2. Hasat Zamanındaki tarımsal Ürünler 767
• 2.1.3. Devlet Teşvikleri 768
• 2.2. Standart Kapsamında Olmayan Varlıklar 768
• 2.2.1. Tarımsal Faaliyetle İlgili Arsa 768
• 2.2.2. Tarımsal Faaliyetle İlgili Maddi Olmayan
• Duran Varlıklar 769
• 2.3. Standart Kapsamındaki Varlıkların Hangi Koşullarda Bu Standart Kapsamından
• Çıkacağı (TMS 41’in Sınırlan) 769
• 2.4. Canlı varlıklar, Tarımsal Ürünler ve Hasattan Sonra
• İşlenen Diğer Ürünlere ilişkin Örnekler 771
• 3. Muhasebeleştirme ve Ölçüm 772
• 3.1. Muhasebeleştirmeye İlişkin Genel Koşullar 772
• 3.2. Standarda Göre Gerçeğe Uygun
• Değerin Belirlenmesi ve Ölçümü 774
• 3.3. Gerçeğe Uygun Değerin Güvenilir Biçimde
• Ölçülebildiği Durumda Muhasebeleştirme 776
• 3.4. Gerçeğe Uygun Değerin Güvenilir Biçimde
• Ölçümemesi Durumunda Muhasebeleştirme 789
• 3.5. Tarımsal Faaliyetlere İlişkin Devlet
• Teşviklerinin Muhasebeleştirilmesi ve Ölçümü 794
• 4. Dipnotlarda Açıklanacak Bilgiler 796
• TFRS 1 TÜRKİYE FİNANSAL RAPORLAMA
• STANDARTLARININ İLK UYGULAMASI 805
• 1. Standardın Amacı 805
• 2. Standardın Kapsamı 805
• 2.1. TFRS 1 ’in İlk Kez Uygulanması Gereken Durumlar 805
• 2.2. TRFS l’in Uygulanmaması Gereken Durumlar 806
• 3. TFRS Açılış Finansal Durum Tablosu (Bilançosu) 806
• 4. Diğer TFRS’lerin Geriye Dönük
• Uygulamalarına İlişkin İstisnalar 810
• 5. Diğer TFRS’lerden Kaynaklanan Muafiyetler 811
• 6. Uygulama Örneği 820
• KAYNAKÇA 867

İÇİNDEKİLER

ÖNSÖZ

-Kaynak temininde olduğu gibi, bilgi ve görüşleriyle de çalışmayı kolaylaştıran değerli arkadaşlarım SPK Baş Uzmanı Sayın Güzin ŞAHİN ‘e, Sayın YMM Murat TOKMAKKAYA’ya, MAYEM Başkan Yardımcısı Sayın Mehmet YÖRÜK’e, -Notlarımı okuyup değerlendiren değerli Üstadım Sayın Okan UÇANOK’a, yardımlarından dolayı (E) Baş Hesap Uzmanı Sayın Arif YILDIRIM’a, - Kitabın tamamının okunmasını üstlenme nezaketini gösteren değerli Üstatlarım (E) Baş Hesap Uzmanları Sayın Mustafa ÖZDİL’e, Sayın Cenk Murat ARSLAN’a ve Sayın Turan EMEKSİZ’e, Kitabın, Maliye Hesap Uzmanları Derneği yayınları arasından çıkması için üstün gayret gösteren Dernek Başkanımız değerli Üstadım Sayın Necdet GÖKMEN’e, yönetim kurulunun değerli üyeleri Sayın Şükrü DİLAVER, Sayın Ayhan ÜNGÖRMÜŞ’e ve Sayın Ömer AKDOĞAN’a, -Yayınlanmasında ve baskısında emeği geçen Maliye Hesap Uzmanları Derneği’nin değerli çalışanlarına, -Böylesine yorucu ve uzun soluklu çalışmada hep yanımda olan aileme, çok teşekkür ederim. Çalışmanın, sorunların çözümünde okuyucuya yararlı olmasını, uygulamaya katkı yapmasını dilerim.

