Muhasebe Kitapları » Sami Karacan

Muhasebede Dönem İçi İşlemleri

muhasebe_admin — Fri, 23 Sep 2016 06:51:56 +0000

Muhasebede Dönem İçi İşlemleri Kitabı, Doç. Dr. Sami KARACAN tarafından yazılmıştır. Muhasebeyi temel bilgiler çerçevesinde incelemiş olan Muhasebede Dönem İçi İşlemleri Kitabı okuyucuları muhasebe bilgilerine daha da içerik katmak amacıyla yazılmış bir kitaptır. Kısa sürede teslimat olanakları ile Muhasebede Dönem İçi İşlemleri Kitabını sitemizden temin edebilirsiniz.

ÖNSÖZ

Muhasebe işlemleri, çeşitli nedenlerle muhasebe bilgilerine ihtiyaç duyan çevrelere mali bilgi vermede bir araç olan mali tabloların daha kolay ve mevzuata uygun şekilde düzenlenmesi açısından büyük önem taşır.

Ülkemizde 1.1.1994 tarihinden itibaren Tekdüzen Hesap Planının uygulanmasının zorunlu hale gelmesi de muhasebe işlemlerinin öneminin artmasında bir diğer etkendir.

Bu önemden hareketle yola çıkılan ve daha çok muhasebede dönem içi işlemlerini içeren bilgilerden oluşan bu çalışma muhasebede dönem içinde yapılacak işlemlere ilişkin ana konuları içermektedir.
Ayrıca yeni Türk Ticaret Kanunu tasarısının kabul edilmesiyle Maliye Sistemi Uygulama Genel Tebliği (MSUGT) çerçevesinde 1.1.1994 tarihinden itibaren geçerli olan Tekdüzen Hesap Planının (THP) uygulanmasında önemli değişiklikler oluşturacak olan Türkiye Muhasebe-Finansal Raporlama Standartları (TMS-TFRS) da dikkate alınarak bu konuyla ilgili güncel bilgiler de çalışmaya ilave edilmiş ve çalışmanın kapsamı genişletilmiştir. Türkiye Muhasebe-Finansal Raporlama Standartları ile ilgili hususlar henüz tam bir netlik kazanmamıştır. Bu nedenle bu konudaki bilgiler kısmen dikkate alınmış, konu netlik kazandıkça sonraki baskılarda ilgili konuların geliştirilmesi amaçlanmıştır.

Muhasebede Dönem İçi İşlemleri adıyla sunulan bu çalışma muhasebenin temel bilgilerini oluşturan ve okuyucuları belirli bir muhasebe bilgisi ile donatmayı amaçlayan on üç bölümden oluşmaktadır. Her bölümün sonunda yer alan değerlendirme soruları ya da konu testleri ile de konunun önemli olduğu noktalara okuyucunun ilgisini bir kez daha çekmek amaçlanmıştır.

Çalışmanın son bölümü olan ekler bölümünde ise konu testlerine ilişkin cevap anahtarı verildikten sonra Ülkemizde kullanılan Tekdüzen Hesap Planında yer alan hesaplar ana hesaplar çerçevesinde listelenmiş, ayrıca Türkiye Muhasebe Standartları (TMSK) tarafından yayımlanan TMS/TFRS’lerin de bir listesi verilmiştir.

