Daha önceki baskılarda ısrarla vurguladığımız bir hususu tekraren belirtmek isteriz: Vergi hukukunun birçok detayında vergi idaresi ile vergi yargısı arasında görüş ayrılığı olduğu gibi vergi uzmanlarının da her konuda görüş birliğinde olduğunu söyleyebilmek mümkün olamamaktadır. Bu nedenle kitabımızda bir muhasebe kaydı gösterilirken bu konudaki görüş ayrılıklarına da özellikle vurgu yapılmıştır. Bununla birlikte çalışmamızın bir vergi hukuku çalışmasından önce bir muhasebe çalışması olarak değerlendirilmesini özellikle arzu ederiz.

ÖNSÖZ

Özellikle 2007 yılında, Türkiye’de uygulanan raporlama standartları incelendiğinde karşımıza çok farklı sonuçlar veren ve birbirinden tamamen ayrı setler çıkmaktadır. Bu kapsamda, vergi matrahının hesaplanmasını esas alan Tek Düzen Hesap Planı, bankalarca uygulanan Türkiye Finansal Raporlama Standartları (TFRS), ortak sayısına bağlı olarak halka açık kabul edilen ve Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) denetimine tabi şirketlerce uygulanan SPK Seri Xl-1 tebliğine uygun standartlar, hisseleri İMKB’de işlem gören şirketlerce uygulanan SPK Seri XI-25 tebliğine uygun standartlar ve gene aynı şirketlerce seçimlik olarak uygulanabilen Uluslararası Finansal Raporlama Standartları (UFRS) uygulanan standartlardandır. Buna göre, aynı finansal verilerden hareketle, farklı standartlara göre farklı sonuçlar içeren finansal tablolara ulaşılmakta, bu durum da okuyucu açısından mali tabloları yorumlamada karmaşa yaratmaktadır.

Türkiye Muhasebe Standartlan Kurulu, 1999 yılında kurulmuş ve ilk toplantısını 2002 yılında yapmıştır. Kurul tarafından bugüne kadar, 41 adet Türkiye Muhasebe Standardı (TMS) ve 8 adet TFRS yayımlanmıştır. Bu standartlar, Uluslararası Muhasebe Standartları (UMS) ve UFRS’nin bazı farklılıklar dışında aynısıdır. Son yıllarda, hisseleri İstanbul Menkul Kıymetler Borsasında işlem gören şirketler ve bankalar ile isteyen kuruluşlar UFRS’ye göre raporlama yapmaktadırlar. Bir yandan yabancı yatırımcıların sayısındaki artış diğer yandan halen Mecliste görüşülmekte olan Türk Ticaret Kanunu Tasarısı UMS ve UFRS ile uyumlu TMS ve TFRS’nin uygulanmasını zorunlu hale getirmiştir.

Buraya kadar yapılan açıklamalar doğrultusunda; TMS ve TFRS’nin uygulamaya geçmesi ile birlikte kullanım kuralları aynı olan tek bir dilin mali tablo hazırlanmasında esas alınması amaçlanmaktadır. Ayrıca, yeni bazı mali tablolar hazırlanması zorunluluğu da getirilmektedir. Dipnotlar büyük önem kazanmakta, okuyucu, dipnotlar vasıtasıyla sadece mali tablolarda yer alan kalemlerin detayları hakkında bilgi edinmekle kalmamakta, bunun yanında mali tablolara yansımayan risk ve yükümlülükleri de dipnotlarda görebilmektedir.

Diğer yandan, şirketler, TMS ve TFRS’yi uygulayacak olmakla birlikte, vergi hesabında Gelir İdaresi tarafından belirlenen düzenlemelere uymak zorundadırlar. Bu nedenle, gerek uygulayıcılar, gerekse mali tablo okuyucuları açısından Vergi Usul Kanununu (VUK) ile TMS’de yer alan değerleme hükümlerini bilmek vergi hesabına ulaşmak için bir zorunluluktur.

Kitabımızın önceki baskılarına ilişkin eleştiri ve katkılar bu baskı için yol gösterici olmuştur. Bu kapsamda, Vergi Muhasebesi Kitabının 3. baskısında, VUK ve TMS değerleme hükümleri tablo halinde verilerek, okuyucuya karşılaştırma imkanı verilmiştir. Ayrıca; önceki baskılarda yer almayan özellikli bazı bölümler eklenmiş, enflasyon muhasebesi uygulaması sona erdiğinden bu bölüm çıkarılmış, mevcut örnekler 2008 yılı sonuna kadar yayımlanmış mevzuat hükümlerine göre güncellenmiştir.

Diğer yandan, şirketler, TMS ve TFRS’yi uygulayacak olmakla birlikte, vergi hesabında Gelir İdaresi tarafından belirlenen düzenlemelere uymak zorundadırlar. Bu nedenle, gerek uygulayıcılar, gerekse mali tablo okuyucuları açısından Vergi Usul Kanununu (VUK) ile TMS’de yer alan değerleme hükümlerini bilmek vergi hesabına ulaşmak için bir zorunluluktur.

Kitabımızın önceki baskılarına ilişkin eleştiri ve katkılar bu baskı için yol gösterici olmuştur. Bu kapsamda, Vergi Muhasebesi Kitabının 3. baskısında, VUK ve TMS değerleme hükümleri tablo halinde verilerek, okuyucuya karşılaştırma imkanı verilmiştir. Ayrıca; önceki baskılarda yer almayan özellikli bazı bölümler eklenmiş, enflasyon muhasebesi uygulaması sona erdiğinden bu bölüm çıkarılmış, mevcut örnekler 2008 yılı sonuna kadar yayımlanmış mevzuat hükümlerine göre güncellenmiştir.

Diğer yandan, şirketler, TMS ve TFRS’yi uygulayacak olmakla birlikte, vergi hesabında Gelir İdaresi tarafından belirlenen düzenlemelere uymak zorundadırlar. Bu nedenle, gerek uygulayıcılar, gerekse mali tablo okuyucuları açısından Vergi Usul Kanununu (VUK) ile TMS’de yer alan değerleme hükümlerini bilmek vergi hesabına ulaşmak için bir zorunluluktur.

Kitabımızın önceki baskılarına ilişkin eleştiri ve katkılar bu baskı için yol gösterici olmuştur. Bu kapsamda, Vergi Muhasebesi Kitabının 3. baskısında, VUK ve TMS değerleme hükümleri tablo halinde verilerek, okuyucuya karşılaştırma imkanı verilmiştir. Ayrıca; önceki baskılarda yer almayan özellikli bazı bölümler eklenmiş, enflasyon muhasebesi uygulaması sona erdiğinden bu bölüm çıkarılmış, mevcut örnekler 2008 yılı sonuna kadar yayımlanmış mevzuat hükümlerine göre güncellenmişti.

 İÇİNDEKİLER

1. KISIM (DEĞERLEME ÖLÇÜTLERİ) 1

1.1. KASA DEĞERLEME 6

1.2. ALINAN ÇEKLER DEĞERLEME 8

1.3. BANKALAR DEĞERLEME 10

1.4. VERİLEN ÇEKLER VE ÖDEME EMİRLERİ DEĞERLEME 12

1.5. MENKUL KIYMETLER DEĞERLEME 13

1.6. ALICILAR DEĞERLEME 16

1.7. ALACAK SENETLERİ DEĞERLEME 18

1.8. STOKLAR 20

1.9. VERİLEN AVANSLAR DEĞERLEME 25

1.10. İŞTİRAKLER DEĞERLEME 27

1.11. MADDİ DURAN VARLIKLAR DEĞERLEME 28

1.12. MADDİ OLMAYAN DURAN VARLIKLAR DEĞERLEME 31

1.13. YATIRIM AMAÇLI GAYRİMENKULLER DEĞERLEME 37

1.14. BANKA KREDİLERİ DEĞERLEME 38

1.15. SATICILAR DEĞERLEME 39

1.16. BORÇ SENETLERİ 40

1.17. ALINAN SİPARİŞ AVANSLARI DEĞERLEME 42

2. KISIM (MONOGRAFİLER VE ÖRNEKLER) 45

2.1 HAZIR DEĞERLER 47

2.1.1 Monografi ve Çözümü 49

2.1.2 Monografi ve Çözümü 54

2.1.3 Monografi ve Çözümü 60

2.1.4 Monografi ve Çözümü 68

2.2 MENKUL KIYMETLER 73

2.2.1 Monografi ve Çözümü 75

2.2.2 Monografi ve Çözümü 84

2.2.3 Monografi ve Çözümü 91

2.2.4 Monografi ve Çözümü 95

2.2.5 Türev ve İşlemlerinin Vergilendirilmesi ve Muhasebesi 103

2.3 ALACAKLAR 127

2.3.1 Monografi ve Çözümü 129

2.4 STOKLAR 143

2.4.1 Monografi ve Çözümü (Maliyet Hesapları) 145

2.4.2 Monografi ve Çözümü (Aralıksız Sayım Yöntemi) 150

2.4.3 Monografi ve Çözümü (Dönem Sonu Kayıtları) 155

2.4.4 Monografi ve Çözümü (Stok Değerleme Yöntemleri) 161

2.4.5 Monografi ve Çözümü (Konsinye Mal) 168

2.4.6 Örnek ve Çözümü (Değeri Düşen Mallar) 175

2.4.7 Örnek ve Çözümü (Elden Çıkarılacak Stoklar) 179

2.4.8 Örnek ve Çözümü (Fire) 180

2.4.9 Örnek ve Çözümü (Mal Sayımı Noksanları) 181

2.4.10 Örnek ve Çözümü (Mal Sayım Fazlaları) 183

2.5 DURAN VARLIKLAR 185

2.5.1 Monografi ve Çözümü 187

2.6 MADDİ OLMAYAN DURAN VARLIKLAR 203

2.6.1 Örnek ve Çözümü (Lisans Hakkı) 205

2.6.2 Örnek ve Çözümü (Lisans Hakkı) 209

2.6.3 Örnek ve Çözümü (Özel Maliyet Bedeli) 212

2.7 KISA VE UZUN VADELİ YABANCI KAYNAKLAR 217

2.7.1 Monografi ve Çözümü 219

2.7.2 Monografi ve Çözümü 231

3. KISIM (ÖZELLİKLİ KONULAR) 241

3.1 YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARIM İŞLERİ 243

3.1.1 Monografi ve Çözümü 245

3.1.2 Örnek ve Çözümü (Teminat Mektubu Verilmesi) 256

3.1.3 Örnek ve Çözümü (Teminat Mektubunun Nakde Çevrilmesi) 257

3.1.4 Örnek ve Çözümü (Depozito Verilmesi) 257

3.1.5 Örnek ve Çözümü (Şantiye Şefine Avans Verilmesi) 258

3.1.6 Örnek ve Çözümü (Taşeronlara Avans Verilmesi) 258

3.1.7 Örnek ve Çözümü (Hakediş Ödemesi ve Avans Mahsubu) 259

3.1.8 Örnek ve Çözümü (Hakediş Alınması) 260

3.1.9 Örnek ve Çözümü (Kesintilerin İlgili Hesaba Nakli) 261

3.1.10 Monografi ve Çözümü (Özel İnşaat İşleri) 262

3.2 FİNANSAL KİRALAMA 273

3.2.1 Genel Bilgi 275

3.2.2 Monografi ve Çözümü 279

3.3 KATMA DEĞER VERGİSİ 289

3.3.1 Örnek ve Çözümü 291

3.3.2 Örnek ve Çözümü (Zayi Olan Mal) 295

3.3.3 Örnek ve Çözümü (Zayi Olan Mal) 297

3.3.4 Örnek ve Çözümü (Hırsızlık) 300

3.3.5 Örnek ve Çözümü (Binek Otomobil) 303

3.3.6 Örnek ve Çözümü (İhracat) 305

3.3.7 Örnek ve Çözümü (İhraç Kaydıyla Satış) 307

3.3.8 Örnek ve Çözümü (İhracat) 313

3.3.9 Örnek ve Çözümü (İhraç Kayıtlı Satışta KDV Matrahının Değişmesi) 318

3.3.10 Örnek ve Çözümü (Tevkifat Uygulaması) 319

3.3.11 Örnek ve Çözümü (KDV Tevkifatı ile Teslim Edilen

Emtianın Kısmen İadesi) 320

3.4 KAR DAĞITIMI 323

3.4.1 Genel Bilgi 325

3.4.2 Monografi ve Çözümü 328

3.4.3 Monografi ve Çözümü 332

3.5 İHRACAT 337

3.5.1 Monografi ve Çözümü 339

3.5.2 Monografi ve Çözümü 343

3.6 İTHALAT 347

3.6.1 Genel Bilgi 349

3.6.2 Monografi ve Çözümü 351

3.7 AMORTİSMANLAR 357

3.7.1 Örnek ve Çözümü (Bilgisayar): 359

3.7.2 Örnek ve Çözümü (Binek Otomobil): 363

3.7.3 Örnek ve Çözümü (Arsa ve Arazide): 366

3.8 ÖRTÜLÜ SERMAYE 369

3.8.1 Genel Bilgi 371

3.8.2 Monografi ve Çözümü 374

3.9 TAŞINMAZLAR VE İŞTİRAK HİSSELERİ İLE KURUCU SENETLERİ,

İNTİFA SENETLERİ VE RÜÇHAN HAKLARI SATIŞ KAZANCI İSTİSNASI 379

3.9.1 Yasal Düzenleme 381

3.9.2 Monografi ve Çözümü 384

3.9.3 Monografi ve Çözümü 386

3.9.4 Monografi ve Çözümü 388

3.10 BAĞIŞ VE YARDIMLAR 391

3.10.1 Genel Bilgi 393

3.10.2 Monografi ve Çözümü 396

3.10.3 Monografi ve Çözümü 398

3.10.4 Monografi ve Çözümü 400

3.10.5 Monografi ve Çözümü 402

3.11 DÖNEM SONU İŞLEMLERİ 405

3.11.1 Kasa Sayım Farkları 407

3.11.2 Alınan ve Verilen Çekler 410

3.11.3 Bankalar ve Banka Kredileri 416

3.11.4 Ticari Alacaklar 418

3.11.5 Sabit Kıymet Yenileme Fonu 421

4. MONOGRAFİLER 423

Monografi 1 425

Monografi 2 450

yükümler bakımından da gerekli açıklamalar yapılmıştır. 6183 sayılı Kanun, bu sonuncu grup alacakların bir kısmında aynı zamanda “bir tahakkuk kanunu” olma işlevi kazanma seyrini izlemektedir. Özellik taşıyan bu hususla ilgili açıklamalar 37 nci madde bahsinde yer almıştır.