KİTABIN İÇİNDEKİLER

• 1 GİRİŞ
• 1.1 6102 Sayılı Kanun’da Türkiye Muhasebe Standartlarının Yer Aldığı
• Maddeler 5
• 1.2 Tam Set Muhasebe Standartları: 6
• 1.3 Muhasebe Standartlarına Yaklaşımımız ve Yapılan Çalışmanın
• İçeriği: 8
• 2 MUHASEBE STANDARTLARINDA KULLANILAN BAZI ÖLÇME
• (DEĞERLEME) KAVRAMLARI: 11
• 3 DÖNEM VERGİSİ İÇİN TARTIŞILAN BİR KAVRAM: TİCARİ
• KAR MALİ KAR: 15
• 3.1 TMS/TFRS’ler ile Vergi Uygulamalarının Değerleme Anlayışındaki
• Farklılıkları: 15
• 3.2 Neden Ticari Kâr Mali Kâr Farklılığı Ortaya Çıkar? 16
• 4 ÇALIŞMADA KARŞILAŞTIĞIMIZ MUHASEBELEŞTİRME VE
• TEK DÜZEN HESAP PLANI İLE İLGİLİ SORUNLAR: 19
• 4.1 Uygulanacak Hesap Planı Sorunu: 19
• 4.2 Muhasebe Standartlarının Sorunları: 20
• 4.3 Vergi Kanunlarında Karşılaşılan Sorunlar: 20
• 4.4 Çalışmanın Hedefi: 20
• 4.5 Çalışmanın TMS/TFRS Başlangıç Uygulamasında Kullanılması: 22
• 5 ÇALIŞMAMIZDAN BİR ÖRNEK: 23
• 6 MUHASEBE STANDARTLARI UYGULAMASINDA GELİR
• VERGİSİ HESABI: 28
• 6.1 Bazı Tanımlar ve Açıklamalar: 29
• 6.2 Vergiye Esas Değer (Varlıklar) 31
• 6.3 Ertelenmiş Verginin Hesabı 32
• 6.4 Dönem Vergisi ve Ertelenen Vergi Tutarının Tespiti ve
• Muhasebeleştirilmesi: 33
• 6.5 Uygulamanın Özeti: 34
• 1. Bölüm : FİNANSAL ARAÇLAR 39
• 1 TEMEL BILGI 41
• 1.1 TMS 39 Standardı ve Finansal Araçların Ölçümü 41
• 1.2 TFRS 9 Standardı ve Finansal Araçların Ölçümü 43
• 1.2.1 Gerçeğe uygun değerin ölçümü: 44
• 1.2.2 Finansal Araçların İtfa Edilmiş Maliyetinden Ölçümü: 48
• 1.3 Vergi Usul Kanunu(VUK) Uyarınca Finansal Araçların Değerlemesi 50
• 2 NAKİT VE ALACAKLAR: 52
• 2.1 TL Kasası, Çek Kasası ve Vadesiz Banka Hesabı(TL) 52
• 2.2 Kasadaki/Bankadaki (Vadesiz) Döviz : 53
• 2.3 Bankadaki Vadesiz Döviz: 58
• 2.4 Kasadaki Altın veya Bankadaki (Vadesiz) Altın Depo Hesabı: 62
• 2.4.1 Kasadaki Altın 62
• 2.4.2 Banka vadesiz altın depo hesabı: 63
• 2.5 Bankadaki Vadeli TL Hesabı: 68
• 2.6 Bankadaki Vadeli Döviz Hesabı: 73
• 2.7 Bankadaki Vadeli Altın Depo Hesabı: 78
• 2.8 Senetsiz-Senetli Alacaklar ve Eldeki Vadeli Çekler: 83
• 2.9 Alacak Yapılandırması: 90
• 2.10 Kredi Kartıyla Peşin Fiyatına Taksitli Satış: 95
• 3 FİNANSAL VARLIK VE BORÇLARDA DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ VE İPTALİ: 100
• 3.1 Değer Düşüklüğü: 100
• 3.1.1 TFRS Uygulaması: 100
• 3.1.2 Vergi Uygulaması: 102
• 3.2 Değer Düşüklüğüne Uğramış Finansal Varlıklar: 103
• 3.2.1 Şüpheli Alacaklar: 103
• 3.3 Değersiz Alacaklar: 109
• 3.4 Kırdırılan (İskonto ettirilen) Senetler: 115
• 3.5 Kasa ve Çek Sayım Eksikleri ile TMSF’ye İntikal Eden
• Unutulmuş Banka Hesapları: 117
• 3.6 Değer Düşüklüğünün İptali: 121
• 4 MENKUL KIYMETLER: 125
• 4.1 Hisse Senetleri: 125
• 4.1.1 Borsada işlem gören hisse senedi satın alınması: 126
• 4.1.2 Halka Açık Olmayan Hisse Senedi ya da Ortaklık Payı: 130
• 4.2 K/Z Ortaklığı Belgesi: 134
• 4.3 Devlet ve Özel Sektör Borçlanma Senetleri: 139
• 4.3.1 Kuponlu Özel Sektör Tahvili (İMKB’de İşlem Görmeyen): 141
• 4.3.2 Sıfır Kuponlu Özel Sektör Tahvili (İMKB’de İşlem Görmeyen) : 147
• 4.4 Yatırım Fon Katılma Belgeleri 151
• 4.4.1 TFRS 9 Uygulaması: 151
• 4.4.2 Vergi Uygulaması: 153
• 5 BORÇLAR 159
• 5.1 Kısa Süre İçinde Ödenecek Borçlar ve Düzenlenen Vadesiz Çekler: 159
• 5.2 Senetli ve Senetsiz Borçlar ile Düzenlenen Vadeli Çekler: 161
• 5.3 Vazgeçilen Alacaklar (Ödenmeyecek Borçlar) 167
• 5.4 Alınan Krediler (TL) 172
• 5.5 İhraç Edilen Tahviller: 178
• 6 TÜREV ÜRÜNLER 183
• 6.1 Temel Bilgi 183
• 6.2 TFRS 9 Uygulaması 185
• 6.3 Vergi Uygulaması: 187
• 6.4 Forward işlemleri 190
• 6.5 Swap işlemleri 194
• 6.5.1 Para swapı: 194
• 6.6 Opsiyon sözleşmeleri 199
• 2. Bölüm : STOKLAR 203
• 1 TEMEL BİLGİ: 205
• 2 STOKLARIN DEĞERLEMESİ: 209
• 2.1 TMS 2 Uygulaması: 209
• 2.2 Vergi Uygulaması: 210
• 2.3 Örneklendirme: 211
• 3 TİCARİ MALLAR 214
• 3.1 Stok Alımında Oluşan Kur Farklarının Gider/Maliyet Özelliği: 217
• 3.2 Vade Farkı İçeren Mal Alımı: 224
• 3.3 Krediyle Mal Alımı: 231
• 3.4 Kredi Kullanarak Özellikli Varlık Satın Alma: 235
• 3.5 İskontolu Mal Alımı (Miktar İskontosu) : 240
• 3.6 İskontolu Mal Alımı (Tutar İskontosu) : 244
• 3.7 Tarımsal Ürün – Stok İlişkisi: 252
• 3.8 Alım Satım Komisyonculuğu (Spekülatif Amaçlı Mal Alım Satımı) : 261
• 4 ÜRETİLEN MALLAR: 266
• 4.1 TMS 2 Uygulaması: 266
• 4.2 Vergi Uygulamaları: 268
• 4.3 Normal Kapasite ve Stokların Maliyet Değeri : 270
• 4.4 Öngörülemeyen Yüksek Tutarda Üretim Giderleri ve Stok Maliyeti : 283
• 4.5 Stok Maliyetini Oluşturan Kalemler : 289
• 4.6 Ortak Ürünler ve Yan Ürünler : 298
• 5 HİZMET MALİYETLERİ 309
• 5.1 TMS 2 Uygulaması: 309
• 5.2 Vergi Uygulaması: 309
• 6 STOKLARDA DEĞ. DÜŞÜKLÜĞÜ VE DEĞ.DÜŞÜKLÜĞÜNÜN İPTALİ 311
• 6.1 Stoklarda Değer Düşüklüğü: 311
• 6.1.1 TMS 2 Uygulaması: 311
• 6.1.2 Vergi Uygulaması: 312
• 6.2 Yarı Mamülde Değer Düşüklüğü : 318
• 6.3 Stoklarda Değer Düşüklüğünün İptali 319
• 3. Bölüm : SATIŞ AMAÇLI DURAN VARLIKLAR 323
• 1 TEMEL BİLGİ: 325
• 1.1 TFRS 5’e Göre Sınıflama: 328
• 1.1.1 TFRS 5 Kapsamındaki Varlıklar ve Varlık Grupları 328
• 1.1.2 TFRS 5 Kapsamına Alınan Duran Varlıklarda Amortismanların
• Durumu: 330
• 1.1.3 TFRS 5’e Göre Sınıflanan Ortaklık Payları: 331
• 1.1.4 TFRS 5 Kapsamına Alınan Duran Varlıklarda Değer
• Düşüklüğü-Değer Artışı Uygulamaları: 332
• 1.1.5 Satış Planı Değişiklikleri ve Varlığı TFRS 5 Kapsamından
• Çıkarma: 333
• 1.2 Vergi Uygulaması: 334
• 1.2.1 Genel Olarak: 334
• 1.2.2 Vergi Kanunlarında Ortaklık Paylarının Satış Olasılığı: 335
• 1.2.3 Değer Düşüklüğü Zararları ve İptalleri: 337
• 1.2.4 Duran Varlığın TFRS Kapsamından Çıkarılması Konusu: 337
• 1.3 Özet Karşılaştırma: 339
• 2 ÖRNEK UYGULAMALAR: 342
• 2.1 Kullanılan Makinenin Satış Amaçlı Olarak Sınıflaması ve Ölçümü 342
• 2.2 Satış Amaçlı Duran Varlıkta Değer Düşüklüğü 346
• 2.3 Satış Amaçlı Duran Varlıkta Değer Artışı 350
• 2.4 Satış Amaçlı Varlık Grubu: 354
• 3 DURDURULAN FAALİYETLERİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ: 360
• 3.1 TFRS 5 Kapsamında Durdurulan Faaliyetler: 360
• 3.2 Vergi Uygulaması 361
• 3.2.1 GVK Açısından Varlık, Varlık Grubu Satışı,
• Faaliyetin Durması Ve Hisse Satışı: 361
• 3.2.2 KVK Açısından Varlık, Varlık Grubu Satışı,
• Faaliyetin Durması ve Hisse Satışı: 363
• 3.2.3 Değerlendirme: 364
• 4. Bölüm : FİNANSAL DURAN VARLIKLAR 367
• 1 UZUN SURE ELDE TUTULACAK FİNANSAL ARAÇLAR 369
• 1.1 Devlet Tahvili: 369
• 1.2 Ortak Girişim Şirketinin Ortaklık Payları 374
• 2 İŞTİRAKLER VE İŞ ORTAKLIKLARI: 376
• 2.1 TMS 28 Uygulaması 376
• 2.2 Vergi Uygulaması: 380
• 2.3 İŞTİRAKLER ÖRNEKLER: 384
• 2.3.1 Yatırım Yapılan İştirakin Kar Açıklaması : 384
• 2.3.2 Negatif Şerefiye Ve Pazarlıklı Satın Alımlar: 389
• 2.3.3 Yatırım Yapılan İştirak Zarar Açıklamıştır : 393
• 2.3.4 Yatırım Yapılan İştirakte Değer Düşüklüğü ve İptali : 396
• 2.3.5 Yatırım Yapılan İştirakte Avans Kar Payı Dağıtımı ile
• İştirakin Satışı Uygulamaları 400
• 2.3.6 İştirak Değer Artışının Diğer Kapsamlı Gelirde
• Muhasebeleştirilmesi: 407
• 3 İŞ ORTAKLIKLARI 411
• 3.1 TMS 28/TFRS 11 Uygulaması: 411
• 3.2 Vergi Uygulaması: 416
• 4 İŞ ORTAKLIĞI ÖRNEKLERİ 420
• 4.1 Müşterek Faaliyetler 420
• 4.2 İş Ortaklıkları 429
• 4.2.1 TMS 28/TFRS 11 Uygulaması: 429
• 4.2.2 Vergi Uygulaması: 429
• 4.3 İş Ortaklığı Örnekleri 431
• 4.3.1 İş Ortaklığının Kar Açıklaması : 431
• 4.3.2 İş Ortaklığının Zarar Açıklaması : 436
• 5. Bölüm : MADDİ DURAN VARLIKLAR 441
• 1 TEMEL BİLGİ: 443
• 1.1 TMS 16 Uygulaması 443
• 1.2 Vergi Uygulaması: 445
• 2 SATIN ALMA YOLUYLA MADDİ DURAN VARLIK EDİNİMİ: 448
• 2.1 Temel Bilgi 448
• 2.1.1 TMS 16 Uygulaması: 448
• 2.1.2 Vergi Uygulaması: 449
• 2.2 Örnek Uygulamalar 452
• 2.2.1 Gayrimenkulün Peşin Satın Alınması : 452
• 2.2.2 Kredili Maddi Duran Varlık Satın Alımı, Montajı ve
• Alanın Eski Hale Getirilmesi Harcamaları 456
• 2.2.3 Maddi Duran Varlığın Maliyetini Oluşturan Kalemler: 462
• 2.2.4 Yedek Parçaların Maddi Duran Varlık Niteliği : 468
• 2.2.5 Yenileme Harcamaları : 475
• 2.2.6 Büyük Çaplı Kontroller : 480
• 2.2.7 Bakım Onarım Giderleri: 485
• 2.2.8 Satın Alınan Küçük Demirbaşlar: 485
• 3 İMAL EDİLEN MADDİ DURAN VARLIK: 489
• 3.1 TMS 16 Uygulaması: 489
• 3.2 Vergi Uygulaması: 490
• 3.3 Uygulama Örnekleri 491
• 3.3.1 İmal Edilen Gayrimenkul : 491
• 4 VARLIKLARIN TAKASI 497
• 4.1 Genel Uygulama: 497
• 4.2 Başkasının Arsası Üzerine Kat Karşılığı Bina Yapılması 503
• 5 MADDİ DURAN VARLIKLARIN RAPORLAMA SIRASINDAKİ
• DEĞERLEMESİ (ÖLÇÜMÜ) 508
• 5.1 Maliyet Yöntemi 508
• 5.1.1 Maliyet Yöntemi Örnekleri 509
• 5.1.1.1 Maliyet Yöntemi ile Ölçülen Makine 509
• 5.2 Yeniden Değerleme Yöntemi: 512
• 5.2.1 Uygulama Örnekleri 514
• 5.2.1.1 Arsa Ölçümünde Yeniden Değerleme Yönteminin
• Seçilmesi-Değer Artışı 514
• 5.2.1.2 Arsa Ölçümünde Yeniden Değerleme Yönteminin
• Seçilmesi- Değer Azalışı 516
• 5.2.1.3 Yeniden Değerlenmiş Maddi Duran Varlık Satışı 519
• 6 AMORTİSMAN UYGULAMASI: 522
• 6.1 TMS 16 Uygulaması: 522
• 6.2 Vergi Uygulaması: 525
• 6.3 Uygulama Örnekleri: 530
• 6.3.1 Maddi Duran Varlık Maliyeti, Çevreyi Eski Hale Getirmek
• İçin Tahmin Edilen Maliyet ve Amortismanı: 530
• 6.3.2 Amortismanda Yöntem Farklılığı ve Kara Etkisi : 534
• XVI
• 6.3.3 Taksitli Maddi Duran Varlık Ediniminde Maliyet Bedeli ve
• Amortisman Tutarı: 550
• 6.3.4 Maddi Duran Varlığın Önemli Parçalarının Amortismanı : 554
• 6.3.4.1 Örnek Uygulama 556
• 6.3.5 Taş Ocakları -Araziler ve Amortisman Uygulaması 560
• 6.3.6 Santral Yapımı Ve İşletmesi 564
• 6.4 Özel Maliyet Bedellerinin Durumu : 568
• 6.4.1 TMS 16 Uygulaması: 568
• 6.4.2 Vergi Uygulaması: 568
• 7 MADDİ DURAN VARLIKLARDA DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ 574
• 7.1 TMS 16 Uygulaması: 574
• 7.2 Vergi Uygulaması: 578
• 7.3 Örnek Uygulama 579
• 7.4 Yeniden Değerleme Modeli Uygulamasında Değer Düşüklüğü: 583
• 7.5 Değer Düşüklüğü ve Tazminat Uygulaması: 586
• 7.6 Değer Düşüklüğü Zararının İptal Edilmesi 591
• 8 MADDİ DURAN VARLIKLARIN BİLANÇO DIŞI BIRAKILMASI : 597
• 8.1 TMS 16 Uygulaması: 597
• 8.2 Vergi Uygulaması: 597
• 8.3 Yeniden Değerlenmiş MDV Satışı 603
• 6.Bölüm : YATIRIM AMAÇLI GAYRIMENKULLER 607
• 1 TEMEL BİLGİ: 609
• 1.1 TMS 40 Uygulaması: 609
• 2 İLK MUHASEBELEŞTİRME: 613
• 2.1 TMS 40 Uygulaması 613
• 2.2 Vergi Uygulaması 613
• 2.3 Vadeli Satın Almada İlk Muhasebeleştirme: 615
• 2.4 Finansman Giderlerinin Durumu: 615
• 2.5 Günlük Bakım-Onarım Giderlerinin Durumu: 616
• 2.6 Yenileme Giderlerinin Durumu: 617
• 2.7 Finansal Kiralamaya Konu Gayrimenkulün Durumu: 618
• 2.8 Yatırım Amaçlı Gayrimenkullerin Takas İşlemlerine Konu Olması 619
• 3 TMS 40’A GÖRE GAYRİMENKULÜN SONRAKİ ÖLÇÜMÜ: 623
• 3.1 TMS 40 Uygulaması: 623
• 3.2 Vergi Uygulaması 626
• 3.3 Ölçümde Maliyet Yönteminin Kullanılması 627
• 3.3.1 TMS 40 Uygulaması 627
• 3.3.2 Vergi Uygulaması 627
• 3.3.3 İşletmede İmal Edilen Gayrimenkulün Durumu: 627
• 4 ÖRNEK UYGULAMALAR: 633
• 4.1 Yatırım Amaçlı Arsa Satın Alınması: 633
• 4.2 Yatırım Amaçlı Gayrimenkul İnşası : Öngörülemeyen İlave Harcamalar 637
• 4.3 Yatırım Amaçlı AVM İnşaatı ve Kullanılan Banka Kredisi 641
• 4.4 Farklı Amaçla İnşa Edilen Gayrimenkullerde Yatırım Amaçlı
• Gayrimenkul Olan Kısmın Değeri : 646
• 4.5 Kira ile Tutulan Gayrimenkulün Başkasına Kiralanması: 652
• 4.6 Yatırım Amaçlı Gayrimenkullerde Değer Düşüklüğü 660
• 4.7 Yatırım Amaçlı Gayrimenkullerde Amortisman Uygulaması 663
• 5 TRANSFERLER 666
• 5.1 Gerçeğe Uygun Değer ile Ölçüm ve Transfer İşlemleri: 667
• 5.1.1 İşletmede Kullanılan Gayrimenkulün Yatırım Amaçlı
• Gayrimenkul Niteliğine Dönüşmesi Durumu: 667
• 5.1.2 Stoklarda Yer Alan Gayrimenkul ile İnşa Edilmekte Olan
• Gayrimenkulün Yatırım Amaçlı Gayrimenkul Niteliğine
• Dönüşmesi: 668
• 5.2 Örnek Uygulama 670
• 6 ELDEN ÇIKARMA 674
• 6.1 Örnek Uygulama: Yatırım Amaçlı Gayrimenkul Satışı : 675
• 7. Bölüm : MADDİ OLMAYAN DURAN VARLIKLAR 679
• 1 TEMEL BİLGİ: 681
• 1.1 TMS 38 Uygulaması 681
• 1.2 Vergi Uygulaması 686
• XVIII
• 2 MADDİ OLMAYAN DURAN VARLIKLARDA İLK KAYDA ALMA: 693
• 2.1 TMS 38 Uygulaması: 693
• 2.2 Vergi Uygulaması: 694
• 2.3 Satın Alınan Maddi Olmayan Duran Varlıklar: 697
• 2.3.1 Örnek Uygulama 698
• 2.4 Aktifleştirme Sonrasındaki Harcamaların Durumu 703
• 2.4.1 Örnek Uygulama 705
• 2.5 İşletme Birleşmesinin Bir Parçası Olarak Maddi Olmayan Duran
• Varlık Edinimi Ve Devralınan Ar-Ge Projelerinin Varlık Niteliği: 709
• 2.6 Devlet Teşviği Yoluyla Elde Etme: 710
• 2.6.1 Örnek Uygulama: KOSGEB’den ücretsiz yazılım alınması 712
• 2.7 Takas Yoluyla Elde Etme: 717
• 2.7.1 Örnek Uygulama 721
• 2.8 İşletme İçi Yaratılan Şerefiyenin Durumu 725
• 3 İşletmede İmal Edilen Maddi Olmayan Duran Varlıklar : 726
• 3.1 TMS 38 Uygulaması: 726
• 3.1.1 İşletme İçi Yaratılan Maddi Olmayan Duran Varlık Maliyeti: 728
• 3.2 Vergi Uygulaması: 729
• 3.3 İşletmede İmal Edilen Yazılım: 733
• 3.4 Elde Edilmiş Devam Eden Bir Araştırma Ve Geliştirme Projesi İle İlgili
• Daha Sonraki Harcamalar: 738
• 4 MUHASEBELEŞTİRİLME SONRASI ÖLÇME 739
• 4.1 Maddi Olmayan Duran Varlıklarda Maliyet Yöntemi ile Ölçüm: 739
• 4.1.1 Örnek Uygulama: Web Sitenin Maliyet Yöntemiyle Ölçümü 740
• 4.1.2 Şirketin Tanıtımı Amacıyla Yaptırılan Web Sitesi İçin
• Ödenen Bedel: 742
• 4.2 Yeniden Değerleme Yöntemi 746
• 4.2.1 Örnek Uygulama: Yeniden Değerlenen Taksi Plakaları 749
• 5 MADDİ OLMAYAN DURAN VARLIKLARDA DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ: 752
• 5.1 TMS 38/TMS 36 Uygulaması 752
• 5.2 Vergi Uygulaması: 752
• 5.3 Örnek Uygulama: Marka Değer Düşüklüğü 754
• 6 MADDİ OLMAYAN DURAN VARLIKLARDA AMORTİSMAN UYGULAMASI 757
• 6.1 TMS 38 Uygulaması: 757
• 6.1.1 Faydalı Ömür: 757
• 6.1.2 Sınırlı Yararlı Ömre Sahip Maddi Olmayan Duran Varlıklar: 758
• 6.1.3 Sınırsız Yararlı Ömre Sahip Maddi Olmayan Duran Varlıklar: 759
• 6.2 Vergi Uygulaması 760
• 6.2.1 Genel Amortisman Uygulaması: 760
• 6.2.2 Devir Halinde Amortisman Uygulaması: 760
• 6.2.3 Birleşme Halinde Amortisman Uygulaması: 760
• 6.2.4 Gayrimaddi Hakka Yönelik Olarak Yapılan ve Aktifleştirilen
• Ar-Ge Harcamalarının İtfası: 761
• 6.2.5 İtfa Süresi: 761
• 6.2.6 İtfa Yöntemi: 762
• 6.2.7 Belli Bir Tutarı Aşmayan Maddi Olmayan Duran Varlıklarda
• Amortisman Uygulaması: 762
• 6.2.8 Kalıntı değer 762
• 6.2.9 Sınırsız Yararlı Ömre Sahip Maddi Olmayan Duran Varlıklar 763
• 6.3 Örnek Uygulama: 49 yıllığına Alınan İşl. Hakkı Lisansının İtfası Usulü 764
• 7 MADDİ OLMAYAN DURAN VARLIKLARI KULLANIMDAN ÇEKME VEYA
• ELDEN ÇIKARMA 769
• 7.1 TMS 38 Uygulaması 769
• 7.2 Vergi Uygulaması 770
• 7.3 Örnek Uygulama: Hak Satışı 772
• 8. Bölüm : ŞEREFİYE 775
• 1 TEMEL BILGI: 777
• 1.1 TMS Uygulaması: 777
• 1.1.1 Negatif Şerefiye: 781
• 1.2 Vergi Uygulaması: 781
• 1.2.1 Negatif Şerefiyede Vergi Uygulaması: 783
• 1.3 Şerefiyenin Kayda Alınması, Değer Düşüklüğü ve İtfası 784
• 1.4 Negatif Şerefiye Ve Pazarlıklı Satın Alımlar: 788
• XX
• 9.Bölüm : ÇALIŞANLARA SAĞLANAN FAYDALAR 793
• 1 TEMEL BİLGİ: 795
• 1.1 TMS 19 Uygulaması: 795
• 1.1.1 Çalışanlara Sağlanan Faydaların Sınıflandırılması: 798
• 1.2 Vergi Uygulaması: 800
• 2 ÇALIŞANLARA SAĞLANAN KISA VADELİ FAYDALAR: 802
• 2.1 TMS 19 Uygulaması: 802
• 2.1.1 Muhasebeleştirme ve Ölçme 802
• 2.2 Vergi Uygulaması: 803
• 2.3 Biriken Ücretli İzinler, Kar Paylaşımı ve İkramiye Planları: 805
• 2.3.1 Biriken Ücretli İzinler 805
• 2.3.2 Örnek Uygulama: Biriken Hastalık İzni 807
• 2.4 Personel ile Kâr Paylaşımı ve İkramiye Planları : 810
• 3 ÇALIŞANLARA İŞTEN AYRILMA SONRASI SAĞLANAN FAYDALAR 817
• 3.1 Tanımlanmış Katkı Planları: 817
• 3.2 Tanımlanmış Fayda Planları (Kıdem Tazminatı) : 826
• 3.2.1 TMS 19 Uygulaması: 826
• 3.2.2 Vergi Uygulaması: 829
• 4 ÇALIŞANLARA SAĞLANAN DİĞER UZUN VADELİ FAYDALAR 837
• 4.1 TMS 19 Uygulaması: 837
• 4.2 Vergi Uygulaması: 839
• 4.3 Biriktirilen Yıllık Ücretli İzinler: 841
• 5 İŞTEN ÇIKARMA TAZMİNATLARI 844
• 5.1 TMS 19 Uygulaması: 844
• 5.2 Vergi Uygulaması: 845
• 10. Bölüm : KARŞILIKLAR, KOŞULLU BORÇLAR,
• KOŞULLU VARLIKLAR 857
• 1 TEMEL BİLGİ 859
• 1.1 TMS 37 Uygulaması: 859
• 1.2 Vergi Uygulaması: 863
• 2 KARŞILIKLAR: 867
• 2.1 TMS 37 Uygulaması: 867
• 2.1.1 Yükümlülük Tutarının Güvenilir Biçimde Tahmini 868
• 2.1.2 Gelecekteki Faaliyet Zararları 871
• 2.2 Vergi Uygulaması: 871
• 2.3 Gider Karşılığı 873
• 2.4 Ekonomik Açıdan Dezavantajlı Sözleşmeler: 877
• 2.5 Yeniden Yapılandırmalar 882
• 2.6 Karşılığı, Bir Varlığın Maliyetinin Parçası Olarak Muhasebeleştirme 888
• 2.7 Garanti Karşılıkları : 892
• 2.8 Satılan Mala İlişkin İade İhtimali 897
• 3 KOŞULLU BORÇLAR: 902
• 3.1 TMS 37 Uygulaması: 902
• 3.2 Vergi Uygulaması: 903
• 4 KOŞULLU VARLIKLAR 904
• 4.1 TMS 37 Uygulaması: 904
• 4.2 Vergi Uygulaması: 904
• 11. Bölüm : DEVLET TEŞVİKLERİ 905
• 1 TEMEL BİLGİ: 907
• 1.1 TMS 20 Uygulaması: 907
• 1.1.1 Devlet Teşviklerinin Muhasebeleştirilmesi ve Ölçümü 909
• 1.2 Vergi Uygulaması: 913
• 1.2.1 Nakdi Nitelikli Devlet Teşvikleri: 913
• 1.2.2 Ayni Nitelikli Devlet Teşvikleri: 915
• 1.3 Değerlendirme: 916
• 2 ÖRNEK UYGULAMALAR: Gelir Yaklaşımı 917
• 2.1 Nakit Desteği: 918
• 2.2 KOSGEB’in Bedelsiz Yazılım Vermesi : 920
• 2.3 Belli Şartları Yerine Getirme Gereği: 926
• 2.3.1 Kalkınma Ajansından Alınan Hibenin Tahakkuku ve Dönemi 926
• 2.4 Faizsiz Kredi Desteği : 929
• 2.5 Düşük Faizli Kredi Desteği : 939
• 2.6 Koşullu Bölgesel Teşvikler 939
• 2.7 Devlet Teşviklerinin Geri Ödenmesi: 944
• 3 ÖRNEK UYGULAMALAR: Sermaye Yaklaşımı 949
• 3.1 Nakit Desteği: 949
• 3.2 KOSGEB’in Bedelsiz Yazılım Vermesi: 953
• 3.3 Belli Şartları Yerine Getirme Gereği: 958
• 3.3.1 Kalkınma Ajansından Alınan Hibenin Tahakkuku ve Dönemi 958
• 12. Bölüm : KİRALAMA İŞLEMLERİ 963
• 1 TEMEL BİLGİ: 965
• 1.1 TMS 17 Uygulaması: 965
• 1.2 Vergi Uygulaması: 967
• 2 FİNANSAL KİRALAMA 968
• 2.1 Kiracı Açısından Finansal Kiralama 968
• 2.1.1 TMS 17 Uygulaması: 968
• 2.1.2 Vergi Uygulaması: 969
• 2.1.3 Değerlendirme: 972
• 2.1.4 Örnek Uygulamalar: 976
• 2.1.4.1 Finansal Kiralama Uygulaması-Kiracı 976
• 2.1.4.2 Finansal Kiralama-Başlangıç Giderleri 980
• 2.1.4.3 Finansal Kiralama-Kalıntı Değer 985
• 2.1.4.4 Finansal Kiralama-Krediyle İlk Yıl Taksitlerinin Ödenmesi 990
• 2.2 KİRAYA VEREN AÇISINDAN FİNANSAL KİRALAMA 996
• 2.2.1 TMS 17 Uygulaması: 996
• 2.2.2 Vergi Uygulaması: 997
• 2.2.3 Kiraya Verenin Finansal Kiralaması-Normal Kiraya Verme İşlemi: 999
• 2.3 Üretici Veya Satıcı Konumundaki Kiraya Verenler 1002
• 2.3.1 TMS 17 Uygulaması, 1002
• 2.3.2 Vergi Uygulaması 1003
• 3 FAALİYET KİRALAMASI: 1012
• 3.1 Kiracının Faaliyet Kiralaması: 1012
• 3.1.1 TMS 17 Uygulaması: 1012
• 3.1.2 Vergi Uygulaması: 1012
• 3.1.3 Kiraya Verenin Finansal Tabloları: Faaliyet Kiralamaları 1017
• 3.2 Kira ile Tutulan Gayrimenkulün Başkasına Kiralanması : 1023
• 4 SATIŞ VE GERİ KİRALAMA İŞLEMLERİ 1031
• 4.1 Finansal Kiralama: 1031
• 4.2 Faaliyet Kiralaması 1039
• 13. Bölüm : HASILAT 1043
• 1 TEMEL BİLGİ: 1045
• 1.1 TMS 18 Uygulaması: 1045
• 1.2 Vergi Uygulaması: 1050
• 2 HEM HİZMET HEM DE MAL SATIŞINDA ORTAYA ÇIKABİLECEK
• HASILAT UYGULAMALARI: 1053
• 2.1 İskontolu Satış : 1054
• 2.2 Kasa İskontosu (Erken Ödeme İskontosu) : 1056
• 2.3 Ciro Primi: 1057
• 2.4 Promosyonlu Satışlar: 1058
• 2.5 Hediye Puanlı Satışlar: 1067
• 2.6 Vadeli Mal Satışları/Vadeli Verilen Hizmetler: 1071
• 2.7 Kredi Kartıyla Peşin Fiyatına Taksitli Satış : 1077
• 2.8 Takas Uygulaması 1082
• 2.8.1 Başkasının Arsası Üzerine Kat Karşılığı Bina Yapılması 1088
• 2.9 İşlemlerin Ayrıştırılması 1093
• 2.10 Acente Hasılatı 1097
• 3 MAL SATIŞI 1098
• 3.1 TMS 18 Uygulaması: 1098
• 3.2 Vergi Uygulaması: 1100
• 3.3 Satışa Konu Malın Bir Kısmının Geri İadesi Mümkünse : 1106
• 3.4 Reklamasyon Uygulaması : 1111
• 3.5 Mülkiyeti Muhafaza Kaydıyla Yapılan Satışlar : 1116
• 4 HİZMETLERİN SUNUMU 1123
• 4.1 TMS 18 Uygulaması: 1123
• 4.2 Kurulum Ücretleri : 1131
• 4.3 Bakım Onarım Hizmetleri : 1136
• 4.4 Kişiye Özel Yazılım Geliştirilmesi: 1140
• 5 FAİZ, İSİM HAKLARI VE TEMETTÜLER 1144
• 5.1 Faiz Tahakkuku: 1145
• 5.2 Lisans Ücretleri ve İsim Hakları : 1146
• 5.3 Temettü Gelirlerinin Tahakkuku : 1151
• 14. Bölüm : İNŞAAT (YAPIM) SÖZLEŞMELERİ 1159
• 1 TEMEL BİLGİ 1161
• 1.1 TMS 11 Uygulaması 1161
• 1.1.1 Tamamlanma Yüzdesi Yöntemi: 1163
• 1.2 Vergi Uygulaması: 1167
• 2 ÖRNEKLER-ÇÖZÜMLER: 1169
• 2.1 Normal Bir Yapım Sözleşmesi: 1169
• 2.2 Ekonomik Açıdan Dezavantajlı Sözleşmeler : 1175
• 2.3 Hasılatın Tahsilinin İmkansız Olduğu Sözleşmeler : 1180
• EKLER 1185
• EK 1: TİCARİ KAR MALİ KAR VE ERTELENEN VERGİ TABLOSU 1187
• EK 2: KARŞILAŞTIRMALI MİZAN TABLOSU 1195
• EK 3: KARŞILAŞTIRMALI BİLANÇO 1228
• EK 4: KARŞILAŞTIRMALI GELİR TABLOSU 1233
• EK 5: TMS/TFRS’YE GÖRE BİLANÇO 1235
• EK 6: TMS/TFRS’YE GÖRE GELİR TABLOSU 1238
• EK 7: TDHP’YE GÖRE BİLANÇO 1239
• EK 8: TDHP’YE GÖRE GELİR TABLOSU 1242
• EK 9: DÖNEM VERGİSİ HESAPLAMA TABLOSU 1243
• KAYNAKÇA 1244