İÇİNDEKİLER

1. GENEL BİLGİLER
1.1. MUHASEBENİN TANIMI, KAPSAMI VE AMAÇLARI
1.2. MUHASEBENİN İŞLEVLERİ
1.3. MUHASEBENİN BÖLÜMLERİ
1.4. MUHASEBENİN VE MUHASEBE MESLEĞİNİN TARİHSEL GELİŞİMİ
1.5. BİR SİSTEM OLARAK MUHASEBE, MUHASEBE SİSTEMİNE OLAN GEREKSİNİM VE MUHASEBE BİLGİLERİNİN İŞLETME İÇİN ÖNEMİ
1.6. MUHASEBE UYGULAMALARINA YÖN VEREN ESASLAR VE KURALLAR
1.6.1. Genel Kabul Görmüş Muhasebe İlkeleri
1.6.1.1. Gelir Tablosu İlkeleri
1.6.1.2. Bilanço İlkeleri
1.6.2. Muhasebenin Temel Kavramları
1.6.3. Uluslararası Muhasebe Standartları
1.6.4. Diğer Kanun Ve Kurallar
1.7. DEĞERLENDİRME SORULARI
2. MUHASEBEDE KULLANILAN BAZI KAVRAMLARIN AÇIKLANMASI
2.1. VARLIK VE KAYNAK KAVRAMLARI.
2.2. İŞ OLGUSU VE BELGE KAVRAMLARI.
2.3. TAHSİLAT VE ÖDEME KAVRAMLARI.
2.4. HASILAT VE HARCAMA KAVRAMLARI.
2.5. GELİR VE GİDER KAVRAMLARI.
2.6. MUHASEBEDE DÖNEMSELLİK KAVRAMI VE ÖNEMİ.
2.7. NAKİT ESASI KAVRAMI.
2.8. TAHAKKUK ESASI KAVRAMI.
2.9. DEĞERLENDİRME SORULARI
3. TİCARİ İŞLEMLER VE MUHASEBE TEMEL EŞİTLİĞİ
3.1. MUHASEBE TEMEL EŞİTLİĞİ.
3.2. TİCARİ İŞLEMLERİN MUHASEBE TEMEL EŞİTLİĞİ İLE İZLENMESİ VE BİLANÇOYA ETKİSİ
3.2.1. Öz Sermayeye Etkisi Olmayan Ticari İşlemler ve Bilançoya Etkisi
3.2.2. Öz Sermayeye Etkisi Olan Ticari İşlemler ve Bilançoya Etkisi
3.3. DÖNEM BAŞI VE DÖNEM SONU ÖZ SERMAYELERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI YOLUYLA DÖNEM KÂR YA DA ZARARININ HESAPLANMASI.
3.4. DEĞERLENDİRME SORULARI
4. MUHASEBEDE HESAP KAVRAMI VE KAYIT YÖNTEMLERİ İLE TEKDÜZEN HESAP ÇERÇEVESİ VE HESAP PLANI İLE BAĞLANTISI
4.1. HESABIN TANIMI VE ŞEKLİ
4.2. HESAPLA İLGİLİ KAVRAMLAR-
4.3. HESAPLARA KAYIT YÖNTEMLERİ
4.3.1. Tek Taraflı Kayıt Yöntemi
4.3.2. Çift Taraflı Kayıt Yöntemi
4.4. HESAPLARIN İŞLEYİŞİNE İLİŞKİN KURALLAR-
4.4.1. Bilanço Hesapları ve İşleyiş Kuralları
4.4.1.1. Aktif Hesapların İşleyiş Kuralları
4.4.1.2. Aktif Hesapların İşleyişine İlişkin Örnekler
4.4.1.3. Pasif Hesapların İşleyiş Kuralları
4.4.1.4. Pasif Hesapların İşleyişine İlişkin Örnekler
4.4.1.5. Bilançoyu Düzenleyici Hesapların İşleyiş Kuralları
4.4.1.6. Bilançoyu Düzenleyici Hesapların İşleyişine İlişkin Örnekler 19
4.4.2. Gelir Tablosu Hesapları ve İşleyiş Kuralları
4.4.2.1. Gelir Hesaplarının İşleyiş Kuralları
4.4.2.2. Gelir Hesaplarının İşleyişine İlişkin Örnekler
4.4.2.3. Gider Hesaplarının İşleyiş Kuralları
4.4.2.4. Gider Hesaplarının İşleyişine İlişkin Örnekler
4.4.3.1. Maliyet Hesaplarının İşleyiş Kuralları
4.4.3.2. Maliyet Hesaplarının İşleyişine İlişkin Örnekler
4.4.4. Nazım Hesaplar ve İşleyiş Kuralları
4.4.4.1. Nazım Hesapların İşleyiş Kuralları
4.4.4.2. Nazım Hesapların İşleyişine İlişkin Örnekler
4.4.5. Bilanço ve Gelir Tablosu Hesaplarının Birlikte İşleyişi
4.4.5.1. Bilanço ve Gelir Tablosu Hesaplarının Birlikte İşleyişine İlişkin Kurallar
4.4.5.2. Bilanço ve Gelir Tablosu Hesaplarının Birlikte İşleyişine İlişkin Örnekler
4.5. TEKDÜZEN HESAP ÇERÇEVESİ VE HESAP PLANI İLE BAĞLANTISI
4.5.1. Hesap Çerçevesinin Tanımı, Amacı ve Nitelikleri
4.5.2. Tekdüzen Hesap Çerçevesi
4.5.3. Hesap Planının Tanımı ve Hesap Çerçevesi İle Bağlantısı
4.6. DEĞERLENDİRME SORULARI
5. GENEL OLARAK MALİ TABLOLARIN TANITIMI
5.1. MALİ TABLO TANIMI VE İLKELERİ
5.2. MALİ TABLOLARIN AMAÇLARI
5.3. MALİ TABLO TÜRLERİ
5.4. MALİ TABLOLARDAKİ BİLGİLERİN GENEL ÖZELLİKLERİ
5.5. TEMEL MALİ TABLOLAR-
5.5.1. Bilanço
5.5.1.1. Bilançonun Tanımı ve Şekilleri
5.5.1.2. Bilanço Düzenleme İlkeleri
5.5.1.2.1. Varlıklara İlişkin İlkeler
5.5.1.2.2. Yabancı Kaynaklara İlişkin İlkeler
5.5.1.2.3. Öz Kaynaklara İlişkin İlkeler
5.5.1.4. Bilanço Dipnotları
5.5.1.5. Türkiye Muhasebe Standartlarında Bilançonun Sunumuna İlişkin Temel Esaslar
5.5.2. Bilanço İle İlgili Konu Testi
5.5.3. Gelir Tablosu
5.5.3.1. Gelir Tablosunun Tanımı ve Şekilleri
5.5.3.2. Gelir Tablosu Düzenleme İlkeleri
5.5.3.3. Gelir Tablosunun Biçimsel Yapısı
5.5.3.4. Gelir Tablosu Dipnotları
5.5.3.5. Türkiye Muhasebe Standartlarında Gelir Tablosunun Sunumuna İlişkin Temel Esaslar
5.5.4. Gelir Tablosu İle İlgili Konu Testi
6. MUHASEBE SÜRECİ
6.1. MUHASEBE SÜRECİNDE İŞLEM SIRASI
6.2. DÖNEM BAŞI ENVANTER ÇALIŞMALARI
6.3. AÇILIŞ BİLANÇOSUNUN DÜZENLENMESİ
6.4. AÇILIŞ KAYDIYLA HESAPLARIN AÇILMASI – YEVMİYE VE BÜYÜK DEFTER KAYITLARI-
6.4.1. Açılış Kaydı ve Hesapların Açılması
6.4.2. Yevmiye Defterine Kayıt
6.4.2.1. Yevmiye Defterinin Tanımı ve Şekli
6.4.2.2. Yevmiye Defterine Kayıtların Yapılma Şekli ve Yevmiye Maddesi Türleri
6.4.3. Büyük Deftere Kayıt
6.4.3.1. Büyük Defterin Tanımı ve Şekli
6.4.3.2. İşlemlerin Büyük Deftere Aktarılması
6.4.3.3. Büyük Defter – Yardımcı Defter İlişkisi
6.5. DÖNEM İÇİ İŞLEMLERİN KAYDI – YEVMİYE VE BÜYÜK DEFTER KAYITLARI-
6.6. MİZANLARIN DÜZENLENMESİ
6.6.1. Mizanların Tanımı ve Şekli
6.6.2. Aylık Mizanlar ile Genel Geçici Mizanın Düzenlenmesi
6.7. DÖNEM SONU ENVANTER İŞLEMLERİ VE ENVANTER KAYITLARININ YAPILMASI-
6.8. KESİN MİZANIN DÜZENLENMESİ
6.9. MALİ TABLOLARIN DÜZENLENMESİ
6.9.1. Dönem Sonu Bilançosunun Düzenlenmesi
6.9.2. Gelir Tablosunun Düzenlenmesi
6.9.3. Diğer Mali Tabloların Düzenlenmesi
6.10. HESAPLARIN KAPATILMASI
6.11. MUHASEBE SÜRECİNİN ŞEMATİK OLARAK GÖSTERİLMESİ
6.12. DEĞERLENDİRME SORULARI
8. GELİR TABLOSU HESAPLARI
8.1. GENEL AÇIKLAMA
8.2. GELİR TABLOSU HESAPLARINA İLİŞKİN AÇIKLAMALAR-
8.3. GELİR VE GİDER HESAPLARININ KAPATILMASI
8.4. GELİR TABLOSUNUN DÜZENLENMESİ
8.5. GELİR TABLOSU HESAPLARI İLE İLGİLİ KONU TESTİ
9. MALİYET HESAPLARI
9.1. GENEL AÇIKLAMA
9.2. 7/A SEÇENEĞİNDE MALİYET HESAPLARI
9.2.1. 7/A Maliyet Hesap Seçeneğinin Genel Özellikleri
9.2.2. 7/A Maliyet Hesap Seçeneğinde Kullanılan Hesaplara İlişkin Açıklamalar
9.2.2.1. Maliyet Muhasebesi Bağlantı Hesapları
9.2.2.2. Üretim Fonksiyonu İle İlgili Maliyet Hesapları
9.2.2.3. Üretim Fonksiyonu İle İlgili Maliyet Hesaplarının İşleyişine İlişkin Örnek-
9.2.2.4. Hizmet Fonksiyonu İle İlgili Maliyet Hesapları
9.2.2.5. Hizmet Fonksiyonu İle İlgili Maliyet Hesaplarının İşleyişine İlişkin Örnek-
9.2.2.6. Faaliyet Giderleri İle İlgili Maliyet Hesapları
9.2.2.7. Faaliyet Giderleri İle İlgili Maliyet Hesaplarının İşleyişine İlişkin Örnek-
9.2.2.8. 7/A Maliyet Hesap Seçeneğinde Hesapların Kullanımına İlişkin Muhasebe Kayıt Süreci ve Maliyet Akım Şeması
9.3. 7/B SEÇENEĞİNDE MALİYET HESAPLARI
9.3.1. 7/B Maliyet Hesap Seçeneğinin Genel Özellikleri
9.3.2. 7/B Maliyet Hesap Seçeneğinde Kullanılan Hesaplara İlişkin Açıklamalar
9.3.3. 7/B Maliyet Hesap Seçeneğinde Kullanılan Hesapların İşleyişine İlişkin Örnek-
9.3.4. 7/B Maliyet Hesap Seçeneğinde Hesapların Kullanımına İlişkin Muhasebe Kayıt Süreci ve Maliyet Akım Şeması
9.4. MALİYET HESAPLARI İLE İLGİLİ KONU TESTİ
10. NAZIM HESAPLAR
10.1. GENEL AÇIKLAMA
10.2. NAZIM HESAPLARIN BÖLÜMLENMESİ
10.3. NAZIM HESAPLARA İLİŞKİN AÇIKLAMALAR
10.4. NAZIM HESAPLARIN BİLANÇODA GÖSTERİMİ
10.5. NAZIM HESAPLARLA İLGİLİ KONU TESTİ
11. MUHASEBE HATALARI VE DÜZELTME YOLLARI
11.1. MUHASEBE HATALARI
11.2. YEVMİYE DEFTERİNDEKİ HATALAR VE DÜZELTİLMESİ
11.2.1. Hesap İsimlerinde Hata Yapılması ve Düzeltilmesi
11.2.2. Madde Tutarlarında Hata Yapılması ve Düzeltilmesi
11.2.3. Yapılan Hatanın Madde Kapatılmadan Anlaşılması ve Düzeltilmesi
11.3. BÜYÜK DEFTERDEKİ HATALAR VE DÜZELTİLMESİ
11.4. ENVANTER DEFTERİNDEKİ HATALAR VE DÜZELTİLMESİ
11.5. DEFTERLERDEKİ TOPLAMA HATALARI VE DÜZELTİLMESİ
11.6. DİĞER HATALAR VE DÜZELTİLMESİ
11.7. DEĞERLENDİRME SORULARI
12. MUHASEBEDE KULLANILAN TİCARİ DEFTER VE BELGELER
12.1. TİCARİ DEFTER TUTMANIN AMAC
12.2. TİCARİ DEFTER TUTMAKLA YÜKÜMLÜ OLANLAR
12.3. TİCARİ DEFTER TUTMA AÇISINDAN TACİRLER
12.4. TACİRLER AÇISINDAN TUTULMASI ZORUNLU OLAN TİCARİ DEFTERLER
12.4.1. Birinci Sınıf Tacirler Tarafından Tutulması Zorunlu Olan Ticari Defterler
12.4.1.1. Envanter ve Bilanço Defteri
12.4.1.2. Yevmiye Defteri
12.4.1.3. Büyük Defter ( Defter-i Kebir)
12.4.1.4. Diğer Defterler
12.4.2. İkinci Sınıf Tacirler Tarafından Tutulması Zorunlu Olan Ticari Defterler
12.4.2.1. İşletme Hesabı Defteri
12.5. TİCARİ DEFTERLERİN TASDİKİ
12.6. TİCARİ DEFTERLERİN KAYIT DÜZEN
12.7. TİCARİ DEFTER VE BELGELERİN SAKLANMASI İLE İBRAZ ZORUNLULUĞU
12.8. TİCARİ DEFTERLERİN KANIT GÜCÜ
12.9. MUHASEBEDE KULLANILAN BELGELER
12.9.1. VUK’NA GÖRE DÜZENLENEN BELGELER
12.9.1.1. Fatura
12.9.1.2. Sevk İrsaliyesi
12.9.1.3. İrsaliyeli Fatura
12.9.1.4. Perakende Satış Belgeleri
12.9.1.4.1. Perakende Satış Fişleri
12.9.1.4.2. Satış Fişleri ve Makineli Kasaların Kayıt Ruloları
12.9.1.4.3. Giriş ve Yolcu Taşıma Biletleri
12.9.1.5. Gider Pusulası
12.9.1.6. Müstahsil Makbuzu
12.9.1.7. Serbest Meslek Makbuzu
12.9.1.8. Taşıma ve Otel işletmelerine Ait Belgeler
12.9.1.8.1. Taşıma İrsaliyeleri
12.9.1.8.2. Ambar Tesellüm Fişi
12.9.1.8.3. Yolcu Listeleri
12.9.1.8.4. Günlük Müşteri Listesi
12.9.2. TTK’NA GÖRE DÜZENLENEN BELGELER
12.9.2.1. Bono (Emre Muharrer Senet)
12.9.2.2. Poliçe
12.9.2.3. Çek
12.9.2.4. Tahviller
12.9.2.5. Makbuz Senedi ve Varant
12.9.2.6. Taşıma Senedi
12.9.2.7. Hisse Senetleri
12.9.3. ÜCRET BORDROSU VE BORDRO YERİNE GEÇEN BELGELER
12.9.4. BEYANNAMELER
12.9.4.1. Yıllık Beyanname
12.9.4.1.1. Gelir Vergisi Mükellefiyeti Açısından.
12.9.4.1.2. Kurumlar Vergisi Mükellefiyeti Açısından
12.9.4.2. Muhtasar Beyanname
12.9.4.2.1. Gelir Vergisi Mükellefiyeti Açısından
12.9.4.2.2. Kurumlar Vergisi Mükellefiyeti Açısından
12.9.4.3. Münferit Beyannameler
12.9.4.3.1. Gelir Vergisi Açısından Münferit Beyanname
12.9.4.3.2. Kurumlar Vergisi Açısından Özel Beyanname
12.9.4.3.3. Geçici Vergi Beyannamesi
12.9.4.4. Diğer Beyannameler
12.9.5. DİĞER BELGELER
12.9.5.1. Haberleşme Belgeleri
12.9.5.2. Döviz Alım ve Satım Belgeleri
12.9.5.3. Dekont ve Sigorta Poliçeleri
12.9.5.4. Adisyon
12.9.5.5. Reçetele
12.10. MİZANLAR
12.11. MUHASEBEDE FİŞ KULLANILMASI VE KULLANILAN FİŞLER
12.11.1. Açılış Fişi
12.11.2. Tahsil Fişi
12.11.3. Tediye (Ödeme) Fişi
12.11.4. Mahsup Fişi
12.11.5. Kapanış Fişi
12.12. MUHASEBEDE BİLGİSAYAR KULLANIMI VE ÖNEMİ
12.12.1. Bilgisayar ve Program Seçimi
12.12.2. Muhasebe Programları
12.12.3. Muhasebe Kayıtlarının Bilgisayarla Yapılması
12.13. DEĞERLENDİRME SORULARI

