ÖNSÖZ

Eserde tekdüzen hesap planının sistematiği dikkate alınmıştır. Buna göre, her bir hesap veya hesap grubu bazında vergi mevzuatında yer alan düzenlemelere yer verilmiş, özelgeler ve farklı örnek uygulamalar ile kitap zenginleştirilmiştir.

Vergi mevzuatında uygulama farklılıkları, farklılıkların mali tablolara ve işletmelerin beyan ettikleri kurumlar ve gelir vergisine etkileri açık bir biçimde ortaya konulmuştur.

Anlatımda izlenen temel yöntem, konunun tüm yönleriyle ele alınması, gereken durumlarda grafik ve şekiller yardımıyla konunun görsel biçimde ortaya konulması, özetlenmesi, her konuda farklı ve güncel örneklere yer verilmesi şeklindedir. Ayrıca bazı bölüm sonlarına eklenen monografiler yardımıyla konuya geniş bir bakış açısı kazandırılması amaçlanmıştır.

İÇİNDEKİLER

1. I. KISIM
2. KAVRAMSAL ÇERÇEVE

 1.Bölüm

GENEL BİLGİLER

Muhasebenin Tanımı ve Fonksiyonları…………………. 33

Muhasebenin Temel Kavramları…………………………..34

2.1Sosyal Sorumluluk Kavramı………………………………34

2.2 Kişilik Kavramı…………………………………………….35

2.3işletmenin Sürekliliği Kavramı…………………………..35..

2.4Dönemsellik Kavramı………………………………………..36

_2.5Parayla Ölçülme Kavramı……………………………………..36

2.6. Maliyet Esası Kavramı…………………………………..36

2.7. Tarafsızlık ve Belgelendirme Kavramı………………..36

2.8. Tutarlılık Kavramı……………………………………..37

2.9. Tam Açıklama Kavramı………………………………37

2.10. İhtiyatlılık Kavramı…………………………………..37

2.11. Önemlilik Kavramı……………………………………38

2.12. Özün Önceliği Kavramı………………………………38

1. Muhasebe Türleri……………………………………….38.

3.1.     Finansal (Genel) Muhasebe…………………………..38

3.2.     Maliyet Muhasebesi……………………………………38

3.3.     Yönetim Muhasebesi………………………………….38

1. Hesap Kavramı……………………………………..39
2. Muhasebe Fişleri……………………………………..40

5.1.      Kasa Tahsil Fişi………………………………………..40

5.2.      Kasa Tediye Fişi……………………………………….40

5.3.      Mahsup Fişi…………………………………………….40

1. Yevmiye Defteri Madde Çeşitleri…………………..40

1.1.      Basit Madde…………………………………………….40

1.2.      Bileşik Madde…………………………………………..40

1.3.      Karma Madde…………………………………………..40

1.4.      Tamamlayıcı Madde………………………………….41

7. Muhasebe İşlem Süreci……………………………………41

Tablolar ve Mizanlar……………………………..41

⁸-1. Temel Mali Tablolar……………………………42

1.1. Bilanço………………………………………………..42

8.1.1.1. Bilanço İlkeleri…………………………………………..44

^{8.1.2 Gelir Tablosu…………………………………………………………………….47}

8.1.2.1.       Gelir Tablosu İlkeleri……….49

8.2.       Ek Mali Tablolar………………….50

8.2.1.           Satışların Maliyeti Tablosu…….50

8.2.2.       Fon Akım Tablosu…………….50

8.2.3.       Nakit Akım Tablosu…………..50

8.2.4.       Kâr Dağıtım Tablosu…………50

8.2.5.       Öz Kaynaklar Değişim Tablosu…..50

8.3.       Mizanlar……………………………50

II. BÖLÜM

DEĞERLEME HÜKÜMLERİ

1. Değerlemenin Tarifi…………………………………………………52
2. Değerleme Ölçüleri……………………………………………………..52.

2.1.       Maliyet Bedeli (VUK md. 262)……………………………………………..52

2.2.       Borsa Rayici (VUK md. 263)……………………………………………….53

2.3.       Tasarruf Değeri (VUK md. 264)……………………………………………53

2.4.       Mukayyet (Kayıtlı) Değer (VUK md. 265)……………………………….53

2.5.       İtibari (Nominal) Değer (VUK md. 266)…………………………………..53

2.6.       Vergi Değeri (VUK md. 268)……………………………………………….53

2.7.       Rayiç Bedel (VUK md. 266)………………………………………………..53

2.8.       Emsal Bedeli (VUK md. 267)………………………………………………53

2.9.       Alış Bedeli (VUKmd. 279)…………………………………………………..54

2.10.       Alış Emsal Bedeli (VUK md. geçici 4)………………………………….54

2.11.       Ortalama Perakende Satış Bedeli (GVK md. 63)……………………..54

2.12.       Kira Ödemelerinin Bugünkü Değeri (VUK md. mükerrer 290)……….54

II. KISIM
HESAP PLANI
I. BÖLÜM
HAZIR DEĞERLER

1. Kasa Hesabının (100) İşleyişi…………………………………………. ….57

1.1.       Yabancı Paraların Değerlemesi……………………………………………57

1.2.       Kasa Noksanı ve Kasa Fazlası……………………………………………60

1.3.        6736  Sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına İlişkin Kanun Kapsamında Kayıtlarda Yer Aldığı Halde İşletmede Mevcut Olmayan Kasa Mevcudunun Beyanı………67