Kitapta Bulunan Konu Başlıkları 

1.Kısım
Denetim Teorisi

1- Denetimde genel ilkeler ve sorumluluklar
2- Denetim Mesleğinin Güvence altına alınması ve kalite kontrol sistemi
3- Etik İlkeler
4- Türk Ticaret Kanununun denetime ilişkin hükümleri

2.Kısım
Tarihi Finansal Bilginin Denetimi Ve Sınırlı Bağımsız Denetim

1- Tarihi finansal bilginin denetimi
2- Tarihi finansal bilgilerin sınırlı bağımsız denetimi

3.Kısım
Tarihi Finansal Bilgilerin Denetimi Ve Sınırlı Bağımsız Denetimi Dışında Kalan Güvence Sözleşmeleri

1- Tarihi ve finansal bilgilerin denetlenmesi ve sınırlı bağımsız dışındaki güvence sözleşmeleri
2- Denetim ve güvence hizmetleri dışında diğer hizmetler

ÖNSÖZ

Denetim ticari hayatta çok önemli bir fonksiyon üstlenmektedir. Özel sektörün gelişmesi, ortaklık yapılarının karmaşıklaşması, ekonomik sınırların kalkarak işletmelerin bir dünya şirketi haline gelmesi denetim önemini giderek arttırmaktadır.

İÇİNDEKİLER

ÖNSÖZ …………………………………………………………………………………………………………………………. v

Yazarlar ……………………………………………………………………………………………………………………….. vii

I. KISIM

DENETİM TEORİSİ

1.BÖLÜM

DENETİMDE GENEL İLKELER VE SORUMLULUKLAR

1. DENETİM VE BENZERİ KAVRAMLAR ………………………………………………………………… 3

2. DENETİMİN NİTELİĞİ VE FONKSİYONLARI …………………………………………………….. 6

2.1. İşletme Yönetimine Yararları …………………………………………………………………………….. 6

2.2. Makroekonomi ve Kamu Düzeni Açısından Yararları ……………………………………….. 7

3. DENETİM FİRMASI AÇISINDAN DENETİMİN AMACI …………………………………… 10

4. GENELDE DENETİM TÜRLERİ …………………………………………………………………………… 10

4.1. Faaliyet Denetimi …………………………………………………………………………………………….. 10

4.2. Muhasebe Denetimi …………………………………………………………………………………………. 11

4.3. Uygunluk Denetimi …………………………………………………………………………………………. 12

5. DENETİM STANDARTLARI ………………………………………………………………………………… 13

Kendimizi Sınayalım ……………………………………………………………………………………………………. 22

Cevap Anahtarı ……………………………………………………………………………………………………………. 23

İÇİNDEKİLER

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI - Uygulama ve Yorumları (TDS)

x İÇİNDEKİLER

2. BÖLÜM

DENETİM MESLEĞİNİN GÜVENCE ALTINA ALINMASI VE KALİTE

KONTROL SİSTEMİ

GİRİŞ ………………………………………………………………………………………………………………………….. 27

1. KALİTE GÜVENCE SİSTEMİNİN AMACI ………………………………………………………….. 29

2. KALİTE GÜVENCE SİSTEMİNİN UNSURLARI …………………………………………………. 30

2.1. Şirket İçinde Kalitede Yönetim Sorumluluğunun Geliştirilmesi ………………………. 31

2.2. Mesleki Davranış Gerekliliklerine Uyumun Sağlanması ………………………………….. 32

2.3. Yeni Müşteri Kabul Edilmesi veya Müşteri ile Denetimin Sürdürülmesi

Konularında Politika Belirlenmesi …………………………………………………………………… 34

2.4. Personel Yönetimi ……………………………………………………………………………………………. 34

2.5. Denetim Görevinin Yürütülmesi ……………………………………………………………………… 36

2.5.1. Denetimde Kalitenin Korunması ve Yaygınlaştırılması ………………………….. 36

2.5.2. İşin Yürütülmesinin İzlenmesi ……………………………………………………………….. 37

2.5.3. Yapılan İşleri Gözetim …………………………………………………………………………… 37

2.5.6. Denetim Çalışmalarının Belgelendirilmesi …………………………………………….. 41

2.6. Gözden Geçirme Süreci ……………………………………………………………………………………. 43

3. KALİTE GÜVENCE SİSTEMİNİN DOKÜMANTASYONU ………………………………….. 44

Kendimizi Sınayalım ……………………………………………………………………………………………………. 45

Cevap Anahtarı ……………………………………………………………………………………………………………. 46

3. BÖLÜM

ETİK İLKELER

GİRİŞ ………………………………………………………………………………………………………………………….. 51

1. BAĞIMSIZ MUHASEBECİLERE YÖNELİK İLKELER ………………………………………… 52

1.1. Mesleki Görev …………………………………………………………………………………………………. 52

1.2. Çıkar Çatışması ……………………………………………………………………………………………….. 53

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI - Uygulama ve Yorumları (TDS)

İÇİNDEKİLER xi

1.3. İkinci Görüşler …………………………………………………………………………………………………. 54

1.4. Ücret ve Diğer Çeşitli Getiriler …………………………………………………………………………. 55

1.5. Mesleki Hizmetlerin Pazarlanması ………………………………………………………………….. 55

1.6. Hediye ve Ağırlama ………………………………………………………………………………………… 56

1.7. Müşteri Varlıklarının Muhafazası ……………………………………………………………………. 56

1.8. Tarafsızlık (Tüm Hizmetlerde) ………………………………………………………………………… 57

1.9. Denetim ve İnceleme Sözleşmelerinde Bağımsızlık (Independence) ………………… 57

1.10. Diğer Güvence Hizmetlerinde Bağımsızlık ……………………………………………………… 58

2. BAĞIMLI MUHASEBECİLERE YÖNELİK İLKELER …………………………………………… 59

Kendimizi Sınayalım ……………………………………………………………………………………………………. 62

Cevap Anahtarı ……………………………………………………………………………………………………………. 63

4. BÖLÜM

TÜRK TİCARET KANUNUNUN DENETİME İLİŞKİN HÜKÜMLERİ

GİRİŞ ………………………………………………………………………………………………………………………….. 65

1. DENETİMİN NİTELİĞİ VE KAPSAMI ………………………………………………………………… 66

1.1. Riskin Erken Saptanması Sistemi ………………………………………………………………………. 67

1.2 Yönetimin Yıllık Faaliyet Raporu ……………………………………………………………………….. 68

2. DENETÇİ ……………………………………………………………………………………………………………….. 68

3. DENETİM RAPORU VE GÖRÜŞ YAZILARI ……………………………………………………….. 70

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI - Uygulama ve Yorumları (TDS)

xii İÇİNDEKİLER

II. KISIM

TARİHİ FİNANSAL BİLGİNİN DENETİMİ VE SINIRLI

BAĞIMSIZ DENETİMİ

(ULUSLARARASI BAĞIMSIZ DENETİM VE ULUSLARARASI SINIRLI

BAĞIMSIZ DENETİM STANDARTLARI)

1. BÖLÜM

TARİHİ FİNANSAL BİLGİNİN DENETİMİ

(ULUSLARARASI BAĞIMSIZ DENETİM STANDARTLARI)

1. DENETİMDE GENEL İLKE VE SORUMLULUKLAR ………………………………………….. 77

1.1. Denetime İlişkin Genel İlke ve Sorumluluklar (BDS 200) …………………………………. 78

1.1.1. Denetimde Temel Kavramlar …………………………………………………………………. 79

1.1.2. Denetimin Gereklilikleri ………………………………………………………………………… 87

1.1.2.1. Finansal Tabloların Denetimiyle İlgili Etik Gereklilikler……………. 87

1.1.2.1.1. Bağımsızlık ………………………………………………………………… 88

1.1.1.1.2. Dürüstlük ve Tarafsızlık …………………………………………….. 90

1.1.2.1.3. Mesleki Yeterlilik, Özen ve Titizlik …………………………….. 90

1.1.2.1.4. Sır Saklama ………………………………………………………………… 91

1.1.2.1.5. Mesleğe Uygun Davranış (Karşılıklı İlişkiler ve

Haksız Rekabet) …………………………………………………………. 91

1.1.2.2. Mesleki Şüphecilikle Denetimin Yürütülmesi …………………………… 91

1.1.2.3. Mesleki Yargı ……………………………………………………………………………. 92

1.1.2.4. Denetimi Denetim Standartlarına Göre Yürütmek ……………………. 93

Kendimizi Sınayalım……………………………………………………………………………………………….. 94

Cevap Anahtarı ………………………………………………………………………………………………………. 95

1.2. Denetim Şartlarında Uzlaşmayla İlgili Sorumluluklar ……………………………………… 96

1.2.1. Tanımlar ………………………………………………………………………………………………… 96

1.2.2. Denetimin Kabulü Öncesindeki Ön Koşullar …………………………………………. 96

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI - Uygulama ve Yorumları (TDS)

İÇİNDEKİLER xiii

1.2.3. Denetim Şartlarında Uzlaşma ………………………………………………………………… 98

1.2.4. Denetim Şartlarındaki Değişikliğin Kabulü …………………………………………. 100

1.2.5. Sözleşme Kabülünde Dikkate Alınması Gereken Diğer Hususlar ………… 101

Kendimizi Sınayalım……………………………………………………………………………………………… 103

Cevap Anahtarı …………………………………………………………………………………………………….. 104

1.3. Denetimin Belgelendirilmesine İlişkin Sorumluluklar (Çalışma Kağıtları)

(BDS 230) ……………………………………………………………………………………………………….. 105

1.3.1. Tanımlar ………………………………………………………………………………………………. 105

1.3.2. Denetimin Belgelendirilmesine İlişkin Esaslar ……………………………………… 106

1.3.2.1. Çalışma Kâğıtlarının Şekli, İçeriği ve Kapsamı ………………………… 106

1.3.2.2. Denetim Raporunun Düzenlenmesinden Sonra Ortaya Çıkan

İstisnai Durumlar ……………………………………………………………………. 107

1.3.3. Nihai Denetim Dosyasının Toplanması ……………………………………………….. 108

Kendimizi Sınayalım……………………………………………………………………………………………… 109

Cevap Anahtarı …………………………………………………………………………………………………….. 110

1.4. Hile ve Usulsüzlüğe İlişkin Sorumluluklar (BDS 240)…………………………………….. 111

1.4.1. Tanımlar ………………………………………………………………………………………………. 111

1.4.2. Hilenin Nitelikleri ………………………………………………………………………………… 111

1.4.3. Hile ve usulsüzlüğün önlenmesi ve tespitinde sorumluluk ………………….. 114

1.4.3.1. İşletme Yönetiminin Sorumluluğu ………………………………………….. 114

1.4.3.2. Denetçinin Sorumluluğu …………………………………………………………. 115

1.4.4. Hile ve Usulsüzlüklerin Ortaya Çıkarılmasıyla İlgili Olarak Denetimin

Doğasından Kaynaklanan Kısıtlamalar ………………………………………………… 115

1.4.5. Hilenin Tespitinde Denetçinin Dikkat Etmesi Gereken Hususlar …………. 116

1.4.5.1. Mesleki Şüphecilik ………………………………………………………………….. 116

1.4.5.2. Denetim Ekibi İçerisinde Yapılması Gereken Görüşmeler……….. 116

1.4.6. Hileye İlişkin Risk Değerlendirme Yöntemleri …………………………………….. 118

1.4.6.1. Yönetimden Sorumlu Kişilerle ve İşletme İçindeki Diğer Kişilerle

İlgili Risk Değerlemeye İlişkin Yapılacak Görüşmeler …………….. 118

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI - Uygulama ve Yorumları (TDS)

xiv İÇİNDEKİLER

1.4.6.2. Beklenmeyen ve Olağan Olmayan (İstisnai) Bağlantıların

(İlişkilerin) Dikkate Alınması ………………………………………………….. 120

1.4.6.3. Diğer Bilgilerin Dikkate Alınması …………………………………………… 121

1.4.6.4. Hileye İlişkin Risk Faktörlerinin Değerlendirilmesi ………………… 121

1.4.7. Risk Değerlendirme Yöntemleri …………………………………………………………… 122

1.4.7.1. Tespit Edilen Hileden Kaynaklı Finansal Raporlama Riskinde

Alınacak Genel Tavır ………………………………………………………………. 123

1.4.7.2. İşletme Yönetiminin Kontrol Mekanizmalarını Aşması Nedeniyle

Ortaya Çıkan Riske İlişkin Denetçinin Uygulayacağı Denetim

Teknikleri ……………………………………………………………………………….. 124

1.4.7.2.1. Yevmiye Kayıtları ve Diğer Düzeltmeler ………………….. 125

1.4.7.2.2. Muhasebe Tahminleri ………………………………………………. 126

1.4.8. Denetim Kanıtlarını Değerlendirilmesi ……………………………………………… 126

1.4.9. Denetim Görevinin Sürdürülememesi……………………………………………….. 127

1.4.10. İşletme Yönetiminin Yazılı Beyanları ………………………………………………… 128

1.4.11. Yönetim ve Gözetimden Sorumlularla İletişim ………………………………….. 128

1.4.12. Hile ve Usulsüzlüğün Yetkili Otoritelere (Sermaye Piyasası Kuruluna)

Bildirim …………………………………………………………………………………………….. 130

1.4.13. Belgelendirme …………………………………………………………………………………… 130

Kendimizi Sınayalım……………………………………………………………………………………………… 131

Cevap Anahtarı …………………………………………………………………………………………………….. 132

1.5. Denetimde Kanun ve Düzenlemelerin Dikkate Alınmasına İlişkin

Sorumluluklar ……………………………………………………………………………………………….. 133

1.5.1. Tanımlar ………………………………………………………………………………………………. 133

1.5.2. Mevzuta Uyum Konusunda Yönetimin Sorumluluğu ………………………….. 134

1.5.3. Mevzuata Uyum Konusunda Denetçinin Sorumluluğu ……………………….. 134

1.5.4. Yasal Mevzuata Uyumun Denetçi Tarafından Dikkate Alınması …………. 135

1.5.5. Mevzuata Uygunsuzluğun Tespiti Halinde İzlenecek Usul ve Esaslar …. 136

1.5.6. Mevzuata Uygunsuzluğun Raporlanması ……………………………………………. 137

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI - Uygulama ve Yorumları (TDS)