Denetim ve Raporlama

muhasebe_admin — Mon, 04 Jan 2016 07:46:03 +0000

Denetim ve Raporlama Kitabı, Doç. Dr. Sami KARACAN, Öğr. Gör. Rahmi UYGUN tarafından titiz bir çalışma sonucunda ortaya çıkmış bir eserdir. Genel Olarak Denetim Kavramı, Denetim Süreci Ve Aşamaları, Hata Ve Hilelerin Ortaya Çıkartılması (Hile Denetimi), Denetim Çalışmalarında Kalite Kontrol bölüm başlıkları gibi konulardan oluşan Denetim ve Raporlama Kitabı bu alanda ilgililerine yol gösterici ve rehber nitelikte olması amaçlanmıştır. Kısa sürede teslimat olanakları ile Denetim ve Raporlama Kitabını sitemizden temin edebilirsiniz.

ÖNSÖZ

Bilgi teknolojilerindeki hızlı gelişmeler, küreselleşmeyle birlikte ülkeler arasındaki fiziki mekan farkının neredeyse ortadan kalkması, Ülkemizin Avrupa Birliği’ne girme çabaları gibi gelişmeler sonucu sermaye hareketleri her zaman olduğundan daha farklı bir boyut kazanmış, tüm ülkelerin aynı havuzda toplandığı ortamlar oluşmuş ve yatırımlar hız kazanmıştır. Bu gelişmelere bağlı olarak da gerek ulusal gerekse de uluslararası düzeyde güvenilir finansal bilgiye olan ihtiyaç artmıştır.

Güvenilir finansal bilgiye olan ihtiyacın artması bir taraftan finansal bilgilerin güvenilirliğini sağlayan denetim ve denetimle ilgili organizasyonların önemini artırmış, diğer taraftan da işletmelerin bu konuya önceki zamanlara göre daha fazla önem vermelerine neden olmuştur.

Küreselleşme süreciyle birlikte, özel sektörün ülke ekonomisinde daha çok yer almaya ve söz sahibi olmaya başlaması da, tüm diğer alanlarda olduğu gibi, işletmelerdeki denetim işlemlerinin öneminin artmasına neden olan bir başka faktördür.

Artık günümüzde muhasebe-denetim veri ve bilgileri geçmişi değerlendirmekten çok geleceğe ışık tutmak amacıyla kullanılmakta, muhasebe-denetim bölümleri tarafından üretilen bilgiler vergisel sorumlulukların yerine getirilmesinde aracı olan muhasebeci ve denetçilere, daha etkin kararlar alabilmek için yöneticilere, daha doğru yatırım kararları için işletmeyle ilgili üçüncü kişilere kadar uzanan bir yelpaze tarafından da talep edilmektedir.

Muhasebe verilerinden hareketle oluşturulan mali tabloların, genel kabul görmüş muhasebe standartlarına uygunluğunu, yine genel kabul görmüş denetim standartlarına göre inceleyerek, muhasebe bilgilerinin güvenilirliğini artıran muhasebe denetimi, gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde ekonomik sistemin bir parçasıdır. Muhasebe denetimi, çeşitli nedenlerle muhasebe bilgilerine ihtiyaç duyan çevrelere mali bilgi vermede bir araç olan mali tabloların daha doğru, kolay ve mevzuata uygun şekilde düzenlenmesi açısından büyük önem taşır.

Hızlı bir şekilde değişen mali mevzuat, ticari ve mali olarak işletmelerin gelecekleri ile yakından ilgilidir. İşletmelerin faaliyet ve işlemlerinin, hesaplarının denetlenmesi artık yasal bir zorunluluk olmasının yanısıra, işletmelerin rekabet piyasasında kalabilmeleri ve gelecek için planlar yapabilmeleri açısından bir zorunluluktur.

Bununla birlikte işletmelerin her geçen gün artan muhasebe-denetim bilgi ve becerisine sahip kalifiye eleman ihtiyacının karşılanması hususunda da bu eğitimi veren ilgili bölümlerden mezun olan öğrencilere talep artmaktadır. Bu durum da konunun öneminin ciddiyetini bir kez daha gündeme getirmektedir.

6102 sayılı yeni Türk Ticaret Kanunu denetim ve denetçi konusuyla ilgili önemli hükümler içermektedir. Bu durum bir taraftan denetim mesleğini toplumda daha önemli bir konuma taşırken, diğer taraftan da bu mesleğin başarılı bir şekilde yapılabilmesi için iyi yetişmiş denetim elemanlarına olan ihtiyacı artırmaktadır. Tüm bunlar değerlendirildiğinde denetim standartlarını iyi tanıma, kavrama ve uygulayabilme yeteneğinin artırılması gerektiği kaçınılmaz bir gerçek olarak kendini göstermektedir. Belirtilen bu bilgi ihtiyacına da cevap vermek amacıyla hazırlanmış bu çalışmada mümkün olduğu ölçüde Uluslararası Muhasebe Standartlarına uygunluk da göz önünde bulundurulmuştur.

“Denetim ve Raporlama” adıyla dört bölüm halinde sunulan bu çalışmanın birinci bölümünde genel olarak denetim kavramı hakkında bilgi verilmiş, ikinci bölümde de denetim süreci ve aşamaları hakkında açıklamalar yapılmıştır. Hata ve hilelerin ortaya çıkartılması, başka bir ifadeyle hile denetimine ayrılan üçüncü bölümün ardından son bölüm olan dördüncü bölüm denetim çalışmalarında kalite kontrole ayrılmıştır.

Bu tür çalışmaları yapmakta her zaman teşvik edici olan, akademik hayatımızda pek çok bilgiyi aktarıp öğreten ve bir akademisyen olarak yetişmemizde büyük emekleri olan Hocalarımız Sayın Prof. Dr. Vasfi Haftacı, Sayın Prof Dr. Münir Şakrak, Sayın Prof. Dr. Turhan Korkmaz, Sayın Doç. Dr. Metin Saban ve Arş. Gör. Gülay Irak başta olmak üzere, isimlerini burada tek tek yazarak satırlara sığ- dıramayacağımız, akademik hayatımızda katkıları olan diğer tüm hocalarımıza ve çalışma arkadaşlarımıza teşekkürlerimizi bir kez daha iletmek bizler için zevkli bir görev olduğu kadar kendilerine olan minnet borcumuzun da bir ifadesidir.

Çalışmanın baskı ve dizgisinin yapılmasında katkı sağlayan, çalışmanın basıma hazırlanması ve yayımında emeği geçen Umuttepe Yayınevi çalışanlarına da sonsuz teşekkürlerimizi sunarız.

Son olarak çalışmadaki tüm hata, eksik ve yetersizliklerin tarafımıza ait olduğunu belirtir, bu çalışmanın, öğrencilerimize, meslek ve kariyer sahibi olacaklara, SMMM, YMM sınavlarına hazırlananlara ve bu meslekte olanlara yararlı bir kaynak ve rehber olacağı inancıyla, tüm okurlarımıza başarılar dileriz.