Kitabın bu basımında, 2011 yılı sonuna kadar verilmiş yargı kararları taranarak, önceki basımlarda yer almamış olan yepyeni kararlar ilgili maddelere konulmuş; yürürlükte olmayan bazı maddelere ilişkin olup, ancak, bir özelliği de olmayan çok eski bazı kararlar kitaptan çıkarılmıştır.

2011 yılı sonuna kadar yapılan yasal değişikler ve Bakanlar Kurulu Kararlarıyla değiştirilen bazı had ve tutarlar ilgili maddelere işlenmek suretiyle Kitap 2012 Şubat ayı itibarıyla güncellenmiştir.

İÇİNDEKİLER

• MADDE 1- Konu 31
• AÇIKLAMA VE YORUM 31
• A) KAĞIT DEYİMİ 32
• 1 — Kağıt itibariyle değerleme 33
• a) Hukuki muamelenin yazılı olarak yapılması 33
• b) Kağıdın imzalanmış olması 34
• aa) Geneli ile durum 34
• bb) Elektron ik imza 35
• c) Bir hukuki işlem dolayısı ile birden fazla kağıt düzenlenmesi 35
• d) Birden çok hukuki işlemin aynı kağıtta toplanması 35
• e) Aynı hukuki işlem için ilave kağıt düzenlenmesi 36
• 2 — Kağıda bağlanmış olan işlemin tekemmülü 36
• a) İşlemin hüküm ifade eder hale gelmesi 36
• b) Asıl işlemin fer’i niteliğindeki işlemle ilgili kağıdın düzenlenmesinden sonra, asıl işlemin gerçekleşmemesi 42
• c) Kağıdın tekemmülünden sonra işlemin feshedilmesi 44
• d) İşlemin, kanuni şekil şartlarına uyulmadığı için
• muteber sayılmamasının damga vergisine etkisi 44
• e) Mutlak butlan ile malul muameleler 47
• f) Damga vergisi kağıdın sıhhatini etkilemez 47
• 3 — Kağıdın mevcudiyetinin tespiti 48
• a) Geneli ile durum 48
• b) Tespitin kağıt bazında yapılması gerekliliği 51
• c) Nüshaların tespiti durumu 51
• 4 — Kağıdın bir hususu ispat ve belli edecek olması 52
• B) KAĞITLARIN (1) SAYILI TABLOYA DAHİL OLMASI 54
• C) YABANCI MEMLEKETLERDE VE TÜRKİYE’DEKİ ELÇİLİK
• VE KONSOLOSLUKLARDA DÜZENLENEN KAĞITLAR 56
• 1— Yabancı memleketlerde düzenlenen kağıtlar 56
• a) Düzenlemedeki esas 56
• b) Tarafların durumu 58
• c) Türkiye’deki mükelleflerin ülke dışı faaliyetleri 61
• d) Serbest bölgeler itibariyle durum 63
• 2 — Türkiye’deki yabancı elçilik ve konsolosluklarda
• düzenlenen kağıtlar 63
• 3 — Vergilendirme şartları 64
• a) Resmi dairelere ibraz 64
• aa) İbraza bağlı değerleme 64
• bb) Notere, tercüme vb. nedenle ibraz 64
• cc) Noterler, resmi daireye ibraza bağlı vergileme hükmü
• bakımından resmi daire sayılamaz 65
• dd) Notere verme ile kağıt hükmünden yararlanma şartı
• tekemmül eder mi? 65
• b) Kağıt üzerinde devir ve ciro işlemleri yürütülmesi 66
• c) Türkiye’de kağıdın hükmünden faydalanmak 67
• d) Diğer hususlar 69
• aa) Yabancı memleketlerde düzenlenen kağıtlarla ilgili
• muafiyet 69
• bb) Yabancı memleketlerde düzenlenen kağıtların birden fazla
• nüshaları 69
• 4 — Hukuki muamele ve kağıt itibariyle durum 69
• KAĞITLARDA ŞÜMUL
• MADDE 2-Şümul 71
• AÇIKLAMA VE YORUM 71
• A) VERGİYE TABİ KAĞITLAR MAHİYETİNDE OLAN VEYA
• ONLARIN YERİNİ ALAN MEKTUP VE ŞERHLER 72
• 1 — Mektuplar 72
• 2 — Şerhler 74
• a) Şerhin ilgili olduğu kağıdın vergiye tabi olmaması 74
• b) Şerhin ilgili bulunduğu kağıdın vergiye tabi bulunması 75
• c) Vergiden müstesna şerhler 76
• aa) Ticari veya mütedavil kağıtlara yazılan ciro, kabul,
• tesellüm şerhleri 76
• bb) Mektup ve diğer kağıtların alındığına dair imzalar ve
• şerhler 77
• B) VERGİYE TABİ KAĞITLARIN HÜKÜMLERİNİN YENİLENMESİNE, UZATILMASINA, DEĞİŞTİRİLMESİNE, DEVRİNE VEYA BOZULMASINA İLİŞKİN MEKTUP VE ŞERHLER 77
• C) DİĞER HUSUSLAR 81
• 1 — Telgrafların durumu 81
• 2 — Teleks notları 85
• 3 — Faks notları 85
• 4 — Teyit mektupları 85
• DAMGA VERGİSİNDE MÜKELLEF
• MADDE 3 – Mükellef 87
• AÇIKLAMA VE YORUM 87
• A) GENEL ESASLAR 88
• 1 — Kağıtları imza edenler 88
• 2 — Resmi dairelerle kişiler arasındaki işlemler 88
• 3 — Vergiden muaf kuruluşlarla kişiler arasındaki işlemler 90
• 4 — Yabancı memleketlerle Türkiye’deki yabancı elçilik ye
• konsolosluklarda düzenlenen kağıtlarda mükellef 91
• a) Genel olarak 91
• b) Ticari veya mütedavil kağıt mahiyetinde bulunanlar 92
• c) Türkiye ’deki yabancı elçilik ve konsolosluklarda
• düzenlenen kağıtlar 92
• B) MÜKELLEFİYET VE SORUMLULUKTA ÖZEL DURUMLAR 93
• 1 — Zamanaşımı süresi dolduktan sonra kağıdın
• hükmünden yararlanma 93
• 2 — İstihkaktan kesinti suretiyle ödemede durum 94
• 3 — Makbuz karşılığı ödemelerde 94
• 4 — Diğer haller 94
• KAĞITLARIN MAHİYETİNİN TAYİNİ
• MADDE 4 – Kağıtların mahiyetinin tayini 97
• AÇIKLAMA VE YORUM 97
• A) ŞEKLİ KANUNLARLA TAYİN EDİLMİŞ KAĞITLAR 98
• B) KANUNEN BELLİ ŞEKLE TABİ TUTULMAMIŞ KAĞITLAR 98
• C) BAŞKA BİR KAĞIDA ATIFTA BULUNULMASI 100
• 1 — Kağıdın, atıfta bulunduğu kağıdın hükmünü alması 101
• 2 — Meblağ itibariyle bağlantı 101
• 3 — Atıfta bulunulan kağıdın daha önce hüküm ifade eder hale
• gelmiş olup olmaması bakımından durum 102
• D) KONUYLA İLGİLİ DİĞER DANIŞTAY KARARLARI 103
• 1 — Beyanname-taahhütname ayırımı 103
• 2 — Havale – alacak temliki ayırımı 104
• 3 — Kiralama-taşmıa sözleşmesi ayırımı 105
• 4 — Taahhütname-teklifname 106
• 5 — Avans makbuzu – tahsilat makbuzu 107
• 6 — Diğer kararlar 108
• KAĞITLARDA NÜSHA
• MADDE 5 – Kağıt nüshalarının birden fazla olması 111
• AÇIKLAMA VE YORUM 111
• A) GENEL ESAS 111
• 1 — Nüsha – suret ayırımı 112
• 2 — Nüshaların bir hususu ispat ve belli etme niteliği taşıması 113
• 3 — Nüshaların tespiti 117
• 4 — Yabancı memleketlerde düzenlenen kağıtlar 119
• B) KAĞIT NÜSHALARININ AYRI AYRI VERGİLENDİRİLMESİ
• KURALININ İSTİSNALARI 120
• 1 — Poliçe ve emre yazılı ticari senetlerin tedavüle çıkarılmayan
• nüshaları 121
• 2 — Noterlerce imza ve tarih tasdiki yapılan sözleşmeler 121
• BİRDEN FAZLA AKİT VE İŞLEM
• MADDE 6 – Bir kağıtta birden fazla akit ve işlem bulunması 123
• AÇIKLAMA VE YORUM 123
• A) BİR KAĞITTA BİRBİRİNDEN TAMAMEN AYRI AKİT VE
• İŞLEM BULUNMASI 124
• B) BİR KAĞITDA TOPLANAN İŞLEMLERİN BİRBİRİNE BAĞLI
• VE BİR ASILDAN DOĞMUŞ OLMASI 126
• 1 — Düzenlemenin esası 126
• 2 — Verginin hesaplanması 131
• C) AKİT VE İŞLEMLERE, ASIL AKİTLERDEN BAŞKA BİR ŞAHSIN EKLENEN AKİT VE İŞLEMİ 132
• D) KONU İLE İLGİLİ DANIŞTAY KARARLARI 133
• İMZANIN BİRDEN FAZLA OLMASI
• MADDE 7 – Birden fazla imzalı kağıtlar 135
• AÇIKLAMA VE YORUM 135
• A) GENEL KURAL 135
• B) GENEL KURALIN İSTİSNALARI 136
• 1 — Maktu vergiye tabi makbuzlar ve ibra senetleri 137
• 2 — Nispi vergiye tabi makbuz ve ibra senetleri 137
• DAMGA VERGİSİ UYGULAMASINDA RESMİ DAİRE VE RESMİ DAİRENİN ALINACAK VERGİYE ETKİSİ
• MADDE 8 – Resmi daire 141
• AÇIKLAMA VE YORUM 141
• A) RESMİ DAİRE NEDİR? 141
• B) DAMGA VERGİSİ UYGULAMASINDA RESMİ DAİRENİN
• ÖNEM VE ETKİSİ 144
• DAMGA VERGİSİNDEN İSTİSNA EDİLEN KAĞITLAR
• MADDE 9 – İstisnalar 145
• AÇIKLAMA VE YORUM 145
• İKİNCİ BÖLÜM Vergileme Ölçüleri ve Nispet
• MADDE 10 – Vergileme ölçüleri 147
• AÇIKLAMA VE YORUM 147
• A) DAMGA VERGİSİNİN MAKTU OLARAK ALINMASI 147
• B) DAMGA VERGİSİNİN NİSPİ ESASTA ALINMASI 148
• 1 — Belli para üzerinden vergileme 148
• 2 — Belli para deyimi 149
• a) Değerlendirmede genel esaslar 149
• b) Diğer hususlar 155
• aa) Sözleşmeye dahil katma değer vergisinin durumu 155
• bb) Taahhüt edilen işin belli bir oranda artmlabileceğinin
• öngörüldüğü sözleşme ve kağıtlarda belli para 157
• KAĞITLARDA BELLİ PARA GÖSTERİLMESİ ZORUNLULUĞU
• MADDE 11 – Belli para gösterme mecburiyeti 159
• AÇIKLAMA VE YORUM 159
• A) DAMGA VERGİSİ KANUNUNUN 11 İNCİ MADDESİNDE
• YAZILI KAĞITLAR 160
• 1 — Cari hesap şeklinde açılmış kredilere ilişkin kağıtlar 160
• a) Genel esaslar 160
• b) 5035 sayılı Kanun değişikliği 161
• 2 — Her türlü ikrazata ait taahhütname ve sözleşmeler 162
• 3 — Alacakların devir ve temlikine ilişkin kağıtlar 163
• B) HARÇLAR KANUNUNUN 42 NCİ MADDE HÜKMÜ AÇISINDAN DURUM 163
• 1 — Maliye Bakanlığı görüşü 164
• 2 — Danıştay’ın görüşü 168
• 3 — Damga vergisi ve harç mükellefiyetinin bütünü içinde durum 170
• C) VERGİ VE CEZADAN SORUMLULUK 172
• YABANCI PARA CİNSİNDEN DÜZENLENEN KAĞITLAR
• MADDE 12 – Yabancı paralarııı Türk parasına çevrilmesi 173
• AÇIKLAMA VE YORUM 173
• A) ESAS ALINACAK KURLAR 174
• 1 — Döviz satış kuru 174
• 2 — Yabancı paraların Türk parası karşılıkları 174
• B) TARİH İTİBARİYLE ESAS ALINACAK KUR 176
• 1 —Geneli ile durum 176
• 2 — Kağıtlarda değişiklik, süre uzatımı, devir halinde 177
• KESİRLERİN TAMA İBLAĞI
• MADDE 13 – Verginin hesaplanmasında kesirler 179
• BELİRLEME 179
• VERGİNİN NİSPETİ
• MADDE 14-Nispet 181
• AÇIKLAMA VE YORUM 182
• A) KANUNA EKLİ (1) SAYILI TABLO’DAKİ NİSPET VE MİKTARLAR 182
• 1 — Genel esas 182
• 2 — Nispi esasta vergilenen bütün kağıtlar için geçerli sınırlama 183
• a) 4369 sayılı Kanun düzenlemesi 183
• b) 4842 ve 5281 sayılı kanunlarla yapılan değişiklik 183
• c) Kağıt nüshalarının birden fazla olması ve
• 35 Seri Nolu Damga Vergisi Genel Tebliği 184
• 3 — 5035 sayılı Kanun öncesinde (1) sayılı Tablo’da sermaye
• şirketleri sözleşmeleri için öngörülmüş olan sınırlama 189
• B) NİSPET UYGULAMASINDA ÖZEL DURUMLAR 189
• 1 — Belli parayı ihtiva eden sözleşmelerin değiştirilmesi 189
• a) Belli paranın artması 190
• b) Belli parada artış olmaksızın yapılan sözleşme değişiklikleri 190
• c) Sözleşme değişikliği – yeni sözleşme ayırımı 191
• d) Belli paranın, para değerindeki düşüşe bağlı artışı 191
• 2 —Devir 194
• 3 — Süre uzatımı 194
• a) Genel olarak 194
• b) Cari hesap şeklinde çalışan kredi sözleşmesinde süre
• itibariyle durum 199
• aa) 5035 sayılı Kanun düzenlemesi 199
• bb) 5035 sayılı Kanun öncesi düzenleme 199
• c) Akreditif mektup ve telgrafları 200
• d) Süre uzatımı ve meblağ artışının bir arada olması 200
• e) Sürenin otomatik uzaması 201
• C) BELLİ PARAYI İHTİVA ETMEYEN SÖZLEŞMELERDE DEĞİŞİKLİK, DEVİR VE SÜRE UZATIMI 202
• D) YABANCI MEMLEKETLERDE DÜZENLENEN KAĞITLAR, YABANCI PARA ÜZERİNDEN DÜZENLENMİŞ SÖZLEŞMELERDE DEĞİŞİKLİK, DEVİR VE SÜRE UZATIMI 202
• E) ŞİRKET SÖZLEŞMELERİNDE DURUM 203
• 1 — Genel olarak 203
• a) Şahıs şirketleri 204
• b) Anonim, eshamlı komandit ve limited şirket sözleşmeleri kapsam dışıdır 204
• 2 — Şahıs şirketleri sözleşmelerinde değişiklik 205
• a) Sermaye artırımı 205
• b) Süre uzatımı 205
• c) Sermaye artırımı ve süre uzatımının bir arada olması 205
• d) Şirkete yeni ortak alınması 206
• e) Ortaklık payının devri 206
• aa) Geneli ile devir 206
• bb) 5035 sayılı Kanun öncesinde sermaye payları hisse senedine bağlanmış şirketlerde hisse devri, şirket sözleşmesi ile ilgili olmayan bir işlem sayılmıştır 209
• cc) Limited şirketlerde 209
• f) Şirketlerin devri, şekil değiştirmeleri ve birleşme hali 210
• aa) 4684 sayılı Kanun öncesi durum 210
• bb) 4684 sayılı Kanun düzenlemesi 210
• cc) 5035 sayılı Kanun düzenlemesi 211
• g) Diğer değişiklikler 211
• ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Verginin Ödenmesi
• MADDE 15 – Ödeme Şekilleri 213
• AÇIKLAMA VE YORUM 213
• PUL YAPIŞTIRILMASI
• MADDE 16 – Pul yapıştırılması şekliyle ödeme 215
• BELİRLEME 215
• 1— 5281 SAYILI KANUN ÖNCESİ DÜZENLEMESİNE
• GÖRE DURUM 215
• A) DAMGA VERGİSİNİN PUL YAPIŞTIRILMAK SURETİYLE ÖDENECEĞİ KAĞITLAR 215
• B) PULLARIN YAPIŞTIRILACAĞI NÜSHA 216
• 1 — Genel kural : Pulların asıl nüshaya yapıştırılmasıdır 216
• 2 — Pulun kağıdın kopyasına yapıştırılacağı haller 217
• C) DAMGA PULLARININ İPTALİ 219
• II— 5281 SAYILI KANUNUN GEÇİCİ 1 İNCİ MADDE HÜKMÜ 219
• BASILI DAMGA ESASI
• MADDE 17 – Basılı damga konulması şekliyle ödeme 221
• AÇIKLAMA VE YORUM 221
• 1 — 17 nci maddedeki kağıtlar 221
• 2 — Maliye Bakanlığının yetki kullanma durumu 223
• 3 — Basılı damga usulünde ödeme, vergisi diğer
• bütün şekillerde ödenecek kağıtlarda kullanılır 223
• MAKBUZLA ÖDEME ESASI
• MADDE 18 – Makbuz verilmesi şekliyle ödeme 225
• AÇIKLAMA VE YORUM 225
• A) MAKBUZ KARŞILIĞI ÖDEMENİN GENEL ÖDEME ŞEKLİNİ ALMIŞ OLMASI 225
• B) 43 SERİ NOLU DAMGA VERGİSİ GENEL TEBLİĞİ 226
• 1 — 5281 sayılı Kanun düzenlemesi 226
• 2 — 43 Seri Nolu Genel Tebliğle yapılan düzenleme 227
• a) Sürekli damga vergisi mükellefiyeti 228
• b) İşlem ve kağıt bazında ödeme yapılması 228
• c) İlgili vergi dairesi 229
• d) İşlem ve kağıdın karşı tarafına ait vergi 229
• e) Kağıtlara şerh verilmesi 230
• f) Noterlikçe düzenlenen veya tasdik için noterlere getirilen kağıtlar 230
• g) Genel bütçeli dairelerle kişiler arasındaki işlemler 231
• h) Genel bütçeli dairelerce alınan ihale kararları 231
• i) Bilanço, gelir tabloları ve işletme hesabı hulasaları 231
• C) 5281 SAYILI KANUN ÖNCESİ DÜZENLEME 232
• 1 — Maliye Bakanlığı yetkisi ile zorunlu olarak
• makbuz karşılığı ödeme yapılması 232
• a) Kapsam 232
• b) Makbuz karşılığı ödeme kapsamına alınmış olan mükelleflerin bir kısım kağıtları için farklı uygulama
• yapılmış olması 233
• 2 — Müsaade alınmak suretiyle makbuz karşılığı
• ödeme yapılmış olması 234
