KİTAP TANITIMI

İÇİNDEKİLER

FİNANSAL YÖNETİME GİRİŞ
1.1 Finans Kavramı 3
Fmansın Gelişimi 4 Finansın İşletmelerdeki Yeri ve Önemi 5 Finansm Temel İlkeleri 8
12 Firma Amacı 11
Hissadarlarm Çıkarlarına Uygun
Amaçlar 11 Firma Çıkarlarına Uygun Amaçlar 11 İdeolojik Amaçlar 12 Firma Karının Maksimum Kılınması 12 Neden Firma Değeri
Maksimizasyonu 14
13 Finans Yönetiminin Temel
Politikaları 15
BÖLÜM 2
FİNANSAL TABLOLAR VE FİNANSAL PLANLAMA
2.1 Temel Finansal Tablolar 21
Bilanço 21
Net İşletme Sermayesi 22
Likidite 23
Defter Değerine Karşın Piyasa (Pazar)
Değeri 24 Gelir Tablosu 24 Nakit Olmayan Kalemler 25 Vergi Hesaplaması 25
2.2 Nakit Akım Tablosu 26
Varlıklardan Sağlanan Nakit Akım 26
Faaliyetlerden Sağlanan Nakit
Akımları 28 Sermaye Harcamaları 29

Net İşletme Sermayesindeki
Değişim 29 Borç Verenlere ve Hisse Senedi Sahiplerine Olan Nakit Akımı 30 Borç Verenlere Olan Nakit Akımı 30 Hisse Senedi Sahiplerine Olan Nakit
Akımı 30 23 Finansal Oranlar 37 Likidite Oranlan 37 Cari Oran 37 Asit Test Oranı 39 Nakit Oranı 40 Devir Hızı Oranları 40 Stok Devir Hızı 41 Alacak Devir Hızı 41 Kaldıraç Oranlan 43 Toplam Borç Oranı 43 Uzun Vadeli Borç Oranı 44 Faiz Karşılama Oranı 44 Karlılık Oranları 45 Kar Marjı 46
Varlıkların Kazanma Gücü 46 Özsermayenin Kazanma Gücü 47 Hisse Başına Kar 48 Hisse Başına Kar ve Temettü
Miktarlarının Hesaplanması 48 Du Pont Analizi 49 Piyasa Değeri Oranları 50 Fiyat / Kazanç Oranı 50 Piyasa Değeri / Defter Değeri
Oranı 51 2.4 Uzun Vadeli Finansal Planlama ve
Büyüme 51 Dış Finanslama ve Büyüme 53 İçsel Büyüme Oranı 55 Sürdürülebilir Büyüme Oranı 56
Finansal Yönetim

BÖLÜM 3
PARANIN ZAMAN DEĞERİ
Değer 61
Niçin Paranın Zaman Değeri Vardır? 61
3.1 Tek Dönem Hesaplamaları 62
Basit Faiz 63
Bugünkü Değeri Bilinen Bir Tutarın
Gelecek Değerinin
Hesaplanması 63 Gelecek Değeri Bilinen Bir Tutarın
Bugünkü Değerinin
Hesaplanması 64 Bileşik Faiz65 Sürekli Bileşik Faiz 66 Gelecek Değer Faktörü (GDF) 68 Bugünkü Değer Faktörü (BDF) 69
3.2 Anüite Hesaplamaları 69
Gelecek Değer Faktörü
Anüite (GDFA) 70 Bugünkü Değer Faktörü Anüite
(BDFA) 71 Paranın Zaman Değeri Hesaplamaları
İle İlgili Örnekler 77
3.3 Mevduat Hesaplarının
Getirileri 82 Efektif Faiz ve Nominal Faiz 82 ReelFaiz 83 Döviz Tevdiat Hesaplarının
Getirileri 85
3.4 Döviz Kurları, Enflasyon ve Faiz
Oranları 87 Faiz Oranları Paritesi 87 Satın Alma Gücü Paritesi 89 Uluslararası Fisher Etkisi 92

4.1 Tahvilin Kapsamı 97
Tahvil ve Hisse Senedi ile Finansmanın
Farklılıkları 98 Vade Farklılığı 98

Gelir Üzerindeki Haklar 98 Varlıklar Üzerindeki Haklar
Açısından 99 Yönetimde Söz Sahibi Olma
Açısından 99 Bazı Tahvil Çeşitleri 99 4.2 Tahvil Değeri 102
Tahvilde Değer Kavramları 102 Tahvilin Bugünkü Değeri 103 Tahvil Getirişi Oranı 104 Tahvil Değeri ile Faiz Oranı Arasındaki İlişki 106 43 Tahvilde Derecelendirme 107 4.4 Süre (Duration) 109

HİSSE SENEDİ DEĞERLEMESİ
5.1 Hisse Senedinde Değer
Kavramları 117
Defter Değeri 118 Tasfiye» Değeri 118 Nominal Değer 119 İşleyen Teşebbüs Değeri 119 Piyasa Değeri (Borsa Değeri) 119 Gerçek Değer 1
5.2 Hisse Senedi Değerlemesi 120
Fiyat Katsayılarına Göre Hisse Senedi
Fiyatının Belirlenmesi 122 Piyasa Değeri / Defter Değeri 125 Temettü Modeline Göre Hisse Senedi
Değerinin Belirlenmesi 126 Sıfır Büyüme 128 Sabit Büyüme 129 Belli Bir Zaman Diliminden Sonra
Sabit Büyüme 132 İndirgenmiş Nakit Akımları ile Hisse
Senedinin Değerinin
Belirlenmesi 133 Menkul Kıymet Borsaları 134

BÖLÜM 6 j
SERMAYE BÜTÇELEMESİ
Nakit Akımları 140
Beklenen Getiri Oranı 141
Yatırım Türleri 141 *J Net Bugünkü Değer (NBD) 142
Net İşletme Sermayesinin Dikkate Alınması 144
Hurda Değerin Dikkate Alınması 144 62 Geri Ödeme Süresi 146 t» 3 Iskonto Edilmiş Geri Ödeme
Süresi 147 6Â Ortalama Muhasebe Getirişi 149 – 5 İç Getiri Oranı 151
6.6 Karlılık Endeksi 152
6.7 Başabaş Analizi 153 Muhasebe Başabaş Noktası 155 Nakit Başabaş Noktası 157 Finansal Başabaş Noktası 158
6.8 Sermaye Bütçelemesinde Özel
Durumlar 160 NBD ve IRR Çelişkisi 160 Düzeltilmiş İç Getiri Oranı 162 Ekonomik Ömürleri Eşit Olmayan
Birlikte Olanaksız Projeler 164 Yenileme Kararları 166 Enflasyon ve Sermaye
Bütçelemesi 169
BÖLÜM
RİSK VE GETİRİ 7.1 Risk 177
Sistematik Risk 178
Pazar Riski 178
Enflasyon Riski 178
Faiz Oranı Riski 179
Sistematik Olmayan Risk 179
Faaliyet Riski 180
Finansal Risk 180
Yönetim Riski 180 12 Risk ve Getirinin Hesaplanması 181
Risk Primi 182
Riskin Ölçülmesi 183

Beklenen Getiri 185 Risk (Standart Sapma)
Hesaplaması 186 73 Portföy 188
Geleneksel Portföy Yaklaşımı 188 Modern Portföy Yaklaşımı 189 Modern Portföy Teorisinin
Varsayımları 190 Portföyün Beklenen Getirişi 190 Portföyün Varyansı 191 Sermaye Varlıklarını Fiyatlandırma
Modeli ve Menkul Kıymet Pazar
Doğrusu 194 7.4 Risk ve Sermaye Bütçelemesi 197
Nakit Akımlarının Beklenen Değeri ve
Standart Sapması 199 Tam Bağımlılık Durumunda
Yatırımın Riski 201 Tam Bağımsızlık Durumunda
Yatırımın Riski 201

BÖLÜM8 |
SERMAYE MALİYETİ
8.1 Borcun Maliyeti 209
İmtiyazlı Hisse Senedi Maliyeti 211
8.2 Özsermaye Maliyeti 211
83 Ağırlıklı Ortalama Sermaye
Maliyeti 214
Sermaye Varlıklarını Fiyatlandırma
Modeli İle Ağırlıklı Ortalama
Sermaye Maliyetinin
Hesaplanması 215 Ağırlıklı Ortalama Sermaye Maliyeti
ve Menkul Kıymet Pazar
Doğrusu 217 8.4 En Uygun Sermaye Bütçelemesi
Düzeyinin Belirlenmesi 218

Finansal Yönetim

BOLUM 9
SERMAYE YAPISI
Sermaye Yapısı ve İlgili Yaklaşımlar 227
9.1 Net Gelir Yaklaşımı 228
9.2 Net Faaliyet Geliri Yaklaşımı 231 93 Geleneksel Yaklaşım 233
9.4 Günümüzde Geçerli Olan
Yaklaşım 236 Finansal Sıkıntı ve Temsil Maliyetleri 238
9.5 Firmanın Optimal Sermaye
Yapısının Belirlenmesi 241 Yeni Hisse İhracından Önce
Farklı Bilgi 245 Çok Karlı Proje Durumu 245 Ufukta Karanlık Bulutlar Durumu 246 Projenin Borçla Finanslanması 246
9.6 Kaldıraç 247
Faaliyet Kaldıracı 247
Finansal Kaldıraç 247
Bileşik Kaldıraç 249
BOLUM 10
KARPAYI POLİTİKASI
10.1 10.2 103 10.4
Kar Payı Politikası 257 Kar Payı İlgisizliği Teorisi 259 Eldeki Kuş Teorisi 262 Vergi Farklılığı Teorisi 263 Kar Payı Politikasını Etkileyen
Faktörler ve Dağıtım
Çeşitleri 267 Nakit Kâr Payları 267 Hisse Senedi Geri Satın Alınması
Yoluyla Kar Payı Ödemesi 268 Hisse Senedi Kar Payları ile Temettü
Ödemesi 269

Bolüm
KISA VADELİ FİNANS YÖNETİMİ
11.1 İşletme Sermayesi 275
İşletme Sermayesi Nakit Akım
Döngüsü 277 İşletme Sermayesi Finanslama
Stratejileri 279 Dengeli Finanslama Stratejisi 280 İhtiyatlı Finanslama Stratejisi 280 Atılgan Finanslama Stratejisi 281 Likidite Risk ve Getiri İlişkisi 281
11.2 Kısa Vadeli Planlama ve
Nakit Bütçesi 283 113 Nakit Yönetimi 288 BAT Modeli 289 Miller-Orr Modeli 292
11.4 Alacakların Yönetimi 294
Alacakların Durumunun Takibi 294
Ortalama Tahsilat Süresi 295
Kredi Politikası 296
Kredi Kararı 297 Tahsilat Politikası 300 İskonto Uygulanması 300 Firmanın Kredi Politikasındaki
Değişikliğin Analizi 301 Kredi Süresinin Uzatılması 302 Kredi Süresinin Kısaltılması 303 İskonto Politikasının Değişimi 304
11.5 Stok Yönetimi 305
Firmalarda Stok Düzeyini Etkileyen
Nedenler 305 Hammadde Stok Düzeyini Etkileyen
Nedenler 306 Yarı Mamul Stok Düzeyini Etkileyen
Nedenler 307 Mamul Stok Düzeyini Etkileyen
Nedenler 308 Stok Maliyetleri ve Optimal Stok
Düzeyinin Belirlenmesi 310 Stok Yönetimi İle İlgili Genel
Kavramlar 310

Ekonomik Sipariş Miktarı Modeli 313 Toplam Sipariş Maliyeti 314 Toplam Bulundurma Maliyeti 315 Sipariş Miktarının Değiştirilmesi 315 Iskonto Uygulaması Durumunda
Ekonomik Sipariş Miktarı 318 Stok Bulundurmama Durumu 319 11.6 Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar 322 Tahakkuklar 323 Kısa Dönem Banka Kredileri 323 Ticari Kağıtlar 324 Ticari Krediler (Satıcılar Hesabı) 324 Ticari Kredinin Finansal
Tablolara Etkisi 327

12.2 Firma Değerinin İndirgenmiş Nakit Akımları İle Tespiti 340
Özsermayeye Serbest Nakit
Akımları 341 Sabit Büyüme Durumunda FCFE
Modeli 342 İki Aşamalı FCFE Modeli 344 Firmaya Serbest Nakit Akımları
(FCFF) 348 Ekonomik Katma Değer 351 Klasik Gelir Tablosu ve Değerlemeye
Dayalı Gelir Tablosu 352
Kaynakça 357 Dizin 363

BOLUM 12
DEĞERE DAYALI YÖNETİM ve FİRMA DEĞERİNİN TESPİTİ 12.1 Değere Dayalı Yönetim 333
Değere Dayalı Yönetimin
Özellikleri 334 Değere Dayalı Yönetim
Uygulamasının Avantajları ve
Dezavantajları 334 Değere Dayalı Yönetim Süreci 335 Firmanın Değer Stratejilerinin
Belirlenmesi 335 Hedeflerin Belirlenmesi 336 Uygulama Planları ve Bütçeler 336 Performans Ölçümü ve Teşvik
Sistemleri 336 Değer Yaratan Unsurlar 336 Firma İçi Değer Yaratan Unsurlar 338 Firma Dışı Değer Yaratan
Unsurlar 339 Finansal Olmayan Değer Yaratan
Unsurlar 339

ÖNSÖZ

Ülkenin ekonomik ve sosyal kalkınmasına katkı veren işletmelerin, faaliyetlerini ülke ekonomisine katkı verecek biçimde sürdürüp net şimdiki değerlerini azamiye ; sarmaları, ekonominin ihtiyaç duyduğu alanlarda, en uygun zaman ve yerde ihtiyaç sahiplerine ulaştıracak biçimde ucuz ve kaliteli mal ve hizmet üretmekle olur. Günümüzde yöneticiler, işletmelerini hedeflenen amaçlara ulaştırmak için, çok çeşitli ve ayrıntılı silgilere ihtiyaç duyar. Yöneticiler, ayrıntılı muhasebe bilgilerinden yararlanarak, hem geçmiş faaliyetlerin sonuçları hakkında bilgi sahibi olmakta, hem de geleceğe yönelik plan, program, projeler yaparak yönetim fonksiyonlarını yerine getirmektedir. Üretim faaliyetlerinin yönetiminde, yönetime en önemli bilgi kaynağı maliyet muhasebesi sisteminden sağlanır, işletmede üretilen mal ve hizmetlerin maliyetlerinin gider çeşitleri, gider yerleri itibariyle oluşumu ve kontrolü ancak maliyet muhasebesinden sağlanan bilgiler ile izlenir. Ekonomide değişime bağlı olarak, üretim faaliyetlerinde görülen artışlar, dışa açılma çabaları, maliyetlerin ölçülmesi, planlanıp kontrole bağlanması işlemlerini ön plana getirmiştir. Ülkemizde maliyet muhasebesi uygulamalarının etkin biçimde Kullanımının arttığını ve gün geçtikçe yaygınlaştığını görüyoruz. Türkiye maliyet muhasebesi uygulamasına temelde yön veren ilk uygulama esasları KİT’lerde uygulanan Tekdüzen Muhasebe Sistemi” ile getirilmiştir. Sümerbank, Etibank, Makina Kimya gibi kuruluşların işletmelerinde uygulanan maliyet muhasebesi esasları Türkiye’de özel sektöre örnek olmuştur. Daha sonra Sermaye Piyasası Kurulu, Standart Genel Hesap Planı ile, bu uygulamaları özel sektör için yönlendirmeye çalışmıştır. Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği ile Türkiye’de tüm sektörlerde (mali kesim hariç) maliyet hesaplarının kullanımında tek düzenlilik sağlanmaya çalışılmıştır.

Günümüzde maliyet hesaplarında, gelişen bilgisayar teknolojisine paralel olarak büyük gelişmeler olduğunu ve maliyet muhasebesine yönelik hazırlanan çeşitli geliştirilmiş bilgisayar programları aracılığıyla zamanında her türlü yönetim amaçlı maliyet raporlarının alındığını saptıyoruz. Bu gelişmeler, maliyet muhasebesinin de önemini artırmıştır.

Maliyet Muhasebesi kitabımızın sekizinci baskısını yaparken yedinci baskıdan farklı olarak; çeşitli sektörlere ilişkin verilen örnekler çoğaltılmış, kitabın sonunda çözümü ile birlekte verilen çalışma sorularına ilave olarak sınavlara hazırlananlar için çeşitli sınavlarda sorulan sorulara çözümsüz olarak yer verilmiştir. Burada amaç, okuyucunun kendi öğrendiklerine test etmesini olanak vermektir.

Kitabın basımında ve düzeltme işlemlerinde emeği geçen Prof. Dr. Yıldız Akbulut (Özerhan)’a, Yrd. Doç. Dr. Serap Yanık’a, dizgi, tashih ve basım işlerinin yürütülmesinde gösterdikleri titiz çalışma dolayısıyla Ayşe Yağmur Kızılateş’e, Yusuf Özalp’e ve Gazi Kitabevi yöneticileri ve çalışanlarına teşekkür ederim.

Kitabın ilgililere yararlı olmasını dilerim.