İÇİNDEKİLER

ÖNSÖZ………………………………………………………………………………………………………………..5
KISALTMALAR……………………………………………………………………………………………….. 16
ŞEKİLLER………………………………………………………………………………………………………… 17
TABLOLAR……………………………………………………………………………………………………….. 18
B İ R İ N C İ B Ö L Ü M
1. GENEL OLARAK DENETİM KAVRAMI………………………………………………………. 19
1.1 DENETİM GEREKSİNİMİ VE DENETİM İŞLEVİ…………………………………….. 19
1.1.1 Denetim İşlevi…………………………………………………………………………………………. 21
1.1.1.1 Denetimin Denetlenen İşletmeye Sağladığı Faydalar……………………………… 22
1.1.1.2 Denetimin İşletme Dışındaki Diğer Bilgi Kullanıcılarına
(Kamuoyuna) Sağladığı Faydalar………………………………………………………………..22
1.2 DENETİMİN TANIMI VE UNSURLARI…………………………………………………… 23
1.2.1 Sermaye Piyasası Kanununa Göre Denetimin Tanımı ve Amacı………………… 26
1.2.2 Makul Güvence Kavramı………………………………………………………………………… 26
1.3 DENETİM TANIMINA YAKIN KAVRAMLAR………………………………………… 27
1.3.1 Murakabe(İnceleme)………………………………………………………………………………… 27
1.3.2 Revizyon(Yenileme, Düzeltme)………………………………………………………………… 27
1.3.3 Kontrol……………………………………………………………………………………………………. 27
1.3.4 Teftiş………………………………………………………………………………………………………. 28
1.4 DENETİMİN TARİHÇESİ………………………………………………………………………….. 28
1.5 DENETİM TÜRLERİ………………………………………………………………………………….. 30
1.5.1 Amaçlarına Göre Denetim Türleri……………………………………………………………. 31
1.5.1.1 Finansal Tablolar Denetimi (Mali Tablolar Denetimi)……………………………. 31
1.5.1.2 Uygunluk Denetimi (Usül Denetimi)…………………………………………………… 32
1.5.1.3 Faaliyet Denetimi (Performans Denetimi)…………………………………………….. 33
1.5.1.3.1 Faaliyet Denetimi İle Muhasebe Denetimi Arasında Farklar…………….. 36
1.5.1.4 Özel Amaçlı Denetim………………………………………………………………………….. 36
1.5.2 Yapılış Nedenine Göre Denetim Türleri……………………………………………………. 37
1.5.2.1 Yasal (Zorunlu) Denetim…………………………………………………………………….. 37
1.5.2.2 İsteğe Bağlı Denetim………………………………………………………………………….. 38
1.5.3 Uygulama Zamanına Göre Denetim Türleri……………………………………………… 38
1.5.3.1 Sürekli Denetim (Yıl Sonu Denetimi)………………………………………………….. 38
1.5.3.2 Sınırlı Denetim (Ara Dönem Denetimi)……………………………………………….. 39
1.5.4 Denetçinin Statüsüne Göre Denetim Türleri………………………………………………40
1.5.4.1 İç Denetim (Internal Auditing)……………………………………………………………..40
1.5.4.2 Dış Denetim (External Auditing)…………………………………………………………. 42
1.5.4.2.1 Bağımsız Denetim (Independent Auditing)……………………………………… 42
1.5.4.2.2 Kamu Denetimi (Public State Auditing / Supervision)……………………… 43
1.5.4.3 Yüksek Denetim (Supreme Audit)………………………………………………………..44
1.5.5 Sermaye Piyasası Kanunu’na Göre Denetim Türleri…………………………………..44
1.5.6 Bağımsız Denetime Tabi Kuruluşlar…………………………………………………………. 45
1.6. DENETÇİNİN TANIMI, DENETÇİ TÜRLERİ VE ÜNVANLARI…………….. 45
1.6.1 Bağımsız Denetçiler…………………………………………………………………………………46
1.6.1.1 Bağımsız Denetçi Unvanları…………………………………………………………………46
1.6.2 İç Denetçiler……………………………………………………………………………………………. 47
1.6.3 Kamu Denetçileri…………………………………………………………………………………….. 48
1.7. BAĞIMSIZ DENETİMDE BULUNMA ŞARTLARI…………………………………… 48
1.7.1 Bağımsız Denetim Kuruluşlarının Kuruluş Şartları…………………………………… 49
1.7.1.2.Denetim Kuruluşlarında Yer Alacak Yönetici ve
Bağımsız Denetçilere İlişkin Esaslar………………………………………………………………. 49
1.8 GENEL KABUL GÖRMÜŞ DENETİM STANDARTLARI…………………………. 50
1.8.1 Genel Standartlar…………………………………………………………………………………….. 52
1.8.1.1 Mesleki Eğitim ve Deneyim Standardı…………………………………………………. 53
1.8.1.2 Bağımsızlık Standardı………………………………………………………………………….54
1.8.1.2.1 Bağımsızlığı Ortadan Kaldıran Durumlar……………………………………….. 55
1.8.1.3 Mesleki Özen ve Dikkat Standardı………………………………………………………. 56
1.8.1.4. Ticaret ve Mesleğe Aykırı Faaliyet Yasağı Standardı……………………………. 56
1.8.1.5. Reklam Yapma Yasağı Standardı………………………………………………………… 57
1.8.1.6. Sır Saklama Yükümlülüğü Standardı………………………………………………….. 57
1.8.1.7 Karşılıklı İlişkiler ve Haksız Rekabet Standardı……………………………………. 57
1.8.2 Çalışma Alanı Standartları………………………………………………………………………. 57
1.8.2.1 Planlama ve Gözetim Standardı…………………………………………………………… 58
1.8.2.2 İç Kontrol Sisteminin İncelenmesi Standardı……………………………………….. 59
1.8.2.3 Kanıt Toplama Standardı…………………………………………………………………….. 59
1.8.2.4 Çalışma Kâğıtlarının Düzenlenmesi Standardı……………………………………..60
1.8.3 Raporlama Standartları…………………………………………………………………………….60
1.8.3.1 Genel Kabul Görmüş Muhasebe İlkelerine Uygunluk Standardı……………. 61
1.8.3.2 Genel Kabul Görmüş Muhasebe İlkelerinde Değişmezlik
(Devamlılık) Standardı………………………………………………………………………………….. 61
1.8.3.3 Tam Açıklama (Mali Tablolarda Yeterli Açıklama Bulunması) Standardı……..62
1.8.3.4 Görüş Bildirme (Denetçi Görüşünün Açıklanması) Standardı………………. 62
1.9. ULUSLARARASI DENETİM STANDARTLARI……………………………………….. 63
1.10 TÜRKİYE’DE DENETİM STANDARTLARI…………………………………………….66
İ K İ N C İ B Ö L Ü M
2. DENETİM SÜRECİ VE AŞAMALARI……………………………………………………………. 69
2.1 GENEL OLARAK DENETİM SÜRECİ………………………………………………………. 69
2.1.1 Müşteri İşletmenin Seçimi ve İşin Kabulü………………………………………………… 71
2.1.1.1 Denetim Sözleşmesinde Bulunması Gereken Asgari Unsurlar……………….. 71
2.1.1.2 Bağımsız Denetim Sözleşmesinin Sona Erdirilmesi……………………………… 74
2.1.2 Denetimin Planlanması……………………………………………………………………………. 74
2.1.2.1 Müşteri İşletmenin Faaliyetleri İç ve Dış Çevresi Hakkında Bilgi Edinme…….75
2.1.2.1.1 Genel Ekonomik Durum ve İşletmenin Faaliyette Bulunduğu
Sektör Hakkında Bilgi Sağlanması…………………………………………………………. 75
2.1.2.1.2 Müşteri İşletmeyi Etkileyen Yasal Düzenlemeler
Hakkında Bilgi Sağlanması…………………………………………………………………. 76
2.1.2.1.3 İşletmenin Hukuki Yapısı, Sahiplik Yapısı, Örgüt Yapısı ve
Personel Yapısı Hakkında Bilgi Sağlanması……………………………………. 77
2.1.2.2 Denetim Çalışmalarını Bölümleme……………………………………………………… 79
2.1.2.3 Önemlilik Düzeyini Belirleme……………………………………………………………..80
2.1.2.4 Denetim Riskini Belirleme (Denetimde Risk Planlaması)……………………… 81
2.1.2.4.1 Denetim Riski………………………………………………………………………………… 82
2.1.2.4.1.1 Yapısal Risk (Doğal Risk)………………………………………………………….. 82
2.1.2.4.1.2 Kontrol Riski…………………………………………………………………………….. 83
2.1.2.4.1.3 Bulgu Riski (Tespit Edememe Riski)………………………………………….. 83
2.1.2.4.2 Risk Odaklı Denetim……………………………………………………………………… 85
2.1.2.5 Denetim Amaçlarını Belirleme…………………………………………………………….90
2.1.2.5.1 Varolma (Gerçeklik)……………………………………………………………………… 91
2.1.2.5.2 Sahiplik ve Yükümlülük (Mülkiyet)……………………………………………… 91
2.1.2.5.3 Bütünlük (Tamamını Kapsama)…………………………………………………….92
2.1.2.5.4 Değerleme…………………………………………………………………………………….92
2.1.2.5.5 Dönemsellik………………………………………………………………………………… 93
2.1.2.5.6 Sınıflandırma………………………………………………………………………………. 93
2.1.2.5.7 Zamanlılık (Geçmişteki Bir Olaydan Kaynaklanma)………………………94
2.1.2.5.8 Açıklama……………………………………………………………………………………..94
2.1.2.5.9 Doğruluk………………………………………………………………………………………94
2.1.2.6 İç Kontrol Sistemi ve Muhasebe Sistemi Hakkında Bilgi Edinme…………. 95
2.1.2.6.1 İç Kontrol Sisteminin Tanımı, Amacı ve Sınıflandırılması………………..97
2.1.2.6.1.1 İç Kontrol Sisteminin Unsurları(Bileşenleri)……………………………… 101
2.1.2.6.1.2 Kontrol Ortamı………………………………………………………………………… 103
2.1.2.6.1.3 Risk Değerlendirme…………………………………………………………………. 103
