ÖNSÖZ

2010 yılında birinci baskısı yapılan ve kısa zamanda tükenen kitabımızın ikin­ci baskısı ile karşınızdayız. Uluslararası Muhasebe Standartları Kurulu (IASB) ve Türkiye Muhasebe Standartları Kurulu (TMSK)’nun güncellediği Ulusla­rarası Finansal Raporlama Standartları dikkate alınarak kitabımız yenilenmiş­tir.

Kitabın ilk baskısının yapıldığı 2010 yılından bu güne kadar, ülkemizde muha­sebe standartları konusunda önemli gelişmeler olmuştur. Bu gelişmelerden birincisi 6102 sayılı Yeni Türk Ticaret Kanunu’nun yayınlanmış olmasıdır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ile işletmelere gerek defterlerini tutarken, gerekse finansal tablolarını sunarken IFRS/IAS ile tam uyumlu TFRS/TMS standartlarına uyma zorunluluğu getirilmiştir. İkinci önemli gelişme ise, Tür­kiye Muhasebe Standartları Kurulu’nun lağvedilip yerine Kamu Gözetimi Muhasebe ve Denetim Standartları Kurulu’nun oluşturulmuş olmasıdır. Bu Kurul’un amacı Uluslararası Finansal Raporlama Standartlarıyla uyumlu Tür­kiye Muhasebe Standartlarını oluşturmak, bağımsız denetim standartlarım be­lirlemek, bağımsız denetçi ve bağımsız denetim kuruluşlarının yetkilendirmek ve bunların faaliyetlerini denetlemektir. TMSK tarafından daha önce yayın­lanmış olan standartların Kamu Gözetimi Muhasebe ve Denetim Standartları Kurulu tarafından yakın bir zamanda gözden geçirilerek tekrar yayınlanacağı beklenmektedir.

Uluslararası Muhasebe Standartları Kurulu, 2011 yılında Kavramsal Çerçeve, ve “IAS 1 Finansal Tabloların Sunuluşu” standardında değişiklik yapmıştır. “IAS 27 Konsolide ve Bireysel Finansal Tablolar”, “IAS 28 İştiraklerdeki Ya­tırımlar”, “IAS 31 İş Ortaklıklarında ki Paylar” standartlarını yürürlükten kal­dırmış, “IAS 27 Bireysel Finansal Tablolar”, “IAS 28 İştiraklerdeki ve İş Or­taklıklarındaki Yatırımlar”, “IFRS 10 Konsolide Finansal Tablolar”, “IFRS 11 Müşterek Anlaşmalar”, “IFRS 12 Diğer İşletmelerdeki Paylara İlişkin Açık­lamalar” standartlarını yayınlamıştır. Türkiye Muhasebe Standartlan Kuru­lu’da bu değişiklikleri de aynen benimsemiş ve söz konusu değişiklikleri içe­ren tebliğleri 2011 yılında yayınlamıştır.

Standartlarda yapılan bu değişiklikler gözönünde bulundurularak kitaptaki il­gili bölümler güncellenmiştir. Yeni yayınlanan standartlar da bu çerçevede ki­tabın içeriğine dahil edilmiştir.