• 3 — Noterlerce düzenlenen kağıtlar 234
• 4 — 5281 sayılı Kanun uygulaması ile paralellik 234
• KESİNTİ ESASI
• MADDE 19 – İstihkaktan kesinti şekliyle ödeme 237
• AÇIKLAMA VE YORUM 237
• A) İSTİHKAKTAN KESİNTİ YOLUYLA ÖDEME YAPMAK ZORUNDA OLANLAR 238
• B) VERGİSİ İSTİHKAKTAN KESİNTİ SURETİYLE ÖDENECEK İŞLEM VE KAĞITLAR 239
• C) İLGİLİ KAĞITLARA ŞERH KONULMASI 239
• PUL YAPIŞTIRMA USULÜNDE ÖDEME ZAMANI
• MADDE 20 – Pulların yapıştırılma zamanı 241
• BELİRLEME 241
• BASILI DAMGA KONULMASI ESASINDA ÖDEME ZAMANI
• MADDE 21 – Basılı damga konulmasında ödeme zamanı 243
• AÇIKLAMA VE YORUM 243
• MAKBUZ KARŞILIĞI ÖDEMEDE DURUM
• MADDE 22 – Makbuz karşılığı ödemelerde ödeme zamanı 245
• AÇIKLAMA VE YORUM 245
• I — DÜZENLEME İLE İLGİLİ HUSUSLAR 245
• A) 22 NCİ MADDE HÜKMÜ 245
• B) MALİYE BAKANLIĞINCA SÜREKLİ MÜKELLEFİYET KAPSAMINA ALINANLAR 246
• C) SÜREKLİ MÜKELLEFİYET KAPSAMINA GİRMEYENLER….247
• D) MALİYE BAKANLIĞINCA İŞLEM İTİBARİYLE YAPILACAK ÖZEL DÜZENLEME KAPSAMINDA ÖDEME 248
• E) İLAVE VERGİ TARHI VE CEZA KESİLMESİNE KONU
• OLAN KAĞITLAR 248
• F) BEYANNAMELER VE EKLERİNE AİT VERGİLERDE ÖDEME 250
• II — DİĞER HUSUSLAR 251
• A) DAMGA VERGİSİ BEYANNAMESİ 251
• B) DAMGA VERGİSİ DEFTERİ 251
• 1 — 20 Seri Nolu Damga Vergisi Genel Tebliği ile yapılan
• düzenleme 251
• 2 — 32 ve 33 Seri Nolu Genel Tebliğler 252
• a) 32 Seri Nolu Genel Tebliğ 252
• b) 33 Seri Nolu Genel Tebliğle tanınan seçimlilik hakkı 252
• C) DAMGA VERGİSİNİN GİDER KAYDI 253
• 1 — Gider kaydında tahakkuk esası 253
• 2 — İlave olarak salınan damga vergisi 254
• 3 — Hükümleri birden fazla yıla taşan kağıtların vergisi 254
• İSTİHKAKTAN KESİNTİ SURETİYLE ÖDEME
• MADDE 23 – İstihkaktan kesinti şekliyle ödemelerde ödeme zamanı 255
• AÇIKLAMA VE YORUM 255
• DÖRDÜNCÜ BÖLÜM Sorumluluk
• MADDE 24 – Vergi ve cezada sorumluluk 257
• AÇIKLAMA VE YORUM 258
• A) KAĞITLARI İMZA EDENLERİN SORUMLULUĞU 258
• 1 — Genel olarak 258
• 2 — Kağıt nüshalarının birden fazla oluşu 259
• 3 — Kağıtta, bir asıldan doğma ve birbirine bağlı akit ve işlemler
• dolayısı ile bulunan imzalar 260
• 4 — Kağıdın, asıl akit ve işlem dışında eklenen akit ve işlem dolayısı
• ile imzalanması 260
• 5 — Birbirinden tamamen müstakil işlemler dolayısı ile bir kağıda
• imza atılmış olması 261
• 6 — Atıf yapılan kağıtlarla ilgili verginin durumu 261
• 7 — 5281 sayılı Kanunla düzenlenen sorumluluk 262
• 8 — İmza sahiplerinden birinin damga vergisinden muaf olması 262
• B) KAĞITLARI İBRAZ EDENLERİN SORUMLULUĞU 263
• 1 — Kanun hükmü 263
• 2 — İbraz nedir? 263
• 3 — İbraza bağlı sorumluluk hükmünün ilgili olduğu kağıtlar 267
• 4 — İbraza bağlı sorumluluk bütün nüshaları kapsamaz 268
• C) RESMİ DAİRELERİN SORUMLULUĞU 268
• D) NOTERLERİN SORUMLULUĞU 269
• ÖZEL SORUMLULUK
• MADDE 25 – Özel sorumluluk 271
• AÇIKLAMA VE YORUM 271
• BEŞİNCİ BÖLÜM Çeşitli Hükümler
• MADDE 26 – Resmi dairelerin mecburiyeti 275
• AÇIKLAMA VE YORUM 275
• DİĞER KURUM VE KURULUŞLAR İLE KİŞİLERİN MECBURİYETİ
• MADDE 27 – Diğer kurum ve kuruluşlar ile kişilerin mecburiyeti 279
• AÇIKLAMA VE YORUM 279
• A) NOTERLERİN MECBURİYETİ 280
• 1— Makbuz verilmesi şekliyle ödemede 280
• 2 — Diğer ödeme şekillerinde 282
• 3 — Bilgi verme mecburiyeti 282
• 4 — Gecikme faizinin durumu 283
• 5 — Sorumluluk ibraz edilen nüsha ile sınırlıdır 284
• B) BANKALARIN, KAMU İKTİSADİ TEŞEBBÜSLERİNİN, İŞTİRAKLERİNİN ve 22 NCİ MADDENİN BİRİNCİ FIKRA
• (a) BENDİ KAPSAMINDA BULUNANLARIN MECBURİYETİ 284
• C) SORUMLULUĞUN, KAĞITLARI MAHİYETLERİ İTİBARİYLE DEĞERLEME YÖNÜ 286
• KAĞITLARIN TERKİNDE DURUM
• MADDE 28 – Kağıtların terki 287
• AÇIKLAMA VE YORUM 287
• MALİYE BAKANLIĞININ ÖDEME ESASLARI İLE İLGİLİ DÜZENLEME YETKİSİ
• MADDE 29 – Bazı ödemelerde uyulması gereken esaslar 289
• AÇIKLAMA VE YORUM 289
• VERGİ USUL KANUNU HÜKÜMLERİNİN UYGULANMASI
• MADDE 30 – Vergi Usul Kanunu hükümlerinin uygulanması 293
• AÇIKLAMA VE YORUM 293
• A) DAMGA RESMİNE İLİŞKİN HÜKÜMLER 293
• B) DAMGA VERGİSİNİN, VERGİ USUL KANUNU KAPSAMINA GİREN BİR MÜKELLEFİYET OLMASI 294
• 1 — İhbarname esasının uygulandığı durumlar 294
• 2 — Tarhiyat şekli 295
• a) Genel olarak 295
• b) Damga vergisinde re’sen tarhiyat yapılabilir mi? 296
• aa) Re’sen tarhiyat, damga vergisinin yapısı ile bağdaşmaz 296
• bb) Damga Vergisi Kanununun 18 ve 28 inci madde
• hükümleri 297
• cc) Vergi Usul Kanununun “Verginin İdarece Tarhı ”
• matlabını taşıyan mükerrer 30 uncu maddesinin gerekçesi ..298
• c) İdari uygulama ve yargı içtihadı 300
• 3 — Damga vergisinde ceza uygulaması 301
• a) Vergi ziyama bağlı cezalar 302
• b) Makbuz karşılığı ve istihkaktan kesinti şekli ile ödemelerde,
• Vergi İdaresi beyannameli mükellefiyet değerlemesine göre
• ceza uygulamaktadır 303
• c) Usulsüzlük cezaları 304
• aa) Genel usulsüzlük cezaları 304
• bb) Özel usulsüzlük cezaları 305
• cc) Damga Vergisi Kanununa göre durum 306
• dd) Damga vergisinde gecikme faizi ve gecikme zammı
• uygulaması 306
• 4 — Damga vergisi defteri 307
• YENİDEN DEĞERLEME ORANI VE
• BAKANLAR KURULUNUN YETKİSİNE GÖRE VERGİDE DEĞİŞİKLİK
• MÜKERRER MADDE 30 309
• AÇIKLAMA VE YORUM 310
• A) VERGİ MİKTAR VE NİSPETLERİNDE DEĞİŞİKLİK 311
• 1 — Maktu vergilerde durum 311
• 2 — Vergi nispetlerinde artırım yetkisi 311
• B) YURT DIŞI KAYNAKLARINDAN SAĞLANACAK KREDİLER NEDENİYLE DÜZENLENEN KAĞITLARDA ORAN TESPİTİ İLE İLGİLİ HÜKÜM 5035 SAYILI KANUNLA KALDIRILMIŞTIR 312
• 1 — 3393 sayılı Kanun düzenlemesi 312
• 2 — 5035 sayılı Kanun değişikliği 313
• 3 — 5035 sayılı Kanun öncesi düzenleme ile ilgili belirlemeler 314
• C) SERMAYE PİYASASI KURULUNCA DÜZENLENMESİ ÖNGÖRÜLEN KAĞITLAR 317
• 1 — Kanun hükmü 317
• 2 — 94/6035 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı 317
• 3 — Kağıtlarla ilgili belirlemeler 318
• a) Aracılık sözleş m eleri 318
• b) Menkul kıymetlerin geri alım veya satım taahhüdü ile
• alım satımı 318
• c) Varlığa dayalı menkul kıymetlerle ilgili aracılık, saklama, vekalet ve temlik sözleşmeleri 319
• D) ELEKTRONİK ORTAMDA GÖNDERİLEN KAĞITLAR 320
• EK MADDELER
• EK MADDE 1 321
• BELİRLEME 321
• EK MADDE 2 321
• BELİRLEME VE AÇIKLAMA 322
• KALDIRILAN HÜKÜMLER
• MADDE 31 – Kaldırılan Hükümler 323
• BELİRLEME 324
• GEÇİCİ VE SON HÜKÜMLER
• GEÇİCİ MADDE 1 – Eski hükümlerin uygulanması 325
• GEÇİCİ MADDE 2 – Peşin alınan resimler 325
• GEÇİCİ MADDE 3 325
• MADDE 32 – Yürürlük 325
• MADDE 33-Yetki 325
• 5281 SAYILI KANUNUN GEÇİCİ 1 İNCİ MADDESİ 326
• BELİRLEME 326
• İKİNCİ KISIM
• DAMGA VERGİSİ KANUNUNA EKLİ TABLOLAR
• DAMGA VERGİSİ KANUNUNA EKLİ TABLOLAR VE
• EK MADDE 2 VE ÖZEL KANUNLARDAKİ İSTİSNALAR
• (1) SAYILI TABLO
• DAMGA VERGİSİNE TABİ KAĞITLAR VE VERGİLERİ 331
• (2) SAYILI TABLO
• DAMGA VERGİSİNDEN İSTİSNA EDİLEN KÂĞITLAR 335
• (1) SAYILI TABLO İLE İLGİLİ AÇIKLAMALAR
• I — AKİTLERLE İLGİLİ KAĞITLAR 348
• A) MUKAVELENAMELER, TAAHHÜTNAMELER VE
• TEMLİKNAMELER 348
• 1 — Mukavelenameler 348
• a) Genel olarak 348
• b) Mukavelenin mektup teatisi suretiyle yapılması 349
• aa) Başlıca hususlar 349
• bb) Mektup teatisi suretiyle mukavele düzenlenmesinde
• tarafların vergi borcunun ne zaman doğacağı 350
• c) Teklifnameler 5281 sayılı Kanunla damga vergisi kapsamından çıkarılmıştır 352
• d) Akti mutazammın siparişi kabul mektupları 352
• aa) Düzenlemenin esası 352
• bb) Akdi mutazammın siparişi kabul mektubu yerine yazılan
• telgraflar 354
• cc) Teklifhamelerin cevap verilmeden kabulü 355
• e) Kira mukaveleleri 356
• aa) Genel esas 356
• bb) Kendiliğinden süre uzaması 357
• f) Ekici ile satıcı arasındaki tütün alım satım mukavelenameleri ve rehin senetleri 5281 sayılı Kanunla kapsam dışına çıkarılmıştır 357
• g) Konu ile ilgili Danıştay Kararları 358
• 2 — Taahhütnameler 360
• a) Başlıca hususlar 360
• b) Danıştay kararlan 360
• 3 — Temliknameler 362
• a) Genel olarak 362
• b) Özel durumlar 362
• aa) Müteahhit istihkakları 362
• bb) Factoring işlemlerinde beyan-temlikname ayırımı 363
• 4 — Alacak temliki hakkındaki Danıştay kararları 368
• B) TEKLİFNAMELER DAMGA VERGİSİ KAPSAMI DIŞINA ÇIKARILMIŞTIR 368
• C) ANONİM, ESHAMLI KOMANDİT VE LİMİTED ŞİRKET MUKAVELENAMELERİ İLE İLGİLİ POZİSYON
• 5035 SAYILI KANUNLA KALDIRILMIŞTIR 368
• D) KEFALET, TEMİNAT VE REHİN SENETLERİ 369
• 1 — Kefalet senetleri 369
• 2 — Teminat mektupları 370
• 3 — Rehin senetleri 370
• 4 — Yargı kararları 371
• E) TAHKİMNAMELER, SULHNAMELER 374
• F) FESİHNAMELER 374
• G) TURİZM SEKTÖRÜNDE KONTENJAN SÖZLEŞMELERİ 374
• H) İKİNCİ EL ARAÇ SATIŞI 375
• II — KARARLAR VE MAZBATALAR 375
• A) MECLİSLERDEN, RESMİ HEYETLERDEN VE İDARİ DAVALARLA İLGİLİ OLMAYARAK DANIŞTAYDAN
• VERİLEN KARARLAR VE MAZBATALAR 375
• B) HAKEM KARARLARI 376
• C) İHALE KARARLARI 376
• 1 — Pozisyon kapsamına hangi kurumlar girer?. 376
• 2 — İhale kararı nedir? 378
• 3 — İhale kararları ile ilgili diğer Danıştay Kararları 380
• III — TİCARİ İŞLEMLERDE KULLANILAN KAĞITLAR 381
• A) TİCARİ VE MÜTEDAVİL SENETLER 381
• 1 — Kambiyo senetleri ve kambiyo senetlerine benzeyen
• senetler vergi kapsamı dışına çıkarılmıştır 382
• 2 — Emtea senetleri 383
• B) TİCARİ BELGELER 385
• 1 — Akreditif mektup ve telgraflarının durumu
• 5281 sayılı Kanunla açıklığa kavuşmuştur 385
• a) Mahiyeti 385
• b) 5035 sayılı Kanun düzenlemesine göre durum 386
• c) 5281 sayılı Kanun 386
• 2 — Menşe ve mahreç şahadetnameleri 386
• 3 — Bilançolar, gelir tabloları, işletme hesabı hülasaları 387
• 4 — Barnameler 387
• 5 — Tasdikli manifesto nüshaları 387
• 6 — Ordinolar 388
• 7 — Gümrük idarelerine verilen özet beyan formları 388
• IV _ MAKBUZLAR VE DİĞER KAĞITLAR 389
• A) MAKBUZLAR 389
• 1 — Avans makbuzlarının geneli ile kapsam dışına çıkarılmış olması..389
• 2 — Resmi daireler tarafından yapılan mal ve hizmet
• alımlarına ilişkin ödemeler nedeniyle verilen makbuz,
• ibra senetleri ve diğer kağıtlar 391
• a) Geneli ile durum 391
• b) Kişiler tarafından resmi dairelere verilen belli parayı
• içeren makbuz ve ibra senetleri 391
• aa) Resmi dairelere verilen makbuzlar ve ibra senetleri 392
• bb) Resmi daireler nam ve hesabına kişiler adına açılmış veya açılacak hesaplara nakledilmeyi veya emir ve havalelerine
• tediyeyi temin eden kağıtlar 393
• cc) Yurt dışı bankalar veya finans kurumlarınca ödenen
• inşaat onarım işi istihkaklarında özellik 394
• c) Hizmet karşılığı alınan paralarla ilgili makbuzlar ve diğer kağıtlar 397
• d) Ödünç alman paralarla ilgili makbuz ve senetler 397
• e) icra dairelerince verilen makbuzlar 397
• B) BEYANNAMELER 398
• 1 — Yabancı ülkelerden posta yoluyla gelen maddelerle ilgili
• beyanname 398
• 2 — Kanun hükümlerine göre resmi dairelere verilen diğer
• beyannameler 398
• C) ÖZET, SURET VE TERCÜMELER 400
• (2) SAYILI TABLO İLE İLGİLİ AÇIKLAMALAR
• A) RESMİ İŞLERLE İLGİLİ KAĞITLAR 401
• 1 — Resmi daireler arasında kullanılan kağıtlar 401
• 2 — Resmi dairelerden kişilere verilen kağıtlar 402
• 3 — Kişilerden resmi dairelere verilen kağıtlar 403
• B) ÖĞRENCİLER VE ASKERLERLE İLGİLİ İSTİSNA 405
• C) İŞÇİLER, ÇİFTÇİLER VE GÖÇMENLERLE İLGİLİ KAĞITLAR 406
• D) TİCARİ VE MEDENİ İŞLERLE İLGİLİ KAĞITLAR 406
• E) KURUMLARLA İLGİLİ İSTİSNA 412
• 1 — Kağıt itibariyle istisna 413
• 2 — Mükellef itibariyle istisna 413
• 3 — 2344 sayılı Kanunla yapılan düzenleme 414
• ÜÇÜNCÜ KISIM
• EK MADDE 2 VE ÖZEL KANUNLARDA YER ALAN İSTİSNALAR
• DAMGA VERGİSİ KANUNUNA 5035 SAYILI KANUNLA EKLENEN EK MADDE 2’DE DÜZENLENEN İSTİSNALARLA ÖZEL KANUNLARI
• UYARINCA UYGULANAN DAMGA VERGİSİ İSTİSNALARI 417
• BİRİNCİ BÖLÜM EK MADDE 2 İLE DÜZENLENEN DÖVİZ KAZANDIRICI FAALİYETLERE İLİŞKİN İSTİSNA
• I — KANUN HÜKMÜ 419
• II — AÇIKLAMALAR 420
• A) İHRACAT İŞLEMLERİ 421
• B) DÖVİZ KAZANDIRICI DİĞER FAALİYETLER 422
• 1 — Faaliyetlerin kapsamı 423
• 2 — İşlemler itibariyle durum 424
• 3 — Belge 425
• III — İZLEME, SORUMLULUK VE MÜEYYİDE 425
• A) İSTİSNA KONUSU İŞLEMİ YAPAN KURULUŞLAR 426
• 1 — Bildirim görevi 426
• 2 — Müeyyide 426
• B) T.C. MERKEZ BANKASININ SORUMLULUĞU 427
• C) DIŞ TİCARET MÜSTEŞARLIĞINCA YAPILACAK
• BİLDİRİM 427
• D) İLGİLİ MÜKELLEFLER HAKKINDA YAPILACAK İŞLEMLER. .427
• İKİNCİ BÖLÜM DİĞER ÖZEL İSTİSNALAR
• I _ “YAP-İŞLET-DEVRET” VE “YAP-İŞLET” MODELLERİ
• KAPSAMINDAKİ İŞLEMLERDE İSTİSNA 429
• A) YAP-İŞLET-DEVRET MODELİNDE İSTİSNA 429
• B) YAP-İŞLET MODELİ KAPSAMINDAKİ İŞLEMLER 431
• II — FİNANSAL KİRALAMA İŞLEMLERİNDE İSTİSNA 432
• III — ÖZELLEŞTİRME İŞLEMLERİNDE İSTİSNA 432
• IV — DİĞER HUSUSLAR 433
• EKLER 488 SAYILI KANUNUN KABUL TARİHİ İTİBARİYLE
• 1— DAMGA VERGİSİ KAPSAMINA GİRMEYEN KAĞITLARI
• GÖSTERİR LİSTE 437
• 2— HARÇ KONUSUNA GİRDİĞİ GEREKÇESİ İLE DAMGA VERGİSİ KAPSAMI DIŞINDA BIRAKILAN KAĞITLARI GÖSTERİR LİSTE ….441