İÇİNDEKİLER xv

1.5.6.1. Mevzuata Uygunsuzluğun İşletme Yönetimi ve Gözetimden

Sorumlulara Raporlanması ……………………………………………………… 137

1.5.6.2. Mevzuata Uygunsuzluğun Denetçi Raporunda Finansal

Tablo Kullanıcılarına Açıklanması ………………………………………….. 137

1.5.6.3. Mevzuata Uygunsuzluğun İlgili Otoritelere Raporlanması …….. 138

1.5.7. Denetimden Çekilme …………………………………………………………………………… 138

Kendimizi Sınayalım……………………………………………………………………………………………… 139

Cevap Anahtarı …………………………………………………………………………………………………….. 140

1.6. Yönetim ve Gözetimden Sorumlularla İletişim Kurma Sorumluluğu …………….. 141

1.6.1. Tanımlar ………………………………………………………………………………………………. 141

1.6.2. Denetçinin Gözetimden Sorumlularla İleşitime Geçmesinin Önemi …….. 142

1.6.3. Gözetimden Sorumlularla İlgili Gereklilikler ……………………………………….. 143

1.6.4. İletişime Geçilecek Konular………………………………………………………………….. 144

1.6.5. İletişim Şekli ve Belgelendirilmesi ……………………………………………………….. 146

Kendimizi Sınayalım……………………………………………………………………………………………… 147

Cevap Anahtarı …………………………………………………………………………………………………….. 147

1.7. İç Kontrol İle İlgili Eksikliklerin Yönetim ve Gözetimden Sorumlu Olanlara

İletilmesi Sorumluluğu (BDS 265) ………………………………………………………………….. 148

1.7.1. İç Kontrol Eksikliklerinin Üst Yönetimden Sorumlu Olanlara ve

Yönetime Bildirilmesi (BDS 265) ………………………………………………………….. 148

1.7.1.1. İç Kontrol Eksikliklerinin Tespit Edilip Edilmediğinin

Belirlenmesi ……………………………………………………………………………. 148

1.7.1.2. Önemli İç Kontrol Eksiklikleri ………………………………………………… 149

1.7.1.3. İç Kontrol Eksikliklerinin Bildirilmesi …………………………………….. 150

1.7.1.3.1. Önemli İç Kontrol Eksiklerinin Bildirilmesi ……………. 151

1.7.1.3.2. Diğer İç Kontrol Eksiklerinin Bildirilmesi ………………. 154

Kendimizi Sınayalım……………………………………………………………………………………………… 155

Cevap Anahtarı …………………………………………………………………………………………………….. 156

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI - Uygulama ve Yorumları (TDS)

xvi İÇİNDEKİLER

2. RİSK DEĞERLENDİRMESİ VE DEĞERLENDİRİLMİŞ RİSKLERE VERİLEN

KARŞILIKLAR …………………………………………………………………………………………………….. 157

2.1. Finansal Tablo Denetiminin Planlanması (BDS 300) ……………………………………….. 158

2.1.1. İş Ön Hazırlık Faaliyetleri ……………………………………………………………………. 158

2.1.2. Planlama Faaliyetleri ……………………………………………………………………………. 159

2.1.2.1. Genel Denetim Stratejisinin Oluşturulması……………………………… 159

2.1.2.2. Denetim Planının Oluşturulması …………………………………………….. 163

2.1.2.3. Denetim Planında Meydana Gelen Değişiklikler …………………….. 163

2.1.2.4. Yönlendirme, Gözetim ve Gözden Geçirme ……………………………. 163

2.1.3. Belgelendirme ……………………………………………………………………………………… 164

2.1.4. İlk Denetim İşinde Dikkate Alınacak Ek Hususlar ……………………………….. 165

2.2. İşletme ve İşletme Ortamının Anlaşılması, Önemli Yanlışlık Risklerinin

Belirlenmesi ve Değerlendirilmesi (BDS 315) …………………………………………………. 166

2.2.1. Risk Değerlendirme Prosedürleri ve İlişkili Faaliyetler ………………………… 166

2.2.1.1. Risk Değerlendirme Prosedürleri ……………………………………………. 167

2.2.1.2. İlgili Faaliyetler ……………………………………………………………………….. 168

2.2.2. İç Kontrol Sistemi Dahil İşletmenin ve Çevresinin Tanınması ………………. 169

2.2.2.1. İşletme ve Çevresi …………………………………………………………………… 169

2.2.2.2. İç Kontrol Sistemi ……………………………………………………………………. 170

2.2.2.2.1. İç Kontrolün Genel Yapısı ve Özellikleri …………………… 171

2.2.2.2.2. Denetimle İlgili Kontroller ……………………………………….. 174

2.2.2.2.3. İlgili Kontrolleri Anlamanın Niteliği ve Boyutu ……….. 175

2.2.2.2.4. İç Kontrol Unsurları …………………………………………………. 176

2.2.2.2.4.1. İç Kontrol Ortamı ……………………………………. 176

2.2.2.2.4.2. İşletmenin Risk Değerlendirme Süreci …….. 179

2.2.2.2.4.3. İlgili İş Süreçlerini de İçeren Finansal

Raporlamaya İlişkin Bilgi Sistemi ve

İletişim ……………………………………………………. 180

2.2.2.2.4.4. Denetime İlişkin Kontrol Faaliyetleri ………. 182

2.2.2.2.4.5. Kontrollerin Gözetimi …………………………….. 184

2.2.3. Önemli Yanlışlık Risklerinin Belirlenmesi ve Değerlendirilmesi ………….. 186

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI - Uygulama ve Yorumları (TDS)

İÇİNDEKİLER xvii

2.2.3.1. Finansal Tablo Düzeyinde ve Yönetim Beyanları Düzeyinde

Önemli Yanlışlık Risklerinin Belirlenmesi ve

Değerlendirilmesi …………………………………………………………………… 187

2.2.3.2. Önemli Yanlışlık Risklerinin Belirlenmesi Süreci …………………….. 189

2.2.3.3. Denetimde Özel Dikkat Gerektiren Riskler ……………………………… 190

2.2.3.4. Maddi Doğrulama Prosedürlerinin Kendi Başlarına Yeterli

Uygun Denetim Kanıtı Sağlamadığı Riskler ……………………………. 192

2.2.3.5. Risk Değerlendirmesinin Revizyonu ………………………………………. 193

2.2.4. Belgelendirme ……………………………………………………………………………………… 193

2.3. Denetimin Planlanmasında ve Gerçekleştirilmesinde Önemlilik (BDS 320) ……. 194

2.3.1. Önemlilik ve Performans Önemliliğinin Belirlenmesi ………………………….. 196

2.3.1.1. Önemlilik Düzeyinin Belirlenmesinde Ölçüt Kullanılması ……… 197

2.3.1.2. Performans Önemliliği ……………………………………………………………. 199

2.3.2. Denetim Sürerken Yapılan Değişiklik ……………………………………………………. 200

2.3.3. Belgelendirme ……………………………………………………………………………………….. 200

2.4. Değerlendirilmiş Risklere Karşı Uygulanacak Denetim Teknikleri

(BDS 330) ……………………………………………………………………………………………………….. 201

2.4.1. Kontrol Testleri ……………………………………………………………………………………. 204

2.4.2. Maddi Doğrulama Prosedürleri …………………………………………………………… 212

2.4.3. Sunum ve Açıklamanın Yeterliliği ……………………………………………………….. 217

2.4.4. Denetim Kanıtının Yeterliliğinin ve Uygunluğunun

Değerlendirilmesi ………………………………………………………………………………… 217

2.4.5. Belgelendirme ……………………………………………………………………………………… 219

2.5. Dışarıdan Hizmet Alan Kuruluşlarda Denetim Yaklaşımı (BDS 402) ……………… 219

2.5.1. Temel Kavramlar …………………………………………………………………………………. 220

2.5.2. Hizmet Kuruluşlarının Denetime Etkisi ……………………………………………….. 221

2.5.3. İşletmeye Sağlanan Hizmetler Hakkında Bilgi Edinilmesi ……………………. 222

2.5.3.1. İç Kontrol Sistemi Hakkında Bilgi Edinilmesi …………………………. 225

2.5.3.2. İşletme Hakkında Bilgi Edinilememesi ……………………………………. 226

2.5.4. Denetçinin Tip 1 ve Tip 2 Raporları Kullanması …………………………………… 228

2.5.4.1. Tip 1 veya Tip 2 Raporunun Denetçinin Hizmet Kuruluşu

Hakkındaki Anlayışını Desteklemek için Kullanılması ……………. 228

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI - Uygulama ve Yorumları (TDS)

xviii İÇİNDEKİLER

2.5.4.2. Alt Hizmet Kuruluşunun Hizmetlerini Hariç Tutan Tip 1 ve

Tip 2 Raporlarının Kullanılması ……………………………………………… 229

2.5.5. Değerlendirilmiş Önemli Yanlışlık Risklerine Karşılık Verilmesi …………. 230

2.5.5.1. Kontrol Testleri ……………………………………………………………………….. 232

2.5.5.2. Hizmet Kuruluşundaki Kontrollerin Etkin Biçimde

Çalıştığına İlişkin Denetim Kanıtı Olarak Tip 2 Raporunun

Kullanılması ……………………………………………………………………………. 233

2.5.6. Hizmet Kuruluşundaki Faaliyetlere İlişkin Hile, Mevzuata Aykırılık

ve Düzeltilmemiş Yanlışlıklar ………………………………………………………………. 236

2.5.7. Denetçi Tarafından Yapılan Raporlama ……………………………………………….. 237

2.5.7.1. Yeterli ve Uygun Kanıt Elde Edilememesi ………………………………. 237

2.5.7.2. Hizmet Kuruluşu Denetçisinin Çalışmasına Atıf Yapılması ……. 238

2.6. Denetim Sırasında Belirlenen Yanlışlıkların Değerlendirilmesi (BDS 450) ……… 238

2.6.1. Tanımlar ………………………………………………………………………………………………. 239

2.6.2. Yanlışlık Kavramı ………………………………………………………………………………… 239

2.6.3. Belirlenen Yanlışlıkların Bir Araya Getirilmesi …………………………………….. 240

2.6.4. Belirlenen Yanlışlıkların Denetim Sürerken Dikkate Alınması ……………… 240

2.6.5. Yanlışlıkların Bildirilmesi ve Düzeltilmesi …………………………………………… 241

2.6.6. Düzeltilmemiş Yanlışlıkların Etkisinin Değerlendirilmesi ……………………. 242

2.6.7. Yazılı Beyanlar …………………………………………………………………………………….. 245

2.6.8. Belgelendirme ……………………………………………………………………………………… 245

3. DENETİM KANITLARI ………………………………………………………………………………………. 246

3.1. Denetim Kanıtları (BDS 500) ………………………………………………………………………….. 246

3.1.1. Denetim Kanıtında Aranan Nitelikler ………………………………………………….. 248

3.1.1.1. Denetim Kanıtının Uygunluğu ……………………………………………….. 248

3.1.1.2. Denetim Kanıtının Yeterliliği ………………………………………………….. 249

3.1.1.3. Yeterli ve Uygun Denetim Kanıtı ……………………………………………. 249

3.1.1.4. Denetim Kanıtlarının Güvenilirliği …………………………………………. 250

3.1.1.5. Denetim Kanıtının İlgililiği ……………………………………………………… 252

3.1.2. Denetim Kanıtı Elde Etmede Uzman Çalışmalarından Yararlanma ……… 252

3.1.3. Denetim Kanıtı Elde Edilmesi İçin Test Kalemlerinin Seçimi ……………….. 254

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI - Uygulama ve Yorumları (TDS)

İÇİNDEKİLER xix

3.1.4. Denetim Kanıtı Elde Edilmesine İlişkin Denetim İşlemleri …………………… 255

3.1.4.1. Belge İncelemesi Tekniği …………………………………………………………. 255

3.1.4.2. Fiziki İnceleme Tekniği …………………………………………………………… 256

3.1.4.3. Gözlem Tekniği ………………………………………………………………………. 256

3.1.4.4. Soruşturma Tekniği ………………………………………………………………… 257

3.1.4.5. Doğrulama Tekniği …………………………………………………………………. 257

3.1.4.6. Yeniden Hesaplama Tekniği …………………………………………………… 261

3.1.4.7. Yeniden Uygulama Tekniği …………………………………………………….. 262

3.1.4.8. Analitik İnceleme Tekniği ……………………………………………………….. 263

3.1.4.9. Bilgi Toplama Tekniği …………………………………………………………….. 264

Kendimizi Sınayalım……………………………………………………………………………………………… 266

Cevap Anahtarı …………………………………………………………………………………………………….. 266

3.2. Seçilmiş Konularda Özellikli Durumlar (BDS 501) …………………………………………. 267

3.2.1. Stokların Mevcudiyeti ve Durumu ………………………………………………………. 267

3.2.1.1. Stokların Fiziki Sayımına Katılım ……………………………………………. 268

3.2.1.2. Bağımsız Denetçinin Stok Sayımına Fiilen Katılamayacağı

Durumlar ………………………………………………………………………………… 269

3.2.1.3. Stokların Fiziki Sayımına Katılımın Planlanması …………………….. 270

3.2.1.4. Stokların Denetiminde Kullanılacak Diğer Teknikler ………………. 271

3.2.2. Dava ve İddialar İle İlgili Bilgi Toplanması ………………………………………….. 274

3.2.3. İşletmenin Bölümlerine İlişkin Bilgiler …………………………………………………. 276

Kendimizi Sınayalım……………………………………………………………………………………………… 278

Cevap Anahtarı …………………………………………………………………………………………………….. 278

3.3. Dış Kaynaklı Doğrulamalar ……………………………………………………………………………. 279

3.3.1. Dış Kaynaklardan Doğrulama Tekniği ve Gerekliliği …………………………… 279

3.3.2. Doğrulama Tekniklerinin, Bağımsız Denetçinin Önemli Yanlışlık

Riskine Dair Değerlendirmesiyle Olan İlişkisi ……………………………………… 281

3.3.3. Dış Kaynaklardan Doğrulama Gerektiren İşletme Yönetimi Beyanları …. 282

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI - Uygulama ve Yorumları (TDS)

xx İÇİNDEKİLER

3.3.4. Dış Kaynaklardan Doğrulama Taleplerinin Tasarımı …………………………… 283

3.3.5. Olumlu ve Olumsuz Doğrulama Talepleri …………………………………………… 283

3.3.6. İşletme Yönetiminin Talepleri ………………………………………………………………. 284

3.3.7. Doğrulama Talebine Cevap Verenlerin Özellikleri ………………………………. 285

3.3.8. Dış Kaynaklardan Doğrulama Süreci …………………………………………………… 285

3.3.8.1. Doğrulama Sürecinin Kontrolü ……………………………………………….. 285

3.3.8.2. Olumlu Doğrulama Talebine Cevap Verilmemesi …………………… 286

3.3.8.3. Alınan Cevapların Güvenilirliği ……………………………………………… 286

3.3.8.4. İstisnaların Nedenleri ve Sıklığı ………………………………………………. 287

3.3.8.5. Doğrulama Tekniği Sonuçlarının Değerlendirilmesi ……………….. 287

3.3.8.6. Dönem Sonundan Önce Dış Kaynaklardan Doğrulama ………….. 287

Kendimizi Sınayalım……………………………………………………………………………………………… 288

Cevap Anahtarı …………………………………………………………………………………………………….. 288

3.4. İlk Denetimler – Açılış Hesaplarının Denetimi (BDS 510) ………………………………. 289

3.4.1. Standardın Amacı ve Kapsamı …………………………………………………………….. 289

3.4.2. Tanımlar ………………………………………………………………………………………………. 290

3.4.3. Bağımsız Denetim Teknikleri ……………………………………………………………….. 290

3.4.3.1. Açılış Bakiyelerinin Denetimi ………………………………………………….. 290

3.4.3.2. Muhasebe Politikalarının Tutarlılığının Tespiti ……………………….. 293

3.4.3.3. Önceki Denetçinin Raporunda Yer Alan Bilgilerin Dikkate

Alınması …………………………………………………………………………………. 293

3.4.4. Denetim Sonuçları ve Raporlama …………………………………………………………. 294

3.4.4.1. Açılış Bakiyelerinin Denetim Sonuçları ve Raporlanması………… 294

3.4.4.2. Muhasebe Politikalarının Tutarlılığının Raporlanması ……………. 298

3.4.4.3. Önceki Denetçinin Raporunda Yer Alan Olumlu Dışındaki

Görüşlerin Mevcut Denetim Raporuna Etkisi …………………………. 298

Kendimizi Sınayalım……………………………………………………………………………………………… 300

Cevap Anahtarı …………………………………………………………………………………………………….. 301

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI - Uygulama ve Yorumları (TDS)