1. Alınan Çekler (101) ve Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri (-)…………………..70

(103) Hesaplarının İşleyişi…………………………………………………..70

2.1.       Yabancı Paralı Çeklerin Değerlemesi……………………………………..72

2 2. Çeklerde Reeskont Uygulaması……………………………………………………….. 74

2 3. Tahsili Şüpheli Hale Gelen Çekler……………………………………………………… 75

2,      Bankalar Hesabının (102) İşleyişi…………………………………………………… 76

2.1,     TL Cinsinden Açılan Mevduat Hesaplannın Değerlemesi………………………… 76

3.2.     Yabancı Para Cinsinden Açılan Mevduat Hesaplarının Değerlemesi………….. 81

4. Diğer Hazır Değerler Hesabının (108) İşleyişi………………………………… …..84

Monografi………………………………………………………………… ……………………..87

DSnem Sonu İşlemleri……………………………………………………………………….. 88

1. BÖLÜM

MENKUL KIYMETLER

1. Hisse Senetleri ve Mali Duran Varlık Hesaplarının İşleyişi………………….. …98

1.1.     Hisse Senedi Alım Satımı……………………………………………………………… 99

1.2.     Hisse Senetlerinin Değerlemesi……………………………………………………… 103

1. Özel Kesim (111) – Kamu Kesimi (112) Tahvil, Senet ve Bono

Hesapları ile Diğer Menkul Kıymetler (118) Hesabının İşleyişi…………………… 110

2.1.     Tahvil…………………………………………………………………………………….. 110

2.2.     Hazine Bonosu…………………………………………………………………………. 120

2.3.     Finansman Bonosu…………………………………………………………………….. 121

2.4.     Eurobond………………………………………………………………………………… 123

2.5.     Gelir Ortaklığı Senedi………………………………………………………………….. 124

2.6.     Kâr Zarar Ortaklığı Belgesi…………………………………………………………… 125

2.7.     Yatırım Fonu Katılma Belgeleri………………………………………………………. 125

2.8.     Varlığa Dayalı Menkul Kıymet……………………………………………………….. 126

2.9.     Banka Bonoları ve Banka Garantili Bonolar………………………………………… 127

2.10.    Kira Sertifikaları……………………………………………………………………….. 127

2.11.    Repo Gelirleri…………………………………………………………………………… 128

2.12.     Altın Alımı ve Değerlemesi……………………………………………………….. 130

1. BÖLÜM TİCARİ ALACAKLAR
2. Alıcılar Hesabının (120/220) İşleyişi (Senetsiz Alacaklar)………….134

1.1.     Türk Lirası Cinsinden Senetsiz Alacakların Değerlemesi……………………… 136

1.2.     Yabancı Para Cinsinden Senetsiz Alacakların Değerlemesi………………….. 136

1. Alacak Senetleri Hesabının (121/221) İşleyişi…………………………………. 137

2.1.     Türk Lirası Cinsinden Senetli Alacakların Değerlemesi………………………… 139

2.2.     Yabancı Para Cinsinden Senetli Alacakların Değerlemesi…………………….. 145

1. Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabının (126) İşleyişi………………….. 147
2. 1. Diğer Ticari Alacaklar Hesabının (127) İşleyişi

   5,       Şüpheli Ticari Alacaklar (128) ve Şüpheli Ticari Alacaklar

   Karşılığı (129) Hesaplarının İşleyişi…………………………………………………………….149

   5.1.       Şüpheli Ticari Alacak Kavramı (VUK md. 323)……………………………………150

   5.2.       Değersiz Alacaklar (VUK md. 322)……………………………………………..150

   5.3.       Vazgeçilen Alacaklar (VUK md. 324)………………………………………….161

   IV. BÖLÜM STOKLAR

   1. Üretim Faaliyeti…………………………………………………………………………………….164

   1.1.      İlk Madde ve Malzeme Hesabının (150) İşleyişi……………………………………..168

   1.2.      Yarı Mamuller-Üretim Hesabının (151) İşleyişi…………………………………..171

   1.3.      Mamuller Hesabının (152) İşleyişi…………………………………………………172

   1. Emtia Alım Satım Faaliyeti ve Stokların Değerlemesi………………………………….173

   2.1.      Ticari Mallar Hesabının (153) İşleyişi……………………………………………173

   2.1.1.      Maliyet Bedeli ile Değerleme (VUK md. 274)…………………………….175

   2.1.1.1.       Stok Hareketlerini İzleme Yöntemleri………………………………………..176.

   2.1.1.1.1.       Aralıklı Envanter Yöntemi……………………………………………………176

   2.1.1.1.2.       Sürekli Envanter Yöntemi……………………………………………………176

   2.1.1.2.           Stok Değerleme Yöntemleri…………………………………………………….184

   2.1.1.2.1.       Spesifik (Fiili-Has) Maliyet Yöntemi…………………………………………184

   2.1.1.2.2.       Ortalama Maliyet Yöntemi………………………………………………………….185

   2.1.1.2.2.1.       Basit Ortalama Maliyet Yöntemi………………………………………..186

   2.1.1.2.2.2.       Ağırlıklı (Tartılı) Ortalama Maliyet Yöntemi………………………….186

   2.1.1.2.2.3.       Hareketli Ağırlıklı Ortalama Maliyet Yöntemi…………………………186

   2.1.1.2.3.           Son Giren İlk Çıkar (LİFO) Yöntemi…………………………………….186

   2.1.1.2.4.      İlk Giren İlk Çıkar (FİFO) Yöntemi…………………………………………..187

   2.1.2.        Emsal Bedel ile Değerleme (VUK md. 267)………………………………….190

   2.1.2.1.    Birinci Sıra (Ortalama Fiyat Esası)       ……………….191

   2.1.2.2.       İkinci Sıra (Maliyet Bedeli Esası)……………………………………………. ……….196

   2.1.2.3.       Üçüncü Sıra (Takdir Esası)…………………………………………………………197

   2.1.2.3.1.       Değeri Düşen Mallar – Değersiz Hale Gelen (Zayi Olan) Mallar – Fireler……………………198

   2.1.3.           Ortalama Perakende Fiyatı (GVK md. 63)…………………………..210

   2.1.3.1.           Ücretin Ayni Olarak Ödenmesi……………………………………….210

   2.1.4.       Alış Emsal Bedeli (VUK Geçici 4. Madde)……………………………..213

   1. Stoklara İlişkin Özellikli İşlemler……………………………………………………………213
   2. .1.                Stok Noksanlık ve Fazlaları………………………………………………213

   3.2.       Promosyon Olarak Verilen Mallar………………………………………..217

   3.3.       Eşantiyon ve Numune Olarak Verilen Mallar……………………..222

   3.4.       Elden Çıkarılacak Stoklar……………………………………………….223

   M Emtia Sigorta Tazminatı……………………………………………………………… 224

   H Iskontolar ve Ciro Primleri…………………………………………………………… 228

   3.6.1.   Iskontolar…………………………………………………………………………. 228

   ₃ 6,2. Ciro Primleri……………………………………………………………………….. 229

   3.7.    Bağış ve Yardımlar……………………………………………………………….. 232

   3.8.    Komisyoncular Vasıtasıyla veya Konsinyasyon Suretiyle Satış………….. 241

   3.8.1.   Konsinyasyon Suretiyle Satış…………………………………………………. 241

   3 8.2. Komisyoncular Vasıtasıyla Satış……………………………………………… 243

   1. 1. Sipariş Avanslarının Değerlemesi…………………………………………..245

   3.10.6736   Sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına İlişkin Kanun Kapsamında İşletmede Mevcut Olduğu Halde Kayıtlarda Yer

   Almayan Emtianın Kayda Alınması…………………………………………………… 247

   3.11.6736   Sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına İlişkin Kanun Kapsamında İşletmede Kayıtlarda Yer Aldığı İşletmede Mevcut

   Olmayan Emtianın Kayda Alınması…………………………………………………… 249

   Monografi -1………………………………………………………………………………. 253

   Monografi – 2……………………………………………………………………………… 258

   Monografi – 3………………………………………………………………………..261

   Dönem Sonu İşlemleri…………………………………………………………………… 271

   V. BÖLÜM

   YILLARA YAYGIN İNŞAAT ve ONARIM İŞLERİ ile ÖZEL İNŞAAT İŞLERİ

   1. Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım İşlerinde Kullanılan Hesaplar ve

   Yasal Düzenlemeler……………………………………………………………………… 275

   1.1.       Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım İşlerinde Kullanılan Hesaplar………….. 275