İÇİNDEKİLER

• BİRİNCİ BÖLÜM MALİYET MUHASEBESİNE İLİŞKİN GENEL ESASLAR
• 1. MALİYET MUHASEBESİNİN TANIMI VE AMAÇLARI 5
• 1.1. MALİYET MUHASEBESİNİN TANIMI 5
• 1.2. MALİYET MUHASEBESİNİN AMAÇLARİ 6
• 2. GİDER, HARCAMA, MALİYET VE ZARAR KAVRAMLARI 7
• 2.1. GİDER KAVRAMI 7
• 2.2. HARCAMA KAVRAMI 9
• 2.3. MALİYET KAVRAMI 11
• 2.3.1. Maliyet Kavramının Tanımı ve Gider Kavramı İle İlişkisi 11
• 2.3.2. Yönetim Kararlarında Kullanılan Diğer Maliyet Kavramları 14
• 2.4. ZARAR KAVRAMI 18
• 3. GİDERLERİN SINIFLANDIRILMASI 21
• 3.1. GİDERLERİN ÇEŞİTLERİNE GÖRE SINIFLANDIRILMASI 21
• 3.2. GİDERLERİN İŞLETME FONKSİYONLARINA GÖRE SINIFLANDIRILMASI 23
• 3.3. GİDERLERİN ÜRÜNLERE YÜKLENMESİNE GÖRE SINIFLANDIRILMASI 24
• 3.4. GİDERLERİN FAALİYET HACMİYLE OLAN İLİŞKİSİNE GÖRE SINIFLANDIRILMASI 25
• 3.5. GİDERLERİN KONTROL EDİLEBİLİRLİK ÖZELLİKLERİNE GÖRE SINIFLANDIRILMASI 27
• 3.6. GİDERLERİN FİİLİ OLUP OLMAMASINA GÖRE SINIFLANDIRILMASI.. 27
• 4. GENEL MUHASEBE İLE MALİYET MUHASEBESİ ARASINDAKİ İLİŞKİLER
• VE MALİYET MUHASEBESİ KAYIT DÜZENİ 27
• 4.1. GENEL MUHASEBE İLE MALİYET MUHASEBESİ ARASINDAKİ
• İLİŞKİLER 27
• 4.2. MALİYET MUHASEBESİNİN MUHASEBE ORGANİZASYONU
• İÇİNDEKİ YERİ 29
• 4.2.1. Bağımsız Muhasebe Sistemi 29
• 4.2.2. Birleşik Muhasebe Sistemi 32
• 4.2.3. Hesap Ayrılığı Sistemi 32
• 4.3. MALİYET MUHASEBESİ KAYIT DÜZENİ 33
• 4.3.1. Eş Zamanlı (Aynı Zamanlı) Kayıt Düzeni 33
• 4.3.2. Hesaplar Arasında Aktarma Yapılmasını Gerektiren Kayıt Düzeni… 35
• 4.3.3. Yansıtma Hesaplarının Kullanılması 37
• 5. MALİYET HESAPLAMA YÖNTEMLERİ VE MALİYET SİSTEMİNİN
• OLUŞTURULMASI 38
• 5.1. MALİYET SİSTEMİNİN OLUŞTURULMASI 38
• 5.2. MALİYETLERİN KAPSAMINA GÖRE MALİYET YÖNTEMLERİ 40
• 5.2.1. Tam Maliyet Yöntemi 40
• 5.2.2. Değişken Maliyet Yöntemi 41
• 5.2.3. Normal Maliyet Yöntemi 42
• 5.2.4. Asal Maliyet Yöntemi (Direkt Maliyet Yöntemi) 44
• 5.3. MALİYETLERİN SAPTANMA ZAMANINA GÖRE MALİYET
• YÖNTEMLERİ 44
• 5.3.1. Fiili Maliyet Yöntemi (Tarihi Maliyet Yöntemi) 45
• 5.3.2. Tahmini Maliyet Yöntemi 45
• 5.3.3. Standart Maliyet Yöntemi 45
• 5.4. MALİYETLERİN SAPTANMA ŞEKLİNE (ÜRETİM BİÇİMLERİNE)
• GÖRE MALİYET YÖNTEMLERİ 48
• 5.4.1. Sipariş Maliyet Yöntemi 48
• 5.4.2. Evre (Safha) Maliyet Yöntemi 48
• İKİNCİ BÖLÜM TEKDÜZEN MALİYET MUHASEBESİ SİSTEMİNİN İNCELENMESİ
• 1. MALİYET HESAPLARININ NİTELİĞİ 51
• 2. “7/A” SEÇENEĞİNDE MALİYET HESAPLARI 53
• 2.1. “7/A” SEÇENEĞİNİN GENEL ÖZELLİKLERİ 53
• 2.2. “7/A” SEÇENEĞİNDE MALİYET HESAPLARININ İŞLEYİŞİ 69
• VIII
• 3. “7/B” SEÇENEĞİNDE MALİYET HESAPLARI 172
• 3.1. “7/B” SEÇENEĞİNİN GENEL ÖZELLİKLERİ 172
• 3.2. “7/B” SEÇENEĞİNDE HESAPLARIN İŞLEYİŞİ 177
• ÜÇÜNCÜ BÖLÜM GİDERLERİN İNCELENMESİ
• 1. İLK MADDE VE MALZEME GİDERLERİ 205
• 1.1. İLK MADDE VE MALZEME GİDERLERİNİN NİTELİĞİ VE
• BÖLÜMLENMESİ 205
• 1.1.1 Niteliği 205
• 1.1.2. Bölümlenmesi 205
• 1.2. İLK MADDE VE MALZEME GİDERLERİNİN MAMULLERLE
• İLİŞKİLENDİRİLMESİ BAKIMINDAN GRUPLANDIRILMASI 207
• 1.2.1. Direkt ilk Madde ve Malzeme Giderleri 207
• 1.2.2. Endirekt Malzeme Giderleri 208
• 1.3. İŞLETMELERDE İLK MADDE VE MALZEME HAREKETLERİ 209
• 1.3.1. ilk Madde ve Malzemelerinin Satın Alınması 209
• 1.3.2. ilk Madde ve Malzemenin Teslim Alınıp Ambarlanması (Depolanması) 213
• 1.3.3. İlk Madde ve Malzemenin Üretime Gönderilmesi 220
• 1.4. İLK MADDE VE MALZEME MALİYETLERİNİN SAPTANMASI 224
• 1.4.1. ilk Madde ve Malzemenin Edinme Maliyeti 224
• 1.4.2. Üretimde Kullanılan ilk Madde ve Malzemenin Maliyeti 271
• 1.5. İLK MADDE VE MALZEME HAREKETLERİNİN
• MUHASEBELEŞTİRİLMESİ ~ 271
• 1.5.1. ilk Madde ve Malzemenin Ambara Giriş işlemlerinin Muhasebeleştirilmesi 271
• 1.5.2. ilk Madde ve Malzemenin Üretime Veriliş işlemlerinin Muhasebeleştirilmesi 274
• 2. İŞÇİ ÜCRET VE GİDERLERİ 282
• 2.1. NİTELİĞİ VE BÖLÜMLENMESİ 282
• 2.1.1. Brüt Ücretler 284
• 2.1.2. Ücrete Bağlı Diğer Ödemeler 288
• 2.1.3. Kanuna veya Statüye Bağlı Ödemeler 290
• 2.1.4. Sosyal Yardımlar 294
• 2.2. İŞÇİ ÜCRET VE GİDERLERİNİN FONKSİYONEL ANA GİDER HESAPLARİ İLE İLİŞKİLENDİRİLMESİ 296
• 2.3. İŞÇİYE ÖDENECEK NET ÜCRETİN HESAPLANMASI 298
• 2.3.1. Brüt Ücretin Hesaplanması 298
• 2.3.2. Kesintilerin Hesaplanması 302
• 2.3.3. Net Ücretin Hesaplanması 304
• 2.4. İŞÇİ ÜCRET VE GİDERLERİNİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ 306
• 2.4.1. Ücret Bordrosunun Muhasebeleştirilmesi 306
• 2.4.2. Ücret Bodrdosu Dışındaki işçilik Giderlerinin Muhasebeleştirilmesi 311
• 3. DİĞER İŞLETME GİDERLERİ 322
• 3.1. MEMUR ÜCRET VE GİDERLERİ 322
• 3.1.1. Niteliği ve Bölümienmesi 322
• 3.1.2. Fonksiyonel Gider Hesaplarıyla ilişkilendirilmesi 325
• 3.1.3. Muhasebeleştirilmesi 325
• 3.2. DIŞARIDAN SAĞLANAN FAYDA VE HİZMETLER 329
• 3.2.1. Niteliği ve Bölümienmesi 329
• 3.2.2. Fonksiyonel Gider Hesaplarıyla İlişkilendirilmesi 332
• 3.2.3. Muhasebeleştirilmesi 332
• 3.3. ÇEŞİTLİ GİDERLER 336
• 3.3.1. Niteliği ve Bölümienmesi 336
• 3.3.2..Fonksiyonel Gider Hesaplarıyla ilişkilendirilmesi 340
• 3.3.3. Muhasebeleştirilmesi 340
• 3.4. VERGİ, RESİM VE HARÇLAR 343
• 3.4.1. Niteliği ve Bölümienmesi 343
• 3.4.2. Fonksiyonel Gider Hesaplarıyla İlişkilendirilmesi 344
• 3.4.3. Muhasebeleştirilmesi 344
• 3.5. AMORTİSMANLAR VE TÜKENME PAYLARI 347
• 3.5.1. Niteliği ve Bölümienmesi 347
• 3.5.2. Fonksiyonel Gider Hesaplarıyla ilişkilendirilmesi 348
• 3.5.3. Muhasebeleştirilmesi 348
• DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
• GİDERLERİN DAĞITIM ESASLARI SİPARİŞ VE EVRE
• MALİYET YÖNTEMLERİNDE MALİYETLERİN HESAPLANMASI
• 3İDERLERİN BİRİNCİ DAĞITIM ESASLARI 353
• 1.1. GENEL OLARAK GİDER DAĞITIMI 353
• -.2. GİDER YERLERİNİN DİREKT GİDERLERİNİN SAPTANMASI 354
• 1.2.1. Mamul Açısından Direkt Üretim Giderleri 355
• 1.2.2. Mamul Açısından Endirekt, Gider Yeri Açısından Direkt Giderler 355
• -.3. GİDER DAĞITIM TABLOSUNUN DÜZENLENMESİ
• (DİREKT GİDERLER TABLOSU) 358
• 2. GİDERLERİN İKİNCİ DAĞITIM ESASLARI 365
• 2.1. GİDERLERİN DAĞITILACAK GİDER YERLERİNİN BELİRLENMESİ 365
• 2.2. DAĞITIMDA KULLANILACAK DAĞITIM ANAHTARLARININ SAPTANMASI 365
• 2.3. DAĞITIMA TABİ GİDER YERLERİNE AİT GİDERLERİN DAĞITILMASINDA KULLANILAN YÖNTEMLER 367
• 2.3.1. Basit Dağıtım Yöntemi 367
• 2.3.2. Kademeli (Basamaklı) Dağıtım Yöntemi 377
• 2.3.3. Matematik Dağıtım Yöntemi 385
• 2.3.4. Karşılıklı Dağıtım Yöntemi 389
• 2.3.5. Standart (Planlı) Dağıtım Yöntemi 397
• 3. GİDERLERİN ÜÇÜNCÜ DAĞITIM ESASLARI 402
• 3.1. ANA ÜRÜNLERİN MALİYETİNİN HESAPLANMASI 402
• 3.1.1. Farklı Üretim Sürecinden Geçen Ana Ürünlerin Maliyetlerinin Hesaplanması 402
• 3.1.2. Aynı Üretim Sürecinden Geçen Tek Üründen Oluşmuş Ancak Piyasa Fiyatları Farklı Ana Ürünlerin Maliyetlerinin Hesaplanması
• 3.1.3. Aynı Üretim Sürecinden Geçen ve Tek Bir Üründen Oluşan Ancak Özelliklerine Göre Cinslerine Ayrılan Ana Ürünlerin Maliyetlerinin Hesaplanması 413
• 3.2. ORTAK ÜRÜNLERİN MALİYETİNİN HESAPLANMASI 414
• 3.2.1. Üretim Miktarı Yöntemi 414
• 3.2.2. Katsayı Yöntemi 416
• 3.2.3. Piyasa Değeri Yöntemi 417
• 3.2.4. Net Satış Hasılatı Yöntemi 418
• 3.2.5. Standart Verim Yöntemi 419
• 3.3. YAN ÜRÜNLERİN MALİYETİNİN HESAPLANMASI 420
• 3.3.1. Yan Ürünlere Maliyetten Pay Verilmesine Esas Alan Yöntemler 421
• 3.3.2. Maliyetten Pay Verilmeyerek, Yan Ürün Net Satış Gelirlerinin
• Sonuç Hesaplarına Yansıtılması Yöntemi 426
• 3.4. GİDERLERİN ÜÇÜNCÜ DAĞITIMINDA BAZI ÖZEL DURUMLAR 427
• 3.4.1. Esas Üretim Yerlerinin Çalışmasının Geçici Olarak Durdurulması…. 427
• 3.4.2. Esas Üretim Yerlerinin Çalışmasının Bünyevi Olarak
• Tamamen Veya Kısmen Durdurulması 428
• 3.4.3. Yardımcı Üretim Yerleri ile Hizmet Gider Yerlerinin iş
• Kapasitelerinin Düşmesi Durumu 431
• 3.5. ÜRETİM GİDERLERİNİN DAĞITIMINDA FAALİYETLERİN ESAS
• ALINMASI, FAALİYETE DAYALI MALİYETLEME 431
• 4. SİPARİŞ VE EVRE (SAFHA) MALİYET YÖNTEMLERİNDE
• MALİYETLERİN HESAPLANMASI 435
• 4.1. SİPARİŞ MALİYET YÖNTEMİ 435
• 4.1.1. Yöntemin Özellikleri ve Uygulanacağı işletmeler 435
• 4.1.2. Yöntemin işleyiş Esasları 435
• 4.1.3. Sipariş Maliyet Yönteminde Kullanılan Belgeler 437
• 4.1.4. Sipariş Maliyet Yönteminde Maliyet Akışı 447
• 4.1.5. Örnek Uygulama 449
• 4.2. EVRE (SAFHA) MALİYET YÖNTEMİ 457
• 4.2.1. Yöntemin Özellikleri ve Uygulanacağı işletmeler 457
• 4.2.2. Evre Maliyet Yönteminin İşleyişi 458
• 4.2.3. Örnek 1 462
• 4.2.4. Örnek 2 490
• 4.2.5. Evre Maliyet Yönteminde Özel Durumlar 509
• BEŞİNCİ BOLUM STANDART MALİYET YÖNTEMİNİN UYGULANMASI
• DART MALİYET YÖNTEMİNİN KULLANILDIĞI MALİYET
• 5 3_EWLERİ 519
• DART MALİYET YÖNTEMİNİN NİTELİĞİ 520
• S’ANDART MALİYET MUHASEBESİ YÖNTEMİNİN KURULMASINDA
• ANDARTLARIN SAPTANMASI 521
• DİREKT İLK MADDE VE MALZEME STANDARTLARININ
• SAPTANMASI 522
• 4.1.1. Direkt ilk Madde ve Malzeme Miktar Standartlarının Saptanması…. 522
• 4.1.2. Direkt ilk Madde ve Malzeme Fiyat Standartlarının Saptanması 523
• - 2. DİREKT İŞÇİLİK STANDARTLARININ SAPTANMASI 524
• 4.2.1. Direkt İşçilik Süre (Miktar) Standartlarının Saptanması 524
• 4.2.2. Direkt İşçilik Ücret Standartlarının Saptanması 524
• 4.3. GENEL ÜRETİM GİDERLERİ STANDARTLARININ SAPTANMASI 525
• 5 =ARKLARIN ANALİZİ 530
• 5.1. DİREKT İLK MADDE VE MALZEME GİDERLERİ FARKLARI 533
• 5.1.1. Fiyat Farkı 533
• 5.1.2. Miktar Farkı 533
• 5.2. DİREKT İŞÇİLİK GİDERLERİ FARKLARI 536
• 5.2.1. Ücret Farkı 537
• 5.2.2. Süre Farkı 537
• 5.3. GENEL ÜRETİM GİDERLERİ FARKLARI 540
• 5.3.1. Bütçe Farkı 542
• 5.3.2. Verim Farkı 545
• 5.3.3. Kapasite Farkı 547
• 5. STANDART MALİYETLERİN MUHASEBE KAYITLARINDA İZLENMESİ 548
• 6.1. TMS SİSTEMİNDE STANDART MALİYET YÖNTEMİNİN
• MALİYET AKIŞI 548
• 6.2. MUHASEBE KAYITLARININ YAPILMASI 550
• 6.2.1. Direkt ilk Madde ve Malzeme Giderlerinin Kaydı 550
• 6.2.2. Direkt işçilik Giderlerinin Kaydı 555
• 6.2.3. Genel Üretim Giderlerinin Kaydı 556
• ALTINCI BOLUM MALİYET BİLGİLERİNİN RAPORLANMASI VE YÖNETİM KARARLARINDA KULLANILMASI
• 1. MALİYET BİLGİLERİNİN RAPORLANMASI 563
• 1.1. GİDERLERİN SABİT – DEĞİŞKEN OLARAK AYRIMI 563
• 1.1.1. Sabit ve Değişken Giderler 564
• 1.1.2. Sabit ve Değişken Giderlerin Saptanmasında Kullanılan Teknikler.. 573
• 1.2. MALİYET MUHASEBESİNDE DÜZENLENEN TABLOLAR 584
• 1.2.1. İlk Madde ve Malzeme Kullanım (Sarfiyat) Tablosu 585
• 1.2.2. Direk işçilik Tablosu 585
• 1.2.3. İşçilik İcmal Tablosu 585
• 1.2.4. Direkt Giderler Tablosu 591
• 1.2.5. Endirekt Giderler Tablosu 592
• 1.2.6. Gider Dağıtım Tablosu 592
• 1.2.7. Stok Hareket Tablosu 592
• 1.2.8. Maliyet Tahlil Tablosu 592
• 1.2.9. Teknik Bilgi Tablosu 593
• 1.2.10.Gider Yeri Tablosu 593
• 1.2.11.Mamul Türü itibariyle Maliyet Tablosu 593
• 2. MALİYET BİLGİLERİNİN ÇEŞİTLİ YÖNETİM KARARLARINDA
• KULLANİLMASİ 606
• 2.1. ÜRETİM VE SATIŞ HACMİNİN BELİRLENMESİ KARARLARI 606
• 2.1.1. Başabaş Noktasının Hesaplanması 606
• 2.1.2. Belirli Bir Kâr Marjını Sağlayacak Satış Ve Üretim Hacminin Belirlenmesi Ve Kâr Fonksiyonlarının Bulunması 609
• 2.2. FİYAT KOYMA KARARLARI 616
• 2.3. MAKİNA VE DONATIMIN YENİLENMESİ KARARLARI 621
• 2.4. ÜRETME VEYA SATIN ALMA KARARLARI 624
• 2.5. ÖZEL BİR SİPARİŞİN KABUL EDİLİP EDİLMEMESİ KARARLARI 625
• 2.6. BELİRLİ BİR MAMULÜN ÜRETİMİNE DEVAM EDİLİP EDİLMEMESİ KARARLARI 627
• 2.7. EN UYGUN MAMUL KARIŞIMININ BELİRLENMESİ KARARLARI 629
• YEDİNCİ BOLUM İŞLETME BÜTÇELERİNİN DÜZENLENMESİ
• -’. İŞLETME BÜTÇELERİ İLE İLGİLİ GENEL AÇIKLAMALAR 643
• 7.1.1. işletme Bütçesi Kavramı 643
• 7.1.2. işletme Bütçe Sisteminin Amaçları ve Sağladığı Yararlar 644
• 7.1.3. Bütçelerinin Sınırları 647
• 7.1.4. Bütçe Çeşitleri 648
• -.2. İŞLETME BÜTÇELERİNİN DÜZENLENMESİNDE GÖZ ÖNÜNDE
• BULUNDURULMASI GEREKEN GENEL İLKELER 650
• 7.2.1. Yönetimin Desteği 650
• 7.2.2. Örgütsel Uyum 650
• 7.2.3. Sorumluluk Muhasebesinin Varlığı 651
• 7.2.4. Doğru Bilgiler Toplamak ve Gerçek Olaylara Dayanmak 651
• 7.2.5. Kesin Zaman Çizelgelerine Uyulması 652
• 7.2.6. Esneklik 652
• 7.2.7. izleme 653
• -.3. BÜTÇELERİN DÜZENLENMESİ 653
• 7.3.1. Bütçelerin Düzenlenmesinden Sorumlu Olanlar 653
• 7.3.2. Bütçe Döneminin Uzunluğunun Belirlenmesi 653
• 7.3.3. Bütçelerin Düzenlenmesinde Yararlanılan Teknikler 654
• 7.3.4. Bütçelenme Sürecinin Aşamaları 655
• 7.4. ÇEŞİTLİ KISIM BÜTÇELERİ (BÖLÜM VEYA İŞLEVSEL BÜTÇELER)
• VE BUNLARDAN GENEL BÜTÇENİN DÜZENLENMESİ 659
• 7.4.1. Satış Bütçesi 659
• 7.4.2. Üretim Bütçesi 662
• 7.4.3. Direkt ilk Madde ve Malzeme Miktar Bütçesi 665
• 7.4.4. Direkt ilk Madde ve Malzeme Satınalma Bütçesi 667
• 7.4.5. Direkt ilk Madde ve Malzeme Stok Bütçesi 669
• 7.4.6. Üretimde Kullanılan Direkt ilk Madde ve Malzeme Maliyet Bütçesi 669
• 7.4.7. Direkt İşçilik Bütçesi 671
• 7.4.8. Genel Üretim Giderleri Bütçesi 674
• 7.4.9. Üretim Maliyet Bütçesi 678
• 7.4.10. Mamul Stok Bütçesi 679
• 7.4.11. Satılan Mamul Maliyeti Bütçesi 679
• 7.4.12. Pazarlama, Satış ve Dağıtım Giderleri Bütçesi 680
• 7.4.13. Genel Yönetim Giderleri Bütçesi 681
• 7.4.14. Diğer Olağan Gider ve Gelirler Bütçesi 681
• 7.4.15. Proforma Gelir Tablosu (Gelir Tablosu Bütçesi) 682
• 7.4.16. Yatırım Bütçesi 683
• 7.4.17. Nakit Bütçesi 683
• 7.4.18. Proforma Bilanço 685
• SEKİZİNCİ BÖLÜM
• ÇEŞİTLİ SEKTÖRLERDE MALİYET MUHASEBESİ UYGULAMALARI VE
• SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLİK VE YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK
• SINAVLARINDAKİ SORULARA İLİŞKİN UYGULAMA ÖRNEKLERİ,
• ÇALIŞMA SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ
• 8.1. ÖRNEK UYGULAMALAR 727
• 8.1.1. Evre Maliyet Yönteminin Uygulanmasına ilişkin Örnek Uygulama 727
• 8.1.2. 7/A Seçeneğine ilişkin Örnek Uygulama 769
• 8.1.3. Tavukçuluk işletmelerine ilişkin Örnek Uygulama 788
• 8.1.4. Gıda Sektöründe Örnek Uygulama 803
• 8.1.5. Mahlıç Pamuk Üretimine ilişkin Örnek Uygulama 815
• 8.1.6. Demir Çelik Üretimine ilişkin Örnek Uygulama 827
• 8.1.7. inşaat Sektöründe Örnek Uygulama 832
• 8.1.8. Standart Maliyet Sistemine İlişkin Örnek Uygulama 863
• 8.1.9. Gider Dağıtımlarına ilişkin Örnek Uygulama 865
• 8.1.10. Evre Maliyet Sisteminde Mamul ve Yarımamul Maliyetlerinin Hesabında Ortalama Maliyet, FİFO ve LİFO Yöntemine Uygulamasına ilişkin Örnek Uygulama 875
• 8.1.11. Genel Üretim Giderlerinin ikinci Dağıtımına ilişkin Uygulama 878
• 8.1.12. Aylık Maliyetlerin Hesaplanmasına ilişkin Örnek Uygulama 885
• 8.1.13. Giyim Atölyesinin Maliyetlerinin Hesaplanmasına ilişkin
• Örnek Uygulama 890
• Mamul Maliyetlerinin Hesaplanmasına İlişkin Örnek Uygulama 892
• İşetme Bütçelerine ilişkin Örnek Uygulama 1 893
• İşletme Bütçelerine ilişkin Örnek Uygulama 2 898
• Sağlık işletmelerinde Maliyetlerin Hesaplanmasına ilişkin
• Örnek Uygulama 907
• E 1 E– SVA SORULARI VE ÇÖZÜMLERİ 915
• 5 2″. Tekdüzen Muhasebe Sistemi Kayıt Düzeni ve Üretim Maliyet
• Tabloları ile ilgili Sorular (Genel Olarak) ve Çözümleri 915
• E 2 2 İK Madde ve Malzeme Hareketleri, Stok Değerlemesi ve
• Stok Kartları ile ilgili Sorular ve Çözümleri 952
• E 2 3. işçilik Giderlerine ilişkin Sorular ve Çözümleri 974
• 5.2.4. Genel Üretim Giderleri ve Gider Dağıtım Tablolarına ilişkin
• Sorular ve Çözümleri 983
• E 2 5. Ortak ve Yan Ürünlerin Maliyetlerinin Hesaplanmasına ilişkin
• Sorular ve Çözümleri 1025
• E 2 6. Evre ve Sipariş Maliyet Yöntemlerine ilişkin Sorular ve Çözümleri 1034
• E 2 7. Maliyet Sistemlerine ilişkin Sorular ve Çözümleri 1057
• E 2 8. Maliyet Bilgilerinin Yönetim Kararlarında Kullanılmasına ilişkin
• Sorular ve Çözümleri 1069
• E I- ÇEŞİTLİ SINAV SORULARI 1085
• •ARARLANILAN KAYNAKLAR 1113

ÖNSÖZ

Bu kitap, muhasebe meslek mensubuna, Tekdüzen Muhasebe Sistemi’ne göre giderleri nasıl saptayıp kaydedeceğini, birim maliyetlerini ne şekilde hesaplayacağını ve bunların analizi yoluyla yönetsel çalışmalara ışık tutacak bilgileri nasıl üreteceğini; işletme yöneticisine ise bu bilgileri çeşitli değerlendirme ve kararlarında ne şekilde kullanabileceğini göstermek amacıyla kaleme alınmıştır.
Nasıl ki, bir kimsenin okuyup yazabilmesi için harfleri bilmesi yeterli olmayıp, bunları birleştirerek kelime ve cümleleri oluşturabilmesi de gereklidir; aynı şekilde bir disiplinin uygulamasını yapacak düzeyde hazmedilmesi için, o disiplini oluşturan bireysel konuların tek tek bilinmesi yanında, bunların birbiriyle bağlantılarının da çok iyi kavranmış olmasına ihtiyaç vardır. Bu görüşten hareketle, kitapta her bir konunun birbirinden bağımsız olarak değil, öncesiyle ve sonrasıyla bağlantısı kurularak, sistematik bir bütünlük içerisinde işlenmesine özen gösterilmiştir.
Kitabın hemen her bölümü, o bölümün kapsadığı konudaki kuramsal doğrular ile uygulamada gözlemlediğimiz pratik yaklaşımlar karşılaştırıldıktan sonra yazılmıştır. Uygulanabilirliği olan kuramsal yaklaşımlar aynen verilmiştir. Uygulamada zorluk yaratan kuramsal yaklaşımlar yerine, sonuçları itibariyle önemli bir farklılık yaratmayan pratik yaklaşımlar esas alınmıştır. Kuramsal doğrulara ters düşen pratik yaklaşımlara ise işaret edilerek, okuyucu bu konuda uyarılmaya çalışılmıştır.
Anlatımda izlenen temel yöntem, konunun grafik ve şemalar yardımıyla olabildiğince görsel biçimde ortaya konulması ve değinilen hemen her hususta rakamsal örnek verilmesidir. Ayrıca, her bölüm sonuna, okuyucunun o bölümde öğrendiklerini pekiştirmesini sağlamak ve konunun farklı boyutlarını da gösterebilmek amacıyla “sorular”, “alıştırmalar” ve “problemler” konulmuştur. Alıştırmaların çözüm sonuçları kitabın sonunda toplu biçimde verilerek, okuyucunun kendi kendini kontrol edebilmesine olanak tanınmıştır.
Birinci baskısı, Türkiye’nin “Yönetim Muhasebesi” disiplini ile yeni yeni tanıştığı yıllarda, önce teksir edilmiş ders notları halinde (1971-1976), daha sonra da kitap şeklinde (1977) gerçekleştirilen bu yapıt, ilerleyen yıllarda güncel ihtiyaçlar ve bilimsel gelişmeler doğrultusunda yapılan düzeltme ve eklentilerle sürekli yenilenerek, bugünkü haline getirilmiştir.
Kitabımızın 16. baskısı, yoğun talep nedeniyle birkaç ay gibi çok kısa bir sürede tükendiğinden, 17. baskısının acilen çıkartılması gerekmiştir. Dolayısıyla bu son baskıda, bir iki önemsiz hatanın giderilmesi ve gerekli bazı güncellemelerin yapılması dışında, önceki baskıya göre kayda değer bir değişiklik yoktur.
Kitabımızın önceki baskılarına gösterilen yoğun ilgiden cesaret alarak çıkarttığımız bu yeni baskısının öğrencilere, meslek sınavlarına hazırlananlara ve uygulayıcılara yararlı olmasını diler, kitabın yayına hazırlanmasındaki katkılarından ötürü Yusuf Özalp’a, yayın ve dağıtımını üstlenmesinden dolayı Gazi Kitabevi sahibi Suavi Sarı’ya teşekkür ederim.