İÇİNDEKİLER

• KAVRAMSAL ÇERÇEVE 3
• 1. Kavramsal Çerçevenin Amacı ve
• Muhasebe Standartları İle İlişkisi 4
• 2. Kavramsal Çerçevenin Kapsamı 5
• 2.1. Genel Amaçlı Finansal Raporlamanın
• Amacı ve Kullanıcıların Bilgi İhtiyacı 6
• 2.2. Faydalı Finansal Bilginin Niteliksel Özellikleri 10
• 2.2.1. Temel Niteliksel Özellikler 11
• 2.2.2. Destekleyici Niteliksel Özellikler 13
• 3. Finansal Tabloları Oluşturan Unsurların
• Tanımı, Tahakkuku ve Ölçümleme Esaslan 15
• 3.1. Finansal Durum Tablosu (Bilanço)’nun
• Unsurları ve Tahakkuku 16
• 3.1.1. Varlıklar 16
• 3.1.2. Borçlar 19
• 3.1.3. Özkaynaklar 20
• 3.2. Faaliyet Sonuçları (Kapsamlı Kar veya
• Zarar Tablosu)’mn Unsurları ve Tahakkuku 20
• 3.2.1. Gelirler 21
• 3.2.2. Giderler 21
• 3.3. Finansal Tablo Unsurlarının Ölçüm Esaslan 22
• 4. Sermaye ve Sermayenin Devamlılığı (Korunması) Kavramlan 27
• 4.1. Sermayenin Nominal Olarak Korunması
• (Finansal Sermayenin Devamlılığı) 28
• 4.2. Sermayenin Üretim Gücünün Korunması
• (Fiziki Sermayenin Devamlılığı) 29
• TMS 1 FİNANSAL TABLOLARIN SUNULUŞU 33
• 1. Standardın Amacı 34
• 2. Standardın Kapsamı 34
• 3. Finansal Tabloların Amacı, Kapsamı ve
• Finansal Tablolara İlişkin Genel Kurallar 34
• 3.1. Finansal Tabloların Amacı 34
• 3.2. Finansal Tabloların Kapsamı 35
• 3.3. Finansal Tablolara İlişkin Genel Kurallar 36
• 4. Finansal Tabloların Yapı ve İçeriği 42
• 4.1. Finansal Durum Tablosu (Bilanço) 42
• 4.1.1. Dönen Varlıklar 44
• 4.1.2. Kısa Vadeli Borçlar 45
• 4.2. Kapsamlı Kar veya Zarar Tablosu
• (Kar veya Zarar ve Diğer Kapsamlı Kar Tablosu) 48
• 4.3. Özkaynaklar Değişim Tablosu 57
• 5. Dipnotlarda Açıklanacak Bilgiler 59
• TMS 7 NAKİT AKIŞ TABLOLARI 65
• 1. Standardın Amacı 65
• 2. Standardın Kapsamı 65
• 3. Nakit Akış Bilgilerinin Yararlan 66
• 4. Nakit ve Nakit Benzeri Varlıklar 66
• 5. Nakit Akış Tablosunun Sunumu 68
• 5.1. İşletme Faaliyetlerinden Kaynaklanana Nakit Akışları 68
• 5.2. Yatırım Faaliyetlerinden Kaynaklanan Nakit Akışları 70
• 5.3. Finansman Faaliyetlerinden Kaynaklanan Nakit Akışları 71
• 5.4. Faiz, Temettü ve Vergilerin Nakit Akış Tablosunda Sunumu .. 72
• 5.5. Yabancı Paraya Dayalı İşlemlere İlişkin Nakit Akışları 73
• 5.6. Bağlı Ortaklıklar, İştirakler ve İş Ortaklıklarındaki Yatırımlar. . 74
• 6. Dipnotlarda Açıklanacak Bilgiler 81
• TMS 18 HASILAT 85
• 1. Standardın Amacı 85
• 2. Standardın Kapsamı 85
• 3. Hasılat Kavramı 87
• 4. Hasılatın Ölçümü 92
• 4.1. Vadeli Satışlarda Hasılatın Ölçülmesi 95
• 4.2. Takas İşlemlerinde Hasılatın Ölçülmesi 102
• 5. Hasılatın Doğuş Zamanı ve Muhasebeleştirilmesi 103
• 5.1. Mal Satış İşleminin Muhasebeleştirilmesi 103
• 5.2. Hizmet Satışlarının Muhasebeleştirilmesi 111
• 5.3. Faiz, İsim Haklan ve Temettülerin Muhasebeleştirilmesi…. 116
• 5.3.1. Faiz gelirlerinin Muhasebeleştirilmesi 117
• 5.3.2. İsim haklarının Muhasebeleştirilmesi 118
• 5.3.3. Temettülerin Muhasebeleştirilmesi 119
• 6. Dipnotlarda Açıklanacak Bilgiler 120
• TMS 2 STOKLAR 123
• 1. Standardın Amacı 123
• 2. Standardın Kapsamı 123
• 3. Stok Maliyetlerinin Belirlenmesi 125
• 3.1. Satın Alma Maliyetleri 125
• 3.2. Dönüştürme Maliyetleri 136
• 3.3. Diğer Maliyetler 145
• 3.4. Hizmet Sunan İşletmelerde Stok Maliyetleri 145
• II
• 4. Stok Maliyetlerini Hesaplama Yöntemleri 148
• 5. Stoklan Envanterde Değerleme 150
• 6. Stoklan Gider Olarak Kaydetme 156
• 7. Dipnotlarda Açıklanacak Bilgiler 159
• TMS39 FİNANSAL ARAÇLAR:
• MUHASEBELEŞTİRME VE ÖLÇME 163
• TMS32 FİNANSAL ARAÇLAR: SUNUM 163
• TFRS 7 FİNANSAL ARAÇLAR: AÇIKLAMALAR 163
• IFRS9 FİNANSAL ARAÇLAR 163
• 1. Standardın Amacı 163
• 2. Standardın Kapsamı 163
• 3. Finansal Araçların Sınıflandırılması 164
• 3.1. Gerçeğe Uygun Değer Farkı Kar Veya
• Zarara Yansıtılan Finansal Varlıklar ve Borçlar 171
• 3.1.1. İlk Muhasebeleştirme 171
• 3.1.2. Sonraki Dönemlerde Ölçümleme ve Muhasebeleştirme 176
• 3.1.2.1. Finansal Varlıkların Sonraki Dönemlerde Ölçümü ve Muhasebeleştirilmesi 177
• 3.1.2.2. Finansal Borçların Sonraki Dönemlerde Ölçümü ve Muhasebeleştirilmesi 180
• 3.2. Vadeye Kadar Elde Tutulacak Yatırımlar 180
• 3.2.1. İlk Muhasebeleştirme 181
• 3.2.2. Sonraki Dönemlerde Ölçümleme ve Muhasebeleştirme 183
• 3.3. Satılmaya Hazır Finansal Varlıklar 185
• 3.3.1. İlk Muhasebeleştirme 185
• 3.3.2. Sonraki Dönemlerde Ölçümleme ve Muhasebeleştirme 185