   1.1.1.   Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri (170-178)……………………. 275

   1.1.2.   Taşeronlara Verilen Avanslar (179)…………………………………………… 276

   1.1.3.   Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlar (295)………………………………………. 276

   1.1.  A. Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri (350-358)     276

   1.2.    Yasal Düzenlemeler ve Özellik Arzeden Hususlar…………………………… 276

   1. 2.1. Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım İşinde Taraflar…………………………. 276

   J.     2.2. Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım İşinde Unsurlar………………………. 277

   1.2.3.   Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım İşleri ile İlgili Çeşitli Kavramlar………… 277

   1.2.4.   Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım İşlerinin Muhasebeleştirilmesi………………………. 278

   1*2.5. Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım İşinde Vergilendirme…………………….. 279

   2′ Özel İnşaat İşleri……………………………………………………………………… 296

   ²*1. Kat Karşılığı İnşaat İşleri………………………………………………………….. 296

   12*1.1, Kat Karşılığı İnşaat İşlerinin Vergilendirilmesi
   

3. 21,1.5.      İhraç Kaydıyla Teslimlerde Tecil-Terkin Uygulaması……………………….. 344

   2,1.1*6. Dahilde İşleme ve Geçici Kabul Rejimleri Kapsamında ihraç Edilecek falların Üretiminde Kullanılan Girdilerin Temininde Tecil-Terkin Uygulaması         349

   2.1.2.    Kısmi İstisna…………………………………………………………………………… 350

   2.2.        Katma Değer Vergisinde Sorumluluk (Tevkifat)………………………………… 350

   2.2.1.    Tam Sorumluluk (Tevkifat) Uygulaması…………………………………………. 352

   2.2.2.    Kısmi Sorumluluk (Tevkifat) Uygulaması…………………………………………. 353

   2.3.     Fazla veya Yersiz Ödenen Vergi……………………………………………………… 359

   2.4.     İndirimli Orana Tabi İşlemlerde KDV İadesi……………………………………….. 363

   1. özel Tüketim Vergisi………………………………………………………………           363

   3.1.     İndirim Mekanizması……………………………………………………………………. 369

   3.2.     İhracat İstisnası…………………………………………………………………………. 372

   3.2.1.    ÖTV Mükelleflerinin İhracat Teslimleri…………………………………………….. 372

   3.2.2.    ÖTV Ödenerek Satın Alınan Malların İhracı………………………………………. 373

   3.2.3.    İhraç Kayıtlı Satış…………………………………………………………………….. 375

   3.2.4.    (I) Sayılı Listenin (B) Cetvelindeki Mallar İçin İndirimli Vergi Uygulamaları… 378

   3.2.4.1.    (I) Sayılı Listenin (B) Cetvelindeki Vergi Tutarları Uygulanarak Teslim

   Edilen Malların İmalatçılar Tarafından (I) Sayılı Listeye Dahil Olmayan Malların İmalinde Kullanılması 378

   3.2.4.2.    (I) Sayılı Listenin (B) Cetvelinde Yer Alan Malların Aynı Cetvelde Yer Alan

   Malların İmalinde Kullanılması……………………………………………………………….. 380

   3.2.4.3.    Baz Yağların İhracata Konu Edilecek Madeni Yağ veya Yağlama

   Müstahzarı İmalinde Kullanılması……………………………………………………………. 382

   1. Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlar (193) Hesabının İşleyişi………………….   386

   4.1.     Geçici Vergi………………………………………………………………………………. 387

   1. Arazi ve Arsalar Hesabının (250) İşleyişi………………………………………… 396
   2. Yer Altı ve Yer Üstü Düzenleri Hesabının (251) İşleyişi…………………. – 396
   3. Binalar Hesabının (252) İşleyişi……………………………………….. 396
   4. Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabının (253) İşleyişi……………………… -m- 398
   5. Taşıtlar Hesabının (256) İşleyişi………………………………………….. ……..401
   6. Demirbaşlar Hesabının (255) İşleyişi……………………………………………..405

   7. Birikmiş Amortisman Hesabının (257) İşleyişi………………………………. ….410

   7.1.     Normal Amortisman Yöntemi (VUK md. 315)…………………………………….. 410

   7.1.1.  Amortisman Kayıt Yöntemleri – Endirekt Yöntem     411

   7.1.2.   Amortisman Kayıt Yöntemleri – Direkt Yöntem        411

   7.2.  Azalan Bakiyeler (Hızlandırılmış) Yöntemi………………………………………. 413

   7.3.      Madenlerde Amortisman (VUK md. 316)………………….416

4. 7.3.1.      Maden İşletmelerinde Kullanılan Hesaplar………………..4177.3.1.1.      Arama Giderleri (271) Hesabının İşleyişi………………..4177.3.1.2.      Hazırlık ve Geliştirme Giderleri (272) Hesabının İşleyişi………417

   7.3.1.3.      Diğer Özel Tükenmeye Tabi Varlıklar (277) Hesabının İşleyişi…….417

   7.3.1.4.      Birikmiş Tükenme Payları (-)(278) Hesabının işleyişi…………418

   7.3.1.5.      Verilen Avanslar (279) Hesabının İşleyişi…………………………418

   7.6.      Fevkalade Amortisman (VUK md. 317)………………………………….. 420

   8. Maddi Duran Varlıklarda Özellikli Durumlar………………………………….422

   8.1.      Kist Amortisman………………………………………………422

   8.2.      Maddi Duran Varlık Satışı…………………………………………………………424

   8.2.1.      Maddi Duran Varlığın Kârlı-Zararlı Satışı…………………………………….424

   8.2.2.      Maddi Duran Varlığın Yenilenmek Amacıyla Satışı……………………………..425

   8.2.2.1.      Yenileme Fonu Ayırmanın Koşulları…………………………………………425

   8.2.3.      Geçici Vergi Dönemlerinde Amortisman Hesaplanan Maddi Duran

   Varlığın Satışı…………………………………………………………………………………427

   8.3.          Amortisman Süresi Tamamlanmadan Kullanılamaz Hale Gelen Maddi

   Duran Varlıklar………………………………………………………………………………..430

   8.6.       Taşınmaz Satış İstisnası………………………………………………………….430

   8.5.                Sigorta Tazminatları……………………………………………………………435

   8.6.       Tarım Arazisi İçin Yapılan Harcamalar…………………………………………..438

   8.7.6736          Sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına İlişkin Kanun Kapsamında İşletmede Mevcut Olduğu Halde Kayıtlarda Yer

   Almayan Makine Teçhizat ve Demirbaşların Kayda Alınması………………………..440

   8.8.       Isı Yalıtımı ve Enerji Tasarrufu Sağlamaya Yönelik Harcamalar………………….443

   Monografi………………………………………………………………….. -…………………444

   1. BÖLÜM
   2. MADDİ OLMAYAN DURAN VARLIKLAR ve FİNANSAL KİRALAMA
   1. Haklar Hesabının (260) İşleyişi ve Finansal Kiralama……………………………… ….457