İÇİNDEKİLER

• BİRİNCİ KISIM GİRİŞ
• 1. YÖNETİM MUHASEBESİNE GİRİŞ 15
• 1.1. işletme Yönetimine Toplu Bakış 15
• • işletme ve Yönetim Kavramları • Yönetimin Temel İşlevleri •
• • işletme Yönetiminde Sayısal Bilgilerin Rolü •
• 1.2. Yönetim Muhasebesinin Niteliği ve Muhasebedeki Yeri 26
• • Muhasebenin Tanımı ve Bölümlenmesi • Yönetim Muhase besi ile Genel Muhasebe Arasındaki Farklılıklar • Yönetim Mu
• hasebesi ile Genel Muhasebe Arasındaki ilişkiler • Yönetim
• Muhasebesinin Diğer Muhasebe Dallarıyla ilişkisi •
• 1.3. Yönetim Muhasebesinin İşletme Yönetimindeki Yeri 38
• • Planlama Çalışmalarında Yönetim Muhasebesi • Örgütleme
• Çalışmalarında Yönetim Muhasebesi • Yürütme Çalışmalarında Yönetim Muhasebesi • Denetleme Çalışmalarında Yönetim Muhasebesi
• Sorular 42
• 2. MALİYET VE UNSURLARI 43
• 2.1. Maliyet Kavramı 44
• 2.2. Maliyetin Bölümlenmesi 49
• • Muhasebe Maliyeti • Fırsat Maliyeti •
• 2.3. Muhasebe Maliyetinin Unsurları: Giderler . 53
• • Gider – Zarar Ayırımı • Giderlerin Finansal Tablolarda Gösterilmesi
• 2.4. İsletme Giderlerinin Sınıflandırılması 62
• • Fonksiyon Esasına Göre Sınıflandırma • Çeşit Esasına
• Göre Sınıflandırma •
• 2.A. EK: Stok Maliyet Giderleri-Dönem Giderleri Ayırımının
• m Maliyeti Tablosu . . 70
• Alıştırmalar 75
• Problemler 77
• İKİNCİ KISIM MALİYET SİSTEMİ
• 3. MALİYET MUHASEBESİ VE KAYIT DÜZENİ 81
• 3.1. Maliyet Muhasebesinin Amaçları ve Araçları 82
• 3.2. Maliyet Muhasebesinde Ana Hesap Kayıtları 83
• • Tekdüzen Hesap Planında Maliyet Ana Hesapları • Gelir ve
• Giderlerin Ana Hesaplarındaki Akışı •
• 3.3. Maliyet Muhasebesinde Yardımcı Hesap Kayıtları 101
• • Gider Çeşitleri Hesapları • Gider Yerleri Hesapları
• • Eş Zamanlı Kayıt Yöntemi
• 3.4. Kayıtlardan Finansal Tablolara Geçiş 110
• • Bilanço • Gelir-Gider Tablosu • Satışların
• Maliyeti Tablosu
• 3.A. EK: 7/B Seçeneğinde Kayıt Düzeni 117
• 3.B. EK: Hizmet İşletmelerinde Kayıt Düzem 122
• 3.C. EK: Tekdüzen Hesap Planı 126
• 3.D. EK: Gider Çeşitleri Hesap Sınıflandırmasına Örnek 135
• Sorular 137
• Alıştırmalar 137
• Problemler 142
• 4. GİDERLERİN SAPTANMASI VE İZLENMESİ 147
• 4.1. ilk Madde ve Malzeme Giderleri 148
• • Belge ve Kayıt Düzeni • Alış Maliyetinin Saptanması •
• • Malzeme Tüketiminin Saptanması • Tüketimin Fiyatlandırıl-ması • Dönem Sonunda Fiyatlandırma
• 4.2. İşçilik Giderleri 172
• • Toplam işçilik Tutarının Saptanması • Direkt, Endirekt ve Boş
• İşçiliklerin Saptanması
• 4.3. Diğer Giderler 181
• • Genel Esaslar • Amortisman Giderleri
• Sorular 188
• Alıştırmalar 188
• Problemler 191
• GİDERLERİN GİDER YERLERİNE DAĞITIMI 195
• 5.1. Gider Yerleri 195
• • Gider Yerlerinin Bölümlenmesi • Gider Yeri Bölümlemesinin
• Yararları •
• 5.2. Gider Yerlerinin Direkt Giderlerinin Saptanması (Birinci Dağıtım) 198
• • Temel Yaklaşım • Endirekt Giderler Sorunu •
• 5.3. Gider Yerlerinde Toplanan Giderlerin Dağıtımı (ikinci Dağıtım) 207
• • Basit Dağıtım Yöntemi • Basamaklı (Kademeli) Dağıtım Yönte¬
• mi • Turlama (Tekrarlanan Dağıtım) Yöntemi • Matematiksel Da¬
• ğıtım Yöntemi • Önceden Saptanmış Değerler Üzerinden (Planlı
• veya Standart) Dağıtım Yöntemi •
• 5.4. Gider Dağıtım/arıyla ilgili Muhasebe Kayıtları 221
• 5.A. EK: Dağıtıma Tabi Gider Yeri Sayısının İkiden Fazla
• Olması Halinde Turlama ve Matematiksel Dağıtım 222
• Sorular 229
• Alıştırmalar 229
• Problemler 234
• GİDERLERİN MAMULLERE YÜKLENMESİ – 1
• 6.1. Maliyetlendirme Yöntemlerine Toplu Bakış 237
• • Maliyetin Kapsamını Belirleyen Yöntemler • Maliyetlendirme
• Zamanını Belirleyen Yöntemler • Maliyetlendirme Şeklini Belirle¬
• yen Yöntemler • Maliyet Sisteminin Oluşturulması •
• 6.2. Sipariş Maliyeti Yöntemi 243
• 6.3. Evre Maliyeti Yöntemi 250
• • Eşdeğer Üretim Kavramı • Evre Maliyetinin işleyişi • Farklı Ta¬
• mamlanma Dereceleri • Dönem Başı Yarı Mamulleri • Birinci Aşa¬
• madan Sonraki Aşamalar • Evre Maliyetinde Sorunlar •
• Sorular 268
• Alıştırmalar 269
• Problemler 277
• GİDERLERİN MAMULLERE YÜKLENMESİ – 2 283
• 7.1. Genel Üretim Giderlerinin Üretim Partilerine Götürü
• Olarak Yüklenmesi 283
• 7.2. Faaliyet Bazında Maliyetlendirme 288
• • Geleneksel Maliyetlendirmenin Yetersizlikleri • Faaliyet Ba
• zında Maliyetlendirmenin Niteliği • Geleneksel Maliyetlendir
• Uygulaması • Faaliyet Bazında Maliyetlendirme Uygulaması
• 7.3. Evre Maliyetinde Fireler Sorunu 299
• 7.4. Birleşik ve Yan Mamullerin Maliyetlendirmesi 304
• • Birleşik Mamuller • Yan Mamuller •
• Sorular 312
• Alıştırmalar 313
• Problemler 317
• ÜÇÜNCÜ KISIM MALİYET ANALİZLERİ
• MALİYET-HACİM İLİŞKİLERİ 325
• 8.1. İş Hacmi Kavramı 326
• 8.2. İş Hacmi ile ilişkileri Yönünden Giderle’ 326
• • Sabit Giderler • Değişken Giderler • Karma Giderler •
• 8.3. Maliyet Fonksiyonları . . 342
• • Toplam Maliyet Fonksiyonu • Birim Maliyet Fonksiyonu •
• 8.A. EK: Ekonomi Kuramında Maliyet Fonksiyonları 349
• Sorular 358
• Alıştırmalar 359
• Problemler 362
• MALİYET-HACİM İLİŞKİLERİNİN SAPTANMASI 365
• 9.1. Analitik Yöntem 366
• 9.2. Muhasebe Yöntemi 371
• 9.3. Matematik ve İstatistik Teknikler 376
• • Grafik Tekniği • En Yüksek ve En Düşük Hacimler Tekniği •
• Çifte Ortalama Tekniği • En Küçük Kareler Tekniği •
• y.H, !VıSiıy6i~r”iâcım nısKiısnmn o3pi3.nrn3sıno& r\cirsu3şiicin
• Sorunlar 388
• • iş Ölçüsü Seçimi • Dönem Uzunluğunun Belirlenmesi •
• • Yönetim Politikaları İle Muhasebe Uygulamalarının Etkisi • Diğer Sorunlar •
• Sorular 395
• Alıştırmalar 396
• Problemler 400
• MALİYET – HACİM – KÂR ANALİZLERİ – 1 407
• 10.1. Kâr Fonksiyonu 408
• IX
• • Satış Miktarının Fonksiyonu Olarak Kâr • Satış Tutarının
• Fonksiyonu Olarak Kâr •
• 10.2. Kâr Fonksiyonunun Kullanım Alanları 412
• • Kâr Tahmini • Hedef Kârı Sağlayan Satış Hacmi • Başabaş
• Noktası • Faaliyet Kaldıracı •
• 10.3. Başabaş ve Hacim-Kâr Grafikleri 424
• • Başabaş Grafiği • Hacim – Kâr Grafiği •
• 10.4. Kâr Fonksiyonundaki Parametre Değişmeleri 427
• • Katkı Payı ve Katkı Oranındaki Değişmeler • Toplam Sabit
• Maliyetteki Değişmeler •
• 10.5. Maliyet-Hacim-Kâr Analizlerinin Dayandığı Varsayımlar 436
• 10.6. Maliyet-Hacim-Kâr Analizlerinin Yönetim Kararlarında
• • Fiyat Koyma Kararlan • Makine ve Donanımı Yenileme Ka¬
• rarları • Kapasiteyi Artırma Kararları •
• Sorular 448
• Alıştırmalar 448
• Problemler 453
• MALİYET-HACİM-KÂR ANALİZLERİ – 2 455
• 11.1. Birden Fazla Mamul Üretiminde M-H-K Analizleri 455
• • işletme Genelinde M-H-K Analizleri • Mamul Bazında M-H-K
• Analizleri • En Uygun Mamul Karmasının Saptanması •
• 11.2. Eğrisel Fonksiyonlarda M-H-K Analizleri 467
• 11.3. Belirsizlik Halinde M-H-K Analizleri 472
• Sorular 484
• Alıştırmalar 484
• Problemler 488
• TAM MALİYET, NORMAL MALİYET VE DEĞİŞKEN
• MALİYET YÖNTEMLERİ 491
• 12.1. Tam Maliyet Yöntemi 494
• 12.2. Normal Maliyet Yöntemi 498
• 12.3. Değişken Maliyet Yöntemi 504
• 12.4. Yöntemler Arasındaki Kâr Farkları 509
• 12.5. Yöntemlerin Muhasebe Standartlarındaki Yeri 513
• - Uluslararası Muhasebe Standartları • TÜRMOB-TMUDESK Muhasebe Standartları • SPK ve TMSK Muhasebe Standartları •
• . • Tam Maliyet Uygulaması • Normal Maliyet Uygulaması •
• • Değişken Maliyet Uygulaması •
• 12.A. EK: Normal Maliyette Kapasite ve Kapasite Sapmaları 524
• • Kapasite Türleri • Kapasite Sapmalarının Muhasebeleştiril¬
• mesi •
• 12.B. EK: Maliyetlendirme Yöntemleri ve M-H-K Analizleri 536
• • Değişken Maliyet Yönteminde M-H-K Analizleri • Tam Maliyet
• Yönteminde M-H-K Analizleri • Normal Maliyet Yönteminde
• M-H-K Analizleri •
• Sorular 552
• Alıştırmalar 552
• Problemler 557
• YÖNETİM KARARLARINDA GEÇERLİ MALİYET
• ANALİZLERİ 563
• 13.1. Maliyetlerin Yönetim Kararları Açısından Sınıflandırılması 564
• • Geçerli Maliyetler • Batmış Maliyetler •
• 13.2. Geçerli Maliyet Analizlerinin Yönetim Kararlarında Uygulanması 572
• • İndirimli Fiyat Öneren Bir Siparişin Kabulü veya Reddi •
• • Zararda Gözüken Bir Mamulün Üretiminin Durdurulması ve¬ya Sürdürülmesi • Makine Yenilemesi • Üretme veya Satın Al¬ma
• 13.A. EK: Birleşik Mamuller ve Yönetim Kararları 584
• • Birleşik Mamulleri Tek Tek ilgilendiren Kararlar • Birleşik Ma¬
• mullerin Tümünü İlgilendiren Kararlar •
• Sorular 591
• Alıştırmalar 592
• Problemler 596
• DÖRDÜNCÜ KISIM PLANLAMA VE KONTROL SİSTEMLERİ
• STANDART MALİYETLER VE SAPMA ANALİZLERİ 603
• 14.1. Standart Maliyetlerin Niteliği 604
• • Standart Maliyetlerin Türleri • Standart Maliyetlerin Yararları
• • Standart Maliyet Yöntemi •
• 14.2. Standart Maliyet Yönteminin Kurulması 610
• • Yöntemin Ön Koşullarının Sağlanması • Hesap Planının
• Standart Maliyet Esasına Dönüştürülmesi • Standart Maliyet¬
• lerin Saptanması •
• 14.3. Standart Maliyet Sapmalarının Analizi 624
• • Direkt ilk Madde ve Malzeme Sapmaları • Direkt İşçilik Sap¬
• maları • Genel Üretim Giderleri Sapmaları •
• 14.4. Standart Maliyet Yönteminde Kayıt Düzeni 640
• • Hesapların Yıl içindeki işleyişi • Sapma Hesaplarının Yıl So¬
• nunda Kapatılması •
• Sorular 651
• Alıştırmalar 651
• Problemler 655
• 15. İŞLETME BÜTÇELERİ 661
• 15.1. Bütçenin Niteliği 661
• • Bütçenin İşlevleri • Bütçe Türleri •
• 15.2. Bütçelemenin Genel Esasları 666
• • Bütçeleme İlkeleri • Bütçe Dönemi • Bütçelemenin Yönetimi •
• 15.3. Bütçenin Hazırlanması 671
• • Ön Çalışmalar • Bütçenin Düzenlenmesi •
• 15.4. Üretim işletmelerinde Bütçeleme 700
• 15.A. EK: Bütçe Düzenlemede Alternatif Yaklaşımlar 704
• • Kayıtlama Yöntemi • Çalışma Tablosu Yöntemi •
• Sorular 715
• Alıştırmalar 715
• Problemler 721
• 16. STOK PLANLAMASI VE KONTROLÜ 727
• 16.1. Stoklar ve Stokları Belirleyen Etkenler 728
• • Minimum Stok Düzeyini Belirleyen Etkenler • Maksimum
• Stok Düzeyini Belirleyen Etkenler • Denge Stok Düzeyini Be¬
• lirleyen Etkenler •
• 16.2. Kontrol Gruplandırması ve izleme 731
• • ABC Yöntemi • Stokların İzlenmesi •
• 16.3. Stok Kalemleri itibariyle Planlama . .736
• • Sipariş Büyüklüğü, Sipariş Sayısı ve Stok Düzeyi • Stok
• Planlamasında Geçerli Maliyetler • Ekonomik Sipariş Miktan •
• Duyarlılık Analizi • Sipariş Verme Zamanı • Güvenlik Stoku •
• Güvenlik Stokunun Saptanması • Alış İskontolarının Etkisi *
• 16.A. EK: Stokları Azaltmaya Yönelik Yaklaşımlar 754
• • Malzeme İhtiyaç Planlaması • Tam Zamanında Üretim ve Sa¬
• tın Alma •
• Sorular 759
• Alıştırmalar 760
• Problemler 762
• BEŞİNCİ KISIM TAMAMLAYICI EK BİLGİLER
• 17. MUHASEBE SİSTEMİNE TOPLU BAKIŞ 769
• 17.1. Temel Finansal Tablolar 770
• • Bilanço • İşlemlerin Bilançoya Etkileri • Gelir-Gider Tablosu •
• 17.2. Muhasebede Hesap 779
• • Hesabın Yapısı • Hesabın İşleyiş Terminolojisi • Hesapların
• işleyiş Kuralları •
• 17.3. Muhasebe Kayıt Sistemi 783
• • Muhasebe Belgeleri • Muhasebe Fişleri • Muhasebe
• Defterleri • Kayıt Sisteminin işleyişi • Mizanlar •
• 17.4. Dönem Sonu İşlemleri 798
• • Envanter işlemleri • Gelir-Gider Tablosunun Düzenlenmesi •
• Kapanış Kayıtları • Bilançonun Düzenlenmesi •
• 17.A. EK Bilgisayarlı Muhasebe 820
• 17.B. EK Muhasebenin Temel Kavramları 822
• 17.C. EK Temel Finansal Tablolara Daha Yakından Bakış 824
• • Bilançonun Yapısı • Gelir-Gider Tablosunun Yapısı •
• Sorular 830
• Alıştırmalar 831
• Problemler 835
• ALTINCI KISIM YANITLAR, SÖZLÜK VE DİZİN
• KİTAPTAKİ ALIŞTIRMALARIN YANITLARI 839
• KİTAPTAKİ KAVRAMLARIN İNGİLİZCE KARŞILIKLARI 869
• DİZİN 881

ÖNSÖZ

Yükseköğretim öğrencileri için hazırlanan ve onaltıncı baskısı yapılan bu kitap, muhasebe kuramı ve uygulaması hakkında bilgi vermeyi amaçlamaktadır.

Kitapta önce muhasebenin kuramsal yapısı ve çift taraflı kayıt yönteminin esasları anlatılmıştır. Daha sonra muhasebe alt yapısını oluşturacak bilgiler verilmiş, ele alınan konudaki çeşitli öneriler ve uygulama seçenekleri açıklanmıştır.

Böylece okuyucunun bir yandan konunun kuramsal dayanaklarını öğrenmesi, diğer yandan da Ülkemiz uygulamasını tanıması hedeflenmiştir.

Bu yaklaşımın diğer öğretim üyelerince de benimsendiği, kitabın birçok yükseköğre­tim biriminde öğrencilere uzun süredir ders kitabı olarak önerilmesiyle, ortaya konulmuş bulunmaktadır.

Genel muhasebe derslerinin kapsamına göre belirlenen açıklamalar lisans öğrencisi için uygun olacak düzeyde tutulmuştur. Bu düzeyin kitabın bütününde aynı olması için de daha ayrıntılı açıklamalar dipnotlarda sunulmuştur.

Kitapta Tekdüzen Hesap Planı kullanılmış ancak hesapların nitelikleri ve işleyiş biçimleri söz konusu hesap planından bağımsız olarak açıklanmıştır.

Kitabın, muhasebe eğitimine yeni başlayanlar yanında; kamu kuruluşları ve özel kuruluşların giriş sınavına hazırlanan çeşitli eğitim kurumlarından mezun kimseler tarafından da kullanılması, ayrıca bir çok çalışmada bu kitaba atıfta bulunulması benim için mesleki bir ödül olmaktadır.

Kitapta, Uluslararası Muhasebe Standartlarına dayanan Türkiye Muhasebe Standartları da göz önünde tutulmuştur. Söz konusu standartlar bazen geleneksel uygula­malar ve Tekdüzen Muhasebe Sistemi ile çelişmektedir. Bu alandaki önemli güçlüğü, mevcut alışkanlıklarımız ile Türkiye Muhasebe Standartlarındaki düzenlemeler arasında ilişki kurulması oluşturmaktadır. Günümüz uygulaması söz konusu standartlara dayandığından, bir yandan esas olarak bu standartlardaki düzenlemelere uygun açıkla­malar yapılırken diğer yandan geleneksel uygulamalara da değinilerek mevcut bilgilerden standartlara doğru yumuşak bir geçiş sağlamaya çalışılmıştır. Kitapta yasal düzenlemeye kavuşturulan enflasyon düzeltmesine de yer verilmiştir.

Kitabın onaltıncı baskısında önceki baskıya göre, bazı düzeltmeler dışında, herhangi bir değişiklik yapılmamıştır.

Kitabın geliştirilmesine katkıda bulunan arkadaşlarıma ve bu baskıyı da titizlikle gerçekleştiren Gazi Kitabevi ile çalışanlarına teşekkür eder, kitabın öğrencilere ve diğer ilgilenenlere yararlı olmaya devam etmesini dilerim.