2.1.2.6.1.4 Kontrol Faaliyetleri………………………………………………………………….. 104
2.1.2.6.1.5 Bilgi ve İletişim……………………………………………………………………….. 105
2.1.2.6.1.6 Sistemin Gözetimi (Gözlem)…………………………………………………….. 105
2.1.2.6.1.7 İç Kontrol Sisteminin Tanınmasında Kullanılan Yöntemler……….. 107
2.1.2.6.1.7.1 Not alma yöntemi………………………………………………………………… 108
2.1.2.6.1.7.2 Anket (Soru Formu Uygulama ) Yöntemi……………………………… 108
2.1.2.6.1.7.3 Akış Şemaları Yöntemi…………………………………………………………110
2.1.2.6.2 Muhasebe Sisteminin İncelenmesi………………………………………………….110
2.1.2.6.3 İç Kontrol Sisteminin İncelenmesi ve Değerlendirilmesi………………… 112
2.1.2.7 Denetim Programının Hazırlanması…………………………………………………….117
2.1.2.8 İşgücü ve Zaman Planlaması……………………………………………………………….119
2.1.3 Denetim Programının Yürütülmesi (Denetimde Kanıt Toplama)……………… 154
2.1.3.1 Denetim Kanıtları ve Sınıflandırılmaları……………………………………………. 156
2.1.3.1.1 İşletmenin Muhasebe Kayıtları ve Finansal Tablolar……………………….. 157
2.1.3.1.2 Fiziki Kanıtlar………………………………………………………………………………. 158
2.1.3.1.3 İç Kontrol Sisteminin İncelenmesi ve Değerlendirilmesinden
Elde Edilen Bilgiler……………………………………………………………………… 158
2.1.3.1.4 Doğrulamalar Yoluyla Sağlanan Kanıtlar……………………………………….. 159
2.1.3.1.5 Belgelerden Elde Edilen Kanıtlar…………………………………………………… 159
2.1.3.1.6 Matematiksel Kanıtlar…………………………………………………………………… 159
2.1.3.1.7 İşletme Yönetici ve Personelinin Yazılı ve Sözlü Beyanları…………….. 160
2.1.3.1.8 Soruşturmalar Yoluyla Elde Edilen Kanıtlar…………………………………… 160
2.1.3.1.9 Uzman Kişi ve Kuruluşların Bilgisine Başvurularak Elde Edilen Kanıtlar……..160
2.1.3.1.10 Analitik Kanıtlar…………………………………………………………………………..161
2.1.3.2 Kanıtların Sayısını Etkileyen Unsurlar…………………………………………………161
2.1.3.2.1 Önemlilik…………………………………………………………………………………….. 162
2.1.3.2.2 Risk…………………………………………………………………………………………….. 163
2.1.3.2.3 Nitelik………………………………………………………………………………………….. 163
2.1.3.2.4 Maliyet………………………………………………………………………………………… 164
2.1.3.2.5 Ana Kütlenin Büyüklüğü ve Özelliği…………………………………………….. 164
2.1.3.3 Denetim Kanıtlarının Güvenilirliğini Etkileyen Unsurlar……………………. 164
2.1.3.3.1 Kanıtın İlgililiği……………………………………………………………………………. 165
2.1.3.3.2 Kanıtın Zamanlılığı………………………………………………………………………. 165
2.1.3.3.3 Kanıtın Nesnelliği (Objektifliği)……………………………………………………. 166
2.1.3.3.4 Kanıtın Kaynağı…………………………………………………………………………… 166
2.1.3.4 Denetim Yöntemleri………………………………………………………………………….. 166
2.1.3.4.1 Şekli Denetim………………………………………………………………………………. 167
2.1.3.4.2 Maddi Denetim…………………………………………………………………………….. 167
2.1.3.4.3 Aralıksız Denetim………………………………………………………………………… 168
2.1.3.4.4 Örnekleme Yoluyla Denetim…………………………………………………………. 168
2.1.3.4.4.1 Örnek Seçim Yöntemleri …………………………………………………………. 169
2.1.3.4.4.1.1 Bilgisayara Dayalı Rassal Sayı Oluşturulması veya
Rassal Sayı Tablosunun Kullanımı………………………………………… 170
2.1.3.4.4.1.2 Sistematik Seçim…………………………………………………………………. 172
2.1.3.4.4.1.3 Rassal Seçim ……………………………………………………………………… 172
2.1.3.4.4.1.4 Blok Seçim………………………………………………………………………….. 172
2.1.3.4.4.2 Örnekleme Yöntemleri ……………………………………………………………. 172
2.1.3.4.4.2.1 İstatistikî Olmayan Örnekleme………………………………………………174
2.1.3.4.4.2.2.1 Nicelik Örneklemesi (Değişkenler Örneklemesi)……………… 178
2.1.3.4.4.2.2.2 Nitelik Örneklemesi……………………………………………………….. 179
2.1.3.4.4.2.2.2.1 Denetim Amaçlarını Saptama…………………………………….. 179
2.1.3.4.4.2.2.2.2 Ana Kütleyi ve Örneklem Birimini Tanımlama………….. 180
2.1.3.4.4.2.2.2.3 Niteliklerin Özelliklerini İnceleme……………………………… 180
2.1.3.4.4.2.2.2.4 Örnek Büyüklüğünü Belirleme…………………………………… 180
2.1.3.4.4.2.2.2.4.1 İç Kontrole Fazla Güvenme Riski………………………….. 180
2.1.3.4.4.2.2.2.4.2 Kabul Edilebilir Sapma Oranı…………………………………181
2.1.3.4.4.2.2.2.4.3 Beklenen Ana Kütle Sapma Oranı…………………………. 182
2.1.3.4.4.2.2.2.4.4 Ana Kütle Büyüklüğü…………………………………………… 182
2.1.3.4.4.2.2.2.4.4.1. Örnek Miktarının İstatiksel Hesaplamalarla Belirlenmesi…….183
2.1.3.4.4.2.2.2.4.4.2 Örnek Miktarının Örneklem Büyüklüğü
Tablolarından Belirlenmesi………………………………….. 184
2.1.3.4.4.2.2.2.5 Örneklem Seçim Yöntemini Belirleme……………………….. 186
2.1.3.4.4.2.2.2.6 Örneklem Planını Uygulama……………………………………… 186
2.1.3.4.4.2.2.2.7 Örneklem Sonuçlarını Değerleme………………………………. 186
2.1.3.4.4.2.2.2.8 Örnek Olay……………………………………………………………….. 190
2.1.3.4.4.2.2.2.8.1 Örnekleme Planının Tasarımı………………………………… 190
2.1.3.4.4.2.2.2.8.2 Planın Yürütülmesi………………………………………………. 190
2.1.3.4.4.4.4.4.8.3 Sonuçların Değerlendirilmesi…………………………………. 190
2.1.3.4.4.2.2.3 Parasal Birim Örneklemesi…………………………………………….. 194
2.1.3.4.5 İleriye Doğru Denetim………………………………………………………………….. 194
2.1.3.4.6 Geriye Doğru Denetim…………………………………………………………………. 194
2.1.3.4.7 Doğrudan Denetim……………………………………………………………………….. 195
2.1.3.4.8 Dolaylı Denetim…………………………………………………………………………… 195
2.1.3.2 Denetim Teknikleri (Kanıt Toplama Teknikleri)…………………………………. 195
2.1.3.2.1 Fiziki İnceleme ve Sayım (Envanter) Tekniği…………………………………. 196
2.1.3.2.2 Gözlem Tekniği……………………………………………………………………………. 197
2.1.3.2.3 Doğrulama Tekniği………………………………………………………………………. 197
2.1.3.2.3.1 Pozitif Doğrulama……………………………………………………………………. 199
2.1.3.2.3.2 Negatif Doğrulama…………………………………………………………………..200
2.1.3.2.3.3 Bakiyesiz (Boş Bakiyeli) Doğrulama…………………………………………200
2.1.3.2.4 Bilgi Toplama Tekniği…………………………………………………………………..200
2.1.3.2.5 Kayıt Sistemini Yeniden İzleme Tekniği…………………………………………200
2.1.3.2.6 Yeniden Hesaplama ve Yeniden Uygulama…………………………………….200
2.1.3.2.7 Belge İncelemesi Tekniği………………………………………………………………. 201
2.1.3.2.8 İlgili Hesaplar Arasında İlişki Kurma Tekniği……………………………….. 201
2.1.3.5.9 Analitik İnceleme Tekniği……………………………………………………………..202
2.1.3.5.10 Bazı Denetim Alanlarında Uygulanması Gerekli Ek Denetim İşlemleri…..206
2.1.3.5.10.1 Stokların Fiziki Sayımına Katılım……………………………………………207
2.1.3.5.10.2 Dava ve İddialarla İlgili Araştırma…………………………………………..207
2.1.3.5.10.3 Uzun Vadeli Mali Yatırımların Değerlemesi ve Açıklanması…….208
2.1.3.5.10.4 Bölümlere Göre Bilgilendirme…………………………………………………208
2.1.3.5.11 Bazı Finansal Tablo Kalemlerine Uygulanabilecek Denetim Teknikleri……209
2.1.3.6 Denetim Çalışmalarının Belgelendirilmesi (Çalışma Kâğıtları)……………..216
2.1.3.6.1 Çalışma Kağıtlarının Şekli Yapısı……………………………………………………216
2.1.3.6.2 Çalışma Kağıtlarının Dosyalanması………………………………………………. 219
2.1.3.6.2.1 Daimi Dosyalar………………………………………………………………………..220
2.1.3.6.2.2 Cari Dosya………………………………………………………………………………. 221
2.1.3.6.3 Çalışma Kağıtlarının Yararları………………………………………………………. 221
2.1.4 Denetimin Tamamlanması ve Raporlama……………………………………………….. 221
2.1.4.1 Dönem Sonu Analitik İncelemelerin Yapılması……………………………………222
2.1.4.2 İlişkili Taraflarla Yapılan İşlemlerinin Gözden Geçirilmesi………………….222
2.1.4.3 Koşullu Varlık ve Yükümlülüklerin, Muhasebe Tahminlerinin
Gözden Geçirilmesi…………………………………………………………………………..224
2.1.4.4 İşletmenin Sürekliliği Varsayımının İncelenmesi…………………………………228
2.1.4.4.1 Süreklilik Varsayımının Geçerliliğini Belirlemek İçin
Uygulanabilecek Ek Denetim Teknikleri……………………………………………… 231
2.1.4.4.2 Denetçinin Süreklilik Varsayımının Geçerliliğini