   1.1.       Haklar Hesabının İşleyişi……………………………………………………………………….. 457

   1.2.       Finansal Kiralama………………………………………………………………………………… 460

   1.2.1.       Finansal Kiralamanın Tanımı ve Kapsamı…………………………………………….460

   1.2.1.1.       Türkiye Muhasebe Standartları (TMS) Açısından……………………………………… 460

   1.2.1.2.       Vergi Usul Kanunu Açısından…………………………………………………………….. 461

   1.2.2.           Finansal Kiralama ile İlgili Tanımlar………………………………………………………. 462

   1.2.3.       Kiralayana (Kiraya Veren) İlişkin Hükümler…………………………………………………463

   Kiracıya İlişkin Hükümler   464

5. 1.1.1.       Finansal Kiralama İşlemlerinde Amortisman………………………………4641.1.2.       Finansal Kiralama İşlemlerinin Muhasebeleştirilmesinde KullanılacakHesaplar ve İşleyişleri……………………………..465
6. 2,     Şerefiye Hesabının (261) İşleyişi……………………………………………. 4703 Kuruluş ve Örgütlenme Giderleri Hesabının (262) İşleyişi…………….. 472Araştırma ve Geliştirme Giderleri Hesabının (263) İşleyişi………………….475g, özel Maliyet Hesabının (264) İşleyişi…………………………………………….475
   1. BÖLÜM MALİ BORÇLAR
   2. Banka Kredileri Hesabının (300/400) İşleyişi……………………………. 480
   3. Çıkarılan Tahviller (405) ve Tahvil Anapara Borç, Taksit ve

   ‘ Faizleri (304) Hesaplarının İşleyişi………………………………………………… …483

   1. Çıkarılan Bonolar ve Senetler (305) ve Menkul Kıymetler İhraç

   Farkı (308) Hesabının İşleyişi…………………………………………………….. 485

   1. BÖLÜM TİCARİ BORÇLAR
   2. Satıcılar Hesabının (320/420) İşleyişi……………………………………… …486
   3. Borç Senetleri Hesabının (321/421) İşleyişi……………………………… 487
   4. Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabının (326/426) İşleyişi………………….. 489
   5. Diğer Ticari Borçlar Hesabının (329/429) İşleyişi……………………… 491
      1. BÖLÜM

   ÖDENECEK VERGİ ve DİĞER YÜKÜMLÜLÜKLER

   İL Ödenecek Vergi ve Fonlar (360) ve Ödenecek Sosyal Güvenlik

   K Kesintileri Hesaplarının (361) İşleyişi…………………………………………… ….492

   v II Ücret Tahakkuku……………………………………………………………………. 492

   E 1.2. Zamanında Ödenmeyen Vergi ve Primler…………………………………. 497

   1.1.   İşveren Hissesi Hazine Teşviği……………………………………………. 499

   E U. Vergi İncelemesi Sonucu Ortaya Çıkan Matrah Farkı, Vergi ve Cezalar          501

   1.5.6736   Sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına İlişkin | Kanun Kapsamında Matrah Artırımı       506

   1. BÖLÜM

   BORÇ ve GİDER KARŞILIKLARI

   v 1- Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları Hesabının (370) İşleyişi  ……………….. 508

   1. Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabının (372/472) İşleyişi……………… 513

   Maliyet Gider Karşılığı (373) Hesabının İşleyişi……………………………………518

Vergi Müfettişi Onur GÖK tarafından hazırlanan bu uygulama kitabı, Türk Gelir Ver­gisinde matrahın tespiti ve beyanı konusunda ortaya çıkan sorunları, özellikli durumları açıklamaya çalışan özgün ve yardımcı bir eser olma özelliği taşımaktadır.

Kitabın bu ilk baskısında, gelir vergisi matrahı ve beyanına ilişkin uygulama örnek­leriyle başlayan çalışmanın daha sonraki dönemlerde diğer vergiler alanında da hazır­lanması düşünülmekte ve planlanmaktadır. Böylelikle çalışma daha sonraki evreleri ile bütünlük arz edecektir.

Böyle bir çalışma yapılmasının temel hedefi, gelir vergisinde matrahın tespiti ve beyanı konusundaki sorunlann ve tereddütlerin giderilmesine yardıma olmaktır. Çün­kü vergilendirmede matrahın tam, doğru ve zamanında tespiti ve beyanı gerek vergi idaresi ve gerekse vergi mükellefleri açısından büyük önem arz eder. Gelir vergisinde, bir takvim yılı içinde elde edilen kazanç ve iratların net tutarı iktisadi bir değer olarak matrahı oluşturur. Bu oluşum sürecinde mevzuatın yeterince bilinmemesi, takip edile­memesi, sık değişmesi, anlaşılıp doğru yorumlanamaması devlet ve mükellef açısından istenmeyen durumlar ortaya çıkarabilmektedir. Zira gelir vergisi borcunu hesaplamak için kullanılan, vergi kanunlarına göre belirlenen gelir miktannın etkin bir şekilde tespiti idari tahsilatta artış ve kolaylık sağlayacak ve mükellef haklan da zedelenmeyecektir.

Çalışmada gelir vergisi matrahının tespiti konusunda konular güncel kanuni çerçe­vede tebliğler, özelgeler, Danıştay kararları, sirkülerler incelenerek örneklerle açıklan­maya çalışılmıştır. Ayrıca Gelir Vergisi Kanunu’nun diğer kanun maddeleriyle bağlantı­ları kurularak örneklemeler yapılmıştır. Çalışma bu özelliği ile matrahın tespiti ve beyanı konusunda sağlıklı bir uygulama bilgisinin edinilmesine ve uygulamanın gerçekleştiri­lebilmesine yardımcı olma özelliği taşımaktadır. Bu yönü ile Maliye Bakanlığı bünyesin­deki sınavlara giriş aşamasında ve daha sonra kurum bünyesindeki mesleki yetki ve yeterlilik sınavlarında, vergi hukuku eğitim programlannda, SMMM, YMM adaylarının meslek sınavlarında, üniversitelerin maliye bölümleri lisans programlannda, sosyal bilimler enstitülerinin mali hukuk, mali uygulamalar yüksek lisans programlannda, konuyla ilgili diğer uzmanlık alanlarında kullanılabilecek yardımcı ve yol gösterici bir kaynak özelliği taşımaktadır.

Böyle bir çalışmanın hazırlanmasındaki özverili ve titiz çalışmasından dolayı Sayın Onur GÖK’ü tebrik eder, başarılarının daim olmasını dilerim. Çalışmanın tüm okuyucular için teşvik edici ve yararlı olmasını temenni ederim.