• Genel Esaslar
• Amme Alacaklarının Korunması
• Ödeme
• Tecil, Tehir, Gecikme Zammı
• Amme Alacağının Cebren Tahsili
• Cebren Tahsil ve Esasları
• Menkul Malların Haczi ve Satışı
• Zamanaşımı, Terkin, Yasaklar, Cezalar ve Son Hükümler

ÖNSÖZ

Külliyatımızda yer alan bu kitap, Fahri Hesap Uzmanı Yılmaz ÖZBALCI’nın; 1960’lı yılların başından beri harcamakta olduğu yoğun ve kaliteli emeğinin ürünü olarak ortaya çıkmıştır.

Gerek akademik çevrelerde ve, gerekse yargı çevrelerinde, Türk vergi hukukuna ilişkin özgün yorumları ve çözüm önerileri, son derecede de kabul gören Yılmaz ÖZBALCI; temel aldığı salt hukuka bağlılık anlayışı ve sistematiği içerisinde güncelleyerek bu günlere getirdiği eserinin yayın ve telif haklarını, sermayesinin tamamı Maliye Hesap Uzmanlan Vakfı ve Maliye Hesap Uzmanları Demeği’nin bir kuruluşu olan Oluş Yayıncılık A.Ş.ne devretmiş bulunmaktadır.

Biz, Maliye Hesap Uzmanları Vakıf ve Demeği’nin bir kuruluşu olan Oluş Yayıncılık olarak, Üstadımızdan devraldığımız bu değerli birikimi sahipleniyoruz ve, O’nun eserlerini kendisine yaraşır biçimde elden geldiğince yenileyerek-güncelleyerek yaşatmak inancıyla görevimizi yapacağımıza inanıyoruz.

Bu çerçevede Damga Vergisi Kanunu Yorum ve Açıklamaları Kitabımızın yeni bir baskısını vermekteyiz.

Damga Vergisi Kanununda, 31.12.2004 tarihi itibarıyla yürürlük kazanan 5281 sayılı Kanunla önemli değişiklikler yapılmıştır. Bu değişiklikte en önemlisi, damga vergisinin pul yapıştırılmak suretiyle ödenmesi şeklinin kaldırılması; makbuz karşılığı ödemenin asli ödeme şekli haline getirilmiş olmasıdır.

Bunun yanında Kanuna ekli (1) sayılı Tablo yeniden düzenlenip, maktu esasta vergileme sınırlandırılmıştır. 2005 öncesinin vergi tutarı ve nispetleri kanuni nispet ve tutarlar haline getirilmiştir. Avans makbuzları ve diğer bir kısım makbuzların damga vergisi kapsamı dışına çıkarılmış olması da önem taşıyan değişikliktir.

5281 sayılı Kanun değişikliğinden sonra yayımlanan Kanunlarla yapılan değişikliklerle birlikte; 01.01.2012 tarihinden itibaren uygulanmak üzere yayımlanan 55 Seri No.lu Damga Vergisi Genel Tebliği ile belirlenen maktu tutarlar ve oranlar, Kanuna ekli (I) sayılı Tabloda yerlerine konulmuştur.

Şubat 2012 tarihi itibarıyla güncel hale getirilen Kitabımızın ilgililere yararlı olmasını dileriz.