İÇİNDEKİLER xxi

3.5. Analitik İnceleme Teknikleri (BDS 520) ………………………………………………………….. 302

3.5.1. Standardın Amacı ve Kapsamı …………………………………………………………….. 302

3.5.2. Analitik İnceleme Tekniklerinin Tanımı ve İçeriği ……………………………….. 303

3.5.3. Analitik İnceleme Tekniklerinin Temel Bağımsız Denetim Tekniği

Olarak Uygulanması ……………………………………………………………………………. 304

3.5.4. Dönem Sonu Genel Değerlendirmede Analitik İnceleme Tekniklerinin

Kullanılması ………………………………………………………………………………………… 308

3.5.5. Analitik İnceleme Tekniklerinin Sonuçlarının Değerlendirilmesi ………….. 309

Kendimizi Sınayalım……………………………………………………………………………………………… 310

Cevap Anahtarı …………………………………………………………………………………………………….. 311

3.6. Denetimde Örnekleme (BDS 530) …………………………………………………………………… 312

3.6.1. Standardın Amacı ve Kapsamı …………………………………………………………….. 312

3.6.2. Tanımlar ………………………………………………………………………………………………. 313

3.6.3. Bağımsız Denetim Kanıtı Elde Etmek İçin Test Edilecek Kalemlerin

Tespiti ………………………………………………………………………………………………….. 315

3.6.3.1. Ana Kütlenin Tamamının Tercih Edilmesi ………………………………. 316

3.6.3.2. Kanaate Dayalı Olarak Belli Kalemlerin Tercih Edilmesi…………. 316

3.6.4. Örnekleme İle İlgili Temel Hususlar …………………………………………………….. 317

3.6.4.1. Örneğin Tasarımı ……………………………………………………………………. 317

3.6.4.2. Ana Kütlenin Taşıması Gereken Temel Özellikler …………………… 318

3.6.4.3. Gruplandırma ve Tutar Ağırlıklı Seçim …………………………………… 319

3.6.4.4. Örnek Büyüklüğü …………………………………………………………………… 320

3.6.4.5. Test Edilecek Kalemlerin Seçimi ……………………………………………… 320

3.6.5. Bağımsız Denetim Tekniklerinin Uygulanması ……………………………………. 321

3.6.6. Hataların Niteliği ve Nedenleri ……………………………………………………………. 322

3.6.7. Hataların Öngörülmesi ………………………………………………………………………… 322

3.6.8. Bağımsız Denetim Örneklemesi Sonuçlarının Değerlendirilmesi …………. 323

Kendimizi Sınayalım……………………………………………………………………………………………… 324

Cevap Anahtarı …………………………………………………………………………………………………….. 325

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI - Uygulama ve Yorumları (TDS)

xxii İÇİNDEKİLER

3.7. Muhasebe Tahminlerinin Denetimi – Gerçeğe Uygun Değerin Tahminini

İçeren Muhasebe Tahminleri ve İlgili Açıklamaların Denetimi (BDS 540) ………. 326

3.7.1. Standardın Amacı ve Kapsamı …………………………………………………………….. 326

3.7.2. Tanımlar ………………………………………………………………………………………………. 327

3.7.3. Muhasebe Tahminlerinin Niteliği ………………………………………………………… 328

3.7.4. Muhasebe Tahminlerinde Değişiklikler ……………………………………………….. 330

3.7.5. Muhasebe Tahminlerinin Denetimi ……………………………………………………… 331

Kendimizi Sınayalım……………………………………………………………………………………………… 333

Cevap Anahtarı …………………………………………………………………………………………………….. 334

3.8. İlişkili Taraflar (BDS 550) ……………………………………………………………………………….. 335

3.8.1. Standardın Amacı ve Kapsamı …………………………………………………………….. 335

3.8.2. Tanımlar ………………………………………………………………………………………………. 336

3.8.3. İlişkili Taraflarla Yapılan İşlemlerin Niteliği ………………………………………… 337

3.8.4. İlişkili Taraflarla Yapılan İşlemlerin Sunulmasında Yönetimin

Sorumluluğu ……………………………………………………………………………………….. 338

3.8.5. İlişkili Taraflarla Yapılan İşlemlerle İlgili Bağımsız Denetçinin

Sorumluluğu ……………………………………………………………………………………….. 338

3.8.6. İlişkili Taraflarla Yapılan Önemli İşlemler ……………………………………………. 339

3.8.6. İlişkili Taraflarla Yapılan İşlemlerin Bağımsız Denetimi ………………………. 339

3.8.7. İlişkili Taraflarla Yapılan İşlemlerle İlgili Bağımsız Denetim

Sonuçları ve Raporlama ……………………………………………………………………….. 341

Kendimizi Sınayalım……………………………………………………………………………………………… 342

Cevap Anahtarı …………………………………………………………………………………………………….. 343

3.9. Bilanço Tarihinden Sonraki Olaylar (BDS 560) ……………………………………………….. 344

3.9.1. Standardın Amacı ve Kapsamı …………………………………………………………….. 344

3.9.2. Tanımlar ………………………………………………………………………………………………. 345

3.9.3. Bilanço Sonrası Olayların Finansal Tabloları Etkileyip Etkilemediğinin

Tespiti ………………………………………………………………………………………………….. 346

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI - Uygulama ve Yorumları (TDS)

İÇİNDEKİLER xxiii

3.9.4. Bilanço Tarihi İle Bağımsız Denetim Raporu Tarihi Arasında Ortaya

Çıkan Olayların Denetimi ……………………………………………………………………. 347

3.9.5. Bağımsız Denetim Raporu Tarihi İle Finansal Tabloların Yayınlanma

Tarihi Arasında Ortaya Çıkan Olayların Denetimi ……………………………….. 349

3.9.6. Finansal Tablolar Yayınlandıktan Sonra Tespit Edilen Hususların

Denetimi ………………………………………………………………………………………………. 350

Kendimizi Sınayalım……………………………………………………………………………………………… 351

Cevap Anahtarı …………………………………………………………………………………………………….. 352

3.10. İşletmenin Sürekliliği (BDS 570) ……………………………………………………………………. 353

3.10.1. Standardın Amacı ve Kapsamı …………………………………………………………… 353

3.10.2. Tanımlar ……………………………………………………………………………………………. 354

3.10.3. İşletmenin Sürekliliği İle İlgili İşletme Yönetimi ve Bağımsız

Denetçinin Sorumlulukları …………………………………………………………………. 354

3.10.3.1. İşletme Yönetiminin Sorumluluğu ……………………………………….. 355

3.10.3.2. Bağımsız Denetçinin Sorumluluğu ………………………………………. 356

3.10.4. İşletmenin Sürekliliği Varsayımı Üzerinde Ciddi Şüpheler

Doğuracak Olay ve Durumlar ……………………………………………………………. 356

3.10.5. İşletmenin Sürekliliğine İlişkin İşletme Yönetiminin Yaptığı

Değerlendirmenin Gözden Geçirilmesi ……………………………………………… 358

3.10.6. İşletmenin Sürekliliğine İlişkin İşletme Yönetiminin Değerlendirmesi

Sonrası Dönem …………………………………………………………………………………… 358

3.10.7. İşletmenin Sürekliliği Varsayımı Üzerinde Ciddi Şüpheler

Doğuracak Olay ve Durumların Değerlendirilmesinde Uygulanacak

Ek Bağımsız Denetim Teknikleri ………………………………………………………… 359

3.10.8. İşletmenin Sürekliliğine İlişkin Denetim Sonuçları ve Raporlama ……… 360

3.10.8.1. İşletmenin Sürekliliğinin Geçerli Olması Ancak Önemli Bir

Belirsizliğin Bulunması ………………………………………………………… 361

3.10.8.2. İşletmenin Sürekliliğinin Geçerli Olmaması …………………………. 362

3.10.8.3. İşletme Yönetiminin Değerlendirme Yapmaması veya

İsteksiz Olması …………………………………………………………………….. 363

Kendimizi Sınayalım……………………………………………………………………………………………… 364

Cevap Anahtarı …………………………………………………………………………………………………….. 365

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI - Uygulama ve Yorumları (TDS)

xxiv İÇİNDEKİLER

3.11. Yazılı Beyanlar (BDS 580) ……………………………………………………………………………… 366

3.11.1. Standardın Amacı ve Kapsamı …………………………………………………………… 366

3.11.2. Tanımlar ……………………………………………………………………………………………. 366

3.11.3. İşletme Yönetiminin Finansal Tablolara İlişkin Sorumluluğunu

Kabulüne İlişkin Yazılı Beyanlar ………………………………………………………… 367

3.11.4. Bağımsız Denetim Kanıtı Niteliğindeki Yazılı Beyanlar ……………………… 367

3.11.5. Yazılı Beyanların Tarihi ……………………………………………………………………… 368

3.11.6. Yazılı Beyanların Şekli ……………………………………………………………………….. 369

3.11.7. Yazılı Beyanların Verilmemesi veya Verilenlerin Güvenilir

Olmaması ………………………………………………………………………………………….. 369

3.11.8. Yazılı Beyan Örneği …………………………………………………………………………… 370

Kendimizi Sınayalım……………………………………………………………………………………………… 371

Cevap Anahtarı …………………………………………………………………………………………………….. 372

4. ÜÇÜNCÜ KİŞİLERİN (DİĞERLERİNİN) ÇALIŞMALARINDAN

FAYDALANILMASI ……………………………………………………………………………………………. 373

4.1. Özel Durumlar – Grup Finansal Tabloların Denetimi (BDS 600) …………………….. 373

4.1.1. Grup Finansal Tablolar ve Konsolidasyon ………………………………………….. 373

4.1.2. İlgili Tanımlar …………………………………………………………………………………….. 374

4.1.3. Grup Finansal Tablolarının Denetiminde Amaç ………………………………….. 375

4.1.4. Grup Finansal Tablolarının Denetiminde Sorumluluk ………………………… 375

4.1.5. Kabul ve Süreklilik ……………………………………………………………………………… 376

4.1.6. Grubun, Bileşenlerinin ve Bunların Çevrelerinin Anlaşılması ……………… 376

4.1.7. Bileşen Denetçisinin Anlaşılması ………………………………………………………… 377

4.1.8. Önemlilik ……………………………………………………………………………………………. 377

4.1.9. Değerlendirilen Risklere Karşılık Verilmesi ………………………………………… 378

4.1.10. Bileşenlerin Finansal Bilgilerine Dair Yapılacak Çalışmanın Türünün

Tespit Edilmesi …………………………………………………………………………………… 379

4.1.10.1. Önemli Bileşenler …………………………………………………………………. 379

4.1.10.2. Önemli Bileşenler Olmayan Bileşenler …………………………………. 379

4.1.11. Bileşen Denetçileri tarafından Yapılan Çalışmaya Katılma ………………….. 380

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI - Uygulama ve Yorumları (TDS)

İÇİNDEKİLER xxv

4.1.11.1. Önemli Bileşenler–Risk Değerlendirmesi …………………………….. 380

4.1.11.2. Grup Finansal Tablolarının Belirlenmiş Önemli Yanıltıcı

Beyanla İlgili Anlamlı Riskleri–İlave Denetim Prosedürleri …. 380

4.1.12. Konsolidasyon Süreci ………………………………………………………………………….. 381

4.1.13. Müteakip Olaylar ………………………………………………………………………………… 382

4.1.14. Bileşen Denetçisi ile İletişim ………………………………………………………………… 382

4.1.15. Elde Edilen Denetim Kanıtının Yeterlilik ve Uygunluğunun

Değerlendirilmesi ……………………………………………………………………………….. 384

4.1.16. Denetim Kanıtının Yeterlilik ve Uygunluğu ………………………………………… 384

4.1.17. Grup Yönetimi ve Grup Yönetişimi İle Görevli Olanlarla İletişim ……….. 384

4.1.17.1. Grup Yönetimi İle İletişim ……………………………………………………. 384

4.1.17.2. Grup Yönetişimi İle Görevli Olanlarla İletişim …………………….. 385

4.2. İç Denetçilerin Çalışmalarının Değerlendirilmesi (BDS 610) …………………………… 386

4.2.1. İç Denetimin Kapsamı ve Amaçları ……………………………………………………… 386

4.2.2. İç Denetim Fonksiyonu İle Dış Denetçi Arasındaki İlişki ……………………… 388

4.2.3. İç Denetçilerin Çalışmasından Faydalanılıp Faydalanılmayacağının

ve Ne Ölçüde Faydalanılacağının Tespiti …………………………………………….. 388

4.2.4. İç Denetçilerle İşbirliğinin Zamanlaması ……………………………………………… 391

4.2.5. İç Denetçilerin Belirli Bir Çalışmasından Faydalanılması ……………………… 392

4.2.6. Belgelendirme ……………………………………………………………………………………… 393

4.3. Uzman Çalışmalarının Değerlendirilmesi (BDS 60) ……………………………………….. 393

4.3.1. Uzman Çalışmalarının Kullanımında İzlenecek Esaslar ……………………….. 393

4.3.1.1. Bağımsız Denetçinin Sorumluluğu ………………………………………….. 393

4.3.1.2. Uzman Çalışması İçin İhtiyacın Belirlenmesi ………………………….. 394

4.3.1.3. Uzmanın Meslekî Yeterliliği ve Tarafsızlığı …………………………….. 394

4.3.1.4. Uzman Çalışmasının Kapsamı ………………………………………………… 395

4.3.2. Uzman Çalışmasının Değerlendirilmesi ve Raporlama ………………………… 396

4.3.2.1. Uzmanın Çalışmasının Değerlendirilmesi ………………………………. 396

4.3.2.2. Bağımsız Denetim Raporunda Uzman Raporuna Atıfta

Bulunulması ……………………………………………………………………………. 396

5. DENETİM SONUÇLARI VE RAPORLANMASI (BDS 700-799) …………………………. 398

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI - Uygulama ve Yorumları (TDS)

xxvi İÇİNDEKİLER

5.1. Finansal Tablolarda Raporlama ve Denetim Görüşü (BDS 700) ……………………… 399

5.1.1. Tanımlar ………………………………………………………………………………………………. 401

5.1.2. Finansal Raporlama Çerçevesine İlişkin Gereklilikler …………………………… 401

5.1.3. Denetim Görüşü ………………………………………………………………………………….. 404

5.1.4. Denetim Raporu …………………………………………………………………………………… 405

5.1.4.1. Başlık ………………………………………………………………………………………. 406

5.1.4.2. Muhatap …………………………………………………………………………………. 407

5.1.4.3. Giriş Paragrafı ………………………………………………………………………… 407

5.1.4.4. İşletme Yönetiminin Finansal Tablolara İlişkin Sorumluluğu ….. 407

5.1.4.5. Denetçinin Sorumluluğu …………………………………………………………. 408

5.1.4.6. Denetim Görüşü ……………………………………………………………………… 409

5.1.4.7. Diğer Raporlama Sorumlulukları ……………………………………………. 409

5.1.4.8. Denetçinin İmzası …………………………………………………………………… 409

5.1.4.9. Denetim Raporunun Tarihi …………………………………………………….. 410

5.1.4.10. Denetçinin Adresi …………………………………………………………………… 410

5.1.5. Denetim Raporuyla İlgili Diğer Düzenlemeler …………………………………….. 410

5.1.5.1. Kuralları Kanun veya Düzenlemelerle Belirlenen Denetçi

Raporları …………………………………………………………………………………. 410

5.1.5.2. Özel Bir Hukuki Düzenleme ve Uluslararası Denetim

Standartlarının Her İkisinin de Uygulandığı Denetimler İçin

Denetim Raporu ……………………………………………………………………… 411

5.1.5.3. Finansal Tablolarla Birlikte Sunulan İlave Bilgiler …………………… 411

5.1.6. Olumlu Denetim Görüşü Bildiren Bağımsız Denetim Raporu

Örnekleri ……………………………………………………………………………………………… 412

5.1.6.1. Gerçeğe Uygun Sunum Çerçevesine Göre Hazırlanan

Bağımsız Denetim Raporu Örneği …………………………………………… 413

5.1.6.2. Gerçeğe Uygun Sunumla Uyumlu Çerçeveye Göre

Hazırlanan Bağımsız Denetim Raporu Örneği ………………………… 414

Kendimizi Sınayalım……………………………………………………………………………………………… 415

Cevap Anahtarı …………………………………………………………………………………………………….. 416

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI - Uygulama ve Yorumları (TDS)

İÇİNDEKİLER xxvii

5.2. Bağımsız Denetim Raporundaki Denetim Görüşünde Değişiklikler

(BDS 705) ……………………………………………………………………………………………………….. 417

5.2.1. Tanımlar ………………………………………………………………………………………………. 417

5.2.2. Denetim Görüşünün Değiştirilmesi İçin Gerekli Şartlar ……………………….. 418

5.2.3. Değiştirilmiş Denetim Görüşü Türlerinin Belirlenmesi ………………………… 419

5.2.3.1. Şartlı Görüş …………………………………………………………………………….. 420

5.2.3.2. Olumsuz Görüş ………………………………………………………………………. 420

5.2.3.3. Görüş Bildirmekten Kaçınma ………………………………………………….. 420

5.2.3.4. Olumsuz Görüş ve Görüş Bildirmekten Kaçınma ile İlgili Diğer

Etkenler ………………………………………………………………………………….. 420

5.2.3.5. Denetçinin Denetim İşini Almasından Sonra İşletme

Yönetiminin Koyduğu Sınırlamalar Nedeniyle Yeterli ve

Uygun Denetim Kanıtı Elde Edilememesinin Sonucu ……………… 421

5.2.4. Denetim Görüşü Değiştiğinde Denetim Raporunun Şekli ve İçeriği …….. 422

5.2.4.1. Görüş Değişikliğinin Dayanağı Paragrafı ………………………………… 424

5.2.4.2. Denetim Görüşü Paragrafı ………………………………………………………. 424

5.2.4.3. Şartlı veya Olumsuz Görüş Bildirmesi Durumunda

Denetçinin Sorumluluğunun Tanımlanması……………………………. 425

5.2.4.4. Görüş Bildirmekten Kaçınma Durumunda Denetçinin

Sorumluluğunun Tanımlanması ……………………………………………… 425

5.2.4.5. Şirketin Yönetim ve Gözetiminden Sorumlularla İletişim ……….. 426

5.2.5. Değiştirilmiş Denetim Görüşü Bildiren Bağımsız Denetim Raporu

Örnekleri ……………………………………………………………………………………………… 426

5.2.5.1. Şartlı Denetim Görüşü Bildiren Bağımsız Denetim Raporu

Örneği …………………………………………………………………………………….. 427

5.2.5.2. Olumsuz Denetim Görüşü Bildiren Bağımsız Denetim

Raporu Örneği ………………………………………………………………………… 429

5.2.5.3. Görüş Bildirmekten Kaçınma Şeklindeki Bağımsız Denetim

Raporu Örneği ………………………………………………………………………… 431

Kendimizi Sınayalım……………………………………………………………………………………………… 432

Cevap Anahtarı …………………………………………………………………………………………………….. 433

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI - Uygulama ve Yorumları (TDS)

xxviii İÇİNDEKİLER

5.3. Denetim Raporunda “Vurgulanacak Hususlar” ve “Diğer Hususlar”

Paragrafları (BDS 706) ……………………………………………………………………………………. 434

5.3.1. Tanımlar ………………………………………………………………………………………………. 435

5.3.2. Vurgulanacak Hususlar Paragrafı ………………………………………………………… 435

5.3.3. Diğer Hususlar Paragrafının Gerekli Olduğu Haller ……………………………. 438

Kendimizi Sınayalım……………………………………………………………………………………………… 439

Cevap Anahtarı …………………………………………………………………………………………………….. 440

5.4. Karşılaştırmalı Bilgiler – Önceki Dönem Tutarları ve Karşılaştırmalı

Finansal Tablolar (BDS 710) …………………………………………………………………………… 441

5.4.1. Tanımlar ………………………………………………………………………………………………. 441

5.4.2. Denetim İşlemleri ………………………………………………………………………………… 441

5.4.3. Karşılaştırmalı Bilginin Yapısı ……………………………………………………………… 443

5.4.4. Önceki Dönem Tutarlarının Raporlanması …………………………………………… 443

5.4.5. Karşılaştırmalı Finansal Tabloların Raporlanması ………………………………… 449

Kendimizi Sınayalım……………………………………………………………………………………………… 453

Cevap Anahtarı …………………………………………………………………………………………………….. 453

5.5. Bağımsız Denetime Tabi Tutulmuş Finansal Tabloları İçeren Belgelerdeki

Diğer Bilgilerin Bağımsız Denetçinin Sorumluluğu İle İlişkisi (BDS 720) ……….. 454