ÖNSÖZ

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu, Türk Vergi Sistemi’nin temelini oluşturan başlıca kanunlardandır. Gelir idaresi Başkanlığının kamuoyu ile paylaştığı rakamlara göre, Ocak 2016 tarihi itibariyle faal gelir vergisi mükellefi sayısı 1.827.867, stopaj gelir vergisi mü­kellefi sayısı 2.556.553, gayrimenkul sermaye iradı faal mükellef sayısı 1.668.064, basit usulde vergilendirilen faal mükellef sayısı ise 749.414’tür. Bu rakamlar bile gelir vergi­sinin etki alanını ve önemini göstermek için başlı başına yeterlidir.

Bilindiği gibi Türk Vergi Sistemi beyan esasına dayalıdır. Bu sistemin başarı ile uy­gulanabilmesi, mükelleflerin ve uygulayıcıların vergi kanunlarına nüfuz edebilmesi ile mümkün olabilecektir. Gerek mükelleflerin gerekse meslek mensuplarının vergi ka­nunlarına yeteri kadar nüfuz edebilmesi içinde mevzuatın açık, anlaşılabilir ve sade ol­ması gereklidir.

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu yürürlüğe girdiği tarihten bugüne, 290 adet tebliğ ve 90 adet sirküler yayımlanmıştır. Yine mükelleflerin vergi uygulamaları sırasında tered- düte düştüğü konulara ilişkin olarak idare tarafından verilmiş sayısız özelge mevcuttur. Bu durum gelir vergisi mevzuatımızı oldukça geniş ve dağınık bir hale getirmiştir. Gerek mükellefler ve meslek mensupları gerekse akademik çalışma yapanlar bu durumun çeşitli zorluklara sebebiyet verdiğini dile getirmektedir.

Bu kitabın kaleme alınmasındaki temel amaçta geniş ve dağınık bir yapıya sahip olan gelir vergisi mevzuatının uygulamasında karşılaşılabilecek hususlara açıklık ge­tirmektir. Bu hususlara açıklama getirirken de yöntem olarak örnek olaylar üzerinden gidilmesi tercih edilmiştir. Böylelikle bu vergi ile muhatap olacak kişilerin Gelir Vergisi Kanunu ve ilgili mevzuat hükümlerine nüfuz edebilmesinin sağlanması amaçlanmıştır.

Denetim elemanlığında üstat-muavin ilişkisi önemli bir olgudur. Maliye Bakanlığın­da ise bu durum, tabiri caizse hayati bir önem arz etmektedir. Müfettiş yardımcılarının yetiştirilmesi, mesleğe ve hayata hazırlanmasında üstatlarının rolü, etkisi ve önemi çok fazladır. Ben de bu kitap vasıtasıyla yetişmemde emeği geçen üstatlarıma sonsuz te­şekkür ediyorum.

Sadece vergi kanunları ile sınırlı kalmayıp maliye biliminin diğer disiplin dallan ile de bizi tanıştıran, olaylara farklı açılardan da bakmamızı sağlayan, bizlere geniş bir ufuk kazandıran Dokuz Eylül Üniversitesi Maliye Bölümü öğretim üyelerine, özel olarak da bu kitabın Sunuş yazısını kaleme alan, değerli insan, Prof. Dr. Zeynep ARIKAN’a teşek­kür ederim.

Bu kitabın sîzlerle bulaşmasını sağlayan, bizleri her daim teşvik eden Vergi Müfet­tişleri Derneği Genel Başkanı Sayın Kemal Serkan KESKİN üstada, kitabın her aşaması ile yakinen ilgilenen Vergi Müfettişleri Derneği Yayın Editörü Pınar Elif KARABAL’a da bu vasıtasıyla teşekkür ederim.

Son olarak çeşitli soruları ile bizi her daim zinde tutan, mesleğin ve ülkemizin gele­ceği müfettiş yardımcısı arkadaşlara da teşekkürü bir borç biliyorum.

İÇİNDEKİLER

YMMO Tarafından Yapılan Huzur Hakkı ödemesi………………………………….48

Kira Bedelleri…………………………………81

MONOGRAFİ13 ……………………………………..117

Mesleki Giderler…………………………………………………………………. 158

Dar Mükellef İhraç Muaflığı………………………….200

Reklam Harcamaları………………………………………………………….274

Milli Eğitim Bakanlığına Bağışlanmak Üzere İnşa Edilen Okul İçin Yapılan Harcamalar…………………………….. 274

Kıdem Tazminattan……………………………………………… 275

Sosyal Güvenlik Kurumuna ödenen Sigorta Primleri……………………. ……………….. 276

Vergi İncelemesi Sonucunda Tarh Edilen Vergiler ve Kesilen Cezalar………………… 277

İş Kazası Sonucu Hayatını Kaybeden İşçilerin Ailelerine ödenen Tazminatlar………. 277

Gelirin Toplanması ve Beyanı…………………………………….. 278

MONOGRAFİ 38: ………………………………………………………… 280

ÇÖZÜM 38:…………………………………………………….. 282

Mükellefiyetin Tespiti…………………………………………….. 282

Taşınmazın Sermaye Şirketine Ayni Sermaye Olarak Konulması………………………… 282

Gıda Bankacılığı Faaliyetinde Bulunan Derneğe Yapılan Bağış ve Yardımlar……….. 282

Cami Yaptırma Demeğine Yapılan Bağış………………………………….. 283

Hakkında İflas Ertelemesi Karan Bulunan Firmadan Olan Alacaklar İçin Ayrılan Şüpheli Ticari Alacak Karşılığı……………… 284

Yurt Dışındaki Firmadan Olan Alacak İçin Karşılık Ayrılması……………………………..287

Tahkim Kararına Göre Ödenen Tazminatlar…………………………………………..289

Gelirin Toplanması ve Beyanı……………………………………………….. 290

MONOGRAFİ 39:……………………………………………. 292

ÇÖZÜM 39:……………………………………………………………..293

Mükellefiyetin Tespiti……………………………………………………………………….293

Mesleki Faaliyet Sonucu Elde Edilen Kazançlar…………………………………….294

Serbest Meslek Faaliyeti ile İştigal Eden Adi Komandit Şirketler Şüpheli Alacak Karşılığı Ayırabilir mi?………………..    294

Serbest Meslek Faaliyeti ile İştigal Eden Adi Komandit Şirketler Yenileme Fonu Ayırabilir mi?………………………… 295

Serbest Meslek Faaliyeti ile İştigal Eden Adi Komandit Şirketlere Yapılan Ödemeler Üzerinden Tevkif Edilen Vergilerin Mahsubu……………….. 296

Serbest Meslek Faaliyeti ile İştigal Eden Adi Komandit Şirketlerin Geçmiş Yıl Zararlarının Mahsubu……………………………….. 297

Şirket Ortakları Tarafından Sosyal Güvenlik Kurumu’na Ödenen BAğ-KUR Primleri…………………………………………..297.

Ortakların Elde Ettiği Kazancın Tespiti………………..     298

Ortak Ali Tarafından Verilecek Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesine Ait Özet Bilgiler…………………………………………………299

Ortak Ahmet Tarafından Verilecek Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesine Ait Özet Bilgiler………………………… 299

MONOGRAFİ ………………………………………………………….. ³⁰²

ÇÖZÜM 40:…………………………………………………. ³⁰³

Kollektif Şirketler Hakkında Genel Bilgi……………………………….303.