İÇİNDEKİLER

• MADDE 1 — Kanunun şümulü
• AÇIKLAMA VE YORUM 46
• 1 — Alacağın aidiyeti 46
• 2— Alacağın mahiyeti 47
• 3 — Amme alacaklarının madde hükmündeki tasnifi 48
• a) Asli amme alacakları 48
• b) Fer’i amme alacakları 49
• c) Amme hizmeti tatbikatından doğan alacaklar 49
• d) Takip masrafları 49
• 4 — Türk Ceza Kanununun para cezalarının tahsil şekli
• ve hapse tahvili hakkındaki hükümleri 49
• 5 — Amme alacaklarının vergi, resim, harç ve diğer ala¬
• caklar olarak sınıflandırılması ve tahakkuk aşaması itibariyle kesinleşmiş olma durumu 50
• a) Vergi, resim, harçlar, zam ve cezaları 50
• b) Ek mali yükümler 51
• c) Sosyal Sigortalar Kurumunun prim ve diğer
• alacakları 52
• 6 — 506 sayılı Kanun kapsamında 6183 sayılı Kanun
• uygulamasının özellikleri ve sistem açısından
• durumu 52
• a) Düzenlemenin geneli bakımından 54
• b) Ödeme vadesi verilip, bu sürenin dolması beklenmeden gecikme zammı uygulanamayacağı
• cebri takibata girilemeyeceği 55
• c) İdari para cezalan bakımından durum 56
• d) Kurumun idari para cezasındaki uygulaması 58
• e) Gecikme zammına gecikme zammı uygulaması 60
• MADDE 2 — Tahsili, Tahsili Emval Kanununa atfedilen alacaklar
• AÇIKLAMA VE YORUM 63
• 1 — Tahsili Emval Kanunu veya 6183 sayılı Kanuna
• özel atıf olan hallerde alacağın mahiyeti ve
• aidiyetine bakılmaz 63
• 2 — Özel atıf hükümlerinin değerlendirilmesi 63
• a) 6183 sayılı Kanunun biitiin hükümleri ile uygulanacağı alacaklar 64
• b) Sadece gecikme zammı uygulama imkânı veren
• atıflar 64
• 3 — Tahsili Emval Kanunu veya 6183 sayılı Kanuna
• atıf yapan Kanunlar 65
• MADDE 3 — Kanundaki terimler
• AÇIKLAMA VE YORUM 76
• 1 — Amme alacağı terimi 76
• 2 — Amme borçlusu terimi 76
• a) Amme borcunu ödemek zorunda olan hakiki ve
• hükmi şahıslar 76
• b) Vergi mükellefleri 77
• c) Vergi sorumlusu 77
• d) 6183 sayılı Kanunun 22 nci maddesindeki
• sorumluluk 77
• e) Mirasçılar 78
• f) Kefil ve yabancı şahıs ve kurumlar temsilcileri 78
• a a) Kefil 78
• bb) Yabancı şahıs ve kuramların temsilcileri 79
• g) Kanuni temsilcilerin durumu 79
• aa) Vergi Usul Kanunundaki sorumluluk hükmü 80
• bb) 6183 sayılı Kamımın mükerrer 35 nci madde
• hükmü 81
• cc) Vergi Usul Kanunundaki amme alacakları için
• hangi hüküm uygulanacaktır? 84
• d d) Kanuni temsilcilerin takibe alınmasında usul 85
• ee) Kanuni temsilcinin sorumluluğunun zaman
• itibariyle belirlenmesi 87
• h) Tasfiye memurlarının sorumluluğu 89
• ı) Limited şirket ortaklan 89
• j) Yeminli mali müşavirlerin durumu 90
• k) Tüzel kişilerin amme borçlusu olması hali 91
• 3— Alacaklı amme idaresi terimi 94
• 4 — Tahsil dairesi terimi 95
• 5— Mal terimi 97
• 6 — Para cezası terimi 97
• 7 — Tahsil edilemeyen amme alacağı terimi 97
• 8— Tahsil edilemeyeceği anlaşılan amme alacağı
• terimi 98
• 9 — Takibat giderleri terimi 98
• M ADDE 4 — Selahiyetliler ve Mesuliyetleri
• AÇIKLAMA VE YORUM 113
• M ADDE 5 — Takibata selahiyetli tahsil dairesi
• AÇIKLAMA VE YORUM 115
• 1 — Genel esaslar 115
• 2— Niyabeten takibat 115
• a) Niyabet hangi tahsil dairesine verilir? 116
• b) Borçlu veya mallarının başka mahalde bulunması 116
• c) Niyabeten neler yaptırılır? 116
• d) Niyabeten yapılan haciz ve ihtiyati hacze karşı dava açmada ve istihkak iddialarında yetkili
• mahkeme 117
• e) Gümrük miişteşarlığına bağlı tahsil dairelerinin alacaklarında niyabet 117
• MADDE 6 — Yardım mecburiyeti
• AÇIKLAMA VE YORUM 123
• MADDE 7 — Borçlunun ölümü
• AÇIKLAMA VE YORUM 125
• 1 — 6183 sayılı Kanunun 50 nci madde hükmü 125
• 2 — Ölüm halinde amme alacağının bulunabileceği
• safhalar 126
• a) Ölümden önce ödeme emrinin tebliğ edilmiş ve kesinleşmiş olması 126
• b) Tebliğ edilmiş ödeme emri kesinleşmeden
• borçlunun ölümü 127
• c) Amme alacağının kesinleşmiş olmasına rağmen
• ödeme emrinin çıkarılmamış olması 129
• d) Amme alacağının ölümden önce tahakkuku
• itibariyle kesinleşmemiş olması 130
• aa) İhbarnamenin tebliğ edilmiş, davanın açılmamış
• olması 131
• bb) Vergi mahkemesinin henüz karar vermemiş
• olması 132
• cc) Vergi mahkemesinin tarhiyatı terkin etmiş
• olması 133
• dd) Tarhiyatın vergi mahkemesince onanmış
• Danıştay’dan henüz karar çıkmamış olması 133
• 3 — Terekenin bir mahkeme veya iflas dairesi
• tarafından tasfiyesi 134
• 4 — Mirasın tutulan defter mucibince kabulü 134
• 5 — Mirasçılar ve sorumluluk hisseleri 135
• 6— 213 sayılı Kanun kapsamında olmayan alacaklar 136
• MADDE 8 — Tebliğler ve müddetlerin hesaplanması
• AÇIKLAMA VE YORUM 141
• A — SÜRELERİN HESAPLANMASI 141
• 1 — Kanuni ve idari süreler 141
• 2 — Sürelerin hesaplanması 142
• 3 — Mücbir sebepler 142
• B —TEBLİĞLER 145
• 1 —6183 sayılı Kanunda öngörülen özel tebliğ
• usulleri 146
• a) Belediye lıududları dışındaki köylerde ödenıe
• emri tebliği 146
• b) 6183 sayılı Kanunun 37 nci maddesine göre 146
• 2 — Vergi Usul Kanunu hükümlerine tabi tebliğler 147
• a) Genel esas 147
• b) Hüküm ifade etmek bakımından tebliğ 147
• e) Tebliğ yapılacak kimseler 148
• d) Bilinen adreste tebliğ 149
• e) İlan yolu ile tebliğ 149
• İKİNCİ BÖLÜM Amme Alacaklarının Korunması
• I
• TEMİNAT HÜKÜMLERİ
• MADDE 9 – Teminat isteme
• AÇIKLAMA 161
• 1 — Teminat isteme 162
• 2 — Teminat isteme nedenleri 162
• a) Vergi Usul Kanunu kapsamına giren vergi resim ve harç şeklindeki amme alacaklarında Vergi Usul Kanununun 344 üncü maddesine göre vergi ziyaı cezası veya 359 uncu maddesine göre ceza
• kesilecek haller 162
• b) Türkiye’de ikametgâhın bulunmaması 163
• c) 6183 sayılı Kanunun 9 uncu madde hükmü dışında teminat istenmesi 163
• 3 — Teminatın Vergi Usul Kanunu kapsamındaki
• amme alacakları ile sınırlı tutulmasının nedeni 164
• 4 — Teminatın tutarı ve teminat istenmesinde izlenecek
• yol 165
• a) Teminatın tutarı 165
• aa) Genel olarak 165
• bb) Sonradan doğacak gecikme faizi ve gecikme zamları. 165
• b) İzlenen yol 166
• 5 — Diğer hususlar 167
• a) Teminat kimden istenir? 167
• b) Teminat istemede şiire 167
• c) Müeyyide 168
• d) Teminat olarak alınan kıymetlerin muhafazası ve haczi 168 MADDE 10 — Teminat ve değerlemesi
• AÇIKLAMA 175
• 1 — Para 175
• 2 — Bankalar ve özel finans kurumlan tarafından
• verilen süresiz teminat mektupları 176
• — 5234 sayılı Kanun değişikliği öncesi 176
• 3 — Hazine Müsteşarlığınca ihraç edilen Devlet iç
• borçlanma senetleri veya bunlar yerine geçen belgeler 177
• 4 — Hükümetçe belli edilecek milli esham ve tahvilat 177
• 5 — İlgililer veya ilgililer lehine üçüncü şahıslar tarafından
• gösterilen ve amme idarelerince haciz varakalarına müsteniden haczedilen menkul ve gayrimenkul mallar 178
• a) Değer takdiri 178
• b) Özellik taşıyan durumlar 178
• c) İdare menkul mal teminatının kabulünden
• çekinebilir mi? 180
• 6 — Teminatın tamamlanması 180
• 7 — Teminatın değiştirilmesi 181
• 8 — 6183 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi dışında verilen
• teminatlarda durum 182
• 9 — Teminatın iadesi 184
• a) Başlıca durumlar 184
• b) Teminatın ilgili borçla sınırlı olarak kullanılması 186
• MADDE 11 — Şahsi kefalet
• AÇIKLAMA 189
• 1 — Şahsi kefalette esaslar ve miktar 189
• 2 — Şahsi kefilde aranacak nitelikler 191
• 3 — Şahsi kefalette şekil 191
• 4 — Amme alacağını ödeyen kefile belge verilmesi 192
• M ADDE 12 — Teminat hükmünde olan eşya
• AÇIKLAMA 195
• 1— Mahiyeti 195
• 2 — Teminat hükmünde olan eşya, bulundukları yerler
• ve ilgili amme alacakları 196
• 3 — Teminat dışında kalan eşya ve malzeme 197
• a) Gayrimenkul sahibinin demirbaş eşyası 197
• b) Otel, han ve pansiyonlarda misafir ve kiracılara
• ait eşya 197
• 4 — Teminat hükmünde olan eşya üzerinde
• üçüncü şahısların istihkak iddiaları 198
• II
• İHTİYATİ HACİZ
• MADDE 13 — İhtiyati haciz
• AÇIKLAMA 202
• 1 — Tanımı ve mahiyeti 202
• a) Henüz tahakkuk etmemiş borçlar 202
• b) Tahakkuk etmiş olduğu halde ödeme vadesi
• gelmemiş amme alacakları 203
• c) Amme alacağının tahakkuk etmiş ve ödeme vadesi de dolmuş olduğu halde henüz ödeme emrinin çıkarılmamış olduğu durumlar 203
• d) Ödeme emrinin tebliğinden sonra ihtiyati haciz uygulanamaz, kesin haciz uygulanması gerekir 204
• e) Değişik safhalarda birden fazla borcun bulunması 205
• 2 — İhtiyati hacizde muhatap 205
• a) Asıl borçlu 206
• b) Kanuni temsilciler ve diğer sorumluların durumu 206
• acı) Limited şirket ortaklan 206
• bb) Kanuni temsilciler 207
• cc) Kefiller, yabancı şahıs ve kurum temsilcileri 207
• dd) Mirasçılar 207
• ee) Şcıhıs şirketi ortakları 207
• 3 — İhtiyati hacizde usul 207
• a) Tahakkuk etmemiş amme alacakları için ihtiyati tahakkuk kararı alınması 208
• b) İhtiyati haciz karan alınması 208
• c) İhtiyati haciz varakasının düzenlenip onaylanması 209
• 4 — İhtiyati haciz nedenleri 209
• a) 9 uncu madde gereğince teminat istenmesini
• mucip hallerin mevcut olması 209
• aa) 6183 sayılı Kanunun kabul edildiği tarihteki
• düzenleme bütünü itibariyle durum 210
• bb) Bugünkü durum 213
• b) Borçlunun belli ikâmetgâhının olmaması 214
• c) Borçlu kaçmışsa veya kaçması, mallarını kaçırma
• ve hileli yollara sapması ihtimali varsa 215
• d) Borçludan teminat göstermesi istendiği halde, belli müddette teminat veya kefil göstermemiş veya gösterdiği kefil kabül edilmemişse 216
• e) Mal bildirimine çağrılan borçlunun belli müddet içinde mal bildiriminde bulunmaması veya noksan bildirimde bulunması 216
• fi Hüküm sadır olmuş olsun olmasın para cezasını müstelzim fiil dolayısı ile amme davası açılmış olması 217
• g) İptali istenen muamelelerle ilgili malların elden
• çıkarılması 218
• 5— Diğer hususlar 219
• a) ihtiyati haciz mecburiyeti 219
• b) İhtiyati haczin hiç bir müddetle kayıtlı olmaksızın uygulanacağı 219
• c) İhtiyati haciz konusu amme alacakları nasıl
• takip edilmelidir? 220
• d) İhtiyati haciz uygulamasında para, hazine tahvil ve bonoları, esham ve tahvilat gibi değerlerin durumu 221
• e) İhtiyati hacizde istihkak iddiası 223
• f) Tüzel kişiliği haiz şahıs şirketi ortakları 224
• g) Ölüm halinde mirasçılarda ihtiyati haciz 224
• lı) İhtiyati haciz uygulama şekli 224
• MADDE 14 — İhtiyati hacizde borçlu tarafından gösterilecek teminat
• AÇIKLAMA VE YORUM 237
• MADDE 15 —İhtiyati hacze itiraz
• AÇIKLAMA VE YORUM 239
• 1 — Dava açacak olanlar 239
• 2 — Dava açma süresi 239
• 3 — Yetkili vergi mahkemesi 240
• 4 — Dava yürütmeyi etkilemez 240
• 5 — Dava nedenleri 241
• MADDE 16 — İhtiyati haczin kaldırılması
• AÇIKLAMA VE YORUM 251
• III
• İHTİYATİ TAHAKKUK
• MADDE 17 — İhtiyati tahakkuk
• AÇIKLAMA VE YORUM 253
• 1 — İhtiyati tahakkukun uygulanacağı amme alacakları 254
• 2 — İhtiyati tahakkukta izlenmesi gereken yol 255
• 3 — İhtiyati tahakkuk nedenleri 255
• a) 9 uncu maddeye göre teminat istenmesini
• gerektiren hallerin bulunması 255
• b) Borçlunun belli ikametgahının bulunmaması 256
• c) Borçlunun kaçmış olması veya kaçması mallarını kaçırması ve hileli yollara başvurma ihtimalinin bulunması 257
• d) Mal bildirimine çağrılan borçlunun belli müddet içinde mal bildiriminde bulunmamış veya noksan bildirimde bulunmuş olması 257
• e) Amme alacağının tahsiline engel olmaya bağlı
• olarak yapılan ihtiyati tahakkuk 257
• J) Teşebbüsün muvazaalı olması, hakikatte başkasına
• aidiyeti hakkında delillerin bulunmuş olması 258
• MADDE 18 — İhtiyati tahakkukun neticeleri
• AÇIKLAMA VE YORUM 263
• 1 — Matrahı belli olan vergi ve resimler ve cezalarında
• ihtiyati tahakkuk 264
• 2 — Matrahı belli olmayan vergi ve resimler ve cezaları 264
• a) Geçmiş yıllara ait olanlar 265
• b) Cari yıla ait vergiler 266
• 3 — Matrahı belli olmayan vergi ve resimlerle ilgili
• geçici takdirlerin yapılması 267
• 4 — Tahsil zamanı 267
• MADDE 19 — İhtiyati tahakkukun düzeltilmesi
• AÇIKLAMA VE YORUM 269
• 1 — Beyannameye müstenit tarhiyatta 269
• 2 — Dava konusu yapılması söz konusu olacak
• tarhiyatlarda 271
• MADDE 20 — İhtiyati tahakkuka itiraz
• AÇIKLAMA VE YORUM 273
• IV
• DİĞER KORUNMA HÜKÜMLERİ
• MADDE 21 — Amme alacaklarında rüçhan hakkı
• AÇIKLAMA VE YORUM 279
• 1 — Genel esas 279
• 2 — Paraya çevrilme tarihi 280
• aavta
• 3 Hacze iştirakte kamu alacaklarının öncelik sırası 280
• 4— Rehinli alacaklar 280
• a) Gümrük vergileri, bina ve arazi vergileri 280
• b) Eşya ve gayrimenkulun ayıtından doğan vergilerin cezaları 281
• c) Katma değer vergisi, zam ve cezaları 281
• d) Veraset ve intikal vergisi 281
• e) Relinin nıuteberliği 281
• f) Rehinden önce konulmuş haciz olması 281
• 5 — Borçlunun iflası, mirasın reddi, terekenin resmi
• tasfiyesi halleri 283
• 6 — İhtiyati hacizde 21 inci madde uygulaması 284
• .MADDE 22 — Amme alacaklarını kesip ödemek mecburiyetinde olanlar
• AÇIKLAMA VE YORUM 291
• 1— Kapsam 291
• 2 — Vergi kanunlarındaki düzenlemeler 291
• 3 — Alacağın kesinleşmiş olması 292