• 3.4. Kredi ve Alacaklar 190
• 3.4.1. İlk Muhasebeleştirme 191
• 3.4.2. Sonraki Dönemlerde Ölçümleme ve Muhasebeleştirme 191
• 3.5. Finansal Varlıklarda Değer Düşüklüğünün
• Ortaya Çıkması ve Muhasebeleştirilmesi 192
• 4. Finansal Varlıklann Bilanço Dışı Bırakılması 199
• 5. Finansal Borcun Bilanço Dışı Bırakılması 204
• 6. Finansal Araçlarda Yeniden Sınıflandırma 204
• 7. Dipnotlarda Açıklanacak Bilgiler 206
• 7.1. Finansal Durum Tablosunda Açıklanacak Bilgiler 206
• 7.2. Kapsamlı Kar veya Zarar Tablosunda Açıklanacak Bilgiler . . 208
• 8. IFRS 9 Finansal Araçlar 208
• 8.1. Standardın Amacı 209
• 8.2. Standardın Kapsamı 209
• 8.3. Finansal Varlıklann Sınıflandırılması 209
• 8.4. Finansal Varlıkların Muhasebeleştirilmesi 210
• 8.4.1. İlk Muhasebeleştirme 210
• 8.4.2. Sonraki Dönemlerde Ölçümleme ve Muhasebeleştirme211
• 8.4.2.1. İtfa Edilmiş Maliyetle Değerlenen
• Finansal Varlıklar 211
• 8.4.2.2. Gerçeğe Uygun Değerle Değerlenen
• Finansal Varlıklar 212
• 8.5. Finansal Varlıkların yeniden Sınıflandırılması 214
• TMS 16 MADDİ DURAN VARLIKLAR 217
• 1. Standardın Amacı 217
• 2. Standardın Kapsamı 217
• 3. Standart Kapsamına Dahil Edilmeyen Varlıklar 217
• 4. Maddi Duran Varlıkların Muhasebeleştirilmesi 218
• 4.1. Maddi Duran Varlığın Maliyetini Oluşturan Unsurlar 219
• 4.2. Maddi Duran Varlıklarda Maliyetin Ölçümü 221
• 4.2.1. Satın Alma Yolu İle Elde Etme 222
• 4.2.2. Takas Yolu İle Elde Etme 225
• 4.2.3. İmal Veya İnşa Yolu İle Elde Etme 228
• 4.3. İlk Muhasebeleştirme Sonrası Yapılan
• Harcamaların Muhasebeleştirilmesi 229
• 4.4. Maddi Duran Varlıkların İzleyene Dönemlerde Değerlemesi . 230
• 4.4.1. Maliyet Modeli 231
• 4.4.1.1. Değer Düşüklüğü Göstergeleri 233
• 4.4.1.2. Maddi Duran Varlıklarda Geri
• Kazanılabilir Tutarın Hesaplanması 234
• 4.4.1.3. Değer Düşüklüğü İptalinin Muhasebeleştirilmesi 239
• 4.4.2. Yeniden Değerleme Modeli 243
• 4.5. Maddi Duran Varlıklarda Amortisman 251
• 4.6. Maddi Duran Varlıkların Bilanço Dışı Bırakılması 254
• 5. Dipnotlarda Açıklanacak Bilgiler 256
• TMS 38 MADDİ OLMAYAN DURAN VARLIKLAR 261
• 1. Standardın Amacı 261
• 2. Standardın Kapsamı 261
• 3. Standart Kapsamına Dahil Edilmeyen Varlıklar 264
• 4. Maddi Olmayan Duran Varlıkların Muhasebeleştirilmesi 265
• 4.1. İşletme Dışından Elde Edilen Maddi Olmayan
• Duran Varlıkların Muhasebeleştirilmesi 266
• 4.1.1. Dışarıdan Ayrı Olarak Elde Etme 266
• 4.1.2. İşletme Birleşmesinin Bir Parçası Olarak Elde Etme .. 269
• 4.1.3. Devlet Teşviği Yoluyla Elde Etme 271
• 4.1.4. Varlıkların Takası Yolu ile Elde Etme 271
• 4.2. İşletme İçinde Geliştirilen Maddi Olmayan
• Duran Varlıkların Muhasebeleştirilmesi 275
• 5. Maddi Olmayan Duran varlıkların İzleyen
• Dönemlerde Değerlemesi 281
• 5.1. Maliyet Modeli 282
• 5.2. Yeniden Değerleme Modeli 286
• 6. Maddi Olmayan Duran Varlıklarda
• Yararlı Ömrün Belirlenmesi ve İtfası 296
• 7. Maddi Olmayan Duran Varlıkların Bilanço Dışı Bırakılması 299
• 8. Dipnotlarda Açıklanacak Bilgiler 300
• TMS 40 YATIRIM AMAÇLI GAYRİMENKULLER 305
• 1. Standardın Amacı 305
• 2. Standardın Kapsamı 305
• 3. Standart Kapsamı Dışında Bırakılan Hususlar 306
• 4. Yatırım Amaçlı Gayrimenkullerin Özellikleri 307
• 5. Yatırım Amaçlı Gayrimenkullerin Muhasebeleştirilmesi 312
• 5.1. İlk Muhasebeleştirme 312
• 5.2. İlk Muhasebeleştirme Sonrası yapılan Harcamalar 319
• 5.3. İzleyen Dönemlerde Değerleme 320
• 5.3.1. Gerçeğe Uygun Değer Yöntemi 321
• 5.3.2. Maliyet Yöntemi 324
• 5.4. Transferler 324
• 5.4.1. Sahibi Tarafından Kullanılan Gayrimenkulün
• Yatnrm Amaçlı Gayrimenkul Sınıfına Transferi 324
• 5.4.2. Stoklardan Yatırım Amaçlı Gayrimenkul
• Sınıfına Transfer 328
• 5.4.3. Yatırım Amaçlı Gayrimenkulün Sahibi Tarafından Kullanılan Gayrimenkul Sınıfına Transferi 328
• 5.5. Yatırım Amaçlı Gayrimenkulün Elden Çıkarılması 330
• 6. Dipnotlarda Açıklanacak Bilgiler 330
• TMS 36 VARLIKLARDA DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ 337
• 1. Standardın Amacı 337
• 2. Standardın Kapsamı 337
• 3. Standart Kapsamı Dışında Bırakılan Varlıklar 338
• 4. Değer Düşüklüğünün Belirlenmesi ve Test Zamanı 338
• 4.1. DeğerDüşüklüğü Göstergeleri 339
• 4.1.1. İşletme İçi Bilgi Kaynakları 339
• 4.1.2. İşletme Dışı Bilgi Kaynakları 341
• 5. Geri Kazanılabilir Tutarın Ölçülmesi 341
• 6. Değer Düşüklüğü Zararının Ölçülmesi
• ve Muhasebeleştirilmesi 343