Kollektif Şirketlerin Vergi Kanunları Karşısındaki Durumu………………. 303

Sosyal Güvenlik Kurumuna ödenmeyen Primler…………………………………… 303

Kıdem Tazminattan………………………………………304

işverenler Tarafından Ücretliler Adına Bireysel Emeklilik Sistemine ödenen Katkı Paylarının Ticari Kazancın Tespitinde indirimi……………….305

Şirket Ortağının Eşine Yapılan Ücret Ödemeleri……………………………… 306

Şüpheli Alacak Karşılığı………………………………………………………306

Şirket Tarafından Yapılan Bağış ve Yardımlar……………………………….. 307

Ortaklann Elde Ettiği Kazancın Tespiti……………………………………………… 308

Ortakların Verecekleri Yıllık Gelir Vergisi Beyannamelerine Ait Bilgiler………………………..308

TABLOLAR

YURT İÇİ ÜRETİCİ FİYAT ENDEKSİ………………….310

2015 TAKVİM YILI GELİR VERGİSİ TARİFESİ…………………………………….311

DİĞER BİLGİLER………………………………………………………………..311

ASGARİ GEÇİM İNDİRİMİNİN HESAPLANMASINA İLİŞKİN TABLO……………………………..312

MENKUL SERMAYE İRATLARININ BEYANINA İLİŞKİN ÖZET TABLO TAM MÜKELLEF GERÇEK KİŞİLER İÇİN……………….313

MENKUL SERMAYE İRATLARININ BEYANINA İLİŞKİN ÖZET TABLO

DAR MÜKELLEF GERÇEK KİŞİLER İÇİN ———————————– -316

GELİRİN TOPLANMASI ve BEYANINA İLİŞKİN ÖZET TABLO…………………………………………. 318

BİRDEN FAZLA GELİR UNSURUNUN BİR ARADA ELDE EDİLMESİ HALİNDE

BEYANNAMEYE DAHİL EDİLECEK veya EDİLMEYECEK GELİR UNSURLARI……. 330

KAYNAKÇA…………………………………………………………………….. 333

ÖNSÖZ

Teknolojinin ve yasaların günün şartlarına göre hızla değiştiği günümüz­de, muhasebe işlemlerinin işletmeler açısından oldukça karmaşık olduğu aşikardır. Gelişen ve yenilenen iş dünyasının muhasebeye olan ihtiyacı giderek artmaktadır. Diğer taraftan, muhasebe işlem ve kayıtları yapılırken vergi yasaları ve ticaret hukukunun dikkate alınması gerektiğinden, olay daha karmaşık bir hal almaktadır.

İşletmeler tarafından yayınlanan mali tablolar, işlem ve olayların mali etkilerini sınıflandırarak gösterirler. Mali durumun ölçülmesi ile ilgili varlık, yabancı kaynak ve özkaynak olarak sınıflandırılan bu unsurlar, bilançoda yer alır. Faaliyet sonuçlarının ölçülmesi ise gelir ve gider olarak gelir tablo­sunda gösterilir.

Muhasebede bu sınıflandırmanın sağlanabilmesi, bazı temel kavram ve tahminlerin uygulanmasını gerektirmektedir. Ülkemizde zaman içinde genel kabul görmüş muhasebe ilkelerini, gelir tablosu ve bilanço olarak iki ana başlık altında toplayan Tek Düzen Muhasebe Sistemidir.

Vergi kanunlarının uygulanmasındaki farklılıklar ve bu farklılıkların mu­hasebe alanına etkisi, muhasebede standartlaşmayı gerektirmiştir. Bu standartların uygulanması ve vergi mevzuatıyla uyumlaştırılması gereği, uygulayıcıların karar almaları, planlama yapmaları ve denetim işlevlerini etkin yürütebilmelerini sağlaması bakımından önemlidir.

Bu çalışma, vergi muhasebesinde yaşanan temel sorunların çözümü ve uygulamada karşılaşılabilecek farklılıkları özetleyen düzenlemeleri içer­mektedir. Ayrıca, kayıtlarla vergi beyannamelerinin uyumlu hale gelebilme­si için alt hesapların nasıl kullanılması gerektiği hususlarına yer verilerek, muhasebenin hem kayıt hem de vergi mevzuatıyla köprü kurmasının kav­ranması sağlanmak istenmiştir.

Konuyla ilgilenenlere yararlı olması dileğiyle…

Haşan ALTUNCU-Zafer KÜTÜK-Yusuf AKDAĞ

Ankara, 20KISIM

İÇİNDEKİLER

1.KISIM

GENEL AÇIKLAMALAR

1.MUHASEBE ve HESAP KAVRAMI…………………………………………….. 13

1.1.      Muhasebe Eşitliği…………………………………………….. 14

1.2.      Muhasebede Defterler……………………………………………………….. 15

1.3.      Muhasebede Belgeler………………………………………………………….. 15

1.4.      Tek Düzen Hesap Planı ve Kapsamı…………………………………………. 15

1.4.1.       Muhasebenin Temel Kavramları………………………………………….. 16

1.4.2.       Muhasebe Politikalarının Açıklanması……………………………………. 19

1.4.3.       Mali Tablolar İlkeleri………………………………………………………………. 19

1.5.           Mali Tablolar…………………………………………………………………………. 24

1.5.1.       Bilanço……………………………………………………………………….. 25

1.5.2.       Bilançonun Unsurları…………………………………………………………… 26

1.5.2.1.       Varlıklar…………………………………………………………………… 26

1.5.2.2.       Borçlar………………………………………………………………………… 26

1.5.2.3.       Özkaynaklar………………………………………………………………………… 26

1.5.3.           Bilanço Hesapları……………………………………………………………. 27

1.6.              Gelir Tablosu…………………………………………………………. 28

1.6.1.           Gelir Tablosunun Unsurları…………………………… 28

1.6.1.1.        Gelirler……………………………………………….. 28

1.6.1.2.        Giderler…………………………………………………. 28

1.6.1.3.        Vergi Kanunlarında Giderler……………………………………………. 29

1.7.       Değerleme Ölçüleri ve Tanımları……………………………………………………. 58

2.TEK DÜZEN HESAP PLANI……………………………………………………………….. 61

2.1.       Kayıt Zamanı – Tahakkuk………………………………………………………………… 61

2.2.       Tahakkuk Kriterleri…………………………………………………………………………… 61

1. MUHASEBEDE HATA………………………………………………………………. 64

3.1.       Matematik Hataları………………………………………………………………….. 64

3.2.       Kayıt Hataları…………………………………………………………………… 64

3.3.       Nakil Hataları…………………………………………………………… 65

3.4.       Unutulma ve Tekrarlama……………………………………………………. 66

3.5.       Bilanço Hataları…………………………………………………………………… 66

 2.KISIM ESAPLARIN BÖLÜMLENMESİ

1. BÖLÜM

DÖNEN VARLIKLAR

1. GENEL AÇIKLAMA……………………………………………………………….. 67

1.1.       Hazır Değerler……………………….67^.

1.1.1.   Nakil ve Benzeri İşlemler…………………………………………………67

1.1.2.   Kasa Noksanlığı/Fazlalığı…………………………..71

1.1.3.   Alman Çekler………………………………………………73

1.1.4.   Bankalar……………………………………………………..76

1.1.5.   Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri (-)………………………79.