• 4 — Kesilmesi gereken verginin asıl borçlu tarafından
• ödenmiş olması 292
• MADDE 22/A —Amme alacağı ödenmeden yapılmayacak işlemler ile işlem yapanların sorumlulukları
• AÇIKLAMA VE YORUM 293
• 1 — Borcu yoktur yazısı aranacak ödemeler 294
• 2 — Sorumluluk aranacak borçlar 296
• 3— Yaptırım 296
• MADDE 23 —Tahsil edilen amme alacaklarından yapılacak reddiyat sebebiyle mahsuplar AÇIKLAMA VE YORUM 297
• 1 — 23 üncü madde hükmü, amme alacağının korunması
• ile ilgili bir hükümdür 297
• 2 — Amme alacağının reddedilecek safhaya gelmiş
• olması 298
• 3 — Uygulamada durum 298
• MADDE 24 — İptal davası açılması
• AÇIKLAMA VE YORUM 309
• 1 — İptal davasının mahiyeti ve konusu 309
• 2 — İptal davası açmada şartlar 311
• a) Amme alacağının kesinleşmiş olması 311
• a a) Geneli ile durum 311
• bb) İhtiyati tahakkuk iptal davasına imkân vermez 312
• b) Borçlu nezdinde yapılan takibatın sonuçsuz
• kalması 312
• 3 — İptal davasında görev ve yetki 313
• 4 — Diğer hususlar 313
• MADDE 25 — İptal talebinde muhatap
• AÇIKLAMA VE YORUM 317
• MADDE 26 — Hükümsüz sayılmada zamanaşımı
• AÇIKLAMA VE YORUM 321
• MADDE 27 — İvazsız tasarrufların hükümsüzlüğü
• AÇIKLAMA VE YORUM 323
• MADDE 28 — Bağışlama sayılan tasarruflar
• AÇIKLAMA VE YORUM 325
• MADDE 29 — Hükümsüz sayılan diğer tasarruflar
• AÇIKLAMA VE YORUM 331
• MADDE 30 —Amme alacağının tahsiline imkan bırakmamak maksadiyle yapılan tasarruflar
• AÇIKLAMA VE YORUM 335
• 1— Genel olarak 335
• 2— İspat külfeti 335
• MADDE 31 — Üçüncü şahısların hakları ve mecburiyetleri
• AÇIKLAMA VE YORUM 341
• MADDE 32 — Tasfiye halinde vazifeler
• AÇIKLAMA VE YORUM 345
• MADDE 33 — Tasfiye halinde mesuliyet
• AÇIKLAMA VE YORUM 347
• MADDE 34 — Ortaklığın feshini isteme
• AÇIKLAMA VE YORUM 351
• 1 — Ortaklığa yönelme için şartlar 351
• 2 — Ortaklığın feshinin istenmesi 352
• 3 — Diğer hususlar 353
• MADDE 35 — Limited şirketlerin amme borçları
• AÇIKLAMA VE YORUM 355
• 1 — Sorumluluk Sermaye Payına Bağlıdır 355
• 2 — Ortaklar hakkmdaki takibe nasıl başlanacağı 356
• 3 — Ortaklar hakkında hangi aşamada takibe
• başlanacağı 356
• 4 — Ortakların kendi aralarındaki ilişki 357
• 5 — Ortaklar hakkında takibe nasıl başlanacağı 358
• 6 — Ortaklık payının devri 358
• 7 — Borcun doğduğu ve ödenmesi gerektiği
• zamanlarda ortakların faklı olması 359
• 8 — Müdür tayin edilmemiş olması 360
• 9 — 5766 sayılı Kanun değişikliği bakımından
• yürürlük 360
• MÜKERRER MADDE 35 — Kanuni temsilcilerin sorumluluğu
• AÇIKLAMA VE YORUM 371
• 1— Maddenin konuluş amacı Vergi Usul kanununa tabi olmayan amme alacaklarında da kanuni temsilcilerin sorumluluğunu sağlamaktır 371
• 2 — Sorumlu kanuni temsilciler 372
• 3 — Sorumlular hakkında takibe ne zaman
• başlanacağı 373
• 4 — Kanuni temsilcilerin değişmiş olması 374
• 5 — Vergi Usul Kanununda düzenlenen
• sorumlulukla ilişki 374
• 6 — 35’inci ve mükerrer 35’inci maddelerin
• uygulanmasında öncelik sorunu 375
• 7 — 5766 sayılı Kanun değişikliği bakımından
• yürürlük 376
• MADDE 36 — Birleşme, devir ve şekil değiştirme halleri
• AÇIKLAMA VE YORUM 381
• MADDE 36/A — Yurt dışı çıkış tahdidi
• AÇIKLAMA VE YORUM 383
• 1 — Yurt dışı çıkış yasağına konu olacak alacaklar 384
• 2 — Yurt dışı çıkış yasağı uygulanacak kişiler 384
• 3 — İhtiyati haciz uygulanması durumu 385
• 4 — Alacak tutarı 385
• 5— Yasağın kalkması 385
• 6 — Hastalık ve iş bağlantısı nedeniyle yasağın
• kaldırılması 386
• 7— Yurt dışına çıkma yasağına karşı dava yolu 386
• ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Ödeme
• MADDE 37 – Ödeme zamanı ve önce ödeme
• AÇIKLAMA 389
• I — VERGİ USUL KANUNU KAPSAMINA GİREN VERGİ,
• RESİM VE HARÇLAR 390
• A — HUSUSİ KANUNLARINDAKİ ÖDEME VADESİ 390
• 1 — Gelir vergisinde 391
• a) Genel olarak 391
• b) Gelirlerinin büyük kısmı zirai kazançtan
• oluşanlar 391
• c) Öliim ve memleketi terk hali 391
• 2 — Kurumlar vergisinde 393
• a) Genel olarak 393
• b) Özellik taşıyan durumlar 393
• aa) Tasfiye halinde 393
• bb) Birleşme halinde 394
• c) Devir ve bölünmelerde 394
• aa) Genel olarak 394
• bb) Diğer hallerde 395
• d) Kurum kazancı üzerinden stopaj suretiyle ödenen
• vergi 395
• aa) 4842 sayılı Kanun düzenlemesine göre 395
• bb) Tasfiye, birleşme, devir ve bölünme hallerinde 395
• 3 — Gelir ve kurumlar vergisi mükellefiyetindeki
• geçici vergi 396
• 4 — Veraset ve intikal vergisinde 396
• 5 — Katma değer vergisinde 397
• B) SÜRELERİN UZAMASINDA ÖDEME VADESİ 397
• 1 —Mücbir sebep, zor durum, ölüm ve diğer
• nedenlerle süre uzaması 397
• 2 —Veraset ve intikal vergisinde ek süre bakımından
• durum 398
• 3 — Ödeme süresinin Maliye Bakanlığınca uzatılması 398
• a) Genel olarak 398
• b) Mücbir sebebe bağlı süre uzatımı 399
• c) Beyanname verme ve ödeme sürelerinde yetki 399
• C) İKMALEN VE RE’SEN SALINAN VERGİLERİN ÖDENMESİ 400
• 1 — Genel Olarak 400
• 2 —Veraset ve İntikal Vergisinde re’sen tarhedilen
• vergilerde ödeme vadesi 400
• 3 —İkmalen ve re’sen tarhedilen vergilerin
• vergi mahkemeleri kararları üzerine ödenmesi 402
• 4 — Yürütmenin durdurulması hali 402
• 5 — Dosyanın işlemden kaldırılması 402
• D) VERGİNİN İDARECE TARHINDA ÖDEME 403
• E) TEMİNAT GÖSTERİLMESİ HALİNDE ÖDEME 403
• acı) Kanun hükmü ve geçmiş dönem uygulamaları 451
• bb) 393 Seri Nolıt Tahsilat Genel Tebliği ile
• yapılan düzenleme 451
• d) Banka kartı, kredi kartı ve benzeri kartlarda ödeme 452
• MADDE 42 —Çekle veya münakale emri ile ödemeye ait hususi hükümler
• AÇIKLAMA VE YORUM 455
• MADDE 43 — Çeklerde tanzim tarihi
• AÇIKLAMA VE YORUM 457
• MADDE 44 — Hususi ödeme şekillerinde ödeme tarihi
• AÇIKLAMA VE YORUM 459
• MADDE 45 — Vergi cüzdanları
• AÇIKLAMA VE YORUM 461
• MADDE 46 — Ödemenin ispatı
• AÇIKLAMA VE YORUM 463
• MADDE 47 — Ödemenin mahsup edileceği alacaklar
• AÇIKLAMA VE YORUM 465
• 1 — Rızaen yapılan ödemelerde mahsup 466
• a) Ödeme süresi başlamış henüz vadesi geçmemiş alacaklar 466
• b) İçinde bulunulan takvim yılında zamanaşımına uğrayacak alacaklar 467
• c) Aynı tarihte zamanaşımına uğrayacak birden fazla alacak bulunması 468
• d) Vadesi önce gelen ve teminatsız veya az teminatlı alacaklar 468
• e) Teminatsız veya az teminatlı borç bulunduğunda, rızaen ödeme ile teminatın çözülmesi mümkün
• değildir 469
• f) Alacak asılları ve fer’ileri itibariyle durum 469
• g) Aynı tahsil dairesi alacakları 470
• 2 — Cebren tahsilatta durum 470
• DÖRDÜNCÜ BÖLÜM Tecil, Tehir, Gecikme Zammı
• MADDE 48 – Tecil
• AÇIKLAMAVE YORUM 474
• 1 — Uygulanacağı alacaklar 474
• 2 — Tecil ne zaman istenir? 475
• 3 — Tecil yetkisi 475
• 4 — Tecil mecburi değildir 476
• 5 — Tecil şartları 476
• a) Borçlunun yazılı talepte bulunması 476
• b) Çok zor durum şartı 476
• c) Teminat gösterilmesi şartı 477
• d) Faiz şartı 478
• e) Tecil de süre 478
• f) Yan şart iyi niyet ilkesi 478
• 6 — Çok zor durum şartının değerlendirilmesi 479
• a) Çok zor durum değerlemesinde inceleme 480
• aa) Mali bünye analizleri 480
• 1 — Özsermayenin aktif toplamına oranı 480
• 2— Borçlar toplamının (kısa ve uzun
• vadeli) net aktif toplamına oranı 480
• 3 — Borçlar toplamının (kısa ve uzun
• vadeli) pasif tutarına oranı 480
• bb) Likidite analizleri 481
• 1 — Cari oran 481
• 2 — Likidite oranı 481
• 3 — Nakit oranı 481
• cc) Diğer hususlar 481
• b) Değerlendirme formuna göre yapılan uygulama 482
• 7— Süreli red 484
• a) Süreli red hangi aşamadaki tecil talepleri ile
• ilgilidir 484
• b) Süreli redde ne kadar vade verilecektir 485
• Savfa
• c) Ödemenin verilen sürede yapılmaması 485
• 8 — İki yıllık tecil süresi itibariyle durum 486
• 9 — Tecil faizinin hesaplanması 486
• 10 — Tecil faizinin değişmesi 488
• a) Tecil faizi oranının indirilmesi 488
• b) Tecil faizi oranın yükseltilmesi 488
• 11 — Taksidin erken ödenmesi 489
• 12 — Gecikme zammının bulunduğu durumlar 489
• 13 — Tecil şartlarına uyulmaması 489
• a) Mücbir sebep bulunması 489
• b) Takipte usul 490
• c) Tecil edilen alacağın gecikme zammı uygulanmayan alacaklardan olması 490
• MADDE 49 — İcranın kaza mercilerince tehiri
• AÇIKLAMA VE YORUM 495
• MADDE 50 — Ölüm halinde takibin geri bırakılması
• AÇIKLAMA VE YORUM 497
• 1 — Borçlunun aile fertlerinden birinin ölümü hali 497
• 2 — Borçlunun ölümü 498
• 3 — Mirasçıların şahsen takibi 498
• MADDE 51 — Gecikme zammı, nisbet ve hesabı
• AÇIKLAMA VE YORUM 499
• 1 — Ödeme vadesinin dolmuş olması 499
• 2 — Gecikme zammı oranı 499
• a) Kanuni oran 499
• b) Bakanlar Kurulu Kararı ile oran tespiti 500
• 3 — Gecikme zammı hesabı 500
• a) Süre hesabında esaslar 500
• aa) Ay hesabı 500
• bb) Sürenin başlangıcı 501
• cc) Sürenin bitimi 501
• dd) Sürenin bitiminin tatile rastlaması 502
• b) Gecikme zammının günlük uygulamasında
• hesaplama 503
• c) 430 Seri Nolu Genel Tebliğdeki örnek 503
• 4 — Gecikme zammında asgari tutar 504
• 5 — Gecikme zammında üst sınır yoktur 504
• 6 — Gecikme zammı oranının değişmesi 504
• 7 — Ceza mahiyetindeki amme alacakları 506
• a) Vergi Usul Kanununa göre kesilen cezalar 506
• aa) Vergi ziyaı cezası 506
• 1- Kesilen cezaya karşı vergi mahkemesinde dava açılmaması 506
• 2- Uzlaşma halinde ödeme vadesi 506
• 3- Ceza indiriminde durum 506
• 4- Kesilen cezaya karşı dava yoluna başvurulması 507
• 5- Vergi mahkemesi kararının Danıştay’ca bozulması 507
• 6- Özel haller 508
• bb) Diğer vergi cezaları 508
• b) 5510 sayılı Sosyal Güvgenlik Kanununa göre
• durum 508
• c) Mahkemeler tarafından verilen ve ceza mahiyetinde
• olan amme alacakları 509
• 8 — Gecikme zammının takibi 509
• 9 — Ölüm halinde gecikme zammı 509
• 10 — Mücbir sebep hallerinde durum 510
• 11 — Teminatlı alacaklarda ve hacizli mallarda
• paraya çevirme süresi 510
• 12 — Bileşik faiz hesabı ile gecikme zammı hesabı 510
• MADDE 52 —Gecikme zammında tatbikat müddeti ve
• diğer hükümler
• AÇIKLAMA VE YORUM 511
• 1 — Gecikme zammı uygulama müddetinin başlangıcı 511
• a) Dava açma süresinden sonra vergi mahkemesine başvurulması 511
• b) Davanın açılmış sayılması
• Dosyanın işlemden kaldırılması 511
• c) Yürütmenin durdurulması 512
• d) Kay di ihtirazı ile yapılan beyanlarda durum 514
• e) Alacağın teminata bağlanmış olmasının etkisi 514
• 2 — Gecikme zammı uygulama müddetinin sonu 515
• a) Alacağın aslının ödenmiş veya tahsil edilmiş
• olması 515
• b) Amme alacağının tecil edilmesi 515
• c) İflasın açılması 515
• d) Aciz hali 515
• e) Yetkili makamlar tarafından el konulma veya faaliyetin durdurulması hali 516
• 3 — Gecikme zammı uygulama müddetinde durma
• halleri 517
• a) Mirasçılarda bekleme müddeti 517
• b) Mücbir sebebler 517
• 4 — Gecikme zammına karşı dava yoluna başvurulması 520
• MADDE 53 — Köylerde gecikme zammı
• AÇIKLAMA VE YORUM 543
• İKİNCİ KISIM Amme Alacağının Cebren Tahsili
• BİRİNCİ BÖLÜM Cebren Tahsil ve Takip Esasları
• MADDE 54 — Cebren tahsil ve şekilleri
• AÇIKLAMA VE YORUM 549
• 1 — Cebren tahsilat safhasının başlaması 550
• 2 — Cebren tahsil şekilleri 551
• a) Teminatın paraya çevrilmesi veya kefilin takibi 551
• b) Borçlu mallarının haczi 551
• c) Borçlunun iflasının istenmesi 551
• 3 — Cebren takibatta sıra 552
• MADDE 55 — Ödeme emri
• AÇIKLAMA VE YORUM 556
• 1 — Ödeme emri hangi hallerde çıkarılır 556
• a) Genel olarak 556
• b) Özel haller 557
• cıcı) İkmalen ve re ‘sen tarhedilen vergiler için vergi
• mahkemesi kararı üzerine ihbarname çıkarılması cebri takibat için yeterli değildir.
• Ayrıca ödeme emri çıkarılması gerekir 557
• bb) Bozma kararlarında 558
• cc) 6183 sayılı Kanunun 37 nci maddesi uyarınca
• vade verilmesi gereken haller 559
• dd) Yürütme durdurma kararı bulunması 559
• ee) Sorumlular hakkında yapılacak takibatta
• durum 560
• 2 — Ödeme emrinin içeriği 563
• 3 — Ödeme emirlerinin tebliği 564
• a) Genel olarak 564
• b) Belediye hududu dışındaki köylerde ödeme emri
• tebliği 564
• 4 — Ödeme emirlerindeki hatalar 565
• 5 — Borçluya ait malları ellerinde bulunduranlar 566
• 6— Kesinleşmemiş veya ödeme vadesi dolmamış
• amme alacakları 566
• MADDE 56 — Teminatlı alacaklarda takip
• AÇIKLAMA VE YORUM 593
• 1 — Yazının tebliğ esaslarına göre tebliği gerekir 593
• 2 — Yazı dava konusu yapılabilir 594
• 3 — Teminatlı alacaklar hangileridir? 596
• 4 — Teminat paraya çevrilmeden diğer şekillerde cebren
• tahsil yollarına başvurulmaz 596
• 5 — İkmalen ve re’sen tarhedilip dava konusu yapılan
• vergi ve cezalarda yargı organı kararı üzerine önce
• ödeme vadesini belirleyen ihbarnamenin çıkanlması gerekir 597
• 6— Ödeme emrine karşı dava açılması dolayısı ile
• teminat alınmış olması 598
• MADDE 57 —Kefil ve yabancı veya kurumlar mümessillerini takip
• AÇIKLAMA VE YORUM 603
• MADDE 58 — Ödeme emrine itiraz
• AÇIKLAMA VE YORUM 606
• 1 — İçerdiği ibareler itibariyle madde metni 606