• 6.1. Nakit Yaratan Birimler ve Şerefiye Dışındaki Varlıklarda Değer Düşüklüğü Zararının Ölçülmesi ve Muhasebeleştirilmesi 344
• 6.2. Nakit Yaratan Birimler ve Şerefiyede Değer Düşüklüğü Zararının Ölçülmesi ve
• Muhasebeleştirilmesi 344
• 7. Değer Düşüklüğü Zararının İptali 354
• 7.1. işletme Dışı Bilgi Kaynakları 354
• 7.2. İşletme İçi Bilgi Kaynakları 354
• 7.3. Nakit Yaratan Birimler ve Şerefiye Dışındaki
• Varlıklarda Değer Düşüklüğü Zarannın İptali 355
• 7.4. Nakit Yaratan Birimler ve Şerefiyeye İlişkin
• Değer Düşüklüğü Zararının İptali 357
• 8. Dipnotlarda Açıklanacak Bilgiler 360
• TFRS 5 SATIŞ AMAÇLI ELDE TUTULAN DURAN
• VARLIKLAR VE DURDURULAN FAALİYETLER 363
• 1. Standardın Amacı 363
• 2. Standardın Kapsamı 363
• 3. Satış amaçlı Elde Tutulan Duran Varlıkların (Elden
• Çıkarılacak Varlık grubunun) Sınıflandırılması 364
• 4. Satış Amaçlı Elde Tutulan Varlık Olarak Sınıflandırılan Duran Varlıkların (veya Elden
• Çıkarılacak Varlık Gruplarının) Ölçümü 367
• 4.1. Maliyet Modeline Göre Değerlenen Duran Varlıkların TFRS 5′e Göre Sınıflandırılması
• ve Ölçümüne İlişkin Örnek Uygulamalar 369
• 4.2. Yeniden Değerleme Modeline Göre Değerlenen Duran Varlıkların TFRS 5’e Göre Sınıflandırılması
• ve Ölçümüne İlişkin Örnek Uygulamalar 375
• 4.3. Elden Çıkarılacak Varlık Grubunun Sınıflandırılması
• ve Ölçümüne İlişkin Örnek Uygulamalar 379
• 5. Satış Planına İlişkin Değişiklikler 394
• 6. Durdurulan Faaliyetlerin Sunumu 395
• 7. Dipnotlarda Açıklanacak Bilgiler 397
• TMS 17 KİRALAMA İŞLEMLERİ 401
• 1. Standardın Amacı 401
• 2. Standardın Kapsamı 401
• 3. Kiralama İşlemlerinin Sınıflandırılması 402
• 4. Kiralama İşlemlerinin Muhasebeleştirilmesi 404
• 4.1. Finansal Kiralama İşlemlerinin Muhasebeleştirilmesi 405
• 4.1.1. Finansal Kiralama İşleminin Kiracı
• Tarafından Muhasebeleştirilmesi 405
• 4.1.2. Finansal Kiralama İşleminin Kiraya Veren
• Tarafından Muhasebeleştirilmesi 414
• 4.2. Faaliyet Kiralaması İşlemlerinin Muhasebeleştirilmesi 422
• 4.2.1. Faaliyet Kiralaması İşleminin Kiracı
• Tarafından Muhasebeleştirilmesi 422
• 4.2.2. Faaliyet Kiralaması İşleminin Kiraya Veren Tarafından Muhasebeleştirilmesi 422
• 5. Satış ve Geri Kiralama İşlemleri 423
• 6. Dipnotlarda Açıklanacak Bilgiler 423
• TMS23 BORÇLANMA MALİYETLERİ 429
• 1. Standardın Amacı 429
• 2. Standardın Kapsamı 429
• 3. Borçlanma Maliyetlerinin Muhasebeleştirilmesi 430
• 3.1. Özellikli Varlıklar Durumu Hariç, Borçlanma Maliyetlerinin Muhasebeleştirilmesi 431
• 3.2. Özellikli Varlıklara İlişkin Borçlanma
• Maliyetlerinin Muhasebeleştirilmesi 436
• 3.2.1. Aktifleştirilecek Tutarın Belirlenmesi 437
• 3.2.2. Aktifleştirmenin Başlama Zamanı 444
• 3.2.3. Aktifleştirme İşlemine Ara Verilmesi 445
• 3.2.4. Aktifleştirmenin Sona Ermesi 446
• 3.2.5. Özellikli Varlığın Defter Değerinin Geri
• Kazanılabilir Tutarım Aşması Durumu 446
• 4. Dipnotlarda Açıklanacak Bilgiler 447
• 5. Vergi Mevzuatı Açısından Borçlanma Maliyetleri 447
• TMS 37 KARŞILIKLAR, KOŞULLU BORÇLAR VE
• KOŞULLU VARLIKLAR 451
• 1. Standardın Amacı 451
• 2. Standardın Kapsamı 451
• 3. Karşılıklar 452
• 3.1. Karşılık Kavramı 452
• 3.2. Karşılıkların Muhasebeleştirilmesi 453
• 3.2.1. Geçmiş Bir Olaydan Kaynaklanan Mevcut
• Bir Yükümlülüğün Bulunması 454
• 3.2.2. Ekonomik Fayda İçeren Kaynakların İşletmeden Çıkmalarının Olası Olması (Aktif Kalemlerde
• Azalışa Neden Olması) 456
• 3.2.3. Yükümlülük Tutarının Güvenilir
• Bir Şekilde Tahmin Edilebilmesi 457
• 3.3. Karşılık Tutarının Ölçülmesi 457
• 3.3.1. Çok Sayıda Kalemlere İlişkin
• Yükümlülüklerde Karşılık Tutarının Ölçülmesi 457
• 3.3.2. Münferit Yükümlülüklerde Karşılık
• Tutarının Ölçülmesi 458
• 3.4. Yükümlülüğün Üçüncü Kişiler
• Tarafından Tazmin Edilmesi 459
• 3.5. Karşılık Tutarının Dönem Sonlan
• İtibariyle Gözden Geçirilmesi 460
• 3.6. Muhasebeleştirme ve Ölçme Kurallarının
• Uygulanmasına İlişkin Özel Durumlar 461
• 3.7. Karşılıkların Ölçülmesi ve
• Muhasebeleştirilmesine İlişkin Örnek Uygulamalar 464
• 4. Koşullu Borçlar 469
• 5. Koşullu Varlıklar 473
• 6. Dipnotlarda Açıklanacak Bilgiler 474
• TMS 19 ÇALIŞANLARA SAĞLANAN FAYDALAR 477
• 1. Standardın Amacı 477
• 2. StandardınKapsamı 477
• 3. Çalışanlara Sağlanan Faydalar ve
• Muhasebeleştirilmesi 478
• 3.1. Çalışanlara Sağlanan Kısa Vadeli Faydalar ve Muhasebeleştirilmesi 478