1.1.6.   Diğer Hazır Değerler…………………………………………82

• MENKUL KIYMETLER…………………………………………………….84

2.1.       Hisse Senetleri…………………………………………………………84

2.2.       Özel Kesim Tahvil, Senet ve Bonoları Kamu Kesimi Tahvil,Senet ve Bonoları……………………………..88

2.3         Diğer Menkul Kıymetler………………………………………………………………………………90

2.4.       Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı………………………………………..90

2.5.       Menkul Kıymetlerin Değerlemesi (VUK Md. 279)………………………………….92

3.           TİCARİ ALACAKLAR………………………………………………………………………95

3.1         Alıcılar…………………………………………………………………………… ………95

3.2.       Alacak Senetleri…………………………………………………………………………………99

3.3.       Alacak Senetleri Reeskontu (-)…………………………………………………………………100

3.4.       Verilen Depozito ve Teminatlar…………………………………………………………………105

3.5.       Diğer Ticari Alacaklar…………………………………………………………………………………105.

3.6.       Şüpheli Ticari Alacaklar Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı (-)…………………………………106

3.7.       Diğer Alacaklar…………………………………………………………………………………………….111

2.BÖLÜM

STOKLAR

1.          GENEL AÇIKLAMA…………………………………………………… 113

1.1.      İlk Madde ve Malzeme………………………………………………… 113

1.2.      Yarı Mamuller – Üretim………………………………………… 114

1.3.      Mamuller……………. ………………………………………………. 114

1.4.      Ticari Mallar……… …………………………………………..115

1.4.1.       Stok Hareketlerinin Kayıt Yöntemleri……………………………115

1.4.2.       Stok Değerleme Yöntemleri…………………………….128

1.5.      Diğer Stoklar………………………………………………….130

1.6.      Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı (-)………………………….130

1.7.      Verilen Sipariş Avansları………………………………..  136

1.8.       Özellikli Durumlar… |……… „….7….,…………………… 139

1.8.1.    Envanter Noksan ve Fazlaları…………………………………. 139

t.8.2.     Ücretin Ayni Olarak ödenmesi…………………………………. 140

1.8.2.1.  Ayni Ücretin 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu Açısından Değerlendirilmesi……………… 140

1.8.2.2. Ayni Yardımların Vergi Kanunları Açısından Değerlendirilmesi………………………… 142

1.8.2.2.I. Gelir Vergisi Kanununa Göre………………………………………….. 142

1 .S.2.2.2. Katma Değer Vergisi Kanununa Göre……………………………….. 144

1.8.2.2.3.  Damga Vergisi Kanununa Göre…………………………………….. 144

1.8.2.3.      Ayni Yardımların Muhasebeleştirilmesi……………………….. 145

1.8.2.3.     Dönem Sonu Bilançosundaki Stokların Enflasyon Düzeltmesine Tabi Tutulurken Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar………….. 147

1.8.4.       Konsinye Mallar………………………………………….. 147

3.BÖLÜM

YILLARA YAYGIN İNŞAAT ve ONARIM SÖZLEŞMELERİNİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ

1. YILLARA YAYGIN İNŞAAT ve ONARIM SÖZLEŞMELERİ……………………………. 150
2.  YILLARA YAYGIN İNŞAAT ve ONARIM MALİYETLERİ……………………………..150
3. YILLARA YAYGIN İNŞAAT ENFLASYON DÜZELTME HESABI…………………… 150
4. TAŞERONLARA VERİLEN AVANSLAR……………………………………… 151
5. YILLARA YAYGIN İNŞAAT ve ONARIM HAKEDİŞ BEDELLERİ……………….. 151
6. YILLARA YAYGIN İNŞAAT ENFLASYON DÜZELTME HESABI………………….. 151
7. YILLARA YAYGIN İNŞAAT ONARIM İŞLERİNİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ……… 151

8. TAŞERONLARA VERİLEN AVANSLARIN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ…….. 161                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         4.BÖLÜM

9.                                    KATMA DEĞER VERGİSİNİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ

1. DEVREDEN KATMA DEĞER VERGİSİ……………………………….. 169
2. İNDİRİLECEK KATMA DEĞER VERGİSİ………………….. 169
3. DİĞER KATMA DEĞER VERGİSİ…………………………… 169
4. HESAPLANAN KATMA DEĞER VERGİSİ……………………. 169
5. DİĞER KATMA DEĞER VERGİSİ………………………….. 170
6. İHRAÇ KAYITLI TESLİM……………………………………. 176
7. İHRACAT……………………………………………… 186
8. TÜRKİYE’DE İKAMET ETMEYENLERE ÖZEL FATURA ile YAPILAN SATIŞLAR(BAVUL TİCARETİ)……………….. 191
9. YOLCU BERABERİ EŞYA (TÜRKİYE’DE İKAMET ETMEYENLERE KDV HESAPLANARAK YAPILAN SATIŞLAR)………..196                                
10. BAZI KURUM ve KURULUŞLARDAN ALINAN HİZMETLERDE KDV TEVKİFATI……………….. 199
11. TEŞVİK BELGESİNE İSTİNADEN YAPILAN SATIŞLARDA KDV………………………. 204
12. YURT DIŞINDAN SAĞLANAN HİZMETLERDE STOPAJ ve KDV……………………….206.
    

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                               _5.BÖLÜM 

13.                                                   DURAN VARLIKLAR

1. GENEL AÇIKLAMA……………………………………………….. 209
2. TİCARİ ALACAKLAR…………………………………………….. 209
3. DİĞER ALACAKLAR……………………………………. 209
4. MALİ DURAN VARLIKLAR………………………………….. 210                                                                                                                                                                                                                                                    4.1. Bağlı Menkul Kıymetler………………………………… 210
5. 4.2. İştirakler………………………………………………….. 210
6. 4.3. Bağlı Ortaklıklar…………………. |……………………………………211
7. MADDİ DURAN VARLIKLAR……………………………………………. 215