• 2 — Dava açma nedenleri 607
• a) Borcun olmadığı 607
• aa) Borç tamamen ödenmiştir 607
• bb) Mahsup durumu 608
• cc) Vadenin dolmamış olması 608
• dd) Tahakkukla ilgili tebligatın geçersizliği 608
• ee) Tahakkukla ilgili zamanaşımı 609
• ff) Amme alacağını kaldıran diğer nedenler 609
• gg) Tahakkuk aşaması ile ilgili diğer hususlar 611
• hh) Düzeltme talebi bakımından durum 611
• ii) Af nedeniyle borcun kalkması 613
• jj) Muafiyet iddiası 614
• b) Borcun kısmen ödendiği 614
• c) Borcun zamanaşımına uğramış olduğu 614
• 3— Dava açma süresi 614
• 4 — Karara bağlama 614
• 5— Yetkili mahkeme 615
• 6— Kısmi dava açma 615
• 7 — Davanın sonuçları 615
• 8 — Ödeme emrine karşı açılacak davada
• yürütmenin durdurulması kararı alınmasına
• ayrıca ihtiyaç var mıdır? 616
• 9 — Danıştaya başvurma 617
• 10 — Haksız çıkma zammı 617
• 11— Düzeltme istekleri 618
• MADDE 59 — Mal bildirimi
• AÇIKLAMA VE YORUM 651
• 1 — Başlıca hususlar 651
• 2 — Ödeme emrine karşı dava açıldığında mal bildirimi 653
• 3 — Diğer hususlar 653
• MADDE 60 — Mal bildiriminde bulunmayanlar
• AÇIKLAMA VE YORUM 655
• MADDE 61 — Mal edinme ve mal artmaları
• AÇIKLAMA VE YORUM 661
• MADDE 62 — Haciz
• AÇIKLAMA VE YORUM 663
• 1 — Haczedilecek malların tespitinde dikkat edilecek
• hususlar 664
• 2 — Hacze karşı yargıya başvurma 667
• a) Vergi mahkemelerinde dava açma 667
• b) idare mahkemesinde dava açma 668
• c) Dava açma süresi 668
• d) Yürütmenin durması 669
• e) Hacze karşı açılacak davalarda ileri sürülebilecek hususlar 669
• f) Hacze itiraz ile istihkak iddiası farkı 671
• 3 — Düzeltme talebinin bulunması 671
• 4— Şirket ortağının borçları ile adi ortaklık
• borçlarından dolayı yapılacak hacizler 672
• MADDE 63 — Diğer hakların paraya çevrilmesi
• AÇIKLAMA VE YORUM 687
• MADDE 64 — Haciz varakası
• AÇIKLAMA VE YORUM 693
• MADDE 65 — Köylerde haciz
• AÇIKLAMA VE YORUM 699
• MADDE 66 —Borçlu elinde haczedilen mallara karşı istihkak iddiaları
• AÇIKLAMA VE YORUM 701
• MADDE 67 — Üçüncü şahıs elinde haczedilen mallara karşı istihkak iddiaları
• AÇIKLAMA VE YORUM 709
• MADDE 68 — İstihkak iddiaları ile ilgili diğer hükümler
• AÇIKLAMA VE YORUM 713
• 1 — İstihkak iddialarına bakacak mahkemeler 713
• 2 — İstihkak davalarında karar verme usulü 713
• 3 — Teminat karşılığı icranın ertelenmesi 713
• MADDE 69 — Amme idareleri arasında hacze iştirak
• AÇIKLAMA VE YORUM 721
• MADDE 70 — Haczedilemeyecek mallar
• AÇIKLAMA VE YORUM 725
• MADDE 71 — Kısmen haczedilebilen gelirler
• AÇIKLAMA VE YORUM 735
• MADDE 72 — Yetişmemiş mahsullerin haczi
• AÇIKLAMA VE YORUM 737
• MADDE 73 — Haczin neticeleri
• AÇIKLAMA VE YORUM 739
• MADDE 74 — Paraya çevirme
• AÇIKLAMA VE YORUM 743
• 1 — Paraya çevirme 743
• 2 — Mahsup sırası 743
• 3 — Satışın tehiri 744
• MADDE 75 — Aciz hali
• AÇIKLAMA VE YORUM 745
• 1 — Aciz halinin tahakkuku 745
• 2 — Aciz halinin tesbiti 745
• 3 — Aciz halinin tesbitinde nelere dikkat edilecektir? 746
• MADDE 76 — Aczin Neticeleri
• AÇIKLAMA VE YORUM 747
• 1 — Aciz halinin doğurduğu sonuçlar 747
• 2 — Aciz halindeki borçlunun mali durumunun takibi 747
• 3 — Aciz halinde iken borcu tecil edilen borçlunun
• yapmağa mecbur olduğu bildirimler 748
• 4 — Aciz halinde zamanaşımının durumu 748
• İKİNCİ BÖLÜM Menkul Malların Haczi ve Satışı
• M ADDE 77 — Menkul malların haczi
• AÇIKLAMA VE YORUM 749
• \LADDE 78 — Haciz sırasında bulunacaklar ve haciz zaptı
• AÇIKLAMA VE YORUM 753
• 1 — Haciz sırasında bulunacaklar 754
• 2 — Gıyapta haciz 754
• 3 — Hacizden önce borcun ödenmesi 754
• 4 — Haczin yapılması (Haciz tutanağının düzenlenmesi) 755
• 5 — Haciz tutanağının tebliğ edilmesi 756
• a) Huzurda yapılan hacizlerde 756
• b) Gıyapta yapılan hacizlerde 756
• 6 — Haczin ne zaman içinde yapılacağı 756
• MADDE 79 — Üçüncü şahıslardaki menkul malların, alacak
• ve hakların haczi AÇIKLAMA VE YORUM 759
• 1 — Haciz bildirisi ile yapılan hacizler 759
• 2 — Üçüncü şahısların vecibeleri 760
• MADDE 80 — Zor kullanma
• AÇIKLAMA VE YORUM 767
• 1 — Zor kullanma, kapalı ve kilitli yerlerin açtırılması 767
• 2 — Borçlu üzerindeki malların haczi 768
• MADDE 81 — Hacizde değerleme
• AÇIKLAMA VE YORUM 769
• 1 — Değerlemeyi kim ve nasıl yapar? 769
• 2 — Köylerde ve Köy Kanunu uygulanan bucaklarda
• değerlemeyi kim yapar? 769
• 3 — Hacizde bilirkişiye değer biçtirilmesi 770
• 4 — Menkul malların değerlendirme şekli 771
• MADDE 82 — Haczedilen menkul malların korunması
• AÇIKLAMA VE YORUM 773
• 1 — Haczedilen menkul malların tahsil dairesince
• korunması ve saklanması 773
• 2 — Sair menkul malların korunma şekli 774
• MADDE 83 —Menkul malları koruyacak olanların mecburiyet ve mes’uliyetleri AÇIKLAMA VE YORUM 775
• 1 — Hacizli malların aynen iade edilmesi 775
• 2 — Hacizli malların nerede iade edileceği 775
• 3 — Hacizli malları talep üzerine geri vermeyeceklerin
• sorumlulukları 776
• a) Cezai sorumlulukları 776
• b) Hukuki sorumlulukları 776
• MADDE 84 — Menkul malların satışı
• AÇIKLAMA VE YORUM 781
• 1 — Satışı kim yapar? 781
• 2 — Satışta süre 781
• 3 — Satışına öncelik tanınan mallar 782
• 4 — Hacizli menkul malların üç ay içinde satılamaması
• hali 782
• 5 — Hacizli menkul malların bir kısmının satışı ile
• amme alacağının karşılanması hali 782
• 6 — Borçlunun satıştan önce borcunu (fer’ileri dahil)
• ödemesi hali 783
• MADDE 85 — Satış şekli, artırma ve ilan
• AÇIKLAMA VE YORUM 787
• 1 — Satış gününün saptanması ve ilanı 788
• 2 — Satış yeri ve şekli 788
• 3 — Satış tutanağının düzenlenmesi 789
• 4 — Satış bedelinin tahsili ve vezneye yatırılması 790
• 5 — Tellallık resminin ödenmesi 791
• MADDE 86 — Müşterinin malı almaktan vazgeçmesi
• AÇIKLAMA VE YORUM 795
• MADDE 87 — Satılmayan menkul mallar
• AÇIKLAMA VE YORUM 797
• ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Gayrimenkul Malların Haczi ve Satışı
• MADDE 88 — Gayrimenkul malların, gemilerin haczi
• AÇIKLAMA VE YORUM 799
• MADDE 89 — Haczin rehinli alacaklılara bildirilmesi
• AÇIKLAMA VE YORUM 805
• MADDE 90 — Satış ve satış komisyonları
• AÇIKLAMA VE YORUM 807
• 1 — Satış komisyonu 807
• 2 — Gayrimenkullerin satış şekli 808
• 3 — Satış komisyonunun ve icra dairesinin karşılıklı
• ödevleri ve mükellefiyetleri 808
• MADDE 91 — Gayrimenkullere değer biçme
• AÇIKLAMA VE YORUM 809
• 1 — Satış komisyonundan gayrimenkule değer
• biçilmesinin istenmesi 809
• 2 — Gayrimenkullere ve gemilere değer biçilmesi 809
• MADDE 92 — Gayrimenkullerin satış şartnamesi
• AÇIKLAMA VE YORUM 811
• MADDE 93 — Gayrimenkul satışında ilan
• AÇIKLAMA VE YORUM 813
• MADDE 94 — Gayrimenkul mallarda artırma ve ihale
• AÇIKLAMA VE YORUM 819
• 1 — Gayrimenkul satışlarında artırmaya katılacakların
• gösterecekleri teminat 820
• 2 — Gayrimenkul mallarda artırmaya ait merasim 820
• MADDE 95 — Artırmanın uzatılması
• AÇIKLAMA VE YORUM 825
• 1 — Arttırmanın uzatılması 825
• 2 — İkinci artırmada ihale yapılabilmesi için bulunması
• gereken asgari bedel 825
• MADDE 96 — İhalenin yapılamaması
• AÇIKLAMA VE YORUM 827
• MADDE 97 — Gayrimenkul satış bedelinin tahsili
• AÇIKLAMA VE YORUM 829
• 1 — Gayrimenkul satış bedelinin tahsili 829
• 2 — İhalenin feshi ve yeniden artırma 830
• 3 — İhalenin feshinin doğurduğu sonuçlar 830
• 4 — Kendisine ihale yapılan kimsenin (derhal veya
• verilen mühlet içinde ödemede bulunmadığı
• takdirde) mükellefiyeti 831
• 5 — Amme borçlusunun takip hakkı ve kendisine
• bunun için vesika verilmesi 831
• MADDE 98 — Gayrimenkullerin teferruğu ve geri verilmesi
• AÇIKLAMA VE YORUM 833
• 1— Teferruğ zorunlu değildir 834
• 2 — Teferruğda gayrimenkul üzerindeki borçlar da
• nazara alınır 834
• 3 — Teferruğun bedeli ve teferruğ edilen gayrimenkulün
• satış süresi 835
• 4 — Teferruğ edilen gayrimenkulün tapuya ve gemi
• siciline geçirilmesi lazımdır 835
• 5 — Gayrimenkulün borçluya geri verilmesi 835
• 6— Teferruğdan vazgeçme 835
• MADDE 99 — İhalenin neticesi fesih ve tescil
• AÇIKLAMA VE YORUM 837
• 1 — İhalenin sonuçları 837
• a) Mülkiyetin iktisabı ve tescil 837
• b) İhalenin feshi talebi ve süresi ve karar mercii 838
• c) Temyiz talepleri ve süresi 838
• 2 — Tescil için tapu dairesine yapılacak tebligat usulü ve
• süresi 838
• DÖRDÜNCÜ BÖLÜM İflas Yoluyla Takip ve Konkordato
• MADDE 100 — İflas yoluyla takip
• AÇIKLAMA VE YORUM 841
• 1 — Kimler tacirdir? 842
• a) Gerçek kişiler 843
• b) Tüzel kişiler 843
• c) Donatma iştiraki 843
• 2 — Kimler tacir değildir? 843
• 3 — Özel kanunlarına göre tacir olmadıkları halde iflasa
• tabi bulundukları bildirilen kişiler 844
• 4 — Tacir sayılmayan tüzel kişiler 845
• 5 — Borçlunun iflasının istenilmesi 845
• a) Takibat devam ederken amme borçlusunun
• iflasının istenmesi 845
• b) Amme borçlusunun doğrudan doğruya (evvelce
• takibe hacet kalmaksızın) iflasının istenilmesi 846
• c) Takibin durması ve düşmesi 847
• d) Alacaklının iflas isteğinde uyulacak esaslar 847
• e) Borçlunun miiracaatiyle istenecek iflas hali 848
• fi Anonim ve linıited şirketlerin (Kooperatifler dahil)
• iflası 848
• 6 — İflas kararı üzerine yapılacak işlemler (İflasın
• tasfiyesi) 848
• a) Alacaklıları davet 850
• b) Basit tasfiye usulü 850
• c) Adi tasfiye usulü 851
• MADDE 101 — Konkordato
• AÇIKLAMA VE YORUM 853
• 1 — Konkordato şartları 853
• 2 — Konkordatonun tasdiki 855
• 3 — Tasdik edilen konkordato ile amme alacakları
• arasındaki ilgi 855
• ÜÇÜNCÜ KISIM Zamanaşımı, Terkin, Yasaklar ve Cezalar ve Son Hükümler
• BİRİNCİ BÖLÜM Zamanaşımı ve Terkin
• MADDE 102 — Tahsil zamanaşımı
• AÇIKLAMA VE YORUM 861
• MADDE 103 — Zamanaşımının kesilmesi
• AÇIKLAMA VE YORUM 868
• 1 — Ödeme 868
• 2 — Haciz tatbiki 869
• 3 — Cebren tahsil ve takip muameleleri sonucunda
• yapılan her çeşit tahsilat 871
• 4— Ödeme emri tebliği 871
• 5 — Mal bildirimi, mal edinme ve artmalarının
• bildirilmesi 871
• 6 — Yukarıdaki, 5 sıra halinde gösterilen muamelelerden
• herhangi birinin kefile veya yabancı şahıs ve kurum
• mümessillerine tatbiki veya bunlar tarafından
• yapılması 871
• 7 — İhtilaflı amme alacaklarında kaza mercilerince
• bozma kararı verilmesi 871
• 8 — Amme alacağının teminata bağlanması 872
• 9 — Kaza mercilerince icranın tehirine karar verilmesi 872
• 10 — İki amme idaresi arasında mevcut bir borç için
• alacaklı amme idaresi tarafından borçlu amme
• idaresine borcun ödenmesi için yazıyla müracaat
• edilmesi 872
• 11 — Amme alacağının özel kanunlara göre ödenmek
• üzere müracaatta bulunulması. Ödeme planına bağlanması 872
• 12 — Zamanaşımının kesilmesinin doğurduğu sonuçlar 872
• MADDE 104 — Zamanaşımının işlememesi
• AÇIKLAMA VE YORUM 877
• MADDE 105 — Tabii afetler sebebiyle terkin M ADDE 106 — Tahsil imkânsızlığı nedeniyle terkin
• AÇIKLAMA VE YORUM 880
• 1 — Terkin işlemleri ve mahiyeti 880
• a) Vergi Usul Kanununun kapsamına girenler 880
• b) Yargı mercilerinin kararlarına dayanılarak
• yapılacak terkin işlemleri 880
• c) 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkındaki Kanun hükümleri dairesinde
• yapılacak terkin işlemleri 880
• d) Mali af kanunlarına dayanan terkin işlemleri 881
• 2 — Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkındaki
• Kanun kapsamına giren terkin işlemleri 881
• a) Tabii afetler sebebiyle terkin (Md. 105) 881
• b) Tahsil imkansızlığı sebebiyle terkin 883
• 3 — Geçici sekizinci madde düzenlemesi 884
• İKİNCİ BÖLÜM Yasaklar ve Cezalar
• MADDE 107 — Yasaklar ve cezalar
• AÇIKLAMA VE YORUM 885
• MADDE 108 — Artırmalara katılamayacak ve artırmalarda mal satın alamayacak olanlar AÇIKLAMA VE YORUM 887
• MADDE 109 — Takdir muamelelerine ve kararlara iştirak edemeyecek olanlar
• AÇIKLAMA VE YORUM 889
• MADDE 110 — Amme alacağının tahsiline engel olanlar
• AÇIKLAMA VE YORUM 891
• MADDE 111 — Gerçeğe aykırı bildirimde bulunanlar
• AÇIKLAMA VE YORUM 893
• 1 — Yetkili mahkeme, suçun mahiyeti ve verilecek ceza 893
• 2 — Gerçeğe aykırı bildirimle ilgili Maliye Bakanlığı
• görüşü 893
• 3 — Yaşayış tarzları mal bildirimine uymayanlara
• uygulanacak cezalar 894
• MADDE 112 — Mal edinme ve artmalarını bildirmiyenler
• AÇIKLAMA VE YORUM 897
• MADDE 113 — Amme borçlusuna ait ellerinde
• bulundurdukları malları bildirmiyenler
• AÇIKLAMA VE YORUM 899
• MADDE 114 — İstenecek bilgileri vermiyenler
• AÇIKLAMA VE YORUM 901
• MADDE 115 — Suçların takibi
• AÇIKLAMA VE YORUM 903
• 1 — Suçların ihbar ve takibi 903
• 2 — Tüzel kişilerin yönetilmesi sırasında işlenen suçlar 904
• ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Son Hükümler
• MADDE 116 — Kaldırılan kanun ve hükümler 905
• EK MADDE 1 – Erken ödemede indirim 906
• GEÇİCİ MADDE 1 – 5 907
• GEÇİCİ MADDE 6 907
• GEÇİCİ MADDE 7 907
• GEÇİCİ MADDE 8 907
• GEÇİCİ MADDE 9 908