Değerleme Sonuçları ve Raporlama………………………………………………….. 232
2.1.4.4.3 İşletmenin Süreklilik Varsayımının Geçerli Olması Ancak
Önemli Belirsizliklerin bulunması …………………………………………………… 232
2.1.4.4.4 İşletmenin Sürekliliği Varsayımının Geçerli Olmaması…………………..234
2.1.4.5 Bilanço Tarihinden Sonra Ortaya Çıkan Olaylar
(Raporlama Döneminden Sonraki Olaylar)…………………………………………………….234
2.1.4.5.1 Finansal Tablolarda Düzeltme Gerektiren Olaylar………………………….. 236
2.1.4.5.2 Finansal Tablolarda Düzeltme Gerektirmeyen
Sadece Açıklama Gerektiren Olaylar………………………………………………….. 238
2.1.4.5.3 Bilanço Tarihinden Sonraki Olaylara Uygulanacak Ek Bağımsız Teknikleri… 238
2.1.4.5.4 Bilanço Tarihinden Sonra Ortaya Çıkan Olaylarda
Bağımsız Denetçinin Sorumluluğu………………………………………………….. 239
2.1.4.5.4.1 Denetim Rapor Tarihine Kadar Gerçekleşen Olaylar………………….240
2.1.4.5.4.2 Bağımsız Denetim Raporu Tarihinden Sonra Ancak
Finansal Tabloların Yayınlanmasından Önce Ortaya Çıkan Olaylar….240
2.1.4.5.4.3 Finansal Tablolar Yayınlandıktan Sonra Ortaya Çıkan Olaylar…… 241
2.1.4.6 İşletme Yönetiminden Sorumluluklarını İçeren Teyit Mektubu alınması….241
2.1.4.7 Denetim Raporları……………………………………………………………………………..244
2.1.4.7.1 Kapsamına Göre Denetim Raporları………………………………………………. 245
2.1.4.7.1.1 Dar Kapsamlı Rapor…………………………………………………………………. 245
2.1.4.7.1.2 Geniş Kapsamlı Rapor……………………………………………………………… 245
2.1.4.7.2 Denetçinin Görüşüne Göre Denetim Raporları………………………………. 245
2.1.4.7.2.1 Standart (Şartsız)Olumlu Görüş İçeren Rapor…………………………….246
2.1.4.7.2.2 Görüşe Şart Oluşturmayan Açıklamalı Olumlu Görüş………………..246
2.1.4.7.2.3 Olumsuz Görüş İçeren Rapor……………………………………………………. 247
2.1.4.7.2.3.1 Olumsuz görüş bildirilecek durumlar ………………………………….. 247
2.1.4.7.2.4 Şartlı Görüş İçeren Rapor…………………………………………………………… 247
2.1.4.7.2.5 Görüş Bildirmekten Kaçınılan Rapor………………………………………….. 247
2.1.4.7.2.5.1 Görüş Bildirmekten Kaçınmayı Gerektiren Durumlar …………….248
2.1.4.7.3 Standart Denetim Raporunun Bölümleri (Denetim Raporunun Unsurları)……248
2.1.4.7.3.1 Başlık………………………………………………………………………………………… 249
2.1.4.7.3.2 Raporun Verileceği Adres…………………………………………………………… 249
2.1.4.7.3.3 Giriş………………………………………………………………………………………….. 249
2.1.4.7.3.4 Kapsam……………………………………………………………………………………… 250
2.1.4.7.3.5 Denetçi Görüşü………………………………………………………………………….. 251
2.1.4.7.3.6 Diğer Raporlama Yükümlülükleri……………………………………………….. 251
2.1.4.7.3.7 Denetçinin İmzası………………………………………………………………………. 251
2.1.4.7.3.8 Denetim Raporunun Tarihi…………………………………………………………. 251
2.1.4.7.3.9 Denetim Kuruluşunun Adresi……………………………………………………… 251
2.1.4.7.4 Standart Raporda Değişiklik Gerektiren Durumlar
(Olumlu Görüş Dışında, Görüş Doğuran Durumlar)……………………………………… 253
2.1.4.7.4.1 Denetim Görüşünü Etkilemeyen Hususların
Vurgulanmasıyla İlgili Örnekler………………………………………………………………….254
2.1.4.7.4.2 Şartlı Görüş Bildirilmesiyle İlgili Örnekler………………………………….. 255
2.1.4.7.4.2.1 Denetim Kapsamının Sınırlanması…………………………………………. 255
2.1.4.7.4.2.2.Finansal Tablolarda ve Dipnotlarda
Yeterli Açıklama Yapılmaması…………………………………………………………………. 255
2.1.4.7.2.3 Muhasebe İlkeleri Konusunda Yönetimle Görüş Ayrılığı-
Seçilen Muhasebe Yönteminin Uygunsuzluğu …………………………………………. 255
2.1.4.7.2.4 Muhasebe Politikaları Konusunda Görüş Ayrılığı –
Yetersiz Dipnot………………………………………………………………………………………… 256
2.1.4.7.5 Görüş Bildirmekten Kaçınılmasıyla İlgili Örnekler………………………… 256
2.1.4.7.5.1 Denetim Kapsamının Sınırlanması …………………………………………… 256
2.1.4.7.6 Olumsuz Görüş Bildirilmesiyle İlgili Örnekler……………………………….. 257
2.1.4.7.6.1 Muhasebe Politikaları Konusunda Görüş Ayrılığı – Yetersiz Dipnot…. 257
2.1.4.7.6.2 İşletmenin Sürekliliği Varsayımının Geçerliliğini Yitirmesi……….. 257
Ü Ç Ü N C Ü B Ö L Ü M
3. HATA VE HİLELERİN ORTAYA ÇIKARTILMASI (HİLE DENETİMİ)………. 259
3.1 GENEL OLARAK HATA VE HİLE KAVRAMI……………………………………….. 259
3.2 Hile Türleri ………………………………………………………………………………………… 262
3.2.1 Yönetim Hileleri……………………………………………………………………………………. 262
3.2.2 Çalışan Hileleri …………………………………………………………………………………….. 262
3.2.3 Varlıkların Kötüye Kullanılması…………………………………………………………….. 263
3.2.4 Hileli Finansal Raporlama……………………………………………………………………… 263
3.3. Hilenin Unsurları ……………………………………………………………………………264
3.4 Hile ve Usulsüzlüğe İlişkin Risk Faktörleri
(Hile Göstergesi Olarak Kırmızı Bayraklar )…………………………….266
3.5 Hilelerin Ortaya Çıkartılması …………………………………………………… 276
3.6 Hileleri Bulmada Kulanılan Temel Teknikler
(Hile Denetimi )…………………………………………………………………………………………. 279
3.6.1 Analitik Yordamlar Kullanma………………………………………………………………… 279
3.6.2 Benford Yasasını Kullanma…………………………………………………………………….280
3.6.3 İstisna Testleri ve Doğruluk / (Eş) Kopya Testleri…………………………………….280
3.6.4 Yeniden Hesaplamalar……………………………………………………………………………. 281
3.6.5 Yapay Sinir Ağı…………………………………………………………………………………….. 281
3.6.6 Veri Madenciliği……………………………………………………………………………………. 281
3.6.7 Belge İncelemesi……………………………………………………………………………………. 282
3.7 Hileler Karşısında Denetçilerin Sorumlulukları …………… 282
3.7.1. Türk Ticaret Kanunu’na Göre Denetçilerin Sorumlulukları……………………… 282
3.7.1.1 6762 Sayılı Eski Türk Ticaret Kanunu’na Göre Denetçilerin Sorumlulukları…..283
3.7.1.2 6102 Sayılı Yeni Türk Ticaret Kanunu’na Göre Denetçilerin Sorumlulukları…..283
3.7.2 Sermaye Piyasası Kurulunun Yayınladığı Bağımsız Denetim
Standartları Uyarınca Denetçilerin Sorumlulukları…………………………………………..284
3.7.3 3568 Sayılı Meslek Yasasına Göre Yeminli Mali Müşavirlerin Sorumlulukları……286
3.7.4 Uluslararası Denetim Standartları (SAS- Statements on Auditing Standarts)
Çerçevesinde Bağımsız Denetçilerin Sorumlulukları……………………………………….. 287
D Ö R D Ü N C Ü B Ö L Ü M
4. DENETİM ÇALIŞMALARINDA KALİTE KONTROL………………………………….. 289
4.1 KALİTE İLE İLGİLİ KAVRAMSAL ÇERÇEVE………………………………………. 289
4.1.1 Kalite Tanımı…………………………………………………………………………………………. 289
4.1.2 Toplam Kalite Yönetimi………………………………………………………………………….290
4.2 HİZMET KAVRAMI………………………………………………………………………………… 292
4.2.1 Hizmetlerin Özellikleri (Üretim ve Hizmet
İşletmeleri Arasındaki Farklılıklar)…………………………………………………………………. 293
4.2.1.1 Hizmetlerin Soyut Olması (Soyutluk)…………………………………………………. 293
4.2.1.2 Hizmetlerin Bölünemezliği (Ayrılmazlık)…………………………………………… 293
4.2.1.3 Hizmetlerin Değişkenliği (Heterojenlik)……………………………………………..294
4.2.1.3.1. Hizmet Üreticisine Göre değişkenlik…………………………………………….. 295
4.2.1.3.2 Hizmet Alıcısına Göre Değişkenlik……………………………………………….. 295
4.2.1.3.3 Üretici- Alıcı Etkileşimine Göre Değişkenlik…………………………………. 295
4.2.1.3.4 Hizmetin Üretildiği Zamana Göre Değişkenlik……………………………… 295
4.2.1.3.5 Hizmetin Üretildiği Çevre Koşullarına Göre Değişkenlik………………. 296
4.2.1.3.6 Hizmet Üreticisinin ya da Alıcısının Olanaklarına Göre Değişkenlik……. 296
4.2.1.4 Hizmetlerin Depolanamaması Özelliği……………………………………………….. 296
4.3 HİZMET KALİTESİ…………………………………………………………………………………. 297
4.4 BAĞIMSIZ DENETİM KALİTESİNİN KONTROLÜ………………………………… 301
4.4.1 Denetim Kalitesinin, Kalite kontrol Sisteminin Tanımı, Amacı ve Unsurları….. 302
KAYNAKÇA……………………………………………………………………………………………………..309