• 3.2. Çalışma Dönemi Sonrasında Sağlanan Faydalar (İşten Aynlma Sonrası sağlanan Faydalar) ve Muhasebeleştirilmesi 483
• 3.3. Çalışanlara Sağlanan Diğer Uzun Vadeli
• Faydalar ve Muhasebeleştirilmesi 484
• 3.4. İşten Çıkarma Tazminatlan ve Muhasebeleştirilmesi 485
• 4. Kıdem Tazminatının Hesaplanması ve Muhasebeleştirilmesine İlişkin Örnek Uygulamalar 486
• 5. Dipnotlarda Açıklanacak Bilgiler 500
• TMS 12 GELİR VERGİLERİ 503
• 1. Standardın Amacı ve Kapsamı 504
• 2. Standartta Yer Alan Kavramlann
• Tanımlanması ve Açıklanması 507
• 2.1. Vergiye Esas Değerin Belirlenmesi 507
• 2.2. Geçici Farkın Türleri 509
• 3. Ertelenen Vergi Etkilerinin Muhasebeleştirilmesi Koşullan 513
• 3.1. Ertelenen Vergi Borçlarının Muhasebe
• Kayıtlarına Alınması Koşullan 513
• 3.2. Ertelenen Vergi Varlıklarının Muhasebe
• Kayıtlarına Alınması Koşullan 515
• 3.3. Vergi Planlama Olanakları 517
• 4. Geçici Farkların Belirlenmesi ve Ertelenen
• Vergilerin Hesaplanması 518
• 5. Ertelenen Vergi Etkilerinin
• Muhasebeleştirilmesi ve Raporlanması 520
• 5.1. Ertelenen Vergi Etkilerinin Bilançoda Raporlanması 521
• 5.2. Ertelenen Vergi Etkilerinin Gelir Tablosunda
• Raporlanması 523
• 5.3. Ertelenen Vergilerle İlgili Dipnot Açıklamaları 525
• 6. Ülkemizde Ticari Kar İle Mali Kar Arasında Geçici
• Fark Yaratan Unsurlar ve Muhasebe Uygulamaları 527
• 6.1. İndirilebilir Geçici Fark Yaratan Unsurlar 527
• 6.1.1. Kıdem Tazminatı Karşılık Gideri 527
• 6.1.2. Vergi Yasalarında Belirtilen Amortisman Oranlarından Veya Amortisman Yönetmelerinden Farklı Oranların
• Veya Yöntemlerin Uygulanması 529
• 6.1.3. Vade Farklı Satışlar 531
• 6.1.4. Geçmiş Yıl Mali Zararları 531
• 6.1.5. Alman Çekler ve Senetsiz Alacaklarla
• İlgili Reeskont Giderleri 532
• 6.1.6. Yararlanılmamış Vergi Avantajlan 533
• 6.1.7. Belli Durumlarda Ertelenen Vergi
• Varlığına Neden Olan Unsurlar 533
• 6.1.7.1. Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılık Giderleri … 533
• 6.1.7.2. Stok Değer Düşüklüğü Karşılık Gideri 534
• 6.1.7.3. Bazı Borç Karşılıkları 535
• 6.2. Vergilendirilebilir Geçici Fark Yaratan Unsurlar 536
• 6.2.1. Duran Varlık Satışlannda ve Alman Sigorta Tazminatlarında Yenileme Fonu Uygulaması 536
• 6.2.2. Faiz Gelir Tahakkukları 539
• 6.2.3. Varlıklarla İlgili Değer Artışlan 540
• 7. Geçic Farklar Göz Önünde Bulundurulmadan Düzenlenen Finansal Tablolardan Hareketle, Dönem Kan Vergi Karşılıkları İçerisinde Yer alan Ertelen Vergi Etkilerinin Hesaplanmasına İlişkin
• Genel Bir Uygulama Örneği 541
• TFRS 3 İŞLETME BİRLEŞMELERİ 553
• 1. Standardın Amacı 553
• 2. Standardın Kapsamı 553
• 3. İşletme Birleşmelerinin Muhasebeleştirilmesi 555
• 3.1. Edinen İşletmenin Belirlenmesi 556
• 3.2. Birleşme Tarihinin Belirlenmesi 558
• 3.3. Edinilen Tanımlanabilir Varlıkların, Üstlenilen Tanımlanabilir Borçların ve Kontrol Gücü Olmayan Payların (Azınlık paylarının)
• Muhasebeleştirilmesi ve Ölçülmesi 558
• 3.3.1. Muhasebeleştirme Koşulları 558
• 3.3.2. Ölçüm Esasları 559
• 3.3.3. Muhasebeleştirme ve Ölçüm İlkelerine
• İlişkin İstisnalar 561
• 3.4. Şerefiye Veya Pazarlıklı Satın Alma Sonucunda Oluşabilecek Kazancın Muhasebeleştirilmesi ve Ölçülmesi.. 562
• 3.5. Satın Almaya İlişkin Maliyetlerin Muhasebeleştirilmesi 571
• 3.6. Özkaynak Paylarının Değişimi 571
• 3.7. Aşamalı Olarak Gerçekleşen İşletme Birleşmesi 575
• 3.8. Bedel Transferi Olmaksızın Yapılan İşletme Birleşmeleri … 578
• 3.9. Ters Birleşmeler 578
• 3.10.Sonraki dönemlerde Ölçüm 582
• 4. Dipnotlarda Açıklanacak Bilgiler 586
• TFRS 10 KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLAR 589
• 1. Standardın Amacı 589
• 2. Konsolide Finansal Tabloların Kapsamı 590
• 2.1. Güç Unsuru 591
• 2.2. Değişken Getirilere Hak Kazanma veya Maruz Kalma 593
• 2.3. Getirilerin Tutarını Etkileme İmkanı 594
• 3. Konsolidasyon İşlemleri 594
• 3.1. Konsolidasyonun Genel Esasları 594
• 3.2. Konsolidasyon İşlemleri 595
• 4. Bağlı Ortaklık Üzerindeki Kontrolün Kaybedilmesi 626
• 5. Dipnotlarda Açıklanacak Bilgiler 638
• TMS 27 BİREYSEL FİNANSAL TABLOLAR 641
• 1. Standardın Amacı 641
• 2. Standardın Kapsamı 641
• 3. Bireysel Finansal Tabloların Tanımı ve Hazırlanması 641
• 4. Dipnotlarda Açıklanacak Bilgiler 643
• TMS28 İŞTİRAKLERDEKİ VE
• İŞ ORTAKLIKLARINDAKİ YATIRIMLAR 647
• 1. Standardın Amacı 647
• 2. Standardın Kapsamı 647