YILMAZ ÖZBALCI

Kitabın bu baskısında 4842, 5024 ve 5035 sayılı Kanunlarla değiştirilen ve kaldırılan hükümlerin uzunca bir süre işlerlik taşıyacağı göz önünde tutularak; 4842 sayılı Kanun öncesi yatırım indirimi hükümleri, maliyet bedeli artışı, yabancı kaynak gider kısıtlaması ve 5035 sayılı Kanun öncesinde vakıf ve derneklerde dahili tevkifat niteliğindeki vergi kesintisi konularına “4842, 5024 ve 5035 sayılı Kanunlarda yapılan düzenlemelere bağlı geçiş dönemi ili ilgili açıklamalar” başlığı altında kitabın bütünlüğü içerisinde son kısımda ayrıca yer verilmiş olup, bu alanda bilgi sahibi olmak isteyen tüm okurların yararlanabileceği güncel, kapsamlı bir kaynaktır.

Kitap; Ocak 2008 basımından sonra yayımlanan 5766, 5838, 5904, 23.07.2010 tarihinde yayımlanan 6009 sayılı ve son olarak 25.02.2011 tarihinde yayımlanan 6111 sayılı Kanunlarda yapılan değişiklikler de ilgili yerlerine işlenmek suretiyle güncellenmiştir.

Bu bağlamda, idari yorum ve yargı içtihatlarındaki gelişmelerle birlikte Gelir Vergisi Kanununda yer alan ve kitaba da intikam etmiş olan maktu had ve tutarlarda Kararnamelerle yapılan veya yeniden değerleme oranına göre meydana gelen artışların gerektirdiği son değişikliklerde yansıtılmıştır.

	Gelir Vergisinin Kapsamı
	Esnaf Muaflığı
	Gelir Unsurlarının Tespiti
	Verginin Tarhı ve Tahsili

YILMAZ ÖZBALCI

Bakmakta olduğunuz kitapta, kanunun, ilk uygulandığı yıllarda meydana gelen aksamalara da yer verilmekle birlikte, çok sayıda Danıştay kararı bulunmaktadır. Ayrıca kitapta günümüzde uygulamada karşılaşılan sorunlara ve bunların çözüm yollarına da yer verilmiştir.

	Mükellefiyet
	Matrahın Tespiti
	Beyan Esası ve Kurumlar Vergisinin Tarhı
	Tasfiye, Birleşme ve Devir
	Verginin Ödenmesi ve Mahsuplar

YILMAZ ÖZBALCI

1984 yılından bu yana yürürlükte olan KDV Kanunun, ilk uygulandığı yıllarda meydana gelen aksamalara da yer verilen kitapta, çok sayıda Danıştay kararı bulunmaktadır. Ayrıca kitapta günümüzde uygulamada karşılaşılan sorunlara ve bunların çözüm yollarına da yer verilmiştir.

	Verginin Konusu
	Mükellef ve Vergi Sorumlusu
	Vergiyi Doğuran Olay
	İhracat İstisnası
	Araç, Petrol Aramaları ve Teşvik Belgeli Yatırımlarda İstisna
	İthalat İstisnası
	Matrah
	Nispet ve İndirim
	Verginin Tarhı ve Ödenmesi

KİTAP TANITIMI

• Vergi Davalarının Kapsamı
• İdari Yargılama Usulü Kanunu
• İdari Davalarda Yetki ve Bağlantı
• Görevsizlik ve Yetkisizlik Hallerinde Yapılacak İşlemler

ÖNSÖZ

İlk baskısı 1988 yılında yapılmış olan Vergi Davalan Kitabımı­zın yeni bir baskısı sunulmaktadır. 1982 yılından bu yana, vergi yargı­sı, idari yargının bir dalı olarak iki kademede düzenlenmiştir. Birinci kademede, ilk derece yargı yeri olarak vergi mahkemeleri bulunmakta­dır. Üst kademede ise temyiz ve içtihat mahkemesi durumundaki Da­nıştay yer almaktadır. Bu ana model içinde aynca bazı özel düzenle­melere yer verilmiştir. Bunlar Kitap metnindeki açıklamalarda yer al­mıştır.

Kitabın ilk baskısından sonra 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununda 3622 ve 4001 sayılı kanunlarla değişiklikler yapılmıştır. En son 4492 sayılı Kanunla da tahkim müessesesi ile bağlantılı belli bir değişiklik gerçekleşmiştir. Açıklamalar en son şekli ile 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu esas alınarak bu Kanun maddeleri iti­bariyle, fakat konular sadece vergi davalan bakımından ele alınmak suretiyle yapılmıştır. Bu meyanda üç yüzü aşkın Danıştay kararı veril­miştir.

Bu arada, ithalde alınan vergi ve resimler zam ve cezalannın tabi bulunduğu Gümrük Kanunu da 4458 sayılı Kanunla bütünüyle yeniden değiştirilmiş ve Şubat 2000 tarihi itibariyle yürürlüğe girmiştir. Vergi mükellefiyeti ile ilgili düzenlemesinde, önceki 1615 sayılı Kanundaki esaslar geneli ile korunmuş olmakla beraber, bazı hükümlerde farklı­lıklar bulunmaktadır. Özelliği olan diğer bir kısım davalarla birlikte, gümrük idaresince alınan vergi ve resimlerle ilgili uyuşmazlık ve dava­lar konusundaki açıklamalar 4458 sayılı Kanun değişikliği de gözönünde tutularak Kitabın sonunda ayrı bir bölümde yapılmıştır.

Kitabın son kısmı ise okuyuculardan gelen istekler doğrultusun­da yeniden dilekçe örneklerine aynlmıştır. Örneklerin bir kısmı 1988 yılındaki ilk baskıdan aynen alınmış, diğerleri ise yeniden hazırlanmış­tır.

Bu bağlamda, önceki baskılardan farklı olarak; bazı yeni Danış­tay kararlan ve hazırlanan dilekçe örnekleri kitabın bu son baskısına eklenmiştir.

Kitabın 2010 yılı basımının ilgililere yararlı olmasını dileriz.

İÇİNDEKİLER