Muhasebede Dönem Sonu İşlemleri

muhasebe_admin — Wed, 14 Jan 2015 07:54:40 +0000

Muhasebede Dönem Sonu İşlemleri Kitabı, Doç. Dr. Sami KARACAN tarafından hazırlanan bu alanda yol gösterici rehber bir kaynak kitaptır. Muhasebede dönem içi işlemlerinin devamı niteliğindeki bilgilere ve muhasebede dönem sonunda yapılacak işlemlere ilişkin ana konulara yer verilmiştir. Kısa sürede teslimat olanakları ile Muhasebede Dönem Sonu İşlemleri Kitabını sitemizden temin edebilirsiniz.

ÖNSÖZ

Globalleşme süreciyle birlikte, özel sektör ülke ekonomisinde daha çok yer almaya ve söz sahibi olmaya başlamıştır. Bu durum da, tüm diğer alanlarda olduğu gibi, işletmelerdeki muhasebe işlemlerinin öneminin daha da artmasına neden olmuştur.

Artık günümüzde muhasebe veri ve bilgileri geçmişi değerlendirmekten çok geleceğe ışık tutmak amacıyla kullanılmakta, muhasebe bölümleri tarafından üretilen bilgiler vergisel sorumlulukların yerine getirilmesinde aracı olan muhasebecilerden daha etkin kararlar alabilmek için yöneticilere, daha doğru yatırım kararlan için işletmeyle ilgili üçüncü kişilere kadar uzanan bir yelpaze tarafından da talep edilmektedir.

İşletmelerin her gün artan muhasebe bilgi ve becerisine sahip kalifiye elaman ihtiyacının karşılanması hususunda da bu eğitimi veren ilgili bölümlerden mezun olan öğrencilere talep artmaktadır. Bu durum da konunun öneminin ciddiyetini bir kez daha gündeme getirmektedir.

Muhasebede dönem sonu işlemleri, çeşitli nedenlerle muhasebe bilgilerine ihtiyaç duyan çevrelere mali bilgi vermede bir araç olan mali tabloların daha kolay ve mevzuata uygun şekilde düzenlenmesi açısından büyük önem taşır.

Ülkemizde 1.1.1994 tarihinden itibaren Tekdüzen Hesap Planının uygulanmasının zorunlu hale gelmesi de muhasebede dönem sonu işlemlerinin öneminin artmasında bir diğer etkendir.

Bu önemden hareketle yola çıkılan ve muhasebede dönem içi işlemlerinin devamı niteliğindeki bilgilerden oluşan bu çalışma muhasebede dönem sonunda yapılacak işlemlere ilişkin ana konulan içermektedir.

Çalışmanın aynı isimle yapılan birinci, ikinci ve üçüncü baskılannm ardından bu dördüncü baskısında, önceki baskılarda yapılan imla ve yazım hataları düzeltilmiş, işlenen konular gözden geçirilerek güncellenmiştir.

Aynca yeni Türk Ticaret Kanunu’nun yürürlüğe girmesiyle Maliye Sistemi Uygulama Genel Tebliği (MSUGT) çerçevesinde 1.1.1994 tarihinden itibaren geçerli olan Tekdüzen Hesap Planının (THP) uygulanmasında önemli değişiklikler oluşturacak olan Türkiye Muhasebe-Finansal Raporlama Standartlan (TMS- TFRS) da dikkate alınarak bu konuyla ilgili güncel bilgiler de çalışmaya ilave edilmiş ve çalışmanın kapsamı genişletilmiştir. Türkiye Muhasebe-Finansal Raporlama Standartları ile ilgili hususlar henüz tam bir netlik kazanmamıştır. Bu nedenle bu konudaki bilgiler kısmen dikkate alınmış, konu netlik kazandıkça sonraki baskılarda ilgili konulann geliştirilmesi amaçlanmıştır.

Yine bazı önemli noktalara okuyucuların dikkatini çekebilmek amacıyla metin aralarına kısa hatırlatma notlan, sorulan yazılmıştır. Konu sonlanna ilgili konulara ilişkin test sorulan eklenmiş ve kitabın son bölümünde bu testlerin açıklamalı çözümlerine yer verilmiştir.

Muhasebede Dönem Sonu İşlemleri adıyla sunulan bu çalışmanın birinci bölümünde temel kavramlar çerçevesinde muhasebe, envanter, değerleme ve kâr kavramlanna ilişkin açıklamalara yer verilmiştir.

İkinci bölüm muhasebe hesaplannda dönem sonu işlemlerine aynlmış, bu kapsamda önemli görülen aktif, pasif hesaplar ile gelir tablosu ve maliyet hesaplan ile ilgili açıklamalara yer verilmiştir.

Üçüncü bölümde mali tablolar konusuna değinilerek, temel mali tablolardan bilanço ve gelir tablosu ile ilgili bilgiler verilmiştir.

Çalışmanın dördüncü bölümü ise tüm konularla ilgili örneklere aynlmış ve konulara ilişkin çözümlü örneklere yer verilmiştir.

Çalışmanın beşinci ve son bölümü ise ekler bölümü olup, bu bölümde konu testlerinin açıklamalı çözümlerine yer verildikten sonra Ülkemizde kullanılan Tekdüzen Hesap Planında yer alan hesaplar ana hesaplar çerçevesinde listelenmiş, aynca Türkiye Muhasebe Standartlan (TMSK) tarafından yayımlanan TMS/TFRS’lerin de bir listesi verilmiştir.

Bu tür çalışmalan yapmakta her zaman teşvik edici olan, akademik hayatımda bana pek çok bilgiyi aktanp öğreten ve bir akademisyen olarak yetişmemde üzerimde büyük emeği olan Hocam Sayın Prof. Dr. Vasfi Haftacı ve doktora aşamasında ve sonrasında desteğini sürekli hissettiren Hocam Sayın Prof Dr. Münir Şakrak başta olmak üzere, isimlerini burada tek tek yazarak satırlara sığ- dıramayacağım akademik hayatımda katkıları olan daha birçok diğer Hocalan- ma teşekkürlerimi bir kez daha iletmek benim için zevkli bir görev olduğu kadar kendilerine olan minnet borcumun da bir ifadesidir.

Her zaman olduğu gibi bu çalışmanın hazırlanması sürecinde de bana huzurlu bir çalışma ortamı oluşturarak her türlü olumsuzluğa karşı sabır gösteren ve kendisinden çaldığım zamana sevgisiyle karşılık veren sevgili eşim Yrd.Doç.Dr. Esin Karacan’a, çalışmanın baskı ve dizgisinin yapılmasında katkı sağlayan, çalışmanın basıma hazırlanması ve yayımında emeği geçen tüm kita- bevi çalışanlanna da sonsuz teşekkürlerimi sunarım.