İÇİNDEKİLER

• ı. GİRİŞ
• 1.1. MUHASEBENİN TANIMI 3
• 1.2. MUHASEBENİN TARİHSEL GELİŞİMİ 6
• 1.3. MUHASEBENİN KAPSAMI 10
• 1.4. MUHASEBE ve BİLGİSAYAR 12
• 1.5. MUHASEBENİN BÖLÜMLERİ 14
• 1.5.1. Genel Muhasebe 14
• 1.5.2. Maliyet Muhasebesi 15
• 1.5.3. Yönetim Muhasebesi 15
• 1.6. MUHASEBE KURAMI 16
• 1.6.1. Muhasebe Kuramının Temel Özellikleri 16
• 1.6.2. Muhasebe Kuramının Öğeleri 16
• 1.6.2.1. Temel Kavramlar v 16
• 1.6.2.2. Genel Kabul Görmüş Muhasebe İlkeleri 23
• 1.6.2.3. Standartlar 28
• 1.6.2.4. Bilimsel Görüşler 28
• 2. BİLANÇO KAVRAMI 29
• 2.1. BİLANÇONUN TANIMI 31
• 2.2. BİLANÇO TEMEL EŞİTLİĞİ 31
• 2.3. MALI İŞLEMLERİN BİLANÇOYA ETKİSİ 32
• 3. HESAP KAVRAMI 39
• 3.1. HESABIN TANIMI 41
• 3.2. HESABIN ŞEKLİ 42
• 3.3. HESAPLARA İLİŞKİN DEYİMLER 43
• 3.4. HESAPLARIN İŞLEYİŞ KURALLARI 45
• 3.5. HESAPLARIN BÖLÜMLENMESİ Yİ
• 3.5.1. Hesap Planı Kavramı 53
• 3.5.2. Hesapların Kodlanması M
• 3.5.3. Tekdüzen Hesap Planları 56
• 4. MUHASEBE SİSTEMİ 57
• 4.1. PARASAL İŞLEMLERİ KAYIT YÖNTEMLERİ 59
• 4.2. ÇİFT TARAFLI KAYIT YÖNTEMİ 59
• 4.2.1. Çift Taraflı Kayıt Yönteminin İşleyiş Kuralları ve Aşamaları 59
• 4.2.2. İşe Başlama Bilançosunun Düzenlenmesi ve Belgelerin Derlenmesi 61
• 4.2.2.1. işe Başlama Bilançosunun Düzenlenmesi 61
• 4.2.2.2. Belgelerin ve Bilgilerin Derlenmesi 61
• 4.2.3. Yevmiye Defterine Kayıt 62
• 4.2.3.1. Yevmiye Defterinin Tanımı, Şekli, Yevmiye Maddesi 62
• 4.2.3.2. Muhasebe Fişleri 69
• 4.2.3.3. Yevmiye Defterinin şlenmesi 70
• 4.2.4. Defterikebire Kayıt 71
• 4.2.4.1. Defteri kebirin Tanımı, Şekli 71
• 4.2.4.2. Defterikebirin İşlenmesi 72
• 4.2.4.3. Defterikebir Hesabı -Tali Hesap İlişkisi 74
• 4.2.5. Aylık Mizanların Düzenlenmesi 78
• 4.2.5.1. Mizan Tanımı. Şekli 78
• 4.2.5.2. Mizanın Düzenlenmesi 79
• 4.2.5.3. Mizan Türleri 80
• 4.2.5.4. Mizanın Denkliği 81
• 4.2.6. Dönem Sonu Envanter İşlemlerinin Yapılması 84
• 4.2.7. Kesin Mizanın Düzenlenmesi 86
• 4.2.8. Dönem Sonu Bilançosunun ve Gelir Tablosunun Düzenlenmesi 86
• 4.2.8.1. Bilançonun Düzenlenmesi 86
• 4.2.8.2. Gelir Tablosunun Düzenlenmesi 86
• 4.2.9. Dönem Hesaplarının Kapatılması 91
• 4.3. ÇİFT TARAFLI KAYIT YÖNTEMİNİN UYGULANMASI 94
• 4.4. TEKDÜZEN HESAP PLANI UYGULAMASI 112
• 4.5. BİLGİSAYAR ORTAMINDA KAYIT SÜRECİ 120
• 5. VARLIKLARIN İZLENMESİ 123
• 5.1. VARLIK KAVRAMI 125
• 5.2. VARLIKLARIN İZLENMESİNDE ORTAK ÖZELLİKLER 125
• 5.2.1. Varlığın Bulunduğu Yer Açısından İzlenmesi 125
• 5.2.1.1. Ayrı Ana Hesaplarda İzleme 125
• 5.2.1.2. Nazım Hesaplarda İzleme 126
• 5.2.1.3. Tali Hesaplarda İzleme 127
• 5.2.2. Varlığın Kullanılmasındaki Hukuki Sınırlamaların İzlenmesi 128
• 5.2.3. Varlığın Değerindeki Düşmelerin İzlenmesi 130
• 5.2.3.1. Değer Düşüklüğünün Kesin Olması 131
• 5.2.3.2. Değer Düşüklüğünün Kesin Olmaması 132
• 5.2.4. Farklı Değerlerle Giriş ve Çıkışların İzlenmesi 137
• 5.2.4.1. Aralıklı Envanter Yöntemi 138
• 5.2.4.2. Sürekli Envanter Yöntemi 146
• 5.2.4.3. Hasılat Yöntemi (Net Gelir Yöntemi) 148
• 5.2.5 Varlıklarda Enflasyon Düzeltmesi 149
• viii
• DÖNEN VARLIKLAR 152
• 5.3.1. Hazır Değerler 153
• 5.3.1.1. Nakit Mevcudu 153
• 5.3.1.2. Alınan Çek Mevcudu 167
• 5.3.1.3. Bankalardaki Para Mevcudu 171
• 5.3.1.4. Diğer Hazır Değerler 186
• 5.3.2. Menkul Kıymetler 187
• 5.3.2.1. Menkul Kıymetlerin İzlenmesi 191
• 5.3.2.2. Değişken Getirdi Menkul Kıymetler 191
• 5.3.2.3. Sabit Getirdi Menkul Kıymetler 202
• 5.3.2.4. Diğer Menkul Kıymetler 217
• 5.3.2.5. Menkul Kıymetlerde Değer Azalması 218
• 5.3.3. Alacaklar 219
• 5.3.3.1. Ticari Alacaklar 221
• 5.3.3.2. Diğer Alacaklar (Ticari Olmayan Alacaklar) 270
• 5.3.4. Stoklar 279
• 5.3.4.1. Stok Kavramı 279
• 5.3.4.2. Stoklarda Değerleme 280
• 5.3.4.3 Stoklarda Enflasyon Düzeltmesi 289
• 5.3.4.4. Stok Hesaplarının İşleyişi 291
• 5.3.5. Birden Çok Yıla Yaygın İnşaat ve Onarım İşleri 362
• 5.3.6. Dönem Ayırıcı Borçlu Hesaplar (Kısa Vadeli) 369
• 5.3.7. Diğer Dönen Varlıklar 375
• DURAN VARLIKLAR 388
• 5.4.1. Uzun Vadeli Alacaklar 389
• 5.4.1.1. Ticari Alacaklar 390
• 5.4.1.2. Diğer Alacaklar (Ticari Olmayan Alacaklar) 392
• 5.4.2. Mali Duran Varlıklar 394
• 5.4.2.1. Bağlı Menkul Kıymetler 394
• 5.4.2.2. İştirakler ve Bağlı Ortaklıklar 396
• 5.4.2.3. Diğer Mali Duran Varlıkiar 408
• 5.4.3. Amortismana Tabi Varlıklar 410
• 5.4.3.1. Amortismanın Niteliği 410
• 5.4.3.2. Amortisman Yaklaşımları 411
• 5.4.3.3. Amortismana Tabi Değer 412
• 5.4.3.4. Amortisman Ölçüsü 412
• 5.4.3.5. Amortisman Hesaplama Yöntemleri 413
• 5.4.3.6. Amortisman Kayıt Yöntemleri 421
• 5.4.3.7. Birikmiş Amortismanın Bilançoda Gösterilmesi 423
• 5.4.3.8. Amortismana Tabi Varlıklarda Enflasyon Düzeltmesi 424
• 5.4.4. Maddi Duran Varlıklar 426
• 5.4.4.1. Maddi Duran Varlık Hesaplan 426
• 5.4.4.2. Maddi Duran Varlıklarda Değerleme 430
• 5.4.4.3. Maddi Duran Varlık Hesaplarının İşleyişi 432
• 5.4.4.4. Maddi Duran Varlıkların Envanter İşlemleri 448
• 5.4.5. Maddi Olmayan Duran Varlıklar 451
• 5.4.5.1. Maddi Olmayan Duran Varlık Hesaplan 451
• 5.4.5.2. Maddi Olmayan Duran Varlıklarda Değerleme 455
• 5.4.5.3. Maddi Olmayan Duran Varlık Hesaplarının İşleyişi 455
• 5.4.6. Özel Tükenmeye Tabi Varlıklar 459
• 5.4.6.1. Özel Tükenmeye Tabi Varlık Hesaplan 459
• 5.4.6.2. Özel Tükenmeye Tabi Varlıklarda Değerleme 460
• 5.4.6.3. Özel Tükenmeye Tabi Varlık Hesaplarının İşleyişi 460
• 5.4.7. Dönem Ayırıcı Borçlu Hesaplar (Uzun Vadeli) 464
• 5.4.8. Diğer Duran Varlıklar 465
• 6. KAYNAK HESAPLARI 469
• 6.1. KAYNAK KAVRAMI 471
• 6.2. KAYNAKLARIN İZLENMESİNDE ORTAK ÖZELLİKLER 471
• 6.2.1. Yabancı Kaynakların Oluşumu ve Vade Aynını 471
• 6.2.2. Kaynak Hesaplarının İşleyişi 472
• 6.2.3. Kaynaklarda Enflasyon Düzeltmesi 472
• 6.3. KISA VADELİ YABANCI KAYNAKLAR 473
• 6.3.1. Para ve Sermaye Piyasasından Sağlanan Kaynaklar 474
• 6.3.2 Ticari Borçlar 492
• 6.3.2.1. Senetsiz Ticari Borçlar 492
• 6.3.2.2. Senetli Ticari Borçlar 498
• 6.3.2.3. Geri Verilmek Üzere Alınan Paralar 506
• 6.3.2.4. Diğer Ticari Borçlar 508
• 6.3.3. Diğer Borçlar (Ticari Olmayan Borçlar) 509
• 6.3.4. Alınan Avanslar 517
• 6.3.5. Birden Çok Yıla Yaygın İnşaat ve Onarım İşleri Tahsilleri 518
• 6.3.6. Ödenecek Vergi ve Diğer Yükümlülükler 522
• 6.3.7. Borç ve Gider Karşılıkları 535
• 6-3.7.1. Vergi Karşılığı Ayrılması 535
• 6.3.7.2. Koşula Bağlı Borçlar İçin Karşılık Ayrılması 539
• 6.3.7.3. Gider İçin Karşılık Ayrılması 541
• 6.3.7.4. Diğer Borç ve Giderlere Karşılık Ayrılması 544
• 6.3.8. Dönem Ayırıcı Alacaklı Hesaplar (Kısa Vadeli) 546
• 6.3.9. Diğer Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar 551
• 6.4. UZUN VADELİ YABANCI KAYNAKLAR 556
• 6.4.1. Para ve Sermaye Piyasasında Sağlanan Kaynaklar 557
• 6.4.2. Ticari Borçlar 565
• 6.4.2.1. Senetsiz Ticari Borçlar 565
• 6.4.2.2. Senetli Ticari Borçlar 566
• 6.4.2.3. Geri Verilmek Üzere Alınan Paralar 568
• 6.4.2.4. Diğer Ticari Borçlar 569
• 6.4.3. Diğer Borçlar 570
• 6.4.4. Alınan Avanslar 574
• 6.4.5. Borç ve Gider Karşılıkları 576
• 6.4.6. Dönem Ayırıcı Alacaklı Hesaplar (Uzun Vadeli) 578
• 6.4.7. Diğer Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar 581
• 6.5. ÖZ KAYNAKLAR 583
• 6.5.1. Ödenmiş Sermaye 586
• 6.5.2. Sermaye Yedekleri 591
• 6.5.3. Kâr Yedekleri 594
• 6.5.4. Kârlar ve Zararlar 600
• 6.5.4.1. Geçmiş Dönem Kârları ve Zararları 600
• 6.5.4.2. Faaliyet Dönemi Kâr ve Zararı 603
• NAZIM HESAPLAR 607
• 7.1. NAZIM HESAPLAR 609
• GELİR TABLOSU HESAPLARI 613
• 8.1. GELİR TABLOSU HESAPLARININ NİTELİĞİ 615
• 8.1.1. Gelir Tablosu Hesaplarının Ortak Özellikleri 615
• 8.1.2. Kâr/Zararı Belirleme Yaklaşım ve Yöntemleri 615
• 8.1.3. Gelir ve Giderleri Dönemlerle İlişkilendirme Esasları 617
• 8.1.4. Satış Gelirini (Hasılatı) ve Giderleri Ölçme Esasları 618
• 8.1.5 Gelir Tablosu Kalemlerinin Enflasyon Düzeltmesi 618
• 8.1.6. Gelir ve Giderlerin Muhasebeleştirilmesi 619
• 8.2. GELİR TABLOSU HESAPLARININ BÖLÜMLENMESİ 622
• 8.2.1. Giderlerin Defterikebir Hesaplarında Fonksiyonlara Göre
• Bölümlenmesi (7/A) 622
• 8.2.1.1. Grup Düzeyinde Bölümleme 623
• 8.2.1.2. Defterikebir Hesabı Düzeyinde Bölümleme 623
• 8.2.1.3. Fonksiyon Hesaplarının Kapsamları 627
• 8.2.2. Giderlerin Çeşitlerine Göre Bölümlenmesi 649
• 8.2.2.1. “7/A” Seçeneği 649
• 8.2.2.2. “7/B” Seçeneği 677
• 8.2.3. Giderlerin Sorumluluk Merkezlerine Göre Bölümlenmesi 683
• 8.2.4. Gelirlerin ve Giderlerin Gelir Tablosu Hesaplarına Alınması 683
• 8.2.4.1. Brüt Satışlar 683
• xi
• 8.2.4.2. Satıştan indirimler 685
• 8.2.4.3. Satışların Maliyeti 687
• 8.2.4.4. Faaliyet Giderleri 689
• 8.2.4.5. Diğer Faaliyetlerden Olağan Gelir ve Kârlar 692
• 8.2.4.6. Diğer Faaliyetlerden Olağan Gider ve Zararlar 694
• 8.2.4.7. Finansman Giderleri 695
• 8.2.4.8. Olağandışı Gelir ve Kârlar 696
• 8.2.4.9. Olağandışı Gider ve Zararlar 697
• 8.2.5. Dönem Net Kârının Belirlenmesi 699
• 8.2.5.1. GelirTablosu Hesaplarının Kapatılması 699
• 8.2.5.2. Net Kârın Bulunması 703
• 8.2.6. Kârın Enflasyondan Arındırılması 705
• 8.2.7. Gelir Tablosunun Düzenlenmesi 706
• 9. DÖNEM SONU İŞLEMLERİ 709
• 9.1. ENVANTER KAVRAMI 711
• 9.2. ENVANTER İŞLEMLERİ 712
• 9.2.1. Belirleme İşlemleri (Muhasebe Dışı Envanter) 712
• 9.2.1.1. Miktar Olarak Belirleme 712
• 9.2.1.2. Değer Olarak Belirleme 714
• 9.2.2. Düzeltme İşlemleri (Muhasebe İçi Envanter) 715
• 9.2.2.1. Kayıt Hatalarını Düzeltme 715
• 9.2.2.2. Değer Düzeltmeleri 722
• 9.2.3. Aktarma İşlemleri 723
• 9.2.4. Kârın Belirlenmesi İşlemleri 723
• 9.3. KESİN MİZANIN DÜZENLENMESİ 723
• 9.4. BİLANÇONUN DÜZENLENMESİ 736
• 9.4.1. Bilanço Yaklaşımları 736
• 9.4.1.1. Mamelek Durumu Yaklaşımı 736
• 9.4.1.2. Dinamik Yaklaşım 736
• 9.4.1.3. Şimdiki Değer Yaklaşımı 737
• 9.4.2. Bilançonun Farklı Tanımı 737
• 9.4.3. Bilançonun Şekli 738
• 9.4.3.1. Hesap Şeklinde Bilanço 738
• 9.4.3.2. Rapor Şeklinde Bilanço 740
• 9.4.4. Bilanço Türleri 742
• 9.4.5. Bilançonun Düzenlenmesi 742
• EKLER 743
• EK.l. Örnek Olay 745
• EK.2. Enflasyon Düzeltmesi 772
• EK.3. Tekdüzen Bilanço 786
• EK.4. Tekdüzen Gelir Tablosu 790
• Ek.5. Tekdüzen Hesap Planı 791
• YARARLANILAN KAYNAKLAR 809

ÖNSÖZ

3568 Sayılı “Serbest Muhasebecilik, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik Ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu”, 01.06.1989 tarihinde kabul edilmiş ve 13.06.1989 tarihinde 20194 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

26.07.2008 tarih ve 26948 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan 5786 Sayılı “Serbest Muhasebecilik, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu’nda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun” ile 3568 sayılı Serbest Muhasebecilik, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununun adı “Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu” olarak değiştirilmiştir. Başka bir ifade ile 2008 yılında yapılan değişiklik ile kanun metninden, “Serbest Muhasebecilik** ve “Serbest Muhasebeci” ibareleri çıkarılmıştır.

Yasa’nın yürürlüğe girdiği tarihten önce “serbest muhasebeci” unvanım almış olanlar ile serbest muhasebecilik stajına devam edenlere, “serbest muhasebeci mali müşavir”liğe geçiş hakkı tanındı. Bu kişiler, TÜRMOB tarafından verilen mesleki uyum eğitimini tamamladıkları tarihten itibaren beş yıl içinde yapılacak özel serbest muhasebeci mali müşavirlik sınavlarına beş defa girebildiler. Bu sınavlarda başarılı olanlar, serbest muhasebeci mali müşavir unvanını almaya hak kazandılar.

Söz konusu sınavlarda başarılı olamayanlar veya sınava katılmayanlar ise sadece “serbest muhasebeci” unvanı ile çalışabilecek, ancak “serbest muhasebeci mali müşavir” unvanını kullanamayacaklar ve yetkileri sınırlı olacaktır. Bu kapsamda, halen belli meslek lisesi mezunlan ile ön lisans mezunlarının smavsız olarak kazandıktan “serbest muhasebeci” unvanı kaldırılmakta mevcut olanlann ise müktesep haklan korunarak smavla bir üst unvana geçme hakkı tanınmaktadır.

3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununun uygulanmasına ilişkin olarak çalışmalar yapmak ve tereddütleri gidermek görevi, 16.05.2005 tarihli ve 25817 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 5345 sayılı Gelir İdaresi Başkanlığının Teşkilat ve

Görevleri Hakkında Kanunun 13 üncü maddesi ile Gelir İdaresi Başkanlığına verilmiştir.

3568 sayılı Kanun uygulamaları konusunda çeşitli konularda bugüne kadar yayımlanmış ve yürürlükte olan “Serbest Muhasebecilik, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu Genel Tebliğleri’*, “Vergi Beyannamelerinin Serbest Muhasebeci ve Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlerce İmzalanması Hakkında Genel Tebliğler” ile “1 Sıra No.lu Yeminli Mali Müşavirlerin Tasdik Sözleşmelerine İlişkin Bildirimlerinin ve Sürekli Bilgi Verme Yükümlülüklerinin Elektronik Ortamda Yerine Getirilmesi Hakkında Genel Tebliğ”in gözden geçirilerek bütünleştirilmesi ve 3568 sayılı Kanun uygulamaları konusunda tereddüt hâsıl olan ve Başkanlığa intikal eden olaylarla ilgili uygulama birliğinin sağlanması açısından Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından tek bir uygulama genel tebliği taslağı hazırlanmıştır. Tebliğ taslağına https:// www.gib.gov.tr adresinden ulaşılabilir.

Mecburi meslek kararlarına ise TÜRMOB’un web adresinden ulaşılabilir.

Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu ve İlgili Mevzuat 01.01.2016 tarihine kadar olan tüm değişiklikler işlenerek (terlenmiş, gerek görülen yerlerde dipnotlarda ve gri tonlamalı kutucuklar içinde ek bilgilendirme açıklamaları yapılmış ve örnekler verilmiştir. Ayrıca staja giriş sınavlarına hazırlanan aday meslek mensuplan düşünülerek test sorulan eklenmiştir. Eser bu haliyle YMM sınavlarına hazırlananlara da hitap etmektedir.

İKİNCİ KISIM:BAĞIMSIZ ÇALIŞAN MESLEK MENSUPLARININ UYACAKLARI ETİK İLKELER…………………………………………………… 341

SERBEST MUHASEBECİLİK, SERBEST MUHASEBECİ MALI MÜŞAVİRLİK VE YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK KANUNU GENEL TEBLİĞİ,

SERBEST MUHASEBECİLİK, SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLİK VE YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK KANUNU GENEL TEBLİĞİ,

SERBEST MUHASEBECİLİK, SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLİK VE YEMİNLİ MALÎ MÜŞAVİRLİK KANUNU GENEL TEBLİĞİ,

SIRA NO: 33 …….631

SERBEST MUHASEBECİLİK, SERBEST MUHASEBECİ MALÎ MÜŞAVİRLİK VE YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK KANUNU GENEL TEBLİĞİ,

SIRA NO: 34………………………………………………………………. 639

SERBEST MUHASEBECİLİK, SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLİK VE YEMİNLİ MALI MÜŞAVİRLİK KANUNU GENEL TEBLİĞİ,

SIRA NO: 35……………………………………………………………………………………… ….645

SERBEST MUHASEBECİLİK, SERBEST MUHASEBECİ MALI MÜŞAVİRLİK VE YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK KANUNU GENEL TEBLİĞİ,

SIRA NO: 36……. İl……………………………………….. 1 1._________________ 655

SERBEST MUHASEBECİLİK, SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLİK VE YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK KANUNU GENEL TEBLİĞİ,

SIRA NO: 37 …………………………………… 1|^ _________________________ 663

SERBEST MUHASEBECİLİK, SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLİK VE YEMİNLİ MALÎ MÜŞAVİRLİK KANUNU GENEL TEBLİĞİ,

SIRA NO: 38 —……667

SERBEST MUHASEBECİLİK, SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLİK VE YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK KANUNU GENEL TEBLİĞİ,

SIRA NO: 39……………………………………………………………………………………… 677

SERBEST MUHASEBECİLİK, SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLİK VE YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK KANUNU GENEL TEBLİĞİ,

SIRA NO 40   ————————————————————————- 689

SERBEST MUHASEBECİLİK, SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLİK VE YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK KANUNU GENEL TEBLİĞİ,

SIRA NO 41………………………………………………………………………………………. 697

SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLİK VE YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK KANUNU GENEL TEBLİĞİ, SIRA NO 42……………………..  705

SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLİK VE YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK KANUNU GENEL TEBLİĞİ, SIRA NO: 43 …………………………. 713

SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLİK VE YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK KANUNU GENEL TEBLİĞİ, SIRA NO:44…………………………723

4.BÖLÜM

DİĞER TEBLİĞLER

MUHASEBE MESLEK MENSUPLARININ ETİK EĞİTİMİ VE ETİK SÖZLEŞME YAPILMASI HAKKINDA TEBLİĞ ………………..735

BÎRÎNCÎ BÖLÜM: AMAÇ, KAPSAM, DAYANAK, TANIMLAR VE ………………………….. 735

İKİNCİ BÖLÜM: ETİK EĞİTİM…………………….. 737

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM: MUHASEBE MESLEK ETİĞİ SÖZLEŞMESİ…………………………… 740

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM: ÇEŞİTLİ VE SON HÜKÜMLER……………………… 741

EK 1: MUHASEBE MESLEK ETİĞİ SÖZLEŞMESİ ……………………..742

EK 2: MUHASEBE MESLEK ETİĞİ TAAHHÜTNAMESİ…………. 745

YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLERİN TASDİK SÖZLEŞMELERİNE İLİŞKİN BİLDİRİMLERİNİN VE SÜREKLİ BİLGİ VERME YÜKÜMLÜLÜKLERİNİN ELEKTRONİK ORTAMDA YERİNE GETİRİLMESİ HAKKINDA GENEL TEBLİĞ, SIRA NO: 1 ……………………………….747

EK 1: SÖZLEŞME VE BİLGİ FORMLARINI ELEKTRONİK ORTAMDA GÖNDERME TALEP FORMU VE TAAHHÜTNAMESİ …………………………753

ELEKTRONİK DEFTER GENEL TEBLİĞİ, SIRA NO: 1……………….. 755

VERGİ BEYANNAMELERİNİN SERBEST MUHASEBECİ VE SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLERCE İMZALANMASI HAKKINDA GENEL TEBLİĞ, SIRA NO: 1……………………. 767

VERGİ BEYANNAMELERİNİN SERBEST MUHASEBECİ VE SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLERCE İMZALANMASI HAKKINDA GENEL TEBLİĞ, SIRA NO: 2………………………. 769

VERGİ BEYANNAMELERİNİN SERBEST MUHASEBECİ VE SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLERCE İMZALANMASI HAKKINDA GENEL TEBLİĞ, SIRA NO: 3 ……………… 771

KİTAP TANITIMI

- Vergi İnceleme Rehberi.

- Vergi İncelemelerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar.

- Vergi İncelemesi İle İlgili Yönetmelikler.

- Delillendirme Yöntemleri.

- İnceleme Tekniği Örnekleri.

- Tarhiyat Hesaplamaları.

- Vergi Matematik.

- Randıman ve Envanter Denklemleri.

Yaklaşık bir yıl içinde 3. Kez basımı yapılan kitabın bu basımında son dönemlerde vergi incelemesi konusunda gerçekleştirilen köklü değişiklikler irdelenerek oluşturulan yeni yapının açıklanmasına yönelik hazırlanan ve uygulayıcılara yol göstermesini umduğumuz “VERGİ İNCELEMESİ REHBERİ” kitaba eklenmiş, revizyon uygulama örnekleri yeniden gözden geçirilerek güncelleştirilmiştir.
Kitabımızda 18 sektör bulunmaktadır. Bu sektörlerdeki üretim süreci, üretim süreci sonucunda ortaya çıkan mamuller, randıman oranlan ve fire gibi olaylar tamamıyla gerçektir. Bu yolla okuyucunun gerçekte uygulamanın nasıl olduğuyla ilgili bilgi edinmesi istenilmektedir. Ayrıca aşina olmanın vereceği tecrübenin sağlanması amacıyla tutanak ve cevap yazılırken vergi incelemesine ait dil korunmuştur.

ÖNSÖZ

Bir eser ortaya koymanın ne kadar zor ve meşakkatli olduğunu biliyorduk. Özellikle alanında tek olan böyle bir eseri ortaya koymak daha da zordu. Ancak bunu başarabileceğimize inanarak yola çıktık ve yaklaşık bir yıl içinde kitabımızın 3. baskısını gerçekleştirmenin haklı gururunu yaşıyoruz.

Bu baskıda, son bir sene içerisinde vergi incelemesi konusunda gerçekleştirilen köklü değişiklikler irdelenerek, oluşturulan yeni yapının açıklanmasına yönelik hazırlanan ve vergi uygulayıcılarına yol göstermesini umduğumuz “Vergi İnceleme Rehberi” kitabımıza eklenmiş ve revizyon uygulama örnekleri yeniden gözden geçirilerek güncelleştirilmiştir.

Kitabımız siz değerli okuyucuların ilgisi sayesinde ciddi vergi kitapları arasında yerini almış ve bir klasik haline gelme yolunda önemli bir mesafe kat etmiştir.

Sizden aldığımız bu pozitif enerji ile her baskıda kitabımızı daha iyi hale getirmek en büyük çabamız olacak, sizlerin ilgi ve beğenileriniz, yeni baskının hazırlanması için çekilen zahmeti unutturacaktır.