• 3. İştirak Kavramı ve Önemli Etki 647
• 4. İştiraklerin ve İş Ortaklıklarındaki Yatırımların Muhasebeleştirilmesinde Özkaynak
• Yönteminin Kullanılması 649
• 5. Değer Düşüklüğü Zararları 663
• 6. Özkaynak Yöntemi Uygulamasının Bırakılması 664
• 7. Özkaynak Yöntemine Geri Dönülmesi
• İşleminin Muhasebeleştirilmesi 666
• TFRS 11 MÜŞTEREK ANLAŞMALAR 669
• 1. Standardın Amacı 669
• 2. Standardın Kapsamı 669
• 3. Müşterek Anlaşma Türleri 671
• 3.1. Müşterek Faaliyetler 672
• 3.2. İş Ortaklıkları 679
• 4. Müştereken Kontrol Edilen İşletmelerde
• Kontrolün Sona Ermesi 689
• 5. Dipnotlarda Açıklanacak Bilgiler 690
• TFRS 12 DİĞER İŞLETMELERDEKİ PAYLARA
• İLİŞKİN AÇIKLAMALAR 693
• 1. Standardın Amacı 693
• 2. Standardın Kapsamı 693
• 3. Diğer İşletmelerdeki Paylara ilişkin Açıklamalar 694
• 3.1. Bağlı Ortaklıklardaki Paylara İlişkin Açıklamalar 694
• 3.2. Müşterek Anlaşmalardaki ve İştiraklerdeki Paylara
• İlişkin Açıklamalar 695
• 3.3. Konsolide Edilmeyen Yapılandırılmış
• İşletmelerdeki Paylara İlişkin Açıklamalar 696
• TMS 21 KUR DEĞİŞİMİNİN ETKİLERİ 699
• 1. Standardın Amacı 699
• 2. Standardın Kapsamı 699
• 3. Standart Kapsamı Dışında Kalan İşlemler 699
• 4. Geçerli Para Biriminin Belirlenmesi 700
• 5. Yabancı Paralı İşlemlerin Geçerli Para
• Biriminde Raporlanması 701
• 5.1. İlk Muhasebeleştirme 702
• 5.2. İzleyen Dönemlerde Ölçme 702
• 6. Finansal Tablolarda Kullanılan Para Birimine Çevri İşlemi 715
• 7. Geçerli Para Birimi Yüksek Enflasyonlu Bir Ekonominin Para Birimi Olan İşletmelerde Finansal Tabloların
• Çeviri İşlemi 730
• 8. Yurtdışındaki İşletmenin Elden Çıkarılması 731
• 9. Dipnotlarda Açıklanacak Bilgiler 732
• TMS 8 MUHASEBE POLİTİKALARI, MUHASEBE
• TAHMİNLERİNDE DEĞİŞİKLİKLER VE HATALAR 735
• 1. Standardın Amacı 735
• 2. Standardın Kapsamı 735
• 3. Muhasebe Politikaları 736
• 3.1. Muhasebe Politikalarının Seçilmesi ve Uygulanması 736
• 3.2. Muhasebe Politikalarının Tutarlılığı 737
• 3.3. Muhasebe Politikalarında Değişiklikler 737
• 3.4. Muhasebe politikalarındaki Değişikliklerin Uygulanması … 738
• 4. Muhasebe Tahminlerindeki Değişiklikler 740
• 5. Hatalar 743
• 6. Dipnotlarda Açıklanacak Bilgiler 744
• TMS 10 RAPORLAMA DÖNEMİNDEN (BİLANÇO
• TARİHİNDEN) SONRAKİ OLAYLAR 749
• 1. Standardın Amacı 749
• 2. Standardın Kapsamı 749
• 3. Finansal Tabloların Onay Tarihinin Belirlenmesi 750
• 4. Raporlama Döneminden (Bilanço tarihinden)
• Sonra Finansal Tablolarda Düzeltme
• Yapılmasını Gerektiren Olaylar 752
• 5. Raporlama Döneminden (Bilanço Tarihinden)
• Sonra Düzeltme Gerektirmeyen Olaylar 758
• 6. Temettülere İlişkin Hükümler 761
• 7. İşletmenin Sürekliliği Varsayımının
• Geçerliliğini Kaybetmesi 762
• 8. Dipnotlarda Açıklanacak Bilgiler 762
• TMS 41 TARIMSAL FAALİYETLER 765
• 1. Standardın Amacı 765
• 2. Standardın Kapsamı 766
• 2.1. Belirtilen Koşul Altında Standart
• Kapsamında Olan Varlıklar 767
• 2.1.1. Canlı Varlıklar 767
• 2.1.2. Hasat Zamanındaki tarımsal Ürünler 767
• 2.1.3. Devlet Teşvikleri 768
• 2.2. Standart Kapsamında Olmayan Varlıklar 768
• 2.2.1. Tarımsal Faaliyetle İlgili Arsa 768
• 2.2.2. Tarımsal Faaliyetle İlgili Maddi Olmayan
• Duran Varlıklar 769
• 2.3. Standart Kapsamındaki Varlıkların Hangi Koşullarda Bu Standart Kapsamından
• Çıkacağı (TMS 41’in Sınırlan) 769
• 2.4. Canlı varlıklar, Tarımsal Ürünler ve Hasattan Sonra
• İşlenen Diğer Ürünlere ilişkin Örnekler 771
• 3. Muhasebeleştirme ve Ölçüm 772
• 3.1. Muhasebeleştirmeye İlişkin Genel Koşullar 772
• 3.2. Standarda Göre Gerçeğe Uygun
• Değerin Belirlenmesi ve Ölçümü 774
• 3.3. Gerçeğe Uygun Değerin Güvenilir Biçimde
• Ölçülebildiği Durumda Muhasebeleştirme 776
• 3.4. Gerçeğe Uygun Değerin Güvenilir Biçimde
• Ölçümemesi Durumunda Muhasebeleştirme 789
• 3.5. Tarımsal Faaliyetlere İlişkin Devlet
• Teşviklerinin Muhasebeleştirilmesi ve Ölçümü 794
• 4. Dipnotlarda Açıklanacak Bilgiler 796
• TFRS 1 TÜRKİYE FİNANSAL RAPORLAMA
• STANDARTLARININ İLK UYGULAMASI 805
• 1. Standardın Amacı 805
• 2. Standardın Kapsamı 805
• 2.1. TFRS 1 ’in İlk Kez Uygulanması Gereken Durumlar 805
• 2.2. TRFS l’in Uygulanmaması Gereken Durumlar 806
• 3. TFRS Açılış Finansal Durum Tablosu (Bilançosu) 806
• 4. Diğer TFRS’lerin Geriye Dönük
• Uygulamalarına İlişkin İstisnalar 810
• 5. Diğer TFRS’lerden Kaynaklanan Muafiyetler 811
• 6. Uygulama Örneği 820
• KAYNAKÇA 867