5.5.1. Tanımlar ………………………………………………………………………………………………. 455

5.5.2. Diğer Bilgilerin Dikkate Alınması ………………………………………………………… 455

5.5.3. Önemli Tutarsızlıklar …………………………………………………………………………… 456

5.5.4. Önemli Yanlışlıklar ………………………………………………………………………………. 456

Kendimizi Sınayalım……………………………………………………………………………………………… 458

Cevap Anahtarı …………………………………………………………………………………………………….. 458

6. ÖZEL AMAÇLI DENETİMDE ÖZELLİKLİ DURUMLAR (BDS 800-899) ……………. 459

6.1. Özel Amaçlı Raporlama Esaslarına Uygun Olarak Hazırlanan Finansal

Tabloların Denetimi (BDS 800) ……………………………………………………………………….. 462

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI - Uygulama ve Yorumları (TDS)

İÇİNDEKİLER xxix

6.1.1. Özel Amaçlı Raporlama Esasına Uygun Olarak Hazırlanan Finansal

Tabloların Denetiminde Dikkat Edilmesi Gereken Durumlar ………………. 462

Kendimizi Sınayalım……………………………………………………………………………………………… 467

Cevap Anahtarı …………………………………………………………………………………………………….. 468

6.2. Tek Bir Finansal Tablonun ve Finansal Tabloda Yer Alan Belirli Bir

Hesabın Denetimi ………………………………………………………………………………………….. 469

6.2.1. Tek Bir Finansal Tablonun ve Finansal Tabloda Yer Alan Belirli

Hesap Grubunun/Hesap Kaleminin ya da Alt Hesapların Denetimi

Dikkate Alınması Gereken Durumlar …………………………………………………… 469

6.2.1.1. Denetim Sözleşmesinin Kabul Edilmesi ………………………………….. 469

6.2.1.2. Denetimin Planlanması ve Yapılması ……………………………………… 470

6.2.1.3. Görüşün Oluşturulması ve Raporlanması ……………………………….. 470

Kendimizi Sınayalım……………………………………………………………………………………………… 476

Cevap Anahtarı …………………………………………………………………………………………………….. 477

6.3. Özet Finansal Tabloların Denetiminde Dikkat Edilmesi Gereken Durumlar

(BDS 810) ……………………………………………………………………………………………………….. 478

6.3.1. Özet Finansal Tabloların Denetiminde Dikkat Edilmesi Gereken

Durumlar …………………………………………………………………………………………….. 478

6.3.1.1. Denetim Sözleşmesinin Kabulü ……………………………………………….. 478

6.3.1.2. Prosedürlerin Yapısı ………………………………………………………………… 479

6.3.1.3. Görüşün Oluşturulması …………………………………………………………… 480

6.3.1.4. Diğer Özellikli Konular ……………………………………………………………. 481

6.3.1.5. Özet Finansal Tablolarla İlgili Denetçi Raporu …………………………. 482

Kendimizi Sınayalım……………………………………………………………………………………………… 486

Cevap Anahtarı …………………………………………………………………………………………………….. 487

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI - Uygulama ve Yorumları (TDS)

xxx İÇİNDEKİLER

2. BÖLÜM

TARİHİ FİNANSAL BİLGİLERİN SINIRLI BAĞIMSIZ DENETİMİ

(ULUSLARARASI BAĞIMSIZ DENETİM STANDARTLARI)

GİRİŞ ………………………………………………………………………………………………………………………… 489

1. SINIRLI DENETİMİN AMACI ……………………………………………………………………………. 490

2. SINIRLI DENETİM SÖZLEŞMESİNİN YAPILMASI …………………………………………. 491

3. SINIRLI DENETİMİN YÜRÜTÜLMESİ ……………………………………………………………… 495

4. DENETİM PROSEDÜRLERİNİN TASARLANMASI VE UYGULANMASI ……… 496

5. BİLANÇO TARİHİNDEN SONRAKİ OLAYLAR ……………………………………………….. 500

6. YAZILI AÇIKLAMALAR …………………………………………………………………………………….. 501

7. DENETÇİNİN FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN SONUÇ OLUŞTURMASI …. 502

8. SINIRLI DENETİMDE BELGELENDİRME ………………………………………………………… 506

EKLER ……………………………………………………………………………………………………………………….. 507

EK 1: Olumlu Sonuç İçeren Sınırlı Denetim Raporu Örneği …………………………………… 507

EK 2: Sınırlı Olumlu Sonuç İçeren Sınırlı Denetim Raporu Örneği ………………………… 508

EK 3: Olumsuz Sonuç İçeren Sınırlı Denetim Raporu Örneği ………………………………… 509

EK 4: Sonuç Bildirmekten Kaçınma Şeklinde Sınırlı Denetim Raporu Örneği ………… 510

EK 5: Özel Amaçlı Finansal Tablolara İlişkin Sınırlı Denetim Raporu Örneği ………… 511

Kendimizi Sınayalım ………………………………………………………………………………………………….. 512

Cevap Anahtarı ………………………………………………………………………………………………………….. 512

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI - Uygulama ve Yorumları (TDS)

İÇİNDEKİLER xxxi

III. KISIM

TARİHİ FİNANSAL BİLGİLERİN DENETİMİ VE SINIRLI

BAĞIMSIZ DENETİMİ DIŞINDA KALAN GÜVENCE

SÖZLEŞMELERİ

(ULUSLARARASI GÜVENCE SÖZLEŞMELERİ STANDARTLARI VE

ULUSLARARASI İLGİLİ HİZMETLER STANDARTLARI)

1. BÖLÜM

TARİHİ VE FİNANSAL BİLGİLERİN DENETLENMESİ VE SINIRLI

BAĞIMSIZ DIŞINDAKİ GÜVENCE SÖZLEŞMELERİ

1. TARİHİ FİNANSAL BİLGİLERİN DENETLENMESİ VE SINIRLI BAĞIMSIZ

DIŞINDAKİ GÜVENCE SÖZLEŞMELERİ ………………………………………………………….. 515

1.1. Kavramsal Çerçeve, GSS, BDS ve SDS’ler İle İlişki …………………………………………. 515

1.2. Unsurlar ………………………………………………………………………………………………………… 516

1.2.1. Etik Kurallar ………………………………………………………………………………………… 516

1.2.2. Kalite Kontrol ………………………………………………………………………………………. 517

1.2.3. Sözleşmenin Kabulü ve Devamlılığı …………………………………………………….. 517

1.2.4. Sözleşme Koşulları ………………………………………………………………………………. 518

1.2.5. Sözleşmenin Planlanması ve Yürütülmesi ……………………………………………. 518

1.2.5.1. Planlamanın Önemi …………………………………………………………………. 519

1.2.5.2. Konunun Uygunluğunun Değerlendirilmesi …………………………… 519

1.2.5.3. Ölçütlerin Uygunluğunu Değerlendirmek ……………………………….. 519

1.2.5.4. Önemlilik ve Güvence Sözleşmesi Riski …………………………………… 520

1.2.5.5. Uzman Kullanılması ………………………………………………………………… 520

1.2.5.6. Kanıtların Elde Edilmesi ………………………………………………………….. 521

1.2.5.7. Sorumlu Tarafın Sunumları ……………………………………………………… 521

1.2.5.8. Belgelendirme ………………………………………………………………………….. 522

1.3. Güvence Raporunun Hazırlanması ………………………………………………………………… 522

1.3.1. Güvence Raporunun İçeriği …………………………………………………………………. 523

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI - Uygulama ve Yorumları (TDS)

xxxii İÇİNDEKİLER

1.3.2. Şartlı Görüş, Olumsuz Görüş, Görüş Bildirmekten Kaçınma ……………….. 523

1.4. Türkiye’de Güvence Hizmetleri …………………………………………………………………….. 524

Kendimizi Sınıyalım ……………………………………………………………………………………………… 526

Cevap Anahtarı …………………………………………………………………………………………………….. 526

2. İLERİYE YÖNELİK FİNANSAL BİLGİLERİN İNCELENMESİ

(GÜVENCE SÖZLEŞMELERİ STANDARDI 3400) ……………………………………………… 527

Giriş ………………………………………………………………………………………………………………………. 527

2.1. İleriye Yönelik Finansal Bilgilerin Tanımı ve Kapsamı …………………………………… 527

2.2. İleriye Yönelik Finansal Bilgilere İlişkin Denetçi Tarafından Verilen

Güvence …………………………………………………………………………………………………………. 529

2.3. İleriye Yönelik Finansal Bilgilerin Denetiminin Kabulü, Denetlenecek

Dönem ve Edinilecek Bilgiler …………………………………………………………………………. 529

2.4. Sınırlı Denetim Teknikleri ……………………………………………………………………………… 531

2.5. İleriye Yönelik Finansal Bilgilerin Sunumu ve İnceleme Raporunun İçeriği …… 532

Kendimizi Sınayalım……………………………………………………………………………………………… 534

Cevap Anahtarı …………………………………………………………………………………………………….. 535

3. HİZMET KURULUŞUNDAKİ KONTROLLERE İLİŞKİN GÜVENCE

RAPORLARI (GÜVENCE SÖZLEŞMELERİ STANDARDI 3402) ………………………. 536

Giriş ………………………………………………………………………………………………………………………. 536

3.1. Standardın Kapsamı ve Hizmet Kuruluşu Denetçisinin Amaçları ………………….. 536

3.2. Tanımlar ………………………………………………………………………………………………………… 538

3.3. Denetim Sözleşmesinin Kabulü ve Devam Ettirilmesi ……………………………………. 540

3.3.1. Denetim Sözleşmesinin Şartlarındaki Bir Değişikliğin Kabulü …………….. 541

3.3.2. Kıstasların Uygunluğunun Değerlendirilmesi ……………………………………… 542

3.3.3. Önemlilik …………………………………………………………………………………………….. 543

3.3.4. Hizmet Kuruluşunun Sistemi Hakkında Bilgi Elde Edilmesi ……………….. 543

3.3.5. Tanımla İlgili Kanıt Elde Edilmesi ……………………………………………………….. 544

3.3.6. Kontrollerin Tasarımıyla İlgili Kanıt Elde Edilmesi ……………………………… 545

3.3.7. Kontrollerin İşleyiş Etkinliğiyle İlgili Kanıt Elde Edilmesi ……………………. 545

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI - Uygulama ve Yorumları (TDS)

İÇİNDEKİLER xxxiii

3.3.8. Örnekleme …………………………………………………………………………………………… 547

3.4. İç Denetim Fonksiyonunun Çalışmaları …………………………………………………………. 547

3.4.1. İç Denetim Fonksiyonunun Tanınması ………………………………………………… 547

3.4.2. İç Denetçilerin Çalışmalarının Kullanılıp Kullanılmayacağının ve

Ne Ölçüde Kullanılacağının Belirlenmesi …………………………………………….. 548

3.4.3. İç Denetim Fonksiyonunun Çalışmalarının Kullanılması …………………….. 548

3.4.4. Hizmet Kuruluşu Denetçisi Tarafından Sunulan Güvence Raporu

Üzerindeki Etkisi …………………………………………………………………………………. 549

3.5. Yazılı Açıklamalar ve Bilanço Sonrası Olaylar ……………………………………………….. 550

3.6. Hizmet Kuruluşu Denetçisinin Çalışmalarını Belgelendirmesi ………………………. 551

3.7. Hizmet Kuruluşu Denetçisinin Güvence Raporunu Hazırlaması …………………… 552

3.7.1. Hizmet Kuruluşu Denetçisinin Güvence Raporunun İçeriği ………………… 552

3.7.2. Olumlu Görüş Dışındaki Görüşler ……………………………………………………….. 554

3.7.3. Diğer Bildirim Sorumlulukları ……………………………………………………………… 555

Kendimizi Sınayalım……………………………………………………………………………………………… 556

Cevap Anahtarı …………………………………………………………………………………………………….. 557

4. SERA GAZI BEYANLARINA İLİŞKİN GÜVENCE SÖZLEŞMELERİ (3410)……… 558

4.1. Amaç ve Kapsam …………………………………………………………………………………………… 558

4.2. Gereklilikler …………………………………………………………………………………………………… 558

5. BİR İZAHNAMEDE YER ALAN PROFORMA FİNANSAL BİLGİLERİN

DERLENMESİNE İLİŞKİN RAPORLAMA YAPMAK ÜZERE ÜSTLENİLEN

GÜVENCE DENETİMLERİ (GÜVENCE SÖZLEŞMELERİ STANDARDI 3420) ….. 560

Giriş ………………………………………………………………………………………………………………………. 560

5.1. Standardın Amacı ve Kapsamı ………………………………………………………………………. 560

5.2. Proforma Finansal Bilgilerin Derlenmesi ……………………………………………………….. 561

5.3. Makul Güvence Denetiminin Niteliği ve Denetçinin Amaçları ………………………. 562

5.4. Tanımlar ………………………………………………………………………………………………………… 562

5.5. Denetimin Kabulü …………………………………………………………………………………………. 563

5.6. Denetimin Planlanması ve Yürütülmesi …………………………………………………………. 565

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI - Uygulama ve Yorumları (TDS)

xxxiv İÇİNDEKİLER

5.6.1. Geçerli Kıstasların Uygunluğuna Karar Verilmesi ……………………………….. 565

5.6.2. Önemlilik …………………………………………………………………………………………….. 567

5.6.3. Sorumlu Tarafın Proforma Finansal Bilgileri Nasıl Derlediğine ve

Diğer Denetim Şartlarına İlişkin Bilgi Edinilmesi …………………………………. 567

5.6.4. Düzeltilmemiş Finansal Bilgilerin Elde Edildiği Kaynağın

Uygunluğuna İlişkin Kanıt Elde Edilmesi ……………………………………………. 568

5.6.5. Proforma Düzeltmelerin Uygunluğuna İlişkin Kanıt Elde Edilmesi …….. 569

5.6.6. Düzeltilmemiş Finansal Bilgilerin Elde Edildiği Kaynağın veya

Proforma Düzeltmelerin Uygun Olmaması ………………………………………….. 570

5.6.7. Proforma Finansal Bilgilerin Sunumunun Değerlendirilmesi ………………. 571

5.6.8. Yazılı Açıklamalar ……………………………………………………………………………….. 572

5.7. Görüş Oluşturma ve Güvence Raporu …………………………………………………………… 573

5.7.1. Görüş Şekli ………………………………………………………………………………………….. 573

5.7.2. Güvence Raporunun Hazırlanması ……………………………………………………… 573

Kendimizi Sınayalım……………………………………………………………………………………………… 576

Cevap Anahtarı …………………………………………………………………………………………………….. 577

2. BÖLÜM

DENETİM VE GÜVENCE HİZMETLERİ DIŞINDA DİĞER HİZMETLER

(ULUSLARARASI İLİŞKİLİ HİZMETLER STANDARTLARI)

1. FİNANSAL BİLGİLERE İLİŞKİN, ÜZERİNDE MUTABIK KALINAN

PROSEDÜRLERİN UYGULANMASINA YÖNELİK İŞLER ………………………………. 579

1.1. Üzerinde Mutabık Kalınan Prosedürlere Yönelik Bir İşin Amacı ……………………. 580

1.2. Genel İlkeler …………………………………………………………………………………………………… 580

1.3. Sözleşme Şartlarının Belirlenmesi ………………………………………………………………….. 580

1.4. Planlama ve Belgelendirme ……………………………………………………………………………. 581

1.5. Prosedürler ve Kanıtlar ………………………………………………………………………………….. 581

1.6. Raporlama ……………………………………………………………………………………………………… 582

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI - Uygulama ve Yorumları (TDS)

İÇİNDEKİLER xxxv

2. DERLEME SÖZLEŞMELERİ (İHS 4410)………………………………………………………………. 585

2.1. Derleme Sözleşmeleri Amaçları ……………………………………………………………………… 586

2.2. Sözleşme İçeriği ……………………………………………………………………………………………… 587

2.3. Raporlama ……………………………………………………………………………………………………… 587

Kendimizi Sınayalım……………………………………………………………………………………………… 591

Cevap Anahtarı …………………………………………………………………………………………………….. 591

KAYNAKÇA ……………………………………………………………………………………………………………… 593

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI - Uygulama ve Yorumları (TDS)

xxxvi İÇİNDEKİLER

Günümüz dünyası, birçok bakımdan hızlı dönüşümler yaşamaktadır. Türkiye Denetim Standartlarına Göre Finansal Tabloların Bağımsız Denetimi ve Raporlanması gerek teknolojide, gerek ekonomide ve gerekse sosyal yapılarda izlediğimiz bu değişiklikler, doğal olarak ülkemizi de derinden etkilemektedir. Teknolojinin yarattığı inanılmaz olanaklar; dünya ticaretinin çok sayıda ve çok farklı noktadan birbirleriyle bağlantı kurmasını, bu bağlantıların yeni bağlantıları yaratmasını ve bir ilişkiler ağı oluşturarak hızla tüm dünyayı kapsamakta ve sonuç olarak ticaret ve finans hareketlerinin karmaşıklaşmasını yaratmaktadır.

Küreselleşen dünyada uluslararası iş birliğinin gelişmesiyle, işletmelerin denetlenmiş finansal tablolara sahip olmasının önemi artmıştır. Ülkemizde kurumsallaşma faaliyetlerini tamamlayan şirketler dışındaki işletmelerimiz, finansal tabloların denetlenmesini, sadece vergisel bir zorunluluk olarak görmekte hâlbuki sağlıklı bir finansal yapıya kavuşmanın, sağlıklı yatırım ve finansal kararları almanın, doğru ve güvenilir bilgilere dayandığını ve bunun yolunun da, finansal tabloların denetlenmesiyle ilgili olduğu iyi bilinmelidir. İşletmelerimiz de bu konuda eğitilmelidir.

Günümüzde işletme sahipleri ile yöneticiler yönetsel anlamda ayrılmışlardır. İşletme sahipleri işletmelerini, profesyonel yöneticilere bırakarak, işletmelerinde yürütülen faaliyetleri ve yöneticileri kontrol etmek, yolsuzluklara karşı işletme ve varlıklarını korumak amacıyla, bağımsız uzmanlara denetim yaptırmaya Türkiye denetim standartlarına göre finansal tabloların bağımsız denetimi ve raporlanmasıyla başlamışlardır.

Ülkemiz işletmelerinin ekonomik olarak büyümesi ve gelişmesi ile bu işletmelerin dünya’ ya açılmalarını sağlamıştır. İşletmelerin büyüyüp gelişmeleri ve dışa açılmaları sonucu şirketlerimize ortak olacak yatırımcıların,  yapmış oldukları veya yapmayı planladıkları yatırımlarda ana ölçüt, elde etmiş oldukları bilgilerin güvenilirliğidir. Karar alıcılar, şirketler tarafından açıklanan finansal bilgilerin, verilecek karar için yeterli derecede güvenilir olup olmadığını araştırırken, çeşitli yöntemler uygulamakta ise de, açıklanan finansal bilgilerin güvenilir olup olmadığının araştırılmasında başvurulan genel bir yöntem, bu bilgilerin bağımsız bir kişi tarafından denetlenerek doğrulanmasıdır. Bütünlüğü, doğruluğu ve tarafsızlığı denetlenip doğrulanmış bilgi, artık karar işlemi için güvenilir bilgi olarak kabul edilmektedir.

Gelişen sermaye piyasaları, bilgi kullanıcılarının değişen bilgi ihtiyaçları, yabancı yatırımcıların artması ve uluslararası boyutta ortaya çıkan ve ülke ekonomilerini olumsuz etkileyen skandallar (Enron, Worldcom gibi) bağımsız denetim çalışmalarının güvenilirliğinin artırılması olgusunun boyutlarını değiştirmektedir.

2000’li yılların başından itibaren Dünya genelinde yaşanan büyük ölçekli finansal skandallar, düzenleyici kurumların ve uluslararası nitelikteki meslek kuruluşlarının harekete geçmesine yol açmış, muhasebe denetimine ilişkin var olan kurallar yeniden ele alınmış ve muhasebe denetiminin kalitesini yükseltmeye yönelik, denetçi bağımsızlığını artırmaya yönelik yeni kurallar ve kurumların (Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu) oluşturulmasına neden olmuştur.

Sarbanes Oxley Yasası (SOA) ve AB 8. Yönergesi denetim mesleğine yeni açılımlar getirmektedir: ABD’de 2002 yılında yayınlanan SOA’nın etkileri ve AB’de de büyük çaplı finansal skandallarla (Parmalat, Ahold gibi) karşılaşılması sonucu AB’de bağımsız denetimle ilgili düzenlemeleri gözden geçirme çalışmalarını hızlandırmıştır.

AB’de bu amaçla 1996 yılında ‘Green Paper’ adı verilen raporun hazırlanması ile başlayan ve denetim mesleği için kamu politikalarının geliştirilmesine yönelik bir sürecin sonucunda “AB Şirketler Hukuku 8. Yönergesi” 17.05.2006 tarihinde kabul edilmiştir. 8. Yönerge ile SOA’nın benzerlik taşıyan bazı yönleri bulunmaktadır.

Her iki düzenlemede; finansal skandallardan sonra sermaye piyasalarında kaybolan güvenin yeniden oluşturulması ve denetim yetkisine sahip bağımsız bir “gözetim birimi” oluşturulması amaçlanmaktadır.

Bu çalışmada bütün yönleriyle bağımsız denetim uygulamalı bir şekilde ele alınmış ve uygulamacılara bir rehber oluşturulmaya çalışılmıştır.

Çalışmanın denetçilere ve denetim mesleğinin gelişmesine katkı sağlaması dileğimizle,

Prof. Dr.Necdet SAĞLAM

Sorumlu Denetçi SMMM Mehmet YOLCU

İÇİNDEKİLER

BİRİNCİ BÖLÜM

DENETİM KAVRAMI VE GELİŞİMİ

1. DÜNYA’DA BAĞIMSIZ DENETİMİN GELİŞİMİ

2. TÜRKİYE’DE DENETİMİN TARİHİ GELİŞİMİ

3. TÜRKİYE’DE BAĞIMSIZ DENETİMİNİN GEREKLİLİĞİ VE YARARLARI.

4. DENETİM UYGULAMASINDA GELİŞMELER

4.1. Klasik Denetimin Temel Özellikleri.

4.2. Riske Yönelik Denetimin Temel Özellikleri

4.3. Denetimde Muhasebe Standartlarının Önemi

4.4. Muhasebe Denetiminin Önemi

İKİNCİ BÖLÜM

MUHASEBE DENETİMİNİN TANIMI VE UNSURLARI

1. MUHASEBE DENETİMİNİN TANIMI

1.1. Muhasebe Denetiminin Konusu Olan Çalışmalar, Bir Birim ya da Dönem İçin Yapılır

1.2. Denetlenen Bilgilerle, Önceden Belirlenmiş Olan Ölçütler Karşılaştırılır.

1.3. Denetlenecek Konu İle İlgili Kanıtların Toplanması ve Değerlendirilmesi.

1.4. Denetim Çalışmaları Alanında Uzman, Tarafsız ve Deneyimli Kişiler Tarafından Yapılması

1.5. Denetim Çalışması Sonucunun Rapor Halinde Sunulması

1.6. Denetim Anlamında Kullanılan Kavramlar

2. DENETİMİN AMACI VE KAPSAMI.

2.1. Finansal Tabloların Denetiminin Amaçları

2.2. Finansal Tabloların Denetiminin Kapsamı

3. DENETİMİN KONUSU

4. DENETİMİN UNSURLARI

5. FİNANSAL TABLOLARIN DENETİMİNİ GEREKTİREN NEDENLER.

5.1. Finansal Tabloların Bağımsız Denetiminin Amaçları.

5.2. Finansal Tablolardan Yararlanan Çıkar Gruplarının Artması.

5.3. Düzenlenmiş Olan Finansal Tabloların Güvenilir Olmama İhtimali

5.4. Güvenilir Bilgi İhtiyacı

6. DENETİMİN YARARLARI

6.1. İşletmeye Sağladığı Yararlar .

6.2. Kamuya Sağladığı Yararlar .

6.3. Denetimin Devlete Sağladığı Yararlar.

7. DENETİM TÜRLERİ

7.1. Denetimin Konusuna ve Amacına Göre Sınıflandırılması

7.2. Yapılış Zamanına Göre Denetim Türleri

7.3. Denetçinin Statüsüne Göre Denetim Türleri

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

TÜRKİYE’DE BAĞIMSIZ DENETİM MEVZUATI

1. BAĞIMSIZ DENETİME İLİŞKİN YASAL DÜZENLEMELER .

1.1. 6012 Sayılı Türk Ticaret Kanunu Düzenlemeleri

1.2. 660 Sayılı KHK ile Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu Düzenlemeleri

1.3. 2499 Sayılı Sermaye Piyasası Kanunu Düzenlemeleri

1.4. 5411 Sayılı Bankacılık Kanunu Düzenlemeleri.

2. BAĞIMSIZ DENETÇİLERİN YETKİLENDİRİLMESİ.

2.1. Bağımsız Denetçilerin Yetkilendirilmesi.

2.2. Uygulamalı Mesleki Eğitim

2.3. Denetçilik Sınavı.

2.4. Sorumlu Denetçi Olabilme Şartları

3. BAĞIMSIZ DENETİM KURULUŞLARININ YETKİLENDİRİLMESİ

3.1. Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu Tarafından Yetkilendirilmesi

3.2. Sermaye Piyasası Kurulu Tarafından Yetkilendirilmesi

3.3. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu Tarafından Yetkilendirilmesi

3.4. Bağımsız Denetim Resmi Siciline Kayıt ve İlan.

3.5. Sicil Bilgileri

4. BAĞIMSIZ DENETİM KURULUŞLARININ VE DENETÇİLERİN YÜKÜMLÜLÜKLERİ.

4.1. Bağımsız Denetçi ve Sorumlulukları.

4.2. Mesleki Etik İlkelere Uyum

4.3. Denetim Raporu Düzenleme ve Görüş Bildirme Yükümlülüğü

4.4. Denetimlerde Kalite ve Güvenilirliğin Sağlanması.

4.5. Kalite Kontrol Sistemi Oluşturma

4.6. Mesleki Sorumluluk Sigortası Yaptırma Yükümlülüğü

4.7. Bildirimler

4.8. Saklama ve İbraz Yükümlülüğü.

4.9. Şeffaflık Raporunun Hazırlanması ve Duyurulması

4.10. Türk Ticaret Kanunu’ndan Kaynaklanan Yükümlülükler

4.11. Denetimlerde Sorumluluk.

4.12. Mücbir Sebepler

5. BAĞIMSIZ DENETİM KURULUŞLARI VE DENETÇİLERİN DENETİMİ VE İDARİ YAPTIRIMLAR

5.1. Kurumun Yapacağı İnceleme ve Denetimler.

5.2. İdari Yaptırımlar

5.3. Uyarı

5.4. Faaliyet İznini Askıya Alma

5.5. Faaliyet İzninin İptali

5.6. İdari Yaptırımlarla İlgili Diğer Hükümler

6. BAĞIMSIZ DENETİME TABİ İŞLETMELER.

6.1. Hiçbir Ölçüt Olmadan Denetime Tabi Anonim Şirketler ve Kooperatifler ile Üst Birlikleri

6.2. Genel Ölçüt İle Denetime Tabi Sermaye Şirketleri

6.3. Özel Duruları Nedeniyle Denetime Tabi Sermaye Şirketleri.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

BAĞIMSIZ DENETİM SÜREÇLERİ MÜŞTERİNİN SEÇİMİ VE İŞİN KABUL EDİLMESİ

1. MÜŞTERİ TEKLİF TALEBİ

1.1. Önceki Denetçiyle Görüşme

1.2. Müşterinin Teklif Talebinin Değerlendirilmesi .

2. MÜŞTERİ KABUL

2.1. Müşteri Kabulü

2.1.1. Yeni Müşteri Kabulü ve Tanıma Unsurları.

2.1.2. Mevcut Müşteriyle Denetimin Devam Ettirilmesi

2.2. Denetim Kuruluşu Etik Hükümlerine Uyum ve Makul Güvence .

2.3. Denetim Kuruluşu Tarafından Belirlenen Etik İlkelerin Uygulanması .

2.4. İnsan Kaynakları.

2.5. Denetim Ekibi .

2.6. Denetim Ekiplerinin Belirlenmesi ve Görevlendirilmesi

2.7. Ekip Çalışmasında Görev, Yetki ve Sorumluluk Dağılımı

2.8. Gözetim ve Koordinasyon

2.9. Denetim Ekibinin Deneyim Yeterlilik ve Sürekli Eğitimleri.

2.10. Finansal Tablo ve Yıllık Rapor Hazırlanma ve Bildiriminde Sorumluluk

2.11. Müşteri Kabul Risk Analizi

3. BAĞIMSIZ DENETİM SÖZLEŞMESİ.

3.1. Bağımsız Denetim Sözleşmesi Öncesinde Dikkat Edilecek Hususlar.

3.2. Bağımsız Denetim Sözleşmesinin Şekli ve İçeriği

3.3. Bağımsız Denetim Sözleşmesine Eklenebilecek Hususlar.

3.4. Topluluğa Bağlı Birimlerin Denetiminde Denetim Sözleşmesi

3.5. Sınırlı (inceleme) Bağımsız Denetim Sözleşmesi.

3.6. Bağımsız Denetim Sözleşmesinin Yürürlüğü.

3.7. Denetim Sözleşmesi İmzalandıktan Sonra Ortaya Çıkan Sorunlar

3.8. Bağımsız Denetim Sözleşmesinin Sona Erdirilmesi.

3.9. Ücret Tarifesi.

BEŞİNCİ BÖLÜM

DENETİMİN PLANLANMASI

1. BAĞIMSIZ DENETİMİN PLANLANMASINDAN ÖNCE UYULACAK ESASLAR.

2. İLK BAĞIMSIZ DENETİMDE DİKKATE ALINACAK HUSUSLAR

3. MÜŞTERİ HAKKINDA BİLGİ TOPLAMA.

3.1. Müşteri İşletmeyi Tanıma.

3.2. Müşteri ve İçinde Bulunduğu Sektör Hakkında Bilgi Toplama.

3.3. İşletmenin Tabi Olduğu Yasal Düzenlemeler ve Finansal Raporlamaya İlişkin Bilgi Toplama

3.4. İşletmenin Faaliyet Koşullarının ve Çevresiyle Olan İlişkilerini Tanıma

3.5. İşletmenin Amaçları, Stratejileri ve İlgili Faaliyet Riskleri.

3.6. İşletmenin Finansal Performansının Ölçülmesi ve Gözden Geçirilmesi

3.7. İşletmenin İç Kontrol Sistemini Tanıma

3.8. İlişkili Tarafların Tespiti

3.9. Müşterinin Dürüstlüğü.

4. DENETİMİN ÖN ŞARTLARI.

4.1. Finansal Raporlama Çerçevesinin Kabul Edilebilir Olup Olmadığının Belirlenmesi.

4.2. Yönetimin Sorumlulukları Üzerinde Mutabakata Varılması.

4.3. Denetim Sözleşmesinin Kabulünden Önce Denetimin Kapsamının Sınırlandırılması

4.4. Denetim Sözleşmesinin Kabulünü Etkileyen Diğer Faktörler

4.5. Denetim Riskinin Değerlendirilmesi

5. DENETİM ÇALIŞMALARINI BÖLÜMLEME

6. GENEL BAĞIMSIZ DENETİM STRATEJİSİ

6.1. Denetim Stratejisi Oluşturulurken Dikkate Alınacak Hususlar

6.2. Bağımsız Denetim Çalışmasının Kapsamı.

6.3. Dışarıdan Hizmet Alımlarına İlişkin Dış Denetçi Çalışmalarının Kullanılması.

7. ÖNCEKİ BAĞIMSIZ DENETİM RAPORLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ

7.1. Önceki Denetimde Uygulanan Bağımsız Denetim Kanıtlarının Değerlendirilmesi.

7.2. Önceki Denetimlerde Elde Edilmiş Olan Bağımsız Denetim Kontrollerinin Kullanılabilmesi

7.3. Bilgi Teknolojilerinin Bağımsız Denetim Teknikleri Üzerindeki Etkisi

7.4. Ara Dönemde Elde Edilen Denetim Kanıtlarının Kullanılması.

8. İÇ KONTROL SİSTEMİ HAKKINDA BİLGİ EDİNME VE KONTROL RİSKİNİ DEĞERLEME

8.1. İç Denetim Biriminin Sorgulanması.

8.2. İç Denetim Biriminin Değerlendirilmesi

8.3. İç Denetim Biriminin Yeterliği

8.4. İç Denetim Biriminin Çalışmalarının Kullanılamayacağı Durumlar

8.5. Kullanılabilecek İç denetim Çalışmasının Niteliği ve Kapsamının Belirlenmesi

8.6. İç Denetçi Çalışmalarının Kullanılması.

9. İÇ KONTROL SİSTEMİ HAKKINDA BİLGİ EDİNME

9.1. İç Kontrol Sisteminin Amaçları .

9.2. İşletmenin İç Kontrol Sisteminin Tanıma Yöntemleri.

9.3. İşletme Kontrol Sisteminin Unsurları.

9.4. Kontrol Testleri

9.5. İç Kontrol Sistemini Değerlendirme.

9.5.4. İç Kontrol Sistemini Belgelendirme (Çalışma Kâğıtları).

10. RİSK DEĞERLENDİRMESİ.

10.1. Finansal Tablo Düzeyinde Önemli Yanlışlık Risklerinin Değerlendirilmesi

10.2. Yönetim Beyanı Düzeyinde Önemli Yanlışlık Risklerinin Değerlendirilmesi

10.3. Önemli Risklerin Belirlenmesi

10.4. İşletmenin Risk Değerlendirme Süreci

10.5. Maddi Doğrulama Tekniklerinin Tek Başına Yeterli ve Uygun Denetim Kanıtı Sağlamadığı Riskler

10.6. Analitik Risk Değerlendirme Teknikleri

11. ÖNEMLİLİK DÜZEYİNİ BELİRLEME

11.1. Önemlilik Seviyesinin Tespit Edilmesi.

11.2. Önemliliğin Uygulanması.

11.3. Önemlilik Seviyesiyle İlgili Çalışmalarını Belgelendirilmesi.

12. DENETİM RİSK DÜZEYİNİ BELİRLEME.

12.1. Denetim Riski Düzeyini Belirleme.

13. BAĞIMSIZ DENETİM TEKNİKLERİ

13.1. Temel Bağımsız Denetim Teknikleri.

13.2. Ek Bağımsız Denetim Teknikleri.

14. DENETİM HEDEFLERİNİN BELİRLEMESİ

14.1. Yönetim Beyanlarının Kullanılması

14.2. Bağımsız Denetim Hedefinin Belirlenmesi.

15. DENETİM PROGRAMI TASLAĞININ YAZILMASI

15.1. Denetim Programının Hazırlanması

15.2. Denetim Programının Hazırlanması Sürecinde Sorumlu Denetçinin Yapması Gereken Temel Çalışmalar

15.3. Denetim Planı Hazırlamanın Yararları.

16. DENETİM SÜRESİ VE ZAMANINI BELİRLEME

16.1. Bağımsız Denetimin Planlanması.

16.2. Denetim Planının Geliştirilmesi.

16.3. Denetim Planının Belgelendirilmesi

16.4. Denetim Takvimi.

17. DENETİM EKİBİNİN GÖREVLENDİRİLMESİ VE GÖZETİMİ .

17.1. İşgücü Planlaması ve Gözetim

17.2. Kaynakların Yapısı ve Zamanlaması.

17.3. Bağımsız Denetim Ekibinin Belirlenmesi ve Göreve Başlaması

17.4. Bağımsız Denetim Ekibinin Seçimi ve Görev Dağılımı.

17.5. Görev Tebliği.

17.6. Ön Çalışma.

17.7. Raporlama Amaçları, Bağımsız Denetimin Zamanlaması ve Gerekli Olan İletişim

17.8. İletişimin Zamanlaması ve Şekli.

17.9. Denetimde Dışarıdan Uzman İhtiyacının Değerlendirilmesi.

ALTINCI BÖLÜM

DENETİM FAALİYETİNİN YÜRÜTÜLMESİ

1. BAĞIMSIZ DENETİM YÖNTEMLERİ.

1.1. Önemlilik Yaklaşımı.

1.2. İşlem Döngüsü Yaklaşımı

1.3. Sistem Temelli Yaklaşım.

1.4. Doğrudan İnceleme Yaklaşımı.

1.5. Risk Temelli Yaklaşım.

2. KAYIT VE BELGELER ÜZERİNDE YAPILACAK İNCELEMELER.

2.1. Mali Nitelik Taşımayan Belge ve Kayıtların İncelenmesi.

2.2. Mali Nitelikli Belge ve Kayıtların İncelenmesi

3. DENETİM KANITLARI, TÜRLERİ VE KANIT TOPLAMA TEKNİKLERİ.

3.1. Bağımsız Denetim Kanıtları.

3.2. Kanıt Toplama Teknikleri.

3.3. Kanıt Türleri ve Özellikleri.

3.4. Elde Edilen Bağımsız Denetim Kanıtlarının Yeterlilik ve Uygunluğunun Değerlendirilmesi

3.5. Denetim Kanıtlarının Belgelendirilmesi.

3.6. Kanıt Toplama Tekniklerinde Örnekleme Yöntemleri

3.7. Stoklar İle İlgili Denetim Kanıtları

3.8. Muhasebe Hataları ve Muhasebe Hileleri

3.9. Denetim Ekibinin Bilgilendirilmesi

3.10. İlişkili Taraf İncelemeleri

3.11. Bilanço Tarihinden Sonraki Olaylar.

3.12. İşletmenin Sürekliliği

3.13. Şarta Bağlı Olaylar.

3.14. Muhasebe Tahminleri.

3.15. Makul Değer Hesaplamaları.

4. BİLANÇO HESAPLARININ DENETİMİ.

4.1. Bilanço Ve Gelir Tablosu Kalemlerinin Denetiminde Kullanılan Testler.

4.2. Bilanço Hesap Kalemlerinin Denetimi.

4.3. Finansal Varlıklar ve Finansal Yatırımlar Hesap Kalemlerinin Denetimi

4.4. Alacaklar (Ticari ve Diğer Alacaklar) Hesap Kalemlerinin Denetimi

4.5. Stoklar Hesap Kalemlerinin Denetimi.

4.6. Avans Hesap Kalemlerinin Denetimi.

4.7. Yıllara Yaygın İnşaat, Onarım ve Hakediş İşlemleri Hesaplarının Denetimi.

4.8. Diğer Dönen/Duran Varlıklar Hesap Kalemlerinin Denetimi

4.9. Maddi Duran Varlıklar Hesap Kalemlerinin Denetimi.

4.10. Maddi Olmayan Duran Varlıklar Hesap Kalemlerinin Denetimi

4.11. Özel Tükenmeye Tabi Duran Varlıklar Hesap Kalemlerinin Denetimi

4.12. Mali Borçlar Hesap Kalemlerinin Denetimi.

4.13. Ticari ve Diğer Borçlar Hesap Kalemlerinin Denetimi.

4.14. Ödenecek Vergi ve Diğer Yükümlülüklerin Denetimi.

4.15. Kısa ve Uzun Vadeli Borç ve Gider Karşılıkları ve Diğer Yabancı Kaynak Hesaplarının Denetimi

4.16. Ertelenen Vergi Hesap Kalemlerinin Denetimi.

4.17. Öz Kaynak Hesaplarının Denetimi.

5. GELİR TABLOSU HESAPLARININ DENETİMİ.

5.1. Maliyet ve Dönem Giderleri Hesaplarına Uygulanacak Uygunluk Testleri.

5.2. Satışlar ve Diğer Gelirler Hesaplarının Analizi ve İncelenmesi.

5.3. Maliyet ve Dönem Giderleri Hesaplarına Uygulanacak Uygunluk Testleri.

5.4. Dönem Gider Hesaplarının Analizi ve İncelenmesi .

6. TMS – TFRS SINIFLANDIRMA DEĞERLENDİRME VE DÖNÜŞÜM İNCELEMESİ

6.1 Varlık Kalemlerinin İncelenmesi.

6.2 Kaynak Kalemlerinin İncelenmesi

6.3 Özkaynak Kalemlerinin İncelenmesi

6.4 Kâr veya Zarar ve Diğer Kapsamlı Gelir Tablosu Kalemlerinin İncelenmesi

6.5 Durdurulan Faaliyetler Dönem Kâr/Zararı .

6.6 Ertelenen Vergi Hesap Kalemlerinin Denetimi

6.7 Finansal Tablolarda Asgari Olarak Yer Alması Gereken Diğer Kalemler

6.7. TMS/TFRS Dönüşüm Kontrolü

YEDİNCİ BÖLÜM

TOPLULUK FİNANSAL TABLOLARININ BAĞIMSIZ DENETİMİ

(TOPLULUĞA BAĞLI BİRİM DENETÇİLERİNİN ÇALIŞMALARI DÂHİL)

1. DENETİM SÖZLEŞMESİNİN KABULÜ VE DEVAM ETTİRİLMESİ.

1.1. Yeni Denetim Sözleşmesinin Kabulünde Topluluk Denetim Ekibinin Topluluğa Bağlı İşletmeyi Tanıması

2. DENETİMİN ŞARTLARI.

2.1. Genel Denetim Stratejisi ve Denetim Planı.

2.2. Topluluğa Bağlı Birimler İçin Topluluk Yönetimi Tarafından Yayımlanan Talimatlar.

3. TOPLULUK BAĞIMSIZ DENETÇİSİNİN TOPLULUĞA BAĞLI DİĞER İŞLETMELERİN BAĞIMSIZ DENETÇİLERİNİN ÇALIŞMALARINDAN YARARLANMASI .

3.1. Topluluğa Bağlı Önemli Birimler.

3.2. Topluluğa Bağlı Önemli Olmayan Birimler.

3.3. Ana Bağımsız Denetçi ile Diğer Bağımsız Denetçinin Görevleri ve İzlenecek Teknikler

3.4. Ana Bağımsız Denetçinin İzleyeceği Yöntemler

3.5. Bağımsız Denetçiler Arasında İşbirliği ve Raporlama .

4. HİLELİ FİNANSAL TABLOLAR.

4.1. Finansal Tablolarındaki Önemli Yanlışlık Risklerinin Topluluk Denetim Ekibi Üyeleri ve Topluluğa Bağlı Birim Denetçileri Arasında Müzakere Edilmesi

5. ÖNEMLİLİK BELİRLEME

5.1. Bir Bütün Olarak Finansal Tablolarının Önemliliğinin Belirlenmesi

5.2. Performans Önemliliğinin Belirlenmesi

5.3. Önemli Yanlışlık Risklerine Karşı Yapılacak İşler.

5.4. Risk Değerlendirmesi.

5.5. Topluluk Finansal Tablolarındaki Önemli Yanlışlık Riskleri ve Müteakip Denetim Teknikleri

5.6. Topluluğa Bağlı Birimlerin Finansal Bilgilerine İlişkin Yapılacak Çalışma Türünün Belirlenmesi

5.7. Topluluğa Bağlı Birim Denetçisinin Çalışmalarına Katılım

5.8. Topluluk Denetim Ekibinin Yeterli ve Uygun Denetim Kanıtı Toplaması

5.9. Topluluk Birim Denetçisi, Topluluk Yönetimi ve Topluluk Üst Yönetimiyle Kurulacak İletişim

5.10. Belgelendirme.

6. KONSOLİDASYON SÜRECİ.

6.1. Topluluk Denetim Ekibinin Konsolidasyon Süreciyle Edindiği Bilgilere Örnekler.

6.2. Konsolidasyon Düzeltmeleri ve Yeniden Sınıflandırma

6.3. Topluluk ve Bağlı Birimlerin Finansal Tablolarının Aynı Muhasebe Politikalarına Göre Hazırlanmamış Olması

6.4. Bilânço Tarihinden Sonraki Olaylar.

SEKİZİNCİ BÖLÜM

BAĞIMSIZ DENETİM ÇALIŞMALARININ BELGELENDİRİLMESİ

1. ÇALIŞMA DOSYASI VE ÇALIŞMA KÂĞITLARI

1.1. Çalışma Kâğıtları ve Denetim Dosyasının Hazırlanması.

1.2. Çalışma Kâğıtları Türleri

1.3. Denetim Çalışmalarının Belgelendirilmesi

1.4. Çalışma Kâğıtlarının Sınıflandırılması.

1.5. Çalışma Kâğıtları ve Dosyalarının Saklanması

1.6. Çalışma Kâğıtlarının Yeniden Düzenlenmesi

1.7. Çalışma Kâğıtlarının Nihai Denetim Dosyalarında Birleştirilmesi İşleminin Tamamlanması

1.8. Çalışma Kâğıtlarının Gizliliği.

1.9. Çalışma Kâğıtlarının Güvenli Ortamda Saklanması, Erişilebilirliği ve Geri Kullanılabilirliği

1.10. Çalışma Kâğıtlarının Saklama Süresi.

1.11. Çalışma Kâğıtlarının Mülkiyeti

2. ÇALIŞMA KÂĞIDINDA BULUNMASI GEREKEN BİLGİLERLE İLGİLİ ÖRNEKLERİ

2.1. İşletmenin Faaliyet Koşullarını ve Çevresiyle Olan İlişkilerini Kavramasına İlişkin Çalışma Kâğıtlarında Bulunması Gereken Bilgilere Örnekler

2.2. Denetim Tekniklerinin Belirlenmesi ve Belgelendirilmesine İlişkin Çalışma Kâğıtlarında Bulunması Gereken Bilgilere Örnekler .

2.3. İşletme Yönetimi/Denetim Komiteleriyle Kurulacak İletişimin Belgelendirilmesine İlişkin Çalışma Kâğıtlarında Bulunması Gereken Bilgilere Örnekler

2.4. Gerçeğe Uygun Değer Ölçümleri İletişimin Belgelendirilmesine İlişkin Çalışma Kâğıtlarında Bulunması Gereken Bilgilere Örnekler .

2.5. Belirli Finansal Tablo Kalemlerinin Raporlanmasında, Şirket Yönetiminin Yapabileceği Muhtemel Hata ve Hileler Olup Olmadığının Belgelendirilmesine İlişkin Çalışma Kâğıtlarında Bulunması Gereken Bilgilere Örnekler

2.6. Şirketin Faaliyetlerine İlişkin Değerlendirmelerin Belgelendirilmesine İlişkin Çalışma Kâğıtlarında Bulunması Gereken Bilgilere Örnekler

DOKUZUNCU BÖLÜM

DENETİM ÇALIŞMALARININ TAMAMLANMASI VE KALİTE KONTROL

1. DENETİM ÇALIŞMALARININ TAMAMLANMASI.

1.1. Denetim Programının Yeniden Gözden Geçirilmesi

1.2. Bilânço Tarihinden Sonraki Önemli Olayların Gözden Geçirilmesi

1.3. Analitik Testler Yapılması

1.4. Müşteri İşletmeden Beyan (Genel Teyit) Mektubu Alınması

1.5. Beyan Mektubu Örneği

2. DENETİM SONUÇLARINI DEĞERLENDİRME ÇALIŞMALARI

2.1. Toplanan Kanıtları Değerlendirme ve Görüş Oluşturma

2.2. Önemlilik Düzeylerinin ve Denetim Riskinin Son Değerlendirmesini Yapma

2.3. Çalışma Mizanının Gözden Geçirilmesi.

2.4. Çalışma Kâğıtlarının Gözden Geçirilmesi.

2.5. Müşteriyi Bilgilendirme

3- KALİTE KONTROL ÇALIŞMALARI

3.1. Denetim Kuruluşunda Kalite Kontrol Sistemleri Oluşturması .

3.2. Kalite Kontrol Sistemlerinin Uygulanmasında Denetim Kuruluşu ve Denetim Ekiplerinin Görevleri

3.3. Bağımsız Denetim Kuruluşu Bünyesinde Kalite Kontrol Sistemi Kurulması Sorumlulukları

3.4. Denetim Kuruluşunun Kalite Kontrol Sisteminin Yürütülmesinden Sorumlu Olan Kişi veya Kişilerin Görevlendirilmesi

3.5. Kalite Kontrol Sisteminin Unsurları.

3.6. Denetimin Kalitesine Yönelik Gözden Geçirme.

3.7. Denetimin Kalitesine Yönelik Gözden Geçirmenin Belgelendirilmesi

3.8. Denetim Kuruluşunun Kalite Kontrol Politika ve Sistemlerinin İzlenmesi

3.9. Kalite Kontrol Sisteminin Belgelendirilmesi.

ONUNCU BÖLÜM

DENETİM GÖRÜŞÜ VE RAPOR

1. DENETİM RAPORU .

1.1. Önemli Yanlışlıkların Niteliği.

1.2. Seçilen Muhasebe Politikalarının Uygunluğu .

1.3. Seçilen Muhasebe Politikalarının Uygulanması

1.4. Finansal Tablo Açıklamalarının Uygunluğu ve Yeterliği

1.5. Finansal Tablolara İlişkin Görüşün Oluşturulması

1.6. Karşılaştırmalı Finansal Tablolara Ait Bilgilerin Raporlanması.

1.7. Önceki Dönem Finansal Tablolarındaki Yanlışlıklar

1.8. Önceki Dönem Finansal Tablolarının Denetlenmemiş Olması .

1.9. Üst Yönetimden Sorumlu Olanlarla İletişim .

1.10. Denetlenmiş Diğer Bilgi ve Belgeler

1.11. Bağımsız Denetim Raporunun Unsurları

1.12. Bağımsız Denetim Raporunun Teslimi

1.13. Bağımsız Denetim Raporunun İlgili Kurumlara Bildirilmesi

1.14. Bağımsız Denetim Raporunun Genel Kurulda Görüşülmesi

1.15. Bağımsız Denetimin Geçerliliği.

1.16. Bağımsız Denetim Raporunun Saklanması ve İlanı.

1.17. Örnek Denetçi Raporları

ONBİRİNCİ BÖLÜM

YÖNETİM KURULU YILLIK FAALİYET RAPORU

1. YÖNETİM KURULU YILLIK FAALİYET RAPORUNUN DENETİMİ

1.1. Yıllık Faaliyet Raporunun Hazırlanması

1.2. Yıllık Faaliyet Raporlarının Temel Özellikleri.

1.3. Yıllık Faaliyet Raporunun İçeriği

1.4. Yıllık Faaliyet Raporunun Sunumu

1.5. Yıllık Faaliyet Raporunun İlanı.

1.6. Yıllık Faaliyet Raporunda Yer Alan Bilgilerin Denetlenmesi

ONİKİNCİ BÖLÜM

FİNANSAL TABLOLARIN ANALİZ TEKNİKLERİ

1. FİNANSAL ANALİZ TÜRLERİ.

1.1. Yönetim Analizleri .

1.2. Kredi Analizleri

1.3. Yatırım Analizleri .

1.4. Statik Analiz .

1.5. Dinamik Analiz .

1.6. Dış Analiz .

1.7. İç Analiz

2. FİNANSAL TABLOLARIN ANALİZİNDE KULLANILAN TEKNİKLER.

2.1. Karşılaştırmalı Tablolar Analizi (Yatay Analiz)

2.2. Yüzde Yöntemi İle Analiz (Dikey Analiz)

2.3. Eğilim Yüzdeleri Yöntemi İle Analiz (Trend Analizi)

2.4. Oranlar Yöntemi İle Analiz (Rasyo Analizi)

3. FİNANSAL ANALİZDE KULLANILAN ORANLAR.

3.1. İşletme İçi Finansal Oranlar

3.2. İşletme Dışı Verilere Dayanılarak Hesaplanan Finansal Oranlar .

3.3. Sektör Finansal Oranları (Standart Oranlar)

4. ORANLARIN SINIFLANDIRILMASI

4.1. Likidite Durumunun Analizinde Kullanılan Oranlar.

4.2. Finansal Yapı Oranları .

4.3. Faaliyet (Varlık Kullanım) Oranları .

4.4. Karlılık Oranları.

4.5. Kar İle Özkaynaklar Üzerindeki Karlılık Oranları.

4.6. Ortaklara Kar Payı Belirlenmesinde Kullanılan Oranlar

4.7. Finansal Yükümlülüklerin Karşılanmasında Yeterli Gelirin Elde Edilip Edilmediğinin Belirlenmesinde Kullanılan Oranlar

4.8. Kar ile İşgücünün Verimliliği Arasındaki İlişkiyi Belirleyen Oranlar.

ONÜÇÜNCÜ BÖLÜM

PERFORMANS DENETİMİ

1. PERFORMANS DENETİMİNİN AMACI

2. PERFORMANS ÖLÇME UNSURLARI.

2.1. Etkenlik .

2.2. Verimlilik ve Verim Girdilerinden Yararlanma

2.3. Ekonomiklik .

2.4. Kalite .

2.5. Çevre

2.6. Eşitlik.

2.7. Yenilik .

2.8. Kârlılık ve Bütçeye Uygunluk

3. PERFORMANSIN ÖLÇÜLMESİ

3.1. Performans Ölçüm Sistemlerinin Amacı

3.2. Performans Ölçüm Sistemleri.

3.3. Performans Ölçüm ve Denetiminin Yararları

4. PERFORMANS GÖSTERGELERİ VE DENETİMİ

4.1. Finansal Göstergeler

4.2. Teknik Göstergeler.

YARARLANILAN KAYNAKLAR