İÇİNDEKİLER

• 1. BÖLÜM
• VERGİ İNCELEME REHBERİ
• 1. HAZIRLIK SÜRECİ: (İŞE BAŞLAMA) VE İNCELEME DOSYASININ OLUŞTURULMASI . 3
• 1.1. HAZIRLIK SÜRECG (GgE BAgLAMA)  3
• 1- Vergi İncelemesinin Aşamaları Nelerdir?  3
• 2- İncelemeye Hazırlık Evresi ve İşe Başlama Neyi
• İfade Eder? İşe Başlama ve İncelemeye Başlama
• Kavramları Aynı Anlamda mıdır?  3
• 3- İşe Başlanıldığının Göstergeleri Nelerdir?. 4
• 4- İşe Başlama Süresi Kaç Gündür ve Hangi Tarihten
• İtibaren Başlar?  4
• 5- Belirlenen Sürelerde İşe Başlanılamaması Halinde
• İnceleme Elemanına Düşen Yükümlülük Nedir? . 4
• 6- İşe Başlanılamaması Halinde İnceleme ve Denetim
• Birimi Uygulamaya Nasıl Yön Verir?  4
• 7- Hazırlık Sürecinin Aşamaları Nelerdir? . 5
• 8- Hazırlık Sürecinin Görev Yazısı ve Ekleri ile Vergi
• Dairesi Dosyalarının Tetkiki Aşamasında
• Yapılabilecekler Nelerdir? . 5
• 9- Hazırlık Sürecinin Harici Araştırmalar
• Aşamasında Yapılabilecekler Nelerdir? . 6
• 10- İncelenecek Mükellef Nezdinde Yapılacak İlk Görüşmenin
• Önemi Nedir? Nelere Dikkat Edilmelidir?  6
• 11- İncelenecek Mükellef Nezdinde İlk İrtibat
• Eskiden Nasıl Gerçekleştiriliyordu? Yeni
• Düzenlemeler Neleri Değiştirdi? 7
• 12- Mükellefle Telefon veya E-Posta Yoluyla Görüşme
• Ayarlanması Aşamasında Dikkat Edilecek
• II Vergi Güncelleme Teknikleri ve Revizyon Uygulamaları Hususlar Nelerdir? . 7
• 13- İncelenecek Mükelleflerle İlk Görüşme Toplantısı Ne Zaman Yapılmalıdır? . 8
• 1.2. GNCELEME DOSYASI OLUgTURULMASI  8
• 14- İnceleme Dosyası Ne Demektir?  8
• 15- İnceleme Dosyasının Faydaları Nelerdir? 9
• 16-İnceleme Dosyası Elektronik Ortamda Tutulabilir mi?  9
• 17-İnceleme Dosyasında Bulunması Öngörülen Bilgiler Nelerdir? . 10
• 18- İnceleme Dosyası Devredilebilir mi? . 11
• 19- İnceleme Dosyasının Muhafaza Süreci Nasıl İşler?  11
• 2. İNCELEMEYE BAŞLAMA  11
• 2.1. YENi DÜZENLEMELER IŞIĞINDA GÜNCELEMEYE
• BAŞLAMA KAVRAMI  11
• 20- İncelemeye Başlama Vergi Hukuku Açısından Neyi İfade Eder? . 11
• 21- İncelemeye Başlama Süresi Kaç Gündür ve Hangi Tarihten İtibaren Başlar?  12
• 22- İşe Başlama Süresi İle İncelemeye Başlama Süresi Beraber İşler mi?  13
• 23- Belirlenen Sürelerde İncelemeye Başlanılamaması
• Halinde İnceleme Elemanına Düşen Yükümlülük Nedir?  13
• 24- İncelemeye Başlanılamaması Halinde İnceleme ve
• Denetim Birimi Uygulamaya Nasıl Yön Verir?. 13
• 25- İncelemeye Başlanılması Pişmanlık ve Islah
• Hükmünden Yararlanma İmkanını Ortadan Kaldırır mı? . 13
• 26- İşe Başlama ve İncelemeye Başlama Aşamaları
• Arasındaki Farklar ve Benzerlikler Nelerdir?  15
• Vergi Gnceleme Teknikleri ve Revizyon Uygulamaları III
• 27- Mükellefle İlk Görüşmede İnceleme Elemanının
• Yükümlülükleri Nelerdir?  16
• 28- İncelemeye Başlama Tutanağında Yer Alması Gereken
• Asgari Unsurlar Nelerdir?. 17
• 29- İncelemeye Başlama Tutanağı Kaç Nüsha
• Düzenlenir ve Nüshaların Dağıtımı Nasıl Yapılır? . 18
• 2.3. İBRAZ YAZISI VE DEFTER BELGELERİNİN ALINMASI . 18
• 30- İncelemenin İşyerinde Yapılması Kuralının Yasal Dayanağı Nedir? . 18
• 31- İnceleme Hangi Durumlarda İşyerinde Yapılmaz? . 18
• 32- Defter ve Belge İbraz Yazısının Yasal Dayanağı ve
• Zorunlu Unsurları Nelerdir? . 19
• 33- Defter ve Belge İbraz Zorunluluğunun Vergi Ceza
• Hukuku Açısından Doğurduğu Sonuçlar Nedir?. 19
• 34- „Haklı Mazeret Gösterme? Hakkı Neyi İfade Eder?  21
• 35- Mücbir Sebep Hallerinin İbraz Süresine Etkisi Nedir? . 23
• 36- Defter ve Belge İbraz Yazısı Kendisine Tebliğ Edilen
• Mükellefin Bilgilendirme Yükümlülüğü Neyi İfade Eder? . 23
• 37- İbraz Ödevinin Yerine Getirilmemesi Durumunda Vergi
• İdaresi Süreci Nasıl İşletir? . 24
• 38- Teslim Tutanağının Yasal Dayanağı ve Asgari Unsurları Nelerdir? . 25
• 39- Teslim Tutanağı Kaç Nüsha Düzenlenir ve Nüshaların
• Dağıtımı Nasıl Yapılır? . 25
• 40- Mükellefin Elektronik Defter Tutması Durumunda
• İbraz Ödevi Nasıl Yerine Getirilir?  26
• 3. İNCELEMENİN YÜRÜTÜLMESİ VE TAMAMLANMASI 27
• 3.1. YENG DÜZENLEMELER IgIĞINDA VERGG GNCELEMESG KAVRAMI  27
• 41- Vergi İncelemesinin Yasal Dayanağı, Tanımı ve
• IV Vergi Gnceleme Teknikleri ve Revizyon Uygulamaları
• Amacı Nedir?  27
• 42- Vergi İnceleme Süreci Hangi Aşamalardan Meydana Gelir? . 28
• 43- Vergi İncelemesi Yürütülürken Hangi Usul ve Esaslar Dikkate Alınmalıdır?  28
• 3.2. ARAŞTIRMA VE GÜNCELEME . 31
• 44- Mükellef Nezdinde Vergi İncelemesi Nasıl Yürütülür? 31
• 45- Vergi İncelemesi Hangi Hallerde Mükellefin Gıyabında Yürütülür? . 32
• 46- Mükellefin Gıyabında Vergi İncelemesi Nasıl Yürütülür? . 33
• 47- Vergi İncelemesinde Araştırma ve İncelemelerin Temel Amacı Nedir? . 33
• 48- Vergi İncelemesinde Delillerin Elde Edilmesinde Benimsenen Yöntem Nedir?. 34
• 49- Vergi İncelemelerinde Kullanılan Delil Örnekleri Nelerdir?  35
• 50- “ Delillerin Usulüne Uygun Elde Edilmesi Kuralı” Neyi İfade Eder?  35
• 3.3. TESPİTLERİN YAPILMASI VE TUTANAK ALINMASI . 36
• 51- İnceleme Tutanağı Ne Zaman Düzenlenir? Düzenlenmesi Zorunlu mudur?  36
• 52- İnceleme Tutanağı Düzenlenmediği Durumlarda
• İncelemenin Tamamlandığı Mükellefe Nasıl Bildirilir?  36
• 53- İnceleme Tutanağında Yer Alması Zorunlu Unsurlar
• Nelerdir? . 37
• 54- İnceleme Tutanağına Mükellefin İtirazları Alınır mı?. 38
• 55- İhtirazi Kayıtla İnceleme Tutanağının İmzalanması Mümkün müdür?  39
• 56- İnceleme Tutanağı Kaç Nüsha Düzenlenir ve Dağıtımı Nasıl Yapılır? . 39
• 57- Mükellefin İnceleme Tutanağını İmzalaması Zorunlu
• mudur? İmzalamaması Durumunda Herhangi Bir
• Yaptırımla Karşılaşır mı?  40
• Vergi Günceleme Teknikleri ve Revizyon Uygulamaları V
• 3.4. DEĞERLENDGRME AgAMASI: VERGG GNCELEME RAPORLARININ DÜZENLENMESİ  41
• 58- Vergi İnceleme Raporunun Tanımı Nedir? . 41
• 59- Vergi İnceleme Raporları Hangi Bölümlerden Oluşur? 41
• 60- İnceleme Raporlarının „Farklı Vergi Türü ve
• Dönemlerinde Ayrı Düzenlenmesi İlkesi? Neyi İfade Eder?  42
• 61- İnceleme Raporlarının „Farklı Vergi Türü ve Dönemlerinde
• Ayrı Düzenlenmesi İlkesi? nin İstisnası Var mıdır? . 44
• 62- Vergi İnceleme Raporunun Türleri Nelerdir?  45
• 63- Eleştiri Raporu Hangi Hallerde Düzenlenir? İçeriğinde
• Hangi Hususlar Yer Alır?  46
• 64- Vergi Tekniği Raporu Hangi Hallerde Düzenlenir? . 46
• 65- Vergi Suçu Raporu Hangi Hallerde Düzenlenir? . 46
• 3.5. VERGİ GÜNCELEME RAPORLARININ RAPOR DEĞERLENDİRME KOMİSYONUNA GÖNDERİLMESİ . 47
• 66- Rapor Değerlendirme Komisyonlarının Yasal Dayanağı Var mıdır? . 47
• 67- Rapor Değerlendirme Komisyonları Kaça Ayrılır? . 49
• 68- Rapor Değerlendirme Komisyonlarına Üye Seçimi
• Hususunda Getirilen Yasaklar Nelerdir? . 52
• 69- Rapor Değerlendirme Komisyonlarının Görevleri Nelerdir?  53
• 70- Komisyonlara Raporun İletilmesi ve Komisyonlarca
• Raporun Değerlendirilmesi Süreci Nasıl İşler?  55
• 71- Komisyonlarca Raporların „Olumlu? Olarak Değerlendirilmesi Ne Demektir? Bu Durumda Süreç Nasıl İşler? . 55
• 72- Vergi Müfettişlerince Düzenlenen Raporların
• Komisyonlarca „Olumsuz? Olarak Değerlendirilmesi
• Halinde Süreç Nasıl İşler? . 56
• 73-Vergi Müfettişleri Tarafından Yapılan Vergi
• İncelemeleri Neticesinde Bir Vergi Türü ve
• Vergilendirme Dönemi İçin Düzenlenen ve Tarhı
• VI Vergi Gnceleme Teknikleri ve Revizyon Uygulamaları
• Öngörülen Vergi Tutarının, Üst Sınırı Aştığı Vergi
• İnceleme Raporlarının Merkezi Komisyonca „Olumsuz?
• Olarak Değerlendirilmesi Halinde Değerlendirme
• Süreci Nasıl İşler? . 58
• 74- Vergi Suçu Raporlarının Değerlendirilmesinde Süreç Nasıl İşler? . 59
• 3.6. GÜNCELEMEDE BAĞLAYICI KAYNAKLAR VE YORUM . 60
• 75- Yeni Düzenlemelere Göre Vergi İncelemelerine
• Yön Verecek Bağlayıcı Kaynaklar Nelerdir?  60
• 76- Vergi İncelemelerinin Bağlayıcı Kaynaklara
• Uygunluğunun Denetimi Nasıl Yapılır? . 61
• 77- „Özelge? ve „ Sirküler? Bağlayıcı Kaynak mıdır?  62
• 78- „Özelge? nin Yanlış İzahat İçerdiği Yönünde Kanaat
• Oluşursa Süreç Nasıl İşler? . 63
• 79- Vergi İncelemesi Devam Ederken Özelge İstenebilir mi? . 63
• 4. VERGİ İNCELEMESİNDE ZAMAN VE SÜRE SINIRLARI  63
• 80- Vergi İncelemesinde Süre Sınırı Var mıdır? . 63
• 81- Vergi İncelemesi Habersiz Yapılabilir mi? . 64
• 82- İşe ve İncelemeye Başlama Tarihine İlişkin Süre Sınırları Nelerdir? . 64
• 83- Vergi İncelemesinin Tamamlanma Tarihi Neyi İfade Eder?
• Yeni Düzenlemelerde Bu Tarihe İlişkin Yapılan Değişiklik Nedir?. 64
• 84- İncelemenin Tamamlanma Tarihinin Süre Sınırını
• Aşması Durumu Nasıl Bir Hukuki Sonuç Doğurur? . 65
• 85- Yeni Düzenlemelerle Getirilen Vergi İncelemesinin
• „Süre Sınırı İçinde Süre Sınırı? Neyi İfade Etmektedir?  65
• 86- İncelemenin Tamamlanmasına İlişkin Süre Sınırı
• İncelemenin Türüne Göre Değişir mi? . 65
• 87- İncelemenin Azami Sürede Bitirilemeyeceğinin
• Vergi Gnceleme Teknikleri ve Revizyon Uygulamaları VII
• Anlaşılması Halinde Süreç Nasıl İşler?  66
• 88- İncelemenin Başka Bir İnceleme Elemanına
• Devredilmesi Gerektiği Hallerde İncelemenin
• Tamamlanma Süresi Uzar mı? . 66
• 89- Sınırlı İncelemenin Tam İncelemeye Dönüşmesi
• Halinde Önceden İşleyen Süreler Silinir mi? 67
• 90- Aynı Mükellef Hakkında Farklı Zamanlarda Yapılan İncelemelerin İnceleme Süresine Etkisi Var mıdır?  67
• 91- Kurumlar Vergisi Kanununa Göre Tasfiye İşlemlerinin İncelenmesinde İncelemenin Tamamlanma Süresi Ne
• Olmalıdır?. 67
• 92- Mali Tatil Uygulamasının İncelemeye İlişkin Sürelere
• Etkisi Var mıdır? . 67
• 5. DEFTER VE BELGELERİN İADE EDİLMESİ . 69
• 93- Defter ve Belgeleri İade Tutanağının Yasal Dayanağı Nedir?  69
• 94- Rapor Değerlendirme Komisyonlarının Kararlarını
• Vermeleri İçin Azami Bir Süre Belirlenmiş midir? . 69
• 95- Yeni Düzenlemelere Göre İncelemenin Tamamlanma Süresinin Rapor Değerlendirme Komisyonlarının Karar Tarihi İle Olan
• İlişkisi Nedir?  70
• 96- Hangi Durumlarda Defter ve Belgelere El Koyulur?. 70
• 97- Defter ve Belgelere Geçici El Koyma İşleminin Yasal
• Dayanağı Nedir? . 71
• 98- Defter ve Belgelerin Suç Delili veya Unsuru Olması
• Nedeniyle El Koyma İşleminin Yasal Dayanağı Nedir ? . 71
• 99- El Konulan Defter ve Belgelerin Muhafazası Hangi
• İdari Kurum Tarafından Gerçekleştirilir?  72
• 6. TARHİYAT ÖNCESİ UZLAŞMA . 72
• 100- Tarhiyat Öncesi Uzlaşma Müessesesinin Yasal Dayanağı ve Kapsamı Nedir? . 72
• VIII Vergi Gnceleme Teknikleri ve Revizyon Uygulamaları
• 101- Tarhiyat Öncesi Uzlaşma Komisyonları Kaça Ayrılır? . 73
• 102- Tarhiyat Öncesi Uzlaşma Başvurusu Kim Tarafından,
• Nasıl ve Nereye Yapılmalıdır? . 76
• 103- Mükellef Nezdinde Gerçekleştirilen İncelemelerde
• Uzlaşma Talebine İlişkin Süresel Sınırlar Nelerdir? 76
• 104- Uzlaşmaya Davet Hangi Hallerde Gerçekleştirilir?
• Usul ve Esasları Nelerdir? 77
• 105- Uzlaşma Talebinden Vazgeçilmesi Mümkün müdür?  77
• 106- Uzlaşma İle İlgili İnceleme Elemanının Yükümlülükleri Nelerdir?  77
• 107- Uzlaşma Komisyonunun Toplanmasına İlişkin
• Usul ve Esaslar Nelerdir?. 79
• 108- Uzlaşma Toplantılarının Ertelenmesi Mümkün müdür? 79
• 109- Uzlaşma Toplantılarına Mükellef ve Temsilcilerinin
• Haricinde Kimler Katılabilir?. 79
• 110- Uzlaşmanın Sağlanması Durumunda Süreç Nasıl İşler? . 80
• 111- Uzlaşma Tutanağında Yer Alması Zorunlu Unsurlar
• Nelerdir?  80
• 112- Hangi Hallerde Uzlaşmanın Temin Edilemediği
• Kabul Edilir? . 80
• 113- Uzlaşmanın Temin Edilememesi Durumunda Süreç
• Nasıl İşler? . 80
• 114- Uzlaşmaya Varılamaması Durumunda Mükellefin Uzlaşma Komisyonunun Nihai Teklifini Kabul Etmesi İçin Belirlenen Süre Sınırı Nedir?. 81
• 115- Kısmi Uzlaşma Mümkün müdür? . 81
• 116- Uzlaşma Toplantısında Belirlenen Hususlar Dava
• Edilebilir Mi? . 82
• 117- Üzerinde Uzlaşılan Cezalar Hakkında İndirim
• Talebinde Bulunulabilir mi? . 82
• 118- Tarhiyat Öncesi Uzlaşma Sağlanamaması Durumunda
• Vergi Günceleme Teknikleri ve Revizyon Uygulamaları IX
• Tarhiyat Sonrası Uzlaşma Talep Edilebilir mi?. 82
• 119- Üzerinde Uzlaşılan Vergi ve Cezalar Ne Zamana Kadar Ödenmelidir? . 83
• 120- Uzlaşılan Vergi Miktarları Üzerinden Gecikme
• Faizi Hesaplanır mı?  83
• 2. BÖLÜM
• REVİZYON SORU VE CEVAPLAR
• 1. CEP TELEFONU TİCARETİ  87
• 1.1. TUTANAK  87
• 1.2. TESPİT EDiLEN FGGLLER VE SONUÇLARI . 93
• 1.2.1. Satış Hasılatının Defterlere Eksik Kaydedilmesi  93
• 1.2.2. Satış Hasılatının Defterlere Kaydedilmemesi . 95
• 1.2.2.1. Belgelerin ve Kayıtların İncelenmesi Neticesinde Tespit Edilen Belgesiz Satış Hasılatı  95
• 1.2.2.2. Fiili ve Kaydi Envanter Sonucu Tespit Edilen Kayıtdışı Hasılat  96
• 1.2.3. Ar-Ge Faaliyetinde Bulunan Kuruma Yapılan Nakdi BağıGın Gelir Vergisi Beyannamesinde Gndirim Konusu Yapılması  99
• 1.2.4. Henüz ÖdenmemiG Giderlerin Değerleme GGlemleri ve Giderin Mükerrer Olarak Kaydedilmesi. 100
• 1.2.5. Menkul Kıymetin Kıst Getirisinin YanlıG Hesaplanması  101
• 1.2.6. KDV si Tahsil Edilerek Personele Ayın Olarak Ücret Verilmesi GGleminde KDV nin Gider Yazılması . 102
• 1.2.7. Avans Niteliğindeki Senetlerin Reeskonta Tabi Tutulması. 104
• 1.3. YAPILACAK GgLEMLER . 105
• 1.3.1. Gelir Vergisi Yönünden  105
• 1.3.1.1. Mükellefin Gelir Tablosunun Yeniden Düzenlenmesi . 105
• 1.3.1.2. Tarh Edilmesi Gereken Gelir Vergisinin Hesaplanması. 106
• 1.3.2. Katma Değer Vergisi Yönünden 107
• 2. İÇ FINDIK ÜRETİMİ  109
• X Vergi Gnceleme Teknikleri ve Revizyon Uygulamaları
• 2.1. TUTANAK  109
• 2.2. TESPiT EDiLEN FGGLLER VE SONUÇLARI . 114
• 2.2.1. Kaydi Envanter Sonucu Tespit Edilen KayıtdıGı Hasılat  114
• 2.2.2. 01.01.2004’ ten Önce Gktisap Edilen Kıymetler Gçin Uygulanan Amortisman Oranının Faydalı Ömre Göre Belirlenip DeğiGtirilmesi . 117
• 2.2.3. Devir Alınan GGletmenin Gktisadi Kıymetlerine Amortisman Uygulanırken Kıst Dönem Esasına Aykırı Hareket Edilmesi . 118
• 2.2.4. Hatır Senetlerine Reeskont Ayrılması  118
• 2.2.5. PeGin Ödenen Giderlerin Tamamının Ödemenin Yapıldığı Yılda Sonuç Hesaplarına Gntikal Ettirilmesi 119
• 2.2.6. Bağlı Menkul Kıymetlere Değer DüGüklüğü KarGılığı Ayrılması . 121
• 2.3. YAPILACAK GgLEMLER . 122
• 2.3.1. Kurumlar Vergisi Yönünden . 122
• 2.3.1.1. Mükellef Kurumun Gelir Tablosunun Yeniden Düzenlenmesi  122
• 2.3.1.2. Tarh Edilmesi Gereken Kurumlar Vergisinin Hesaplanması . 123
• 2.3.2. Katma Değer Vergisi Yönünden 124
• 3. TÜP TİCARETİ  125
• 3.1. TUTANAK  125
• 3.2. TESPGT EDGLEN FGGLLER VE SONUÇLARI . 129
• 3.2.1. Kaydi Envanter Sonucu Tespit Edilen Belgesiz SatıG GGlemi  129
• 3.2.2. Satılan Ticari Mallar Maliyetinin Eksik Hesaplanması  131
• 3.2.3. Hisse Senetlerindeki Değer DüGüklüğüne KarGılık Ayrılması  132
• 3.2.4. Özel Maliyet Kapsamındaki Tesisatın Kiraya Verene Bedelsiz Teslimi . 132
• 3.2.5. Kurum Ortaklarının Yakınları Gçin Tebrik ve Glan Gideri Yapılması  134
• 3.2.6. Kanunen güpheli Sayılmayan Alacağa KarGılık Ayrılması . 135
• 3.3. YAPILACAK GgLEMLER . 136
• Vergi Gnceleme Teknikleri ve Revizyon Uygulamaları XI
• 3.3.1. Kurumlar Vergisi Yönünden . 136
• 3.3.1.1. Mükellef Kurumun Gelir Tablosunun Yeniden Düzenlenmesi. 136
• 3.3.1.2. Tarh Edilmesi Gereken Kurumlar Vergisinin Hesaplanması 137
• 3.3.2. Katma Değer Vergisi Yönünden 138
• 3.3.3. Muhtasar Beyanname Yönünden . 139
• 4. KÖMÜR TİCARETİ. 141
• 4.1. TUTANAK  141
• 4.2. TESPGT EDGLEN FGGLLER VE SONUÇLARI . 145
• 4.2.1. Ticari Kazancın Tespitine GliGkin EleGtirilen Hususlar 145
• 4.2.1.1. Belgesi Düzenlenen Hasılatın Yasal Kayıtlara ve Beyanlara İntikal Ettirilmemesi  145
• 4.2.1.2. Kaydi Envanter İncelemesi Neticesinde Belirlenen Kayıtdışı Hasılat. 147
• 4.2.1.3. Satılan Malın Maliyetinin Noksan Hesaplanması  148
• 4.2.1.4. Mükellefin 2009 Yılı Ticari Kazancının Tespiti . 149
• 4.2.2. Gayrimenkul Sermaye Gradının Tespitine GliGkin EleGtirilen Hususlar . 150
• 4.2.2.1. Kira Gelirinin Beyan Dışı Bırakılması ve Safi İradın Tespitinde Gider Fazlalığı Sayılmayan İktisap Bedeli Ödemeleri  150
• 4.2.2.2. Cari Dönemde Elde Edilen Önceki Dönemlere İlişkin Gayrimenkul Sermaye İradının Beyan Edilmemesi  152
• 4.2.3. Menkul Sermaye Gradı (Alacak Faizi) Gle Glgili Tespitler . 152
• 4.2.4. Arızi Serbest Meslek Faaliyeti Gle Glgili Tespitler. 153
• 4.3. YAPILACAK GgLEMLER . 153
• 4.3.1. Gelir Vergisi Yönünden  153
• 4.3.2. Katma Değer Vergisi Yönünden 154
• 5. TOPTAN GIDA TİCARETİ . 155
• 5.1. TUTANAK  155
• XII Vergi Gnceleme Teknikleri ve Revizyon Uygulamaları
• 5.2. TESPGT EDGLEN FGGLLER VE SONUÇLARI . 159
• 5.2.1. SatıG Hasılatının Defterlere Kaydedilmemesi . 159
• 5.2.2. Satılan Ticari Mallar Maliyetinin Eksik Hesaplanması  161
• 5.2.3. Cari Döneme Ait PeGin Tahsil EdilmiG Hasılatın Kurum Kazancına Dahil Edilmemesi  162
• 5.2.4. Fevkalade Amortisman Tutarının YanlıG Hesaplanması . 163
• 5.2.5. KDVK Md. 17/1’ de Sayılan Ancak KVK Md. 10/1-c’ de Belirtilmeyen Kuruma Sınır gartına Uyularak Yapılan BağıG ve Yardım Tutarının Gndirim Konusu Yapılması  163
• 5.2.6. Gstisna gartlarını TaGımayan Gayrimenkul SatıG Kazancının Beyana Dahil Edilmemesi . 165
• 5.3. YAPILACAK GgLEMLER . 167
• 5.3.1. Kurumlar Vergisi Yönünden . 167
• 5.3.1.1. Mükellefin Gelir Tablosunun Yeniden Düzenlenmesi . 167
• 5.3.1.2. Tarh Edilmesi Gereken Kurumlar Vergisinin Hesaplanması  168
• 5.3.2. Katma Değer Vergisi Yönünden  169
• 6. ZİRAİ EMTİA TİCARETİ . 171
• 6.1. TUTANAK  171
• 6.2. TESPGT EDGLEN FGGLLER VE SONUÇLARI . 175
• 6.2.1. SatıG Hasılatının Defterlere Kaydedilmemesi . 175
• 6.2.2. Emtia AlıGının Defterlere Kaydedilmemesi . 178
• 6.2.3. Ortakların KiGisel Ghtiyaçları Gçin Kullanılan GGletmeye Kayıtlı TaGıta Ait Giderlerin ve Giderlere GliGkin KDV’nin Gndirime Konu Edilmesi  179
• 6.2.4. Ortakların KiGisel Faaliyetlerinde Kullanılan GGletmeye Kayıtlı Maddi Duran Varlığın Gktisabında Ödenen KDV’nin Gndirime Konu Edilmesi  179
• 6.2.5. GGletme Faaliyetleri Gle Glgisi Olmayan GletiGim Harcamalarının Gider Olarak Kaydedilmesi  180
• 6.2.6. Yenileme Kararına Dayalı Olarak Gktisap Edilen Binek Otomobile GliGkin Amortismanın Önceden Ayrılan Fondan Mahsubu Yerine Sonuç Hesaplarına Gntikal Ettirilmesi  180
• Vergi Gnceleme Teknikleri ve Revizyon Uygulamaları XIII
• 6.3. YAPILACAK GgLEMLER . 182
• 6.3.1. Kurumlar Vergisi Yönünden . 182
• 6.3.1.1. 2009 Hesap Dönemine İlişkin Tarhiyat İşlemleri . 182
• 6.3.1.2. 2010 Hesap Dönemine İlişkin Düzeltme İşlemleri . 183
• 6.3.2. Muhtasar Beyanname Yönünden . 183
• 6.3.3. Katma Değer Vergisi Yönünden  183
• 7. TUĞLA İMALATI  185
• 7.1. TUTANAK  185