KİTAP TANITIMI

Yazarlar

Ömer Çakıcı / Gelir İdaresi Grup Başkanı

Abdullah Kütükçü / Gelir İdaresi Müdürü

M.Bahattin Akçay / Gelir İdaresi Müdürü

Mustafa Ersan / Gelir İdaresi Müdürü

Gider Vergileri Kanunu kapsamındaki veya dışındaki diğer tüketim vergilerinin tamamını uygulamadan kaldıran Katma Değer Vergisi Kanunu 1 Ocak 1985 tarihinde yürürlüğe girdi.

Genel tüketim vergilerinin en gelişmiş şekli olan Katma Değer Vergisi başta Avrupa Birliği ülkeleri olmak üzere, dünyanın çok sayıda ülkesinde uygulanmaktadır. Katma Değer Vergisi Kanunumuz büyük ölçüde Alman mevzuatından esinlenerek hazırlanmıştır. Dolayısıyla Avrupa Birliği KDV direktiflerine uyumlu bir yapı sergilemektedir.

Katma Değer Vergisi’nin üretim zincirinin her aşamasında vergi alınmasını sağlamasından dolayı çok yönlü bir yapısı ve etki alanı bulunmaktadır.

KDV İndirimli Oran ve İade isimli bu çalışma da Bakanlar Kurulu Kararıyla genel oranın dışına çıkarılan ve indirimli orana tabi tutulan mal ve hizmetlerin neler olduğu ayrıntılı olarak açıklanmakta. İndirimli orana tabi işletmelerde iade uygulaması örneklerle anlaşılır ve uygulanabilir bir yöntemle okura aktınlmaktadır.

Kitabın, TÜRMOB Yayınları arasında yer almasını sağlayan Ömer Çakıcı’ya, Abdullah Kütükçü’ye, M. Bahattin Akçay’a ve Mustafa Ersan’a teşekkür eder, bu geniş kapsamlı çalışmanın uygulamacılara, akademisyenlere ve konuyla ilgilenenlere yararlı olmasını dilerim.

ÖNSÖZ

Katma değer vergisinde oran uygulaması sosyal ve ekonomik politika araçlarından biri olarak uygulanagelmiştir. Bu uygulama başlangıçta tek oran olarak yola çıkan ülkemizde de, tek oran uygulamasının birden fazla oran uygulamasından çok daha uygulanabilir ve etkin olduğunu belirten Avrupa Birliği ülkelerinde de temel politika aracı niteliğini korumaktadır.

KDV’de oran belirlemesi kadar, belirlenen oranın uygulanacağı mal ve hizmetlerin sınırlarının çizilmesi de büyük önem arz etmektedir. Dolayısıyla her oran değişikliği aynı zamanda değişen oranın uygulanacağı mal ve hizmet grubunun sınırlarını net olarak çizmeyi de gerekli kılmaktadır. Bu çalışmanın öncelikli amaçlarından birisi Bakanlar Kurulu Kararlarıyla genel oranın dışına çıkarılan ve indirimli orana tabi tutulan mal ve hizmetlerin neler olduğunu daha açık ve net olarak ortaya koymaktır.

KDV oran indiriminin getirdiği ikinci önemli sonuç ise indirimli orana tabi işlemi gerçekleştirenlerin genel oran nedeniyle yüklenip ticari işlemleri kapsamında gideremedikleri KDV tutarlarının söz konusu mükelleflere iade edilmesiyle ilgilidir. KDV Kanununun 29/2’nci maddesinde yer alan ve pek çok alt parametreyi bünyesinde barındıran söz konusu iade işlemi hem düzenlemesi yönüyle hem de uygulaması yönüyle karmaşık bir yapıya sahiptir. Şöyle ki söz konusu maddede yer alan işlemin gerçekleştiği yıl Bakanlar Kurulunca belirlenen tutarın üzerindeki yüklenilip indirim yoluyla giderilemeyen KDV tutarının iade edileceği ve ilgili yıl sadece mahsuben iade yapılacağı, iade hesaplamasının genel KDV beyannamesinden ayrı olarak ve fakat bağlantısı koparılmaksızm, yıl içerisinde kümülatif olarak yapılmasını zorunlu kılmaktadır. İşlemin yapıldığı yılı takip eden yıl nakden iade yapılabilmesi, hesaplamada ilgili yıl mahsuben iade edilmeyen KDV tutarının hesaplanmasını ve izleyen yıla aktarılmasını özellikli hale getirmektedir.