İÇİNDEKİLER

SUNUŞ……………………………………………………………………………………
ÖNSÖZ……………………………………………………………………………
İÇİNDEKİLER……………………………………………………………….
KISALTMALAR……………………………………………………………….
1. MUHASEBE – ENVANTER – DEĞERLEME VE KÂR KAVRAMLARI
1.1. MUHASEBENİN TANIMI VE TEMEL KAVRAMLARI
1.1.1. MUHASEBENİN TANIMI
1.1.2. MUHASEBENİN TEMEL KAVRAMLARI
1.1.3. MUHASEBE SİSTEMİ – MUHASEBE SİSTEMİNİN ANLAM VE AMACI
1.1.4. MUHASEBE POLİTİKALARININ AÇIKLANMASI
1.1.5. MUHASEBENİN TEMEL KAVRAMLARI İLE İLGİLİ KONU TESTİ
1.2. ENVANTER VE ENVANTERİN AŞAMALARI
1.2.1. ENVANTERİN TANIMI
1.2.2. ENVANTERİ GEREKTİREN SEBEPLER
1.2.3. ENVANTER İŞLEMLERİNİN AŞAMALARI
1.2.3.1. Muhasebe Dışı Envanter İşlemleri
1.2.3.2. Muhasebe İçi Envanter İşlemleri
1.2.4. ENVANTER DEFTERİ VE LİSTELERİ
1.2.5. ENVANTER İLE İLGİLİ KONU TESTİ
1.3. DEĞERLEME VE DEĞERLEME ÖLÇÜLERİ
1.3.1. DEĞERLEMENİN TANIMI
1.3.2. TÜRK TİCARET KANUNU’NA GÖRE DEĞERLEME
1.3.3. SERMAYE PİYASASI MEVZUATINDA DEĞERLEME
1.3.4. VERGİ USÜL KANUNU’NA GÖRE DEĞERLEME ÖLÇÜLERİ
1.3.4.1. Maliyet Bedeli (VUK Md. 262)
1.3.4.2. Borsa Rayici (VUK Md. 263)
1.3.4.3. Tasarruf Değeri (VUK Md. 264)
1.3.4.4. Mukayyet Değer (VUK Md. 265)
1.3.4.5. İtibari Değer (VUK Md. 266)
1.3.4.6. Vergi Değeri (VUK Md. 268)
1.3.4.7. Rayiç Bedel (VUK Mük. Md. 266)
1.3.4.8. Emsal Bedeli ve Emsal Ücreti (VUK Md. 267)
1.3.5. İKTİSADİ KIYMET TÜRLERİNE GÖRE DEĞERLEME ÖLÇÜTLERİ
1.3.6. DEĞERLEME İLE İLGİLİ KONU TESTİ
1.4. TİCARİ KÂR VE MALİ KÂR
1.5. İŞLETMELERDE KÂRIN TESPİTİNDE YAKLAŞIMLAR
1.5.1. ÖZ SERMAYE KARŞILAŞTIRILMASIYLA KÂRIN SAPTANMASI
1.5.2. HASILAT VE GİDERLERİN KARŞILAŞTIRILMASIYLA KÂRIN SAPTANMASI
1.5.3. TİCARİ KÂR – MALİ KÂR İLE İLGİLİ KONU TESTİ
2. TEKDÜZEN HESAP ÇERÇEVESİ – HESAP PLANI VE MUHASEBE HESAPLARINDA DÖNEM SONU İŞLEMLERİ
2.1. TEKDÜZEN HESAP ÇERÇEVESİ VE HESAP PLANI İLE BAĞLANTISI
2.1.1. HESAP ÇERÇEVESİNİN TANIMI, AMACI VE NİTELİKLERİ
2.1.2. TEKDÜZEN HESAP ÇERÇEVESİ
2.1.3. HESAP PLANININ TANIMI VE HESAP ÇERÇEVESİ İLE BAĞLANTISI
2.2. MUHASEBEDE HESAP KAVRAMI VE HESAPLARIN GENEL İŞLEYİŞİ
2.3. AKTİF HESAPLARDA DÖNEM SONU İŞLEMLERİ
2.3.1. DÖNEN VARLIK HESAPLARI
2.3.1.1. Hazır Değerler
2.3.1.2. Hazır Değerler İle İlgili Konu Testi
2.3.1.3. Menkul Kıymetler
2.3.1.4. Menkul Kıymetler İle İlgili Konu Testi
2.3.1.5. Ticari Alacaklar
2.3.1.6. Ticari Alacaklar İle İlgili Konu Testi
2.3.1.7. Stoklar
2.3.1.8. Stoklar İle İlgili Konu Testi
2.3.1.9. Gelecek Aylara Ait Giderler ve Gelir Tahakkukları
2.3.1.10. Gelecek Aylara Ait Giderler ve Gelir Tahakkukları İle İlgili Konu Testi
2.3.1.11. Katma Değer Vergisi Hesaplarının Kapatılması
2.3.1.12. Katma Değer Vergisi Hesapları İle İlgili Konu Testi
2.3.2. DURAN VARLIKLAR
2.3.2.1. Maddi Duran Varlıklar
2.3.2.2. Maddi Duran Varlıklar İle İlgili Konu Testi
2.3.2.3. Maddi Olmayan Duran Varlıklar
2.3.2.4. Maddi Olmayan Duran Varlıklar İle İlgili Konu Testi
2.4. PASİF HESAPLARDA DÖNEM SONU İŞLEMLERİ
2.4.1. YABANCI KAYNAKLAR
2.4.1.1. Mali Borçlar
2.4.1.2. Mali Borçlar İle İlgili Konu Testi
2.4.1.3. Ticari Borçlar
2.4.1.4. Ticari Borçlar İle İlgili Konu Testi
4.1.5. Gelecek Aylara Ait Gelirler ve Gider Tahakkukları
2.4.2. ÖZ KAYNAKLAR
2.5. GELİR TABLOSU HESAPLARI
2.5.1. GENEL AÇIKLAMA
2.5.2. GELİR TABLOSU HESAPLARINA İLİŞKİN AÇIKLAMALAR
2.5.3. GELİR VE GİDER HESAPLARININ KAPATILMASI
2.5.4. GELİR TABLOSU HESAPLARI İLE İLGİLİ KONU TESTİ
2.6. MALİYET HESAPLARI
2.6.1. GENEL AÇIKLAMA
2.6.2. 7/A SEÇENEĞİNDE MALİYET HESAPLARI
2.6.2.1. 7/A Maliyet Hesap Seçeneğinin Genel Özellikleri
2.6.2.2. 7/A Maliyet Hesap Seçeneğinde Kullanılan Hesaplara İlişkin Açıklamalar
2.6.3. 7/B SEÇENEĞİNDE MALİYET HESAPLARI
2.6.3.1. 7/B Maliyet Hesap Seçeneğinde Kullanılan Hesaplara İlişkin Açıklamalar
2.6.4. MALİYET HESAPLARI İLE İLGİLİ KONU TESTİ
3. MALİ TABLOLAR..
3.1. MALİ TABLO TANIMI VE İLKELERİ.
3.2. MALİ TABLOLARIN AMAÇLARI.
3.3. MALİ TABLO TÜRLERİ.
3.4. MALİ TABLOLARDAKİ BİLGİLERİN GENEL ÖZELLİKLERİ
3.5. TEMEL MALİ TABLOLAR..
3.5.1. BİLANÇO..
3.5.1.1. Bilançonun Tanımı ve Şekilleri
3.5.1.2. Bilanço Düzenleme İlkeleri
3.5.1.2.1. Varlıklara İlişkin İlkeler
3.5.1.2.2. Yabancı Kaynaklara İlişkin İlkeler
3.5.1.2.3. Öz Kaynaklara İlişkin İlkeler
3.5.1.3. Bilançonun Biçimsel Yapısı
3.5.1.4. Bilanço Dipnotları
3.5.1.5. Türkiye Muhasebe Standartlarında Bilançonun Sunumuna İlişkin Temel Esaslar
3.5.2. BİLANÇO İLE İLGİLİ KONU TESTİ.
3.5.3. GELİR TABLOSU..
3.5.3.1. Gelir Tablosunun Tanımı ve Şekilleri
3.5.3.2. Gelir Tablosu Düzenleme İlkeleri
3.5.3.3. Gelir Tablosunun Biçimsel Yapısı
3.5.3.4. Gelir Tablosu Dipnotları
3.5.3.5. Türkiye Muhasebe Standartlarında Gelir Tablosunun Sunumuna İlişkin Temel Esaslar
3.5.4. GELİR TABLOSU İLE İLGİLİ KONU TESTİ.
4. ÇÖZÜMLÜ ÖRNEKLER..
4.1. STOKLAR VE DİĞER DÖNEN VARLIKLAR İLE İLGİLİ ÖRNEKLER
4.1.1. ÖRNEK 1 – YILMAZ TİCARET ÖRNEĞİ.
4.1.2. ÖRNEK 2. – DOĞAN TİCARET ÖRNEĞİ.
4.2. TİCARİ ALACAKLAR İLE İLGİLİ ÖRNEKLER..
4.2.1. ÖRNEK 1 – GÜLSÜN TİCARET ÖRNEĞİ.
4.3. DURAN VARLIKLAR İLE İLGİLİ ÖRNEKLER..
4.3.1. ÖRNEK 1 – RUKİYE TİCARET ÖRNEĞİ.
4.4. KISA VADELİ YABANCI KAYNAKLAR İLE İLGİLİ ÖRNEKLER
4.4.1. ÖRNEK 1 – SEMA TİCARET ÖRNEĞİ.
4.5. YENİDEN DEĞERLEME İLE İLGİLİ ÖRNEKLER..
4.5.1. ÖRNEK 1 – ENGİN TİCARET ÖRNEĞİ.
4.6. GELİR TABLOSU HESAPLARI İLE İLGİLİ ÖRNEKLER..
4.6.1. ÖRNEK 1 – BENSU TİCARET ÖRNEĞİ.
4.6.2. ÖRNEK 2 – ESİN TİCARET ÖRNEĞİ.
4.6.3. ÖRNEK 3 – KARACAN TİCARET ÖRNEĞİ.
4.6.4. ÖRNEK 4 – ESB TİCARET ÖRNEĞİ.
4.6.5. ÖRNEK 5 – SEMİH TİCARET ÖRNEĞİ.
4.7. MALİYET HESAPLARI İLE İLGİLİ ÖRNEKLER..
4.7.1. ÖRNEK 1 – UFUK TİCARET ÖRNEĞİ.
4.7.2. ÖRNEK 2 – ELİF TİCARET ÖRNEĞİ.
4.7.3. ÖRNEK 3 – SİNAN TİCARET ÖRNEĞİ.
4.8. GENEL ÖRNEKLER..
4.8.1. ÖRNEK 1 – ÖZGE TİCARET ÖRNEĞİ.
4.8.2. ÖRNEK 2 – YAKUP TİCARET ÖRNEĞİ.
4.8.3. ÖRNEK 3 – AYSU TİCARET ÖRNEĞİ.
4.8.4. ÖRNEK 4- ES-SA TİCARET ÖRNEĞİ.
5. EKLER..
5.1. EK 1 – KONU TESTLERİ AÇIKLAMALI ÇÖZÜMLERİ.
5.2. EK 2 – TEKDÜZEN HESAP PLANI.
5.3. EK 3 – TÜRKİYE MUHASEBE STANDARTLARI KURULU (TMSK) TARAFINDAN YAYIMLANAN STANDARTLAR..