• 7.2. TESPGT EDGLEN FGGLLER VE SONUÇLARI . 189
• 7.2.1. Randıman Hesaplamaları ve Kaydi Envanter Sonucu Tespit Edilen Belgesiz SatıG GGlemleri 189
• 7.2.2. Nedeni Bulunamayan Kasa Sayım Fazlalığının Gelir Olarak Kaydedilmemesi  191
• 7.2.3. Yabancı Paraların Satılması ve Değerlemesi Sonucunda OluGan Kur Farklarının Kurum Kazancına Eklenmemesi . 191
• 7.2.4. TaGıtın Maliyet Bedeline Eklenmesi Gereken Yenileme Harcamalarının Doğrudan Gider Olarak Kaydedilmesi  192
• 7.2.5. Mükellef Olmayan KiGiden Yapılan Kiralama GGlemi Nedeniyle Doğan Stopaj Yükümlülüklerinin Yerine Getirilmemesi  194
• 7.3. YAPILACAK GgLEMLER . 195
• 7.3.1. Kurumlar Vergisi Yönünden  195
• 7.3.1.1. Mükellefin Gelir Tablosunun Yeniden Düzenlenmesi . 195
• 7.3.1.2. Tarh Edilmesi Gereken Kurumlar Vergisinin Hesaplanması 197
• 7.3.2. Katma Değer Vergisi Yönünden 198
• 7.3.3. Stopaj Gelir Vergisi Yönünden . 198
• 8. SAC ÜRÜNLERİ İMALATI  201
• 8.1. TUTANAK  201
• 8.2. TESPGT EDGLEN FGGLLER VE SONUÇLARI . 207
• XIV Vergi Gnceleme Teknikleri ve Revizyon Uygulamaları
• 8.2.1. Randıman Hesaplamaları ve Kaydi Envanter Sonucunda Tespit Edilen Belgesiz AlıG ve Belgesiz SatıG GGlemleri 207
• 8.2.2. Azalan Bakiyeler ile Kıst Amortisman Usullerinin Birlikte Uygulanması . 212
• 8.2.3. Sonraki Döneme Devreden AR-GE Gndirim Hakkının YanlıG Hesaplanması . 214
• 8.2.4. Borsa Rayici Gle DeğerlenmiG Menkul Kıymetin Değer ArtıGının Glgili Dönem Gelirine Eklenmesi Zorunluluğu  215
• 8.2.5. KVK Md. 10/1-c’ de ve KDVK Md. 17/1’ de Belirtilen Kuruma Yapılan BağıG ve Yardım Tutarının Sınır gartına Uyulmadan Gndirim Konusu Yapılması 216
• 8.2.6. Pazar AraGtırmasının AR-GE Faaliyeti Olarak Nitelendirilmesi ve Yapılan Pazar AraGtırması Giderlerinin Beyanname Üzerinden Gndirime Konu Edilmesi  217
• 8.3. YAPILACAK GgLEMLER . 218
• 8.3.1. Kurumlar Vergisi Yönünden . 218
• 8.3.1.1. Mükellef Kurumun Gelir Tablosunun Yeniden Düzenlenmesi. 218
• 8.3.1.2. Bağış ve Yardımın Üst Sınırının Tespit Edilmesi . 219
• 8.3.1.3. Tarh Edilmesi Gereken Kurumlar Vergisinin Hesaplanması 220
• 8.3.2. Katma Değer Vergisi Yönünden  221
• 9. UN İMALATI  223
• 9.1. TUTANAK  223
• 9.2. TESPGT EDGLEN FGGLLER VE SONUÇLARI . 230
• 9.2.1. Randıman Hesaplamaları ve Kaydi Envanter Sonucu Tespit Edilen Belgesiz SatıG GGlemleri 230
• 9.2.1.1. İmalata Sevk Edilen Buğday Miktarının Tespit Edilmesi  230
• 9.2.1.2. Randıman Hesaplamaları Sonucunda Tespit Edilen Kayıtdışı Hasılat 231
• 9.2.1.3. Kaydi Envanter Sonucunda Tespit Edilen Kayıtdışı Hasılat . 234
• 9.2.1.3.1. Mamullere GliGkin KayıtdıGı Hasılatın Tespiti . 234
• 9.2.1.3.2. Buğday Takası Neticesinde Elde Edilen KayıtdıGı
• Vergi Gnceleme Teknikleri ve Revizyon Uygulamaları XV
• Hasılatın Tespiti  235
• 9.2.2. TaGıtın Gktisabında Ödenen KDV nin Gndirime Konu Edilmesi. 235
• 9.2.3. Amortismana Tabi Gktisadi Kıymetin SatıGı Neticesinde Elde Edilen Karın KayıtdıGı Bırakılması  236
• 9.3. YAPILACAK GgLEMLER . 237
• 9.3.1. Kurumlar Vergisi Yönünden . 237
• 9.3.1.1. Toplam Matrah Farkının Tespit Edilmesi  237
• 9.3.1.2. Tarh Edilmesi Gereken Kurumlar Vergisinin Hesaplanması 238
• 9.3.2. Katma Değer Vergisi Yönünden 238
• 9.3.3. Stopaj Gelir Vergisi Yönünden . 239
• 10. TEKSTİL ÜRÜNLERİ İMALATI . 241
• 10.1. TUTANAK  241
• 10.2. TESPGT EDGLEN FGGLLER VE SONUÇLARI . 244
• 10.2.1. Randıman Hesaplamaları ve Kaydi Envanter Sonucu Tespit Edilen Belgesiz SatıG GGlemleri  244
• 10.2.1.1. Üretime Sevk Edilen Kumaş Miktarının Tespit Edilmesi  244
• 10.2.1.2. Üretilmesi Gereken Mamul Miktarının Tespit Edilmesi . 244
• 10.2.1.3. Mamullere İlişkin Kaydi Envanter Sonuçları. 245
• 10.2.1.4. Kayıtdışı Hasılat Tutarının Hesaplanması. 246
• 10.2.2. Üretilen Mamullerin KDV Tahsil Edilip ÇalıGanlara Hediye Olarak Verilmesi . 246
• 10.2.3. Hizmet KarGılığı Olarak Serbest Meslek Erbabına Gayrimenkul Kiralanması  248
• 10.2.4. Avansa güpheli Ticari Alacak KarGılığı Ayrılması . 248
• 10.2.5. Yabancı Paraların Değerleme GGlemine Tabi Tutulması Neticesinde OluGan Kur Farkının Gelir Hesaplarına Gntikal Ettirilmemesi . 249
• 10.3. YAPILACAK GgLEMLER . 249
• 10.3.1. Kurumlar Vergisi Yönünden  249
• 10.3.1.1. Toplam Matrah Farkının Tespit Edilmesi  249
• XVI Vergi Gnceleme Teknikleri ve Revizyon Uygulamaları
• 10.3.1.2. Tarh Edilmesi Gereken Kurumlar Vergisinin Hesaplanması  250
• 10.3.2. Katma Değer Vergisi Yönünden  251
• 10.3.3. Stopaj Gelir Vergisi Yönünden  251
• 11. ET VE ET ÜRÜNLERİ İMALATI . 253
• 11.1. TUTANAK  253
• 11.2. TESPGT EDGLEN FGGLLER VE SONUÇLARI . 257
• 11.2.1. Randıman Hesaplamaları ve Kaydi Envanter Neticesinde Tespit Edilen KayıtdıGı Hasılat . 257
• 11.2.1.1. Büyükbaş Hayvandan Elde Edilen Mamullerin Satışı Dolayısıyla Sağlanması Gereken Hasılat . 257
• 11.2.1.2. Küçükbaş Hayvandan Elde Edilen Mamullerin Satışı Dolayısıyla Sağlanması Gereken Hasılat . 259
• 11.2.1.3. Mükellefin Ticari Kazancına Eklenmesi Gereken Hasılat Farkının Tespiti  260
• 11.2.2. Özel GletiGim Vergisinin Mali Karın Tespitinde Gider Olarak Dikkate Alınması 261
• 11.2.3. Afet Nedeniyle Zarar Gören Gktisadi Kıymete GliGkin Sigorta Tazminatının Gktisadi Kıymetin Değerini AGan Kısmının Ticari Kazanca Dahil Edilmemesi  262
• 11.2.4. KarGılık Ayrılan güpheli Ticari Alacağa GliGkin Tahsilatın Kayıtlara Gntikal Ettirilmemesi  263
• 11.2.5. Hisse Senetlerindeki Değer DüGüklüğüne GliGkin Ayrılan KarGılığın Mali Karın Tespitinde Gider Olarak Dikkate Alınması . 263
• 11.3. YAPILACAK GgLEMLER . 264
• 11.3.1. Gelir Vergisi Yönünden . 264
• 11.3.1.1. Toplam Matrah Farkının Tespit Edilmesi  264
• 11.3.1.2. Tarh Edilmesi Gereken Gelir Vergisinin Hesaplanması . 264
• 11.3.2. Katma Değer Vergisi Yönünden  265
• Vergi Gnceleme Teknikleri ve Revizyon Uygulamaları XVII
• 12. KUYUMCULUK . 267
• 12.1. TUTANAK  267
• 12.2. TESPGT EDGLEN FGGLLER VE SONUÇLARI . 271
• 12.2.1. Fiili ve Kaydi Envanter Neticesinde Tespit Edilen Belgesiz AlıG ve SatıG GGlemleri 271
• 12.2.1.1. 01.01.2009-09.09.2009 Dönemine İlişkin Tespit Edilen Belgesiz Alış ve Satış İşlemleri . 271
• 12.2.1.2. 09.09.2009-31.12.2009 Dönemine İlişkin Tespit Edilen Belgesiz Satış İşlemleri  273
• 12.2.1.3. Katma Değer Vergisi Matrahı ile KDV Tutarlarının Tespiti  275
• 12.2.1.4. KDV Hariç Belgesiz Satış Hasılatının Tespiti  278
• 12.2.2. Borsa Rayici Gle Değerleme GGlemine Tabi Tutulması Gereken Devlet Tahvili ve Hazine Bonosuna GliGkin Değer DüGüklüğüne KarGılık Ayrılması . 279
• 12.2.3. Aciz Vesikalı Borçludan Olan Alacağın Değersiz Alacak Olarak Kaydedilmesi . 279
• 12.2.4. Gki Tam Yıldan Daha Az Süreyle Aktifde KalmıG Hisse Senetlerine Ait Rüçhan Hakkı Kuponlarının SatıG Tutarının Gstisna Kapsamında Beyan Edilmesi . 279
• 12.2.5. Henüz Tahsil EdilmemiG Ancak Tahakkuk EtmiG Gelecek Dönemlere Ait Hasılatın Dönem Kazancına Dahil Edilmemesi . 280
• 12.3. YAPILACAK GgLEMLER . 281
• 12.3.1. Kurumlar Vergisi Yönünden  281
• 12.3.1.1. Toplam Matrah Farkının Tespit Edilmesi  281
• 12.3.1.2. Tarh Edilmesi Gereken Kurumlar Vergisinin Hesaplanması  282
• 12.3.2. Katma Değer Vergisi Yönünden  283
• 13. PAMUK YAĞI İMALATI  285
• 13.1. TUTANAK  285
• XVIII Vergi Gnceleme Teknikleri ve Revizyon Uygulamaları
• 13.2. TESPGT EDGLEN FGGLLER VE SONUÇLARI . 293
• 13.2.1. Randıman Hesaplamaları ile Fiili ve Kaydi Envanter Neticesinde Tespit Edilen Belgesiz SatıG GGlemleri . 293
• 13.2.1.1. Üretime Sevk Edilen Çiğit Miktarının Tespiti  293
• 13.2.1.2. Üretimin I. Aşamasına İlişkin Randıman Hesaplamaları ve Kaydi Envanter  293
• 13.2.1.2.1. Çiğitten Ham Yağ Elde Edilmesine Kadar Olan GGlemler . 293
• 13.2.1.2.2. Üretimin I. AGamasında Kullanılan Yardımcı Malzemelere GliGkin GGlemler  296
• 13.2.1.3. Üretimin II. Aşamasına İlişkin Randıman Hesaplamaları ve Kaydi Envanter  298
• 13.2.1.3.1. Ham Yağdan Nötralize Yağ ve Sopstok Elde Edilmesine Kadar Olan GGlemler  298
• 13.2.1.3.2. Üretimin II. AGamasında Kullanılan Yardımcı Malzemelere GliGkin GGlemler 299
• 13.2.2. Yenileme Fonu gartlarının Ghlali ve Gktisap Edilen Binek Otomobile GliGkin KDV’nin Gndirime Konu Edilmesi . 301
• 13.2.3. Tahsilinden Vazgeçildiği Gçin Fona Alınmasına Rağmen Süresinde Kullanılmayan Alacağın Dönem Karı Hesaplamalarına Dahil Edilmemesi 303
• 13.2.4. Kurum ÇalıGanlarının gahsi Nitelikteki Harcamalarının Mali Karın Tespitinde Gider Olarak Dikkate Alınması . 304
• 13.2.5. Sebebi Bulunamayan Kasa Noksanlığının Gider Olarak Kaydedilmesi . 305
• 13.3. YAPILACAK GgLEMLER . 306
• 13.3.1. Kurumlar Vergisi Yönünden  306
• 13.3.1.1. Toplam Matrah Farkının Tespit Edilmesi  306
• 13.3.1.2. Tarh Edilmesi Gereken Kurumlar Vergisinin Hesaplanması  306
• 13.3.2. Katma Değer Vergisi Yönünden  307
• 14. ÇİVİ VE TEL İMALATI  309
• Vergi Gnceleme Teknikleri ve Revizyon Uygulamaları XIX
• 14.1. TUTANAK  309
• 14.2. TESPGT EDGLEN FGGLLER VE SONUÇLARI . 313
• 14.2.1. Randıman Hesaplamaları ve Kaydi Envanter Neticesinde Tespit Edilen Belgesiz SatıG GGlemleri . 313
• 14.2.1.1. Üretilmesi Gereken Mamul Miktarlarının Hesaplanması  313
• 14.2.1.2. Üretime Sevk Edilmesi Gereken Demir Miktarının Hesaplanması 314
• 14.2.1.3. Üretime Sevk Edilmesi Gereken Kutu Miktarının Hesaplanması 315
• 14.2.1.4. Üretime Sevk Edilmesi Gereken PE (Naylon) Miktarının Hesaplanması 316
• 14.2.1.5. Üretimden Çıkması Gereken Hurda Miktarının Hesaplanması. 317
• 14.2.2. Tahsili Gmkansız Hale Gelen Alacağın Vazgeçilen Alacak Olarak Değerlendirilmemesi  318
• 14.2.3. Sahte Belge Kullanılması. 319
• 14.2.3.1. Mükellef Kurumun Sahte Faturaları Bilerek ve İsteyerek Kullanıp Kullanmadığı İle İlgili Değerlendirme . 319
• 14.2.3.2. Mükellef Kurumun Sahte Faturalar İle Belgelendirilen Alımlarının Kurumlar Vergisi Kanunu Açısından Değerlendirilmesi  321
• 14.2.3.3. Mükellef Kurumun Sahte Faturalarda Gösterilen KDV Tutarlarını İndirim Konusu Yapmasının Vergi Kanunları Karşısındaki Durumu  321
• 14.2.4. Binek Otomobil Gktisabı Gle Glgili KDV, Kredi Faiz Ödemeleri ve Kıst Amortisman Uygulamalarına GliGkin Fiiller  323
• 14.2.4.1. Binek Otomobilin Alımına İlişkin KDV? nin Maliyete İntikal Ettirilmesi . 323
• 14.2.4.2. Binek Otomobilin Alındığı Yıla İlişkin Kredi Faiz Giderlerinin Doğrudan Sonuç Hesaplarına İntikal Ettirilmesi  323
• 14.2.4.3. Binek Otomobile İlişkin KDV Hariç Tutar Üzerinden Yıllık Amortisman Ayrılması  324
• XX Vergi Gnceleme Teknikleri ve Revizyon Uygulamaları
• 14.2.5. Arsa SatıGından Elde Edilen Karın Yenileme Fonuna Alınması . 325
• 14.3. YAPILACAK GgLEMLER . 325
• 14.3.1. Kurumlar Vergisi Yönünden  325
• 14.3.1.1. Toplam Matrah Farkının Tespit Edilmesi  325
• 14.3.1.2. Tarh Edilmesi Gereken Kurumlar Vergisinin Hesaplanması  326
• 14.3.2. Katma Değer Vergisi Yönünden  327
• 15. MÜCEVHERAT İMALATI . 329
• 15.1. TUTANAK  329
• 15.2. TESPGT EDGLEN FGGLLER VE SONUÇLARI . 332
• 15.2.1. Ticari Kazanca GliGkin Tespit ve Değerlendirmeler . 332
• 15.2.1.1. Fiili ve Kaydi Envanter Neticesinde Tespit Edilen Belgesiz Satış İşlemleri  332
• 15.2.1.2. Fiili ve Kaydi Envanter Neticesinde Tespit Edilen Belgesiz Alış İşlemleri . 336
• 15.2.1.3. Tespit Edilen Ticari Kazanç Farkı . 337
• 15.2.2. Menkul Sermaye Gradına GliGkin Tespit ve Değerlendirmeler  338
• 15.2.2.1. 01.01.2006 Tarihinden Önce İhraç Edilen TL Cinsinden Devlet Tahvili ve Hazine Bonosundan Elde Edilen Faiz Gelirleri . 338
• 15.2.2.2. 01.01.2006 Tarihinden Önce İhraç Edilen Dövize, Altına vb. Endeksli Devlet Tahvili ve Hazine Bonosu Faiz Gelirleri 340
• 15.2.2.3. Tam Mükellef Kurumlardan Elde Edilen İştirak Kazancı, Kar Payı vb. Türündeki Gelirler . 341
• 15.2.2.4. GVK? nun Geçici 67 nci Maddesi Kapsamında Vergilendirilecek Menkul Sermaye İratlarının Elde Edilmesi . 342
• 15.2.2.4.1. Mevduat Faizleri  342
• 15.2.2.4.2. Repo Gelirleri. 342
• Vergi Gnceleme Teknikleri ve Revizyon Uygulamaları XXI
• 15.2.2.4.3. 01.01.2006 Tarihinden Sonra Ghraç Edilen Devlet Tahvili ve Hazine Bonosu Faiz Gelirleri . 342
• 15.2.2.5. 1999-2002 Tarihleri Arasında Sona Eren Hesap Dönemlerinde Elde Edilen Kurumlar Vergisinden İstisna Kazançların Dağıtımı Halinde Elde Edilen Kar Payları  343
• 15.2.2.6. 2009 Takvim Yılı Gelir Vergisi Beyanına Dahil Edilmesi Gereken Menkul Sermaye İradı . 344
• 15.3. YAPILACAK GgLEMLER . 345
• 15.3.1. Gelir Vergisi Yönünden . 345
• 15.3.2. Katma Değer Vergisi Yönünden  345
• 16. PİRİNÇ İMALATI  347
• 16.1. TUTANAK  347
• 16.2. TESPGT EDGLEN FGGLLER VE SONUÇLARI . 355
• 16.2.1. Randıman Hesaplamaları ile Fiili ve Kaydi Envanter Neticesinde Tespit Edilen Belgesiz AlıG GGlemleri  355
• 16.2.1.1. Mükellef Kurum Nezdinde Yapılan 24.04.2009 Tarihli Fiili Envanter . 355
• 16.2.1.2. Dönem Başı Stok Bilgileri . 355
• 16.2.1.3. Kapasite Raporuna İlişkin Bilgiler  356
• 16.2.1.4. Hammadde ve Mamul Alışları . 357
• 16.2.1.5. Hammadde ve Mamul Satışları . 359
• 16.2.1.6. Çeltik ve Kahverengi (Kargo) Pirinç Hammaddeleri ile İlgili Kaydi Envanter . 360
• 16.2.1.7. Çeltik Ürünleri ile İlgili Randıman ve Kaydi Envanter  360
• 16.2.1.8. Tespit Edilen Belgesiz Alış İşlemlerinin KDVK Açısından Sonuçları 362
• 16.2.1.9. Tespit Edilen Belgesiz Alış İşlemlerinin Geçici Vergi Yönünden Sonuçları . 363
• 16.2.2. Geçici Vergiye Esas Kazancın Tespitinde güpheli Ticari Alacak Uygulaması . 363
• XXII Vergi Gnceleme Teknikleri ve Revizyon Uygulamaları
• 16.2.3. Geçici Vergiye Esas Kazancın Tespitinde Değersiz Alacak (Konkordato) Uygulaması . 364
• 16.2.4. Geçici Vergiye Esas Kazancın Tespitinde PeGin Ödenen Giderler Konusu  365
• 16.2.5. Geçici Vergiye Esas Kazancın Tespitinde Amortisman Uygulaması . 365
• 16.2.6. Geçici Vergi Matrahının Tespitinde BağıG ve Yardım Konusu. 365
• 16.3. YAPILACAK GgLEMLER . 367
• 16.3.1. Geçici Kurumlar Vergisi Yönünden . 367
• 16.3.1.1. Mükellef Kurumun Geçici Vergi Dönemlerine İlişkin Gelir Tablolarının Yeniden Düzenlenmesi . 367
• 16.3.1.2. Tarh Edilmesi Gereken Kurum Geçici Vergilerinin Hesaplanması . 370
• 16.3.2. Katma Değer Vergisi Yönünden  371
• 17. BİTKİSEL YAĞ İMALATI  373
• 17.1. TUTANAK  373
• 17.2. TESPGT EDGLEN FGGLLER VE SONUÇLARI . 381
• 17.2.1. Randıman Hesaplamaları ile Fiili ve Kaydi Envanter Neticesinde Tespit Edilen Belgesiz SatıG GGlemleri . 381
• 17.2.1.1. Hamayçiçek Yağı ve Ayçiçek Küspesi Mamullerine İlişkin Belgesiz Satış İşlemleri. 381
• 17.2.1.1.1. Üretime Sevk Edilen Ayçiçeği Miktarı . 381
• 17.2.1.1.2. Hamayçiçek Yağı ve Ayçiçek Küspesi Mamullerine GliGkin Randıman ve Kaydi Envanter GGlemleri ile Çeltik, Pirinç ve Rafine Ayçiçek Yağı Emtiaları Kaydi Envanteri . 382
• 17.2.1.1.3. Hamayçiçek Yağı ve Ayçiçek Küspesi Mamullerinde Tespit Edilen Belgesiz SatıG Hasılatları  384
• 17.2.1.2. Rafine Bitkisel Yağ Mamulüne İlişkin Belgesiz Satış İşlemleri . 385
• Vergi Gnceleme Teknikleri ve Revizyon Uygulamaları XXIII
• 17.2.1.2.1. Rafine Bitkisel Yağa GliGkin DönembaGı Stok Bilgileri . 385
• 17.2.1.2.2. 24.04.2009 Tarihi Gtibariyle Fiili Stok Bilgileri . 385
• 17.2.1.2.3. Rafine Bitkisel Yağ Üretiminde Glk Madde ve Malzeme Niteliği TaGıyan Notralize Soya Yağı ve Dökme Pamuk Yağına GliGkin Dönem Gçi AlıG Bilgileri  386
• 17.2.1.2.4. Rafine Bitkisel Yağ SatıG Bilgileri  386
• 17.2.1.2.5. SatıGlardan Gade Edilen Rafine Bitkisel Yağ Miktarı . 387
• 17.2.1.2.6. Rafine Bitkisel Yağ Kaydi Envanteri  387
• 17.2.1.2.7. Rafine Bitkisel Yağ Mamulünde Tespit Edilen Belgesiz SatıG Hasılatı . 388
• 17.2.1.3. Kayıt ve Beyan Dışı Bırakılan Belgesiz Satış Hasılatları Toplamı  390
• 17.2.2. Yabancı Para Cinsinden Mevduat SözleGmesine Dayalı Alacağın Değerleme GGlemine Tabi Tutulmaması Nedeniyle KayıtdıGı Kalan Kambiyo Karı ve Faiz Gelirleri  390
• 17.2.3. Alacak Senedi Tutarına Dahil Olan KDV Üzerinden Reeskont Hesaplanması  392
• 17.2.4. Kur Farkına KDV Hesaplanmaması . 393
• 17.2.5. KDV Tahsil Edilmeden Personele Ayın Olarak Gkramiye Verilmesi GGleminin KayıtdıGı Bırakılması . 396
• 17.2.5.1. KDV Matrahı ve Beyanı Gereken KDV’nin Tespiti . 397
• 17.2.5.2. Gelir Vergisi Tevkifat Matrahının ve Stopaj Gelir Vergisinin Tespit Edilmesi  400
• 17.2.5.3. Kurumlar Vergisi Kanunu Açısından Ayın Olarak Verilen Ücretler ile Glgili Değerlendirme . 401
• 17.2.6. Gelecek Dönemlerde Ödenecek Kıdem Tazminatlarının Gider Kaydedilmesi . 402
• 17.3. YAPILACAK GgLEMLER . 402
• 17.3.1. Kurumlar Vergisi Yönünden  402
• 17.3.2. Katma Değer Vergisi Yönünden  403
• 17.3.3. Stopaj Gelir Vergisi Yönünden  403
• XXIV Vergi Gnceleme Teknikleri ve Revizyon Uygulamaları
• 18. RESTAURANT İŞLETMECİLİĞİ  405
• 18.1. TUTANAK  405
• 18.2. TESPGT EDGLEN FGGLLER VE SONUÇLARI . 412
• 18.2.1. Ticari Kazanca GliGkin Tespitler 412
• 18.2.1.1. Un Alışları Üzerinden Yapılan Randıman Hesaplamaları  413
• 18.2.1.2. Ekmek Alışları Üzerinden Yapılan Randıman Hesaplamaları  413
• 18.2.1.3. Tavuk Eti Alışları Üzerinden Yapılan Randıman İncelemesi  414
• 18.2.1.4. Alışlar Üzerinden Yapılan Randıman Hesaplamalarının Sonuçlarının Değerlendirilmesi . 414
• 18.2.1.5. Meşrubat Satışları Üzerinden Yapılan Randıman Hesaplamaları . 416
• 18.2.1.6. Mükellefin Defter, Belge ve Beyanlarına Yansıtmadığı Giderler  416
• 18.2.1.7. Elde Edilmesi Gereken Toplam Hasılat . 418
• 18.2.1.8. İşletme Hesabı Özetinin Yeniden Düzenlenmesi Neticesinde Tespit Edilen Mali Kar. 420
• 18.2.2. Hizmetin Sunulmasından Önce Tahsil Edilen Serbest Meslek Hasılatının Beyana Dahil Edilmemesi 421
• 18.2.3. BilirkiGi Ücreti Elde Edilmesi  422
• 18.2.4. Gayrimenkul Sermaye Gradına GliGkin Tespitler. 423
• 18.2.4.1. Geçmiş ve Gelecek Dönemlere İlişkin Tahsil Edilen Gayrisafi Hasılatlar  423
• 18.2.4.2. Emlak Vergisi Tutarlarının Gayrimenkul Sermaye İradının Tespitinde Gider Olarak Dikkate Alınması ve Götürü Gider Yöntemi İle Gerçek Gider Yönteminin Bir Arada Uygulanamayacağı Hususu  424
• 18.2.4.3. Safi İradın Tespit Edilmesi  425
• 18.3. YAPILACAK GgLEMLER . 425
• 18.3.1. Gelir Vergisi Yönünden . 425
• Vergi Gnceleme Teknikleri ve Revizyon Uygulamaları XXV
• 18.3.2. Katma Değer Vergisi Yönünden  426
• 3. BÖLÜM
• İLGİLİ YÖNETMELİKLER Vergi Denetim Kurulu Yönetmeliği  429
• Vergi Gncelemelerinde Uyulacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik  463
• Tarhiyat Öncesi UzlaGma Yönetmeliği . 477
• Rapor Değerlendirme Komisyonlarının OluGturulması ile ÇalıGma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik . 487

İÇİNDEKİLER

ÖNSÖZ

Bu kitap, muhasebe meslek mensuplarına ve konu ile ilgili yüksek öğrenimde iş­enen maliyet muhasebesine yardımcı olacak, uygulamadaki, tek düzen muhasebe sis­temine de giderlerle ilgili tüm özelliklerin saptanmasını, kaydedilmesini, analiz edilmesi­ni, ne şekilde kullanılacağını gösterecek şekilde ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. Üniversitelerimizde ilgili bölümlerde ve eğitim ve öğretim programlarında yer alan ~uhasebe derslerinde “Muhasebe Genel Tebliğ” hükümleri, ders saatleri içerisinde iş­lenmesine rağmen, ilgili uygulamaların gösterilmesine çok fazla imkan tanımamaktadır. 3u sisteme paralel olarak Fakülte ve Yüksekokullarımızda, bu konularla ilgili yeteri ka­dar kaynak bulunmamaktadır. Ayrıca bu konuda yeterli derecede hazırlanmak ve konu-.arı ayrıntılı olarak işlemek bir hayli zaman kaybına neden olmaktadır. Bu çalışmamız; Üniversite eğitimi öğretimini alanlara, muhasebe meslek men­suplarına ve üniversite sonrası mesleki sınavlara girecek olanlara yararlı olabilecek şekilde hazırlanmıştır. Ayrıca konularla ilgili örnekler, birçok mesleki sınavları da göz önünde tutularak, Tekdüzen Muhasebe Sistemi’ne uygun olarak soru-yanıt şeklinde düzenlendiği, çalışma yöntemlerini de içeren bilimsel bir eser oluşturulmasına özen gösterilmiştir. Küreselleşen dünya hareketleri göz önüne alınarak diğer dünya ülkelerinde ol­duğu gibi ülkemizde de yürütülmekte olan muhasebe sistemi ve mesleği hızlı bir geliş­me göstermektedir. Ancak bu gelişme halen istenilen düzeye gelememiştir. Bununla beraber hızlı bir şekilde sisteme girip istenilen noktaya gelmesi de çokta uzak değildir. Bütün bu birliktelik göz önüne alınarak sanayi yatırımlarının hızla geliştiği ülkemizde üreticilerimize, üniversite öğrenimine, YMM, SMMM mesleğinde çalı­şan değerli meslektaşlarımıza veya özellikle bu mesleğe aday olacaklara yararlı olacağı inancındayım. Ayrıca üniversitede okuyan veya bitiren öğrencilere kariyer yönlendirmede ve sonrası için hazırlanacak iş sınavlarında kendilerine ışık tutacak ve büyük ölçüde yar­dımcı olacaktır. Bu kitabın hazırlanmasında bana yardımcı olan mesai arkadaşım Prof. Dr. Ay­dın KARAPINAR ve Asistanım Arş. Gör. Fatma KARAKAYA DEMİRKUTLU’ya teşekkür ederim. Kitabın baskı ve dağıtımını üstlenen kitabevi sahibi Sn. Suavi SARI ve ekibine gösterdikleri duyarlılıkları için, ayrıca kitabın hazırlanmasındaki katkılarından dolayı Sn. Yusuf ÖZALP’e teşekkür ederim. Bu kitabımızın sekizinci baskısını yenilemiş ve ilave çözümlü ve çalışma prob­lemleri eklenmiş olarak tüm muhasebe meslek adaylarına, meslek mensuplarına, üni­versite öğrencilerimize ve mezunlarına rehber olacağı inancını taşıyorum. Tüm okurlarıma başarılar dilerim.

İÇİNDEKİLER

• I.             BÖLÜM MALİYET MUHASEBESİ
• 1.1.        KAYIT DÜZENİ…………………………………………………………………….       3
• 1.2.        GİDERLERİN SAPTANMASI…………………………………………………     53
• 1.3.        GİDERLERİN GİDER YERLERİNE YÜKLENMESİ…………………     101
• 1.4.        GİDERLERİN MAMULLERE YÜKLENMESİ………………………….. 219
• II. BÖLÜM YÖNETİM MUHASEBESİ
• 2.1.        YÖNETİM MUHASEBESİ VE BAZI KAVRAMLAR…………………..427
• 2.2.        MALİYET-HACİM İLİŞKİLERİNİN BELİRLENMESİ………………….430
• 2.3.        MALİYET-HACİM KAR ANALİZLERİ………………………………………435
• 2.4.        BİRDEN FAZLA MAMUL ÜRETİMİNDE MALİYET HACİM KAR ANALİZLERİ      493
• 2.5.        GEÇERLİ MALİYET ANALİZLERİ…………………………………………. 505
• 2.6.  BÜTÇELEME………………………………………………………………………. 531
• KAYNAKÇA……………………………………………………………………………….. 533

Kitapta Bulunan Konu Başlıkları 

1.Kısım
Denetim Teorisi

1- Denetimde genel ilkeler ve sorumluluklar
2- Denetim Mesleğinin Güvence altına alınması ve kalite kontrol sistemi
3- Etik İlkeler
4- Türk Ticaret Kanununun denetime ilişkin hükümleri

2.Kısım
Tarihi Finansal Bilginin Denetimi Ve Sınırlı Bağımsız Denetim

1- Tarihi finansal bilginin denetimi
2- Tarihi finansal bilgilerin sınırlı bağımsız denetimi

3.Kısım
Tarihi Finansal Bilgilerin Denetimi Ve Sınırlı Bağımsız Denetimi Dışında Kalan Güvence Sözleşmeleri

1- Tarihi ve finansal bilgilerin denetlenmesi ve sınırlı bağımsız dışındaki güvence sözleşmeleri
2- Denetim ve güvence hizmetleri dışında diğer hizmetler

ÖNSÖZ

Denetim ticari hayatta çok önemli bir fonksiyon üstlenmektedir. Özel sektörün gelişmesi, ortaklık yapılarının karmaşıklaşması, ekonomik sınırların kalkarak işletmelerin bir dünya şirketi haline gelmesi denetim önemini giderek arttırmaktadır.

İÇİNDEKİLER

ÖNSÖZ …………………………………………………………………………………………………………………………. v

Yazarlar ……………………………………………………………………………………………………………………….. vii

I. KISIM

DENETİM TEORİSİ

1.BÖLÜM

DENETİMDE GENEL İLKELER VE SORUMLULUKLAR

1. DENETİM VE BENZERİ KAVRAMLAR ………………………………………………………………… 3

2. DENETİMİN NİTELİĞİ VE FONKSİYONLARI …………………………………………………….. 6

2.1. İşletme Yönetimine Yararları …………………………………………………………………………….. 6

2.2. Makroekonomi ve Kamu Düzeni Açısından Yararları ……………………………………….. 7

3. DENETİM FİRMASI AÇISINDAN DENETİMİN AMACI …………………………………… 10

4. GENELDE DENETİM TÜRLERİ …………………………………………………………………………… 10

4.1. Faaliyet Denetimi …………………………………………………………………………………………….. 10

4.2. Muhasebe Denetimi …………………………………………………………………………………………. 11

4.3. Uygunluk Denetimi …………………………………………………………………………………………. 12

5. DENETİM STANDARTLARI ………………………………………………………………………………… 13

Kendimizi Sınayalım ……………………………………………………………………………………………………. 22

Cevap Anahtarı ……………………………………………………………………………………………………………. 23

İÇİNDEKİLER

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI - Uygulama ve Yorumları (TDS)

x İÇİNDEKİLER

2. BÖLÜM

DENETİM MESLEĞİNİN GÜVENCE ALTINA ALINMASI VE KALİTE

KONTROL SİSTEMİ

GİRİŞ ………………………………………………………………………………………………………………………….. 27

1. KALİTE GÜVENCE SİSTEMİNİN AMACI ………………………………………………………….. 29

2. KALİTE GÜVENCE SİSTEMİNİN UNSURLARI …………………………………………………. 30

2.1. Şirket İçinde Kalitede Yönetim Sorumluluğunun Geliştirilmesi ………………………. 31

2.2. Mesleki Davranış Gerekliliklerine Uyumun Sağlanması ………………………………….. 32

2.3. Yeni Müşteri Kabul Edilmesi veya Müşteri ile Denetimin Sürdürülmesi

Konularında Politika Belirlenmesi …………………………………………………………………… 34

2.4. Personel Yönetimi ……………………………………………………………………………………………. 34

2.5. Denetim Görevinin Yürütülmesi ……………………………………………………………………… 36

2.5.1. Denetimde Kalitenin Korunması ve Yaygınlaştırılması ………………………….. 36

2.5.2. İşin Yürütülmesinin İzlenmesi ……………………………………………………………….. 37

2.5.3. Yapılan İşleri Gözetim …………………………………………………………………………… 37

2.5.6. Denetim Çalışmalarının Belgelendirilmesi …………………………………………….. 41

2.6. Gözden Geçirme Süreci ……………………………………………………………………………………. 43

3. KALİTE GÜVENCE SİSTEMİNİN DOKÜMANTASYONU ………………………………….. 44

Kendimizi Sınayalım ……………………………………………………………………………………………………. 45

Cevap Anahtarı ……………………………………………………………………………………………………………. 46

3. BÖLÜM

ETİK İLKELER

GİRİŞ ………………………………………………………………………………………………………………………….. 51

1. BAĞIMSIZ MUHASEBECİLERE YÖNELİK İLKELER ………………………………………… 52

1.1. Mesleki Görev …………………………………………………………………………………………………. 52

1.2. Çıkar Çatışması ……………………………………………………………………………………………….. 53

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI - Uygulama ve Yorumları (TDS)

İÇİNDEKİLER xi

1.3. İkinci Görüşler …………………………………………………………………………………………………. 54

1.4. Ücret ve Diğer Çeşitli Getiriler …………………………………………………………………………. 55

1.5. Mesleki Hizmetlerin Pazarlanması ………………………………………………………………….. 55

1.6. Hediye ve Ağırlama ………………………………………………………………………………………… 56

1.7. Müşteri Varlıklarının Muhafazası ……………………………………………………………………. 56

1.8. Tarafsızlık (Tüm Hizmetlerde) ………………………………………………………………………… 57

1.9. Denetim ve İnceleme Sözleşmelerinde Bağımsızlık (Independence) ………………… 57

1.10. Diğer Güvence Hizmetlerinde Bağımsızlık ……………………………………………………… 58

2. BAĞIMLI MUHASEBECİLERE YÖNELİK İLKELER …………………………………………… 59

Kendimizi Sınayalım ……………………………………………………………………………………………………. 62

Cevap Anahtarı ……………………………………………………………………………………………………………. 63

4. BÖLÜM

TÜRK TİCARET KANUNUNUN DENETİME İLİŞKİN HÜKÜMLERİ

GİRİŞ ………………………………………………………………………………………………………………………….. 65

1. DENETİMİN NİTELİĞİ VE KAPSAMI ………………………………………………………………… 66

1.1. Riskin Erken Saptanması Sistemi ………………………………………………………………………. 67

1.2 Yönetimin Yıllık Faaliyet Raporu ……………………………………………………………………….. 68

2. DENETÇİ ……………………………………………………………………………………………………………….. 68

3. DENETİM RAPORU VE GÖRÜŞ YAZILARI ……………………………………………………….. 70

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI - Uygulama ve Yorumları (TDS)

xii İÇİNDEKİLER

II. KISIM

TARİHİ FİNANSAL BİLGİNİN DENETİMİ VE SINIRLI

BAĞIMSIZ DENETİMİ

(ULUSLARARASI BAĞIMSIZ DENETİM VE ULUSLARARASI SINIRLI

BAĞIMSIZ DENETİM STANDARTLARI)

1. BÖLÜM

TARİHİ FİNANSAL BİLGİNİN DENETİMİ

(ULUSLARARASI BAĞIMSIZ DENETİM STANDARTLARI)

1. DENETİMDE GENEL İLKE VE SORUMLULUKLAR ………………………………………….. 77

1.1. Denetime İlişkin Genel İlke ve Sorumluluklar (BDS 200) …………………………………. 78

1.1.1. Denetimde Temel Kavramlar …………………………………………………………………. 79

1.1.2. Denetimin Gereklilikleri ………………………………………………………………………… 87

1.1.2.1. Finansal Tabloların Denetimiyle İlgili Etik Gereklilikler……………. 87

1.1.2.1.1. Bağımsızlık ………………………………………………………………… 88

1.1.1.1.2. Dürüstlük ve Tarafsızlık …………………………………………….. 90

1.1.2.1.3. Mesleki Yeterlilik, Özen ve Titizlik …………………………….. 90

1.1.2.1.4. Sır Saklama ………………………………………………………………… 91

1.1.2.1.5. Mesleğe Uygun Davranış (Karşılıklı İlişkiler ve

Haksız Rekabet) …………………………………………………………. 91

1.1.2.2. Mesleki Şüphecilikle Denetimin Yürütülmesi …………………………… 91

1.1.2.3. Mesleki Yargı ……………………………………………………………………………. 92

1.1.2.4. Denetimi Denetim Standartlarına Göre Yürütmek ……………………. 93

Kendimizi Sınayalım……………………………………………………………………………………………….. 94

Cevap Anahtarı ………………………………………………………………………………………………………. 95

1.2. Denetim Şartlarında Uzlaşmayla İlgili Sorumluluklar ……………………………………… 96

1.2.1. Tanımlar ………………………………………………………………………………………………… 96

1.2.2. Denetimin Kabulü Öncesindeki Ön Koşullar …………………………………………. 96

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI - Uygulama ve Yorumları (TDS)

İÇİNDEKİLER xiii

1.2.3. Denetim Şartlarında Uzlaşma ………………………………………………………………… 98

1.2.4. Denetim Şartlarındaki Değişikliğin Kabulü …………………………………………. 100

1.2.5. Sözleşme Kabülünde Dikkate Alınması Gereken Diğer Hususlar ………… 101

Kendimizi Sınayalım……………………………………………………………………………………………… 103

Cevap Anahtarı …………………………………………………………………………………………………….. 104

1.3. Denetimin Belgelendirilmesine İlişkin Sorumluluklar (Çalışma Kağıtları)

(BDS 230) ……………………………………………………………………………………………………….. 105

1.3.1. Tanımlar ………………………………………………………………………………………………. 105

1.3.2. Denetimin Belgelendirilmesine İlişkin Esaslar ……………………………………… 106

1.3.2.1. Çalışma Kâğıtlarının Şekli, İçeriği ve Kapsamı ………………………… 106

1.3.2.2. Denetim Raporunun Düzenlenmesinden Sonra Ortaya Çıkan

İstisnai Durumlar ……………………………………………………………………. 107

1.3.3. Nihai Denetim Dosyasının Toplanması ……………………………………………….. 108

Kendimizi Sınayalım……………………………………………………………………………………………… 109

Cevap Anahtarı …………………………………………………………………………………………………….. 110

1.4. Hile ve Usulsüzlüğe İlişkin Sorumluluklar (BDS 240)…………………………………….. 111

1.4.1. Tanımlar ………………………………………………………………………………………………. 111

1.4.2. Hilenin Nitelikleri ………………………………………………………………………………… 111

1.4.3. Hile ve usulsüzlüğün önlenmesi ve tespitinde sorumluluk ………………….. 114

1.4.3.1. İşletme Yönetiminin Sorumluluğu ………………………………………….. 114

1.4.3.2. Denetçinin Sorumluluğu …………………………………………………………. 115

1.4.4. Hile ve Usulsüzlüklerin Ortaya Çıkarılmasıyla İlgili Olarak Denetimin

Doğasından Kaynaklanan Kısıtlamalar ………………………………………………… 115

1.4.5. Hilenin Tespitinde Denetçinin Dikkat Etmesi Gereken Hususlar …………. 116

1.4.5.1. Mesleki Şüphecilik ………………………………………………………………….. 116

1.4.5.2. Denetim Ekibi İçerisinde Yapılması Gereken Görüşmeler……….. 116

1.4.6. Hileye İlişkin Risk Değerlendirme Yöntemleri …………………………………….. 118

1.4.6.1. Yönetimden Sorumlu Kişilerle ve İşletme İçindeki Diğer Kişilerle

İlgili Risk Değerlemeye İlişkin Yapılacak Görüşmeler …………….. 118

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI - Uygulama ve Yorumları (TDS)

xiv İÇİNDEKİLER

1.4.6.2. Beklenmeyen ve Olağan Olmayan (İstisnai) Bağlantıların

(İlişkilerin) Dikkate Alınması ………………………………………………….. 120

1.4.6.3. Diğer Bilgilerin Dikkate Alınması …………………………………………… 121

1.4.6.4. Hileye İlişkin Risk Faktörlerinin Değerlendirilmesi ………………… 121

1.4.7. Risk Değerlendirme Yöntemleri …………………………………………………………… 122

1.4.7.1. Tespit Edilen Hileden Kaynaklı Finansal Raporlama Riskinde

Alınacak Genel Tavır ………………………………………………………………. 123

1.4.7.2. İşletme Yönetiminin Kontrol Mekanizmalarını Aşması Nedeniyle

Ortaya Çıkan Riske İlişkin Denetçinin Uygulayacağı Denetim

Teknikleri ……………………………………………………………………………….. 124

1.4.7.2.1. Yevmiye Kayıtları ve Diğer Düzeltmeler ………………….. 125

1.4.7.2.2. Muhasebe Tahminleri ………………………………………………. 126

1.4.8. Denetim Kanıtlarını Değerlendirilmesi ……………………………………………… 126

1.4.9. Denetim Görevinin Sürdürülememesi……………………………………………….. 127

1.4.10. İşletme Yönetiminin Yazılı Beyanları ………………………………………………… 128

1.4.11. Yönetim ve Gözetimden Sorumlularla İletişim ………………………………….. 128

1.4.12. Hile ve Usulsüzlüğün Yetkili Otoritelere (Sermaye Piyasası Kuruluna)

Bildirim …………………………………………………………………………………………….. 130

1.4.13. Belgelendirme …………………………………………………………………………………… 130

Kendimizi Sınayalım……………………………………………………………………………………………… 131

Cevap Anahtarı …………………………………………………………………………………………………….. 132

1.5. Denetimde Kanun ve Düzenlemelerin Dikkate Alınmasına İlişkin

Sorumluluklar ……………………………………………………………………………………………….. 133

1.5.1. Tanımlar ………………………………………………………………………………………………. 133

1.5.2. Mevzuta Uyum Konusunda Yönetimin Sorumluluğu ………………………….. 134

1.5.3. Mevzuata Uyum Konusunda Denetçinin Sorumluluğu ……………………….. 134

1.5.4. Yasal Mevzuata Uyumun Denetçi Tarafından Dikkate Alınması …………. 135

1.5.5. Mevzuata Uygunsuzluğun Tespiti Halinde İzlenecek Usul ve Esaslar …. 136

1.5.6. Mevzuata Uygunsuzluğun Raporlanması ……………………………………………. 137

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI - Uygulama ve Yorumları (TDS)

İÇİNDEKİLER xv

1.5.6.1. Mevzuata Uygunsuzluğun İşletme Yönetimi ve Gözetimden

Sorumlulara Raporlanması ……………………………………………………… 137

1.5.6.2. Mevzuata Uygunsuzluğun Denetçi Raporunda Finansal

Tablo Kullanıcılarına Açıklanması ………………………………………….. 137

1.5.6.3. Mevzuata Uygunsuzluğun İlgili Otoritelere Raporlanması …….. 138

1.5.7. Denetimden Çekilme …………………………………………………………………………… 138

Kendimizi Sınayalım……………………………………………………………………………………………… 139

Cevap Anahtarı …………………………………………………………………………………………………….. 140

1.6. Yönetim ve Gözetimden Sorumlularla İletişim Kurma Sorumluluğu …………….. 141

1.6.1. Tanımlar ………………………………………………………………………………………………. 141

1.6.2. Denetçinin Gözetimden Sorumlularla İleşitime Geçmesinin Önemi …….. 142

1.6.3. Gözetimden Sorumlularla İlgili Gereklilikler ……………………………………….. 143

1.6.4. İletişime Geçilecek Konular………………………………………………………………….. 144

1.6.5. İletişim Şekli ve Belgelendirilmesi ……………………………………………………….. 146

Kendimizi Sınayalım……………………………………………………………………………………………… 147

Cevap Anahtarı …………………………………………………………………………………………………….. 147

1.7. İç Kontrol İle İlgili Eksikliklerin Yönetim ve Gözetimden Sorumlu Olanlara

İletilmesi Sorumluluğu (BDS 265) ………………………………………………………………….. 148

1.7.1. İç Kontrol Eksikliklerinin Üst Yönetimden Sorumlu Olanlara ve

Yönetime Bildirilmesi (BDS 265) ………………………………………………………….. 148

1.7.1.1. İç Kontrol Eksikliklerinin Tespit Edilip Edilmediğinin

Belirlenmesi ……………………………………………………………………………. 148

1.7.1.2. Önemli İç Kontrol Eksiklikleri ………………………………………………… 149

1.7.1.3. İç Kontrol Eksikliklerinin Bildirilmesi …………………………………….. 150

1.7.1.3.1. Önemli İç Kontrol Eksiklerinin Bildirilmesi ……………. 151

1.7.1.3.2. Diğer İç Kontrol Eksiklerinin Bildirilmesi ………………. 154

Kendimizi Sınayalım……………………………………………………………………………………………… 155

Cevap Anahtarı …………………………………………………………………………………………………….. 156

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI - Uygulama ve Yorumları (TDS)

xvi İÇİNDEKİLER

2. RİSK DEĞERLENDİRMESİ VE DEĞERLENDİRİLMİŞ RİSKLERE VERİLEN

KARŞILIKLAR …………………………………………………………………………………………………….. 157

2.1. Finansal Tablo Denetiminin Planlanması (BDS 300) ……………………………………….. 158

2.1.1. İş Ön Hazırlık Faaliyetleri ……………………………………………………………………. 158

2.1.2. Planlama Faaliyetleri ……………………………………………………………………………. 159

2.1.2.1. Genel Denetim Stratejisinin Oluşturulması……………………………… 159

2.1.2.2. Denetim Planının Oluşturulması …………………………………………….. 163

2.1.2.3. Denetim Planında Meydana Gelen Değişiklikler …………………….. 163

2.1.2.4. Yönlendirme, Gözetim ve Gözden Geçirme ……………………………. 163

2.1.3. Belgelendirme ……………………………………………………………………………………… 164

2.1.4. İlk Denetim İşinde Dikkate Alınacak Ek Hususlar ……………………………….. 165

2.2. İşletme ve İşletme Ortamının Anlaşılması, Önemli Yanlışlık Risklerinin

Belirlenmesi ve Değerlendirilmesi (BDS 315) …………………………………………………. 166

2.2.1. Risk Değerlendirme Prosedürleri ve İlişkili Faaliyetler ………………………… 166

2.2.1.1. Risk Değerlendirme Prosedürleri ……………………………………………. 167

2.2.1.2. İlgili Faaliyetler ……………………………………………………………………….. 168

2.2.2. İç Kontrol Sistemi Dahil İşletmenin ve Çevresinin Tanınması ………………. 169

2.2.2.1. İşletme ve Çevresi …………………………………………………………………… 169

2.2.2.2. İç Kontrol Sistemi ……………………………………………………………………. 170

2.2.2.2.1. İç Kontrolün Genel Yapısı ve Özellikleri …………………… 171

2.2.2.2.2. Denetimle İlgili Kontroller ……………………………………….. 174

2.2.2.2.3. İlgili Kontrolleri Anlamanın Niteliği ve Boyutu ……….. 175

2.2.2.2.4. İç Kontrol Unsurları …………………………………………………. 176

2.2.2.2.4.1. İç Kontrol Ortamı ……………………………………. 176

2.2.2.2.4.2. İşletmenin Risk Değerlendirme Süreci …….. 179

2.2.2.2.4.3. İlgili İş Süreçlerini de İçeren Finansal

Raporlamaya İlişkin Bilgi Sistemi ve

İletişim ……………………………………………………. 180

2.2.2.2.4.4. Denetime İlişkin Kontrol Faaliyetleri ………. 182

2.2.2.2.4.5. Kontrollerin Gözetimi …………………………….. 184

2.2.3. Önemli Yanlışlık Risklerinin Belirlenmesi ve Değerlendirilmesi ………….. 186

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI - Uygulama ve Yorumları (TDS)

İÇİNDEKİLER xvii

2.2.3.1. Finansal Tablo Düzeyinde ve Yönetim Beyanları Düzeyinde

Önemli Yanlışlık Risklerinin Belirlenmesi ve

Değerlendirilmesi …………………………………………………………………… 187

2.2.3.2. Önemli Yanlışlık Risklerinin Belirlenmesi Süreci …………………….. 189

2.2.3.3. Denetimde Özel Dikkat Gerektiren Riskler ……………………………… 190

2.2.3.4. Maddi Doğrulama Prosedürlerinin Kendi Başlarına Yeterli

Uygun Denetim Kanıtı Sağlamadığı Riskler ……………………………. 192

2.2.3.5. Risk Değerlendirmesinin Revizyonu ………………………………………. 193

2.2.4. Belgelendirme ……………………………………………………………………………………… 193

2.3. Denetimin Planlanmasında ve Gerçekleştirilmesinde Önemlilik (BDS 320) ……. 194

2.3.1. Önemlilik ve Performans Önemliliğinin Belirlenmesi ………………………….. 196

2.3.1.1. Önemlilik Düzeyinin Belirlenmesinde Ölçüt Kullanılması ……… 197

2.3.1.2. Performans Önemliliği ……………………………………………………………. 199

2.3.2. Denetim Sürerken Yapılan Değişiklik ……………………………………………………. 200

2.3.3. Belgelendirme ……………………………………………………………………………………….. 200

2.4. Değerlendirilmiş Risklere Karşı Uygulanacak Denetim Teknikleri

(BDS 330) ……………………………………………………………………………………………………….. 201

2.4.1. Kontrol Testleri ……………………………………………………………………………………. 204

2.4.2. Maddi Doğrulama Prosedürleri …………………………………………………………… 212

2.4.3. Sunum ve Açıklamanın Yeterliliği ……………………………………………………….. 217

2.4.4. Denetim Kanıtının Yeterliliğinin ve Uygunluğunun

Değerlendirilmesi ………………………………………………………………………………… 217

2.4.5. Belgelendirme ……………………………………………………………………………………… 219

2.5. Dışarıdan Hizmet Alan Kuruluşlarda Denetim Yaklaşımı (BDS 402) ……………… 219

2.5.1. Temel Kavramlar …………………………………………………………………………………. 220

2.5.2. Hizmet Kuruluşlarının Denetime Etkisi ……………………………………………….. 221

2.5.3. İşletmeye Sağlanan Hizmetler Hakkında Bilgi Edinilmesi ……………………. 222

2.5.3.1. İç Kontrol Sistemi Hakkında Bilgi Edinilmesi …………………………. 225

2.5.3.2. İşletme Hakkında Bilgi Edinilememesi ……………………………………. 226

2.5.4. Denetçinin Tip 1 ve Tip 2 Raporları Kullanması …………………………………… 228

2.5.4.1. Tip 1 veya Tip 2 Raporunun Denetçinin Hizmet Kuruluşu

Hakkındaki Anlayışını Desteklemek için Kullanılması ……………. 228

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI - Uygulama ve Yorumları (TDS)

xviii İÇİNDEKİLER

2.5.4.2. Alt Hizmet Kuruluşunun Hizmetlerini Hariç Tutan Tip 1 ve

Tip 2 Raporlarının Kullanılması ……………………………………………… 229

2.5.5. Değerlendirilmiş Önemli Yanlışlık Risklerine Karşılık Verilmesi …………. 230

2.5.5.1. Kontrol Testleri ……………………………………………………………………….. 232

2.5.5.2. Hizmet Kuruluşundaki Kontrollerin Etkin Biçimde

Çalıştığına İlişkin Denetim Kanıtı Olarak Tip 2 Raporunun

Kullanılması ……………………………………………………………………………. 233

2.5.6. Hizmet Kuruluşundaki Faaliyetlere İlişkin Hile, Mevzuata Aykırılık

ve Düzeltilmemiş Yanlışlıklar ………………………………………………………………. 236

2.5.7. Denetçi Tarafından Yapılan Raporlama ……………………………………………….. 237

2.5.7.1. Yeterli ve Uygun Kanıt Elde Edilememesi ………………………………. 237

2.5.7.2. Hizmet Kuruluşu Denetçisinin Çalışmasına Atıf Yapılması ……. 238

2.6. Denetim Sırasında Belirlenen Yanlışlıkların Değerlendirilmesi (BDS 450) ……… 238

2.6.1. Tanımlar ………………………………………………………………………………………………. 239

2.6.2. Yanlışlık Kavramı ………………………………………………………………………………… 239

2.6.3. Belirlenen Yanlışlıkların Bir Araya Getirilmesi …………………………………….. 240

2.6.4. Belirlenen Yanlışlıkların Denetim Sürerken Dikkate Alınması ……………… 240

2.6.5. Yanlışlıkların Bildirilmesi ve Düzeltilmesi …………………………………………… 241

2.6.6. Düzeltilmemiş Yanlışlıkların Etkisinin Değerlendirilmesi ……………………. 242

2.6.7. Yazılı Beyanlar …………………………………………………………………………………….. 245

2.6.8. Belgelendirme ……………………………………………………………………………………… 245

3. DENETİM KANITLARI ………………………………………………………………………………………. 246

3.1. Denetim Kanıtları (BDS 500) ………………………………………………………………………….. 246

3.1.1. Denetim Kanıtında Aranan Nitelikler ………………………………………………….. 248

3.1.1.1. Denetim Kanıtının Uygunluğu ……………………………………………….. 248

3.1.1.2. Denetim Kanıtının Yeterliliği ………………………………………………….. 249

3.1.1.3. Yeterli ve Uygun Denetim Kanıtı ……………………………………………. 249

3.1.1.4. Denetim Kanıtlarının Güvenilirliği …………………………………………. 250

3.1.1.5. Denetim Kanıtının İlgililiği ……………………………………………………… 252

3.1.2. Denetim Kanıtı Elde Etmede Uzman Çalışmalarından Yararlanma ……… 252

3.1.3. Denetim Kanıtı Elde Edilmesi İçin Test Kalemlerinin Seçimi ……………….. 254

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI - Uygulama ve Yorumları (TDS)

İÇİNDEKİLER xix

3.1.4. Denetim Kanıtı Elde Edilmesine İlişkin Denetim İşlemleri …………………… 255

3.1.4.1. Belge İncelemesi Tekniği …………………………………………………………. 255

3.1.4.2. Fiziki İnceleme Tekniği …………………………………………………………… 256

3.1.4.3. Gözlem Tekniği ………………………………………………………………………. 256

3.1.4.4. Soruşturma Tekniği ………………………………………………………………… 257

3.1.4.5. Doğrulama Tekniği …………………………………………………………………. 257

3.1.4.6. Yeniden Hesaplama Tekniği …………………………………………………… 261

3.1.4.7. Yeniden Uygulama Tekniği …………………………………………………….. 262

3.1.4.8. Analitik İnceleme Tekniği ……………………………………………………….. 263

3.1.4.9. Bilgi Toplama Tekniği …………………………………………………………….. 264

Kendimizi Sınayalım……………………………………………………………………………………………… 266

Cevap Anahtarı …………………………………………………………………………………………………….. 266

3.2. Seçilmiş Konularda Özellikli Durumlar (BDS 501) …………………………………………. 267

3.2.1. Stokların Mevcudiyeti ve Durumu ………………………………………………………. 267

3.2.1.1. Stokların Fiziki Sayımına Katılım ……………………………………………. 268

3.2.1.2. Bağımsız Denetçinin Stok Sayımına Fiilen Katılamayacağı

Durumlar ………………………………………………………………………………… 269

3.2.1.3. Stokların Fiziki Sayımına Katılımın Planlanması …………………….. 270

3.2.1.4. Stokların Denetiminde Kullanılacak Diğer Teknikler ………………. 271

3.2.2. Dava ve İddialar İle İlgili Bilgi Toplanması ………………………………………….. 274

3.2.3. İşletmenin Bölümlerine İlişkin Bilgiler …………………………………………………. 276

Kendimizi Sınayalım……………………………………………………………………………………………… 278

Cevap Anahtarı …………………………………………………………………………………………………….. 278

3.3. Dış Kaynaklı Doğrulamalar ……………………………………………………………………………. 279

3.3.1. Dış Kaynaklardan Doğrulama Tekniği ve Gerekliliği …………………………… 279

3.3.2. Doğrulama Tekniklerinin, Bağımsız Denetçinin Önemli Yanlışlık

Riskine Dair Değerlendirmesiyle Olan İlişkisi ……………………………………… 281

3.3.3. Dış Kaynaklardan Doğrulama Gerektiren İşletme Yönetimi Beyanları …. 282

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI - Uygulama ve Yorumları (TDS)

xx İÇİNDEKİLER

3.3.4. Dış Kaynaklardan Doğrulama Taleplerinin Tasarımı …………………………… 283

3.3.5. Olumlu ve Olumsuz Doğrulama Talepleri …………………………………………… 283

3.3.6. İşletme Yönetiminin Talepleri ………………………………………………………………. 284

3.3.7. Doğrulama Talebine Cevap Verenlerin Özellikleri ………………………………. 285

3.3.8. Dış Kaynaklardan Doğrulama Süreci …………………………………………………… 285

3.3.8.1. Doğrulama Sürecinin Kontrolü ……………………………………………….. 285

3.3.8.2. Olumlu Doğrulama Talebine Cevap Verilmemesi …………………… 286

3.3.8.3. Alınan Cevapların Güvenilirliği ……………………………………………… 286

3.3.8.4. İstisnaların Nedenleri ve Sıklığı ………………………………………………. 287

3.3.8.5. Doğrulama Tekniği Sonuçlarının Değerlendirilmesi ……………….. 287

3.3.8.6. Dönem Sonundan Önce Dış Kaynaklardan Doğrulama ………….. 287

Kendimizi Sınayalım……………………………………………………………………………………………… 288

Cevap Anahtarı …………………………………………………………………………………………………….. 288

3.4. İlk Denetimler – Açılış Hesaplarının Denetimi (BDS 510) ………………………………. 289

3.4.1. Standardın Amacı ve Kapsamı …………………………………………………………….. 289

3.4.2. Tanımlar ………………………………………………………………………………………………. 290

3.4.3. Bağımsız Denetim Teknikleri ……………………………………………………………….. 290

3.4.3.1. Açılış Bakiyelerinin Denetimi ………………………………………………….. 290

3.4.3.2. Muhasebe Politikalarının Tutarlılığının Tespiti ……………………….. 293

3.4.3.3. Önceki Denetçinin Raporunda Yer Alan Bilgilerin Dikkate

Alınması …………………………………………………………………………………. 293

3.4.4. Denetim Sonuçları ve Raporlama …………………………………………………………. 294

3.4.4.1. Açılış Bakiyelerinin Denetim Sonuçları ve Raporlanması………… 294

3.4.4.2. Muhasebe Politikalarının Tutarlılığının Raporlanması ……………. 298

3.4.4.3. Önceki Denetçinin Raporunda Yer Alan Olumlu Dışındaki

Görüşlerin Mevcut Denetim Raporuna Etkisi …………………………. 298

Kendimizi Sınayalım……………………………………………………………………………………………… 300

Cevap Anahtarı …………………………………………………………………………………………………….. 301

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI - Uygulama ve Yorumları (TDS)

İÇİNDEKİLER xxi

3.5. Analitik İnceleme Teknikleri (BDS 520) ………………………………………………………….. 302

3.5.1. Standardın Amacı ve Kapsamı …………………………………………………………….. 302

3.5.2. Analitik İnceleme Tekniklerinin Tanımı ve İçeriği ……………………………….. 303

3.5.3. Analitik İnceleme Tekniklerinin Temel Bağımsız Denetim Tekniği

Olarak Uygulanması ……………………………………………………………………………. 304

3.5.4. Dönem Sonu Genel Değerlendirmede Analitik İnceleme Tekniklerinin

Kullanılması ………………………………………………………………………………………… 308

3.5.5. Analitik İnceleme Tekniklerinin Sonuçlarının Değerlendirilmesi ………….. 309

Kendimizi Sınayalım……………………………………………………………………………………………… 310

Cevap Anahtarı …………………………………………………………………………………………………….. 311

3.6. Denetimde Örnekleme (BDS 530) …………………………………………………………………… 312

3.6.1. Standardın Amacı ve Kapsamı …………………………………………………………….. 312

3.6.2. Tanımlar ………………………………………………………………………………………………. 313

3.6.3. Bağımsız Denetim Kanıtı Elde Etmek İçin Test Edilecek Kalemlerin

Tespiti ………………………………………………………………………………………………….. 315

3.6.3.1. Ana Kütlenin Tamamının Tercih Edilmesi ………………………………. 316

3.6.3.2. Kanaate Dayalı Olarak Belli Kalemlerin Tercih Edilmesi…………. 316

3.6.4. Örnekleme İle İlgili Temel Hususlar …………………………………………………….. 317

3.6.4.1. Örneğin Tasarımı ……………………………………………………………………. 317

3.6.4.2. Ana Kütlenin Taşıması Gereken Temel Özellikler …………………… 318

3.6.4.3. Gruplandırma ve Tutar Ağırlıklı Seçim …………………………………… 319

3.6.4.4. Örnek Büyüklüğü …………………………………………………………………… 320

3.6.4.5. Test Edilecek Kalemlerin Seçimi ……………………………………………… 320

3.6.5. Bağımsız Denetim Tekniklerinin Uygulanması ……………………………………. 321

3.6.6. Hataların Niteliği ve Nedenleri ……………………………………………………………. 322

3.6.7. Hataların Öngörülmesi ………………………………………………………………………… 322

3.6.8. Bağımsız Denetim Örneklemesi Sonuçlarının Değerlendirilmesi …………. 323

Kendimizi Sınayalım……………………………………………………………………………………………… 324

Cevap Anahtarı …………………………………………………………………………………………………….. 325

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI - Uygulama ve Yorumları (TDS)

xxii İÇİNDEKİLER

3.7. Muhasebe Tahminlerinin Denetimi – Gerçeğe Uygun Değerin Tahminini

İçeren Muhasebe Tahminleri ve İlgili Açıklamaların Denetimi (BDS 540) ………. 326

3.7.1. Standardın Amacı ve Kapsamı …………………………………………………………….. 326

3.7.2. Tanımlar ………………………………………………………………………………………………. 327

3.7.3. Muhasebe Tahminlerinin Niteliği ………………………………………………………… 328

3.7.4. Muhasebe Tahminlerinde Değişiklikler ……………………………………………….. 330

3.7.5. Muhasebe Tahminlerinin Denetimi ……………………………………………………… 331

Kendimizi Sınayalım……………………………………………………………………………………………… 333

Cevap Anahtarı …………………………………………………………………………………………………….. 334

3.8. İlişkili Taraflar (BDS 550) ……………………………………………………………………………….. 335

3.8.1. Standardın Amacı ve Kapsamı …………………………………………………………….. 335

3.8.2. Tanımlar ………………………………………………………………………………………………. 336

3.8.3. İlişkili Taraflarla Yapılan İşlemlerin Niteliği ………………………………………… 337

3.8.4. İlişkili Taraflarla Yapılan İşlemlerin Sunulmasında Yönetimin

Sorumluluğu ……………………………………………………………………………………….. 338

3.8.5. İlişkili Taraflarla Yapılan İşlemlerle İlgili Bağımsız Denetçinin

Sorumluluğu ……………………………………………………………………………………….. 338

3.8.6. İlişkili Taraflarla Yapılan Önemli İşlemler ……………………………………………. 339

3.8.6. İlişkili Taraflarla Yapılan İşlemlerin Bağımsız Denetimi ………………………. 339

3.8.7. İlişkili Taraflarla Yapılan İşlemlerle İlgili Bağımsız Denetim

Sonuçları ve Raporlama ……………………………………………………………………….. 341

Kendimizi Sınayalım……………………………………………………………………………………………… 342

Cevap Anahtarı …………………………………………………………………………………………………….. 343

3.9. Bilanço Tarihinden Sonraki Olaylar (BDS 560) ……………………………………………….. 344

3.9.1. Standardın Amacı ve Kapsamı …………………………………………………………….. 344

3.9.2. Tanımlar ………………………………………………………………………………………………. 345

3.9.3. Bilanço Sonrası Olayların Finansal Tabloları Etkileyip Etkilemediğinin

Tespiti ………………………………………………………………………………………………….. 346

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI - Uygulama ve Yorumları (TDS)

İÇİNDEKİLER xxiii

3.9.4. Bilanço Tarihi İle Bağımsız Denetim Raporu Tarihi Arasında Ortaya

Çıkan Olayların Denetimi ……………………………………………………………………. 347

3.9.5. Bağımsız Denetim Raporu Tarihi İle Finansal Tabloların Yayınlanma

Tarihi Arasında Ortaya Çıkan Olayların Denetimi ……………………………….. 349

3.9.6. Finansal Tablolar Yayınlandıktan Sonra Tespit Edilen Hususların

Denetimi ………………………………………………………………………………………………. 350

Kendimizi Sınayalım……………………………………………………………………………………………… 351

Cevap Anahtarı …………………………………………………………………………………………………….. 352

3.10. İşletmenin Sürekliliği (BDS 570) ……………………………………………………………………. 353

3.10.1. Standardın Amacı ve Kapsamı …………………………………………………………… 353

3.10.2. Tanımlar ……………………………………………………………………………………………. 354

3.10.3. İşletmenin Sürekliliği İle İlgili İşletme Yönetimi ve Bağımsız

Denetçinin Sorumlulukları …………………………………………………………………. 354

3.10.3.1. İşletme Yönetiminin Sorumluluğu ……………………………………….. 355

3.10.3.2. Bağımsız Denetçinin Sorumluluğu ………………………………………. 356

3.10.4. İşletmenin Sürekliliği Varsayımı Üzerinde Ciddi Şüpheler

Doğuracak Olay ve Durumlar ……………………………………………………………. 356

3.10.5. İşletmenin Sürekliliğine İlişkin İşletme Yönetiminin Yaptığı

Değerlendirmenin Gözden Geçirilmesi ……………………………………………… 358

3.10.6. İşletmenin Sürekliliğine İlişkin İşletme Yönetiminin Değerlendirmesi

Sonrası Dönem …………………………………………………………………………………… 358

3.10.7. İşletmenin Sürekliliği Varsayımı Üzerinde Ciddi Şüpheler

Doğuracak Olay ve Durumların Değerlendirilmesinde Uygulanacak

Ek Bağımsız Denetim Teknikleri ………………………………………………………… 359

3.10.8. İşletmenin Sürekliliğine İlişkin Denetim Sonuçları ve Raporlama ……… 360

3.10.8.1. İşletmenin Sürekliliğinin Geçerli Olması Ancak Önemli Bir

Belirsizliğin Bulunması ………………………………………………………… 361

3.10.8.2. İşletmenin Sürekliliğinin Geçerli Olmaması …………………………. 362

3.10.8.3. İşletme Yönetiminin Değerlendirme Yapmaması veya

İsteksiz Olması …………………………………………………………………….. 363

Kendimizi Sınayalım……………………………………………………………………………………………… 364

Cevap Anahtarı …………………………………………………………………………………………………….. 365

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI - Uygulama ve Yorumları (TDS)

xxiv İÇİNDEKİLER

3.11. Yazılı Beyanlar (BDS 580) ……………………………………………………………………………… 366

3.11.1. Standardın Amacı ve Kapsamı …………………………………………………………… 366

3.11.2. Tanımlar ……………………………………………………………………………………………. 366

3.11.3. İşletme Yönetiminin Finansal Tablolara İlişkin Sorumluluğunu

Kabulüne İlişkin Yazılı Beyanlar ………………………………………………………… 367

3.11.4. Bağımsız Denetim Kanıtı Niteliğindeki Yazılı Beyanlar ……………………… 367

3.11.5. Yazılı Beyanların Tarihi ……………………………………………………………………… 368

3.11.6. Yazılı Beyanların Şekli ……………………………………………………………………….. 369

3.11.7. Yazılı Beyanların Verilmemesi veya Verilenlerin Güvenilir

Olmaması ………………………………………………………………………………………….. 369

3.11.8. Yazılı Beyan Örneği …………………………………………………………………………… 370

Kendimizi Sınayalım……………………………………………………………………………………………… 371

Cevap Anahtarı …………………………………………………………………………………………………….. 372

4. ÜÇÜNCÜ KİŞİLERİN (DİĞERLERİNİN) ÇALIŞMALARINDAN

FAYDALANILMASI ……………………………………………………………………………………………. 373

4.1. Özel Durumlar – Grup Finansal Tabloların Denetimi (BDS 600) …………………….. 373

4.1.1. Grup Finansal Tablolar ve Konsolidasyon ………………………………………….. 373

4.1.2. İlgili Tanımlar …………………………………………………………………………………….. 374

4.1.3. Grup Finansal Tablolarının Denetiminde Amaç ………………………………….. 375

4.1.4. Grup Finansal Tablolarının Denetiminde Sorumluluk ………………………… 375

4.1.5. Kabul ve Süreklilik ……………………………………………………………………………… 376

4.1.6. Grubun, Bileşenlerinin ve Bunların Çevrelerinin Anlaşılması ……………… 376

4.1.7. Bileşen Denetçisinin Anlaşılması ………………………………………………………… 377

4.1.8. Önemlilik ……………………………………………………………………………………………. 377

4.1.9. Değerlendirilen Risklere Karşılık Verilmesi ………………………………………… 378

4.1.10. Bileşenlerin Finansal Bilgilerine Dair Yapılacak Çalışmanın Türünün

Tespit Edilmesi …………………………………………………………………………………… 379

4.1.10.1. Önemli Bileşenler …………………………………………………………………. 379

4.1.10.2. Önemli Bileşenler Olmayan Bileşenler …………………………………. 379

4.1.11. Bileşen Denetçileri tarafından Yapılan Çalışmaya Katılma ………………….. 380

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI - Uygulama ve Yorumları (TDS)

İÇİNDEKİLER xxv

4.1.11.1. Önemli Bileşenler–Risk Değerlendirmesi …………………………….. 380

4.1.11.2. Grup Finansal Tablolarının Belirlenmiş Önemli Yanıltıcı

Beyanla İlgili Anlamlı Riskleri–İlave Denetim Prosedürleri …. 380

4.1.12. Konsolidasyon Süreci ………………………………………………………………………….. 381

4.1.13. Müteakip Olaylar ………………………………………………………………………………… 382

4.1.14. Bileşen Denetçisi ile İletişim ………………………………………………………………… 382

4.1.15. Elde Edilen Denetim Kanıtının Yeterlilik ve Uygunluğunun

Değerlendirilmesi ……………………………………………………………………………….. 384

4.1.16. Denetim Kanıtının Yeterlilik ve Uygunluğu ………………………………………… 384

4.1.17. Grup Yönetimi ve Grup Yönetişimi İle Görevli Olanlarla İletişim ……….. 384

4.1.17.1. Grup Yönetimi İle İletişim ……………………………………………………. 384

4.1.17.2. Grup Yönetişimi İle Görevli Olanlarla İletişim …………………….. 385

4.2. İç Denetçilerin Çalışmalarının Değerlendirilmesi (BDS 610) …………………………… 386

4.2.1. İç Denetimin Kapsamı ve Amaçları ……………………………………………………… 386

4.2.2. İç Denetim Fonksiyonu İle Dış Denetçi Arasındaki İlişki ……………………… 388

4.2.3. İç Denetçilerin Çalışmasından Faydalanılıp Faydalanılmayacağının

ve Ne Ölçüde Faydalanılacağının Tespiti …………………………………………….. 388

4.2.4. İç Denetçilerle İşbirliğinin Zamanlaması ……………………………………………… 391

4.2.5. İç Denetçilerin Belirli Bir Çalışmasından