Bu çalışmanın ikinci amacı ise son derece karmaşık olan indirimli orana tabi işlemlerde iade uygulamasını örneklerle daha anlaşılır hale getirmektir.

Bu çalışmanın gerek indirimli oran uygulanacak mal ve hizmetlerin açıklanması, gerekse indirimli orana tabi işlem nedeniyle iadesi istenecek KDV tutarının hesaplanması kapsamında ilgililere faydalı olması en büyük temennimizdir.

İÇİNDEKİLER

BİRİNCİ KISIM

KATMA DEĞER VERGİSİNDE İNDİRİMLİ ORAN KAVRAMI

BİRİNCİ BÖLÜM

AVRUPA BİRLİĞİ’NDE İNDİRİMLİ ORAN

A. GENEL AÇIKLAMA

B. AVRUPA BİRLİĞİ’NDE İNDİRİMLİ ORAN

İKİNCİ BÖLÜM

TÜRK KDV SİSTEMİNDE İNDİRİMLİ ORAN

A. GENEL AÇIKLAMA

B. VERGİLERİN KANUNİLİĞİ İLKESİ

C. FARKLI ORANA TABİ ÜRÜNLERİN BİRLİKTE SATILMASI

D. İSKONTO UYGULAMASI

E. KONUTTA KDV UYGULAMASI

İKİNCİ KISIM

İNDİRİMLİ ORANDA KATMA DEĞER VERGİSİNE TABİ MAL (TESLİM) VE HİZMETLER

BİRİNCİ BÖLÜM

YÜZDE 1′E TABİ MAL (TESLİM) VE HİZMETLER (I SAYILI LİSTE)

A. GENEL AÇIKLAMA

B. (%1) ORANINDA KDV’YE TABİ MAL VE HİZMETLER

İKİNCİ BÖLÜM

YÜZDE 8′E TABİ MAL (TESLİM) VE HİZMETLER ((II) SAYILI LİSTE)

BİRİNCİ ALT BÖLÜM

YÜZDE 8′E TABİ GIDA MADDELERİ

A. (%8) ORANINDA KDV’YE TABİ GIDA MADDELERİ

İKİNCİ ALT BÖLÜM

YÜZDE 8′E TABİ DİĞER MAL VE HİZMETLER

ÜÇÜNCÜ KISIM

İNDİRİMLİ ORANA TABİ İŞLEMLERDE İADE UYGULAMASI

BİRİNCİ BÖLÜM

İNDİRİMLİ ORANA TABİ İŞLEMLERDE İADE UYGULAMASININ GENEL ESASLARI

A. Genel Açıklamalar

B. İade Uygulamasının Temel İlkeleri

C. İade Hesabına Dahil Edilebilecek KDV

D. İade Tutarının Hesaplanması

E. Mahsuben İade Taleplerinin Yerine Getirilmesi

F. Nakden İade Taleplerinin Yerine Getirilmesi

G. İndirimli Orana Tabi İşlemin Matrahının Değişmesi

H. İndirimli Orana Tabi Malın Özel Matrah Şekli Uygulaması Kapsamında Tesliminde İade Tutarının Hesaplanması

İKİNCİ BÖLÜM

İADE TALEBİNDE BULUNAN MÜKELLEFLER BAKIMINDAN ÖZELLİKLİ DURUMLAR

A. İndirimli Orana Tabi İşlemleriyle Birlikte Diğer İade Hakkı Doğuran İşlemleri Bulunan Mükelleflerin İade Taleplerinin Yerine Getirilmesi

B. Fason Tekstil ve Konfeksiyon İşlerinden Kaynaklanan İade Taleplerinin Yerine Getirilmesi

C. Özel Hesap Dönemi Tayin Edilen Mükelleflerin İade Taleplerinin Yerine Getirilmesi

D. Şahıs Şirketleri İle Adi Ortaklıkların İade Taleplerinin Yerine Getirilmesi

E. Seyahat Acentelerinin Durumu

F. Kamu Kurum ve Kuruluşlarının İade Taleplerinin Yerine Getirilmesi

G. Mükellefiyeti Sona Erenlerin İade Taleplerinin Yerine Getirilmesi

H. Devrolan, Bölünen veya Birleşen Mükelleflerin İade Taleplerinin Yerine Getirilmesi

I. Özel Esaslara Tabi Mükelleflerin İade Taleplerinin Yerine Getirilmesi

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

UYGULAMA ÖRNEKLERİ

İLGİLİ MEVZUAT

GÜNCEL KDV ORANLARI

119 SERİ NO’LU KATMA DEĞER VERGİSİ GENEL TEBLİĞİ

KİTAP BAŞLIKLARI

- Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmeler (KOBİ’ler)

- Kavramlar ve Genel İlkeler

- Finansla Tabloların Sunumu

- Finansal Durum Tablosu

- Kapsamlı Gelir Tablosu ve Gelir Tablosu

- Özkaynak Değişim Tablosu ve Dağıtılmamış Karlar Tablosu

- Nakit Akış Tablosu

- Finansal Tablo Dipnotları

- Konsolide ve Bireysel Finansal Tablolar

- Muhasebe Politikaları, Tahminler ve Hatalar

- Temel Finansal Araçlar

- Diğer Finansal Araçlar

- Stoklar

- İştiraklerdeki Yatırımlar

- İş Ortaklıklarındaki Yatırımlar

- Yatırım Amaçlı Gayrimenkuller

- Maddi Duran Varlıklar

- Şerefiye Dışındaki Maddi Olmayan Duran Varlıklar

- İşletme Birleşmeleri ve Şerefiye

- Kiralamalar

ÖNSÖZ