5.1.       Genel Açıklama………………………………………………….. 215

5.2.       Amortisman ve Tükenme Payları………………………………….. 217

5.2.1.       Amortismana Tabi iktisadi Kıymetlerin Özellikleri……………. 217

5.2.2.       Finansman Giderleri………………………………………………. 220

5.2.3.       Arazide Amortisman…………………………………………… 222

5.3.           Amortisman Yöntemleri……………………………………… 223

5.3.1.       Maden işletmelerinde Amortisman………………………………. 225

5.3.2.       Fevkalade Amortisman………………………………… 226

5.3.3.       Maddi Olmayan Duran Varlıklarda Azalan Bakiyeler Yöntemiyle(Hızlandırılmış)Amortisman……….. 228

5.3.4.       Amortisman Uygulama Süresi…………………………. 228

5.4.           Haklar…………………………………………….. 229

5.5.           Kuruluş ve Örgütlenme Giderleri………………………….. ..231

5.6.           Özel Maliyet Bedellerinin İtfası…………………………………….. 231

5.7.           Amortismana Tabi Malların Satılması……………………. 234

5.7.1.       Amortismana Tabi iktisadi Kıymetlerin Yenilenmesi…………………… 235

5.7.2.       Amortismana Tabi Malların Sigorta Tazminatı…………………… 237

5.8.          Ar-Ge Giderleri………………………………………… 238

5.9.           Kist Amortisman Uygulaması……………………………….. 238

5.10.        Amortisman Hesapları……………………….. 240

6.BÖLÜM

KISA VADELİ YABANCI KAYNAKLAR

| GENEL AÇIKLAMA…………………………………. 243

| MALİ BORÇLAR…………………………………………….. ²⁴³

2.1.      Banka Kredileri…………………………………………… 243

2.2.      Uzun Vadeli Kredilerin Anapara Taksitleri ve Faizleri……………. 246

2.3.      Tahvil Anapara Borç Taksit ve Faizleri…………….. 247

2.4.      Çıkarılmış Bonolar ve Senetler……………….. 249

2.5.      Çıkarılmış Diğer Menkul Kıymetler…………. 249

2.6.      Menkul Kıymetler ihraç Farkları (-)………………… 250

1. TİCARİ BORÇLAR………. 251

3.1.      Satıcılar…………………………. 251

3.2.       Borç Senetleri……………………….. 254

3.3.       Borç Senetleri Reeskontu …………………. 254

1. İLİŞKİLİ KİŞİLER……………………. 258

4.1.       Transfer Fiyatlandırması…………..258

4.2.       Örtülü Sermaye………………….. 262

                                                                                        7.BÖLÜM

                                                                      DÖNEM AYIRICI HESAPLAR

1. GELECEK AYLARA AİT GİDERLER…………………………… 266
2. GELİR TAHAKKUKLARI……………………………………… 269
3. GELECEK AYLARA AİT GELİRLER…………………… 269

4. GİDER TAHAKKUKLARI…………. 270                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                    8.BÖLÜM ÖZKAYNAKLAR

5. 1. GENEL AÇIKLAMA……………………………….. 271
   2. SERMAYE ŞİRKETLERİNDE KÂR DAĞITIMI UYGULAMAMASI ve MUHASEBESİ……….. 274
   3. TAŞINMAZ ve İŞTİRAK HİSSESİ SATIŞ KAZANCI İSTİSNASI İŞLEMLERİ ve MUHASEBELEŞTİRİLMESİ…… 282
   4. TİCARİ KÂR/ZARAR – MALİ KÂR/ZARAR ARASINDAKİ FARKLILIKLAR………. 284
   5. 4.1.Hesaplanan Vergilerin Muhasebeleştirilmesi………. 287
   6. 4.2.1Ticari Kar ile Mali Kar Arasında Fark Yaratan Unsurlar……………… 288
   7. 4.2.1. Sürekli Farklar………….  288

   8. 4.2.2. Geçici Farklar………….  289                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           9.BÖLÜM  MALİYET HESAPLARI

1.  GENEL AÇIKLAMA ……………………….. 291
2.  7/A SEÇENEĞİNDE MALİYET HESAPLARI……………….. 292

2.1.       Direkt ilk Madde ve Malzeme Giderleri……………….292

2.2.       Direkt İşçilik Giderleri Hesabı…………………..293

2.3.        Genel Üretim Giderleri……………………. 293

2.4.        Hizmet Üretim Maliyeti……………………….. 293

2.5.        Araştırma ve Geliştirme Giderleri…………………. 293

2.6.        Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri……………. 293

2.7.        Genel Yönetim Giderleri………………………….. 294

2.8.        Finansman Giderleri Hesabı……………………. 294

3.UYGULAMA………………………… 296

4.7/B SEÇENEĞİNDE MALİYET HESAPLARI……………………. 299

4.1.        Uygulama……………………………..     302                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           10.BÖLÜM GELİR TABLOSU HESAPLARI

1. GENEL AÇIKLAMA……………………. 306

3.KISIM 1. BÖLÜM ÖZELLİKLİ DURUMLAR

1. BAĞIŞ ve YARDIMLARIN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ……………… 309
2. PROJE KARŞILIĞI MUHASEBE HİZMETİ VERİLMESİ………….. 311
3. CİRO PRİMLERİ………………………… 312
4. ÖZEL TÜKETİM VERGİSİ ve MUHASEBESİ……… 314
5. PROMOSYON ve EŞANTİYON MALLARIN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ…….. 322

6. ÖZEL İNŞAATLARDA VERGİ ve MUHASEBE UYGULAMALARI………. 325

7.  2.BÖLÜM FİNANSAL KİRALAMA İŞLEMLERİNİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ

1. GENEL AÇIKLAMA………………….. 358

I FİNANSAL KİRALAMA………………….. 358

1. DEĞERLEME ve AMORTİSMAN UYGULAMASI………. 359

2. MUHASEBELEŞTİRİLMESİ…………..                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          3.BÖLÜM ENFLASYON MUHASEBESİ

1. GENEL AÇIKLAMA……………………… 368
2. MALİ TABLOLARIN DÜZELTME SAFHALARI………………….. 369
3. MALİ TABLOLARIN ENFLASYONA GÖRE DÜZELTİLMESİ……………….. 370

3.1.       Bilançonun Düzeltilmesi…………………. 372

3.1.1.       Amortismana Tabi Varlıkların Düzeltilmesi………………… 372

3.1.2.        Stokların Düzeltilmesi………… 375

3.1.3.        İştirakler Bağlı Ortaklıklar Bağlı Menkul Kıymetler ve Diğer Hisse Senetleri Kalemlerinin Düzeltilmesi……….. 376

3.1.4.        Öz Sermaye Kalemlerinin Düzeltilmesi…………….. 376

3.2.       Gelir Tablosunun Düzeltilmesi……………. 377

3.3.       Parasal Değeri Elde Bulundurma Kayıp veya Kazancını Tespiti

(Net Parasal Pozisyon Kâr ve Zararının Hesaplanması)…………. 378

1. ENFLASYON MUHASEBESİ…………… 379
2. ÖRNEK UYGULAMA……………………. 388

4. BÖLÜM

MONOGRAFİ 1…………………… 393

MONOGRAFİ 2…………………… 403

EKLER

EK 1. Muhasebe Hileleri…………420

EK 2. Faydalı Ömür ve Amortisman Oranları…………429.

EK 3. İktisadi Kıymetlerin Değerlemesi……..459

EK 4. Tek Düzen Hesap Planı………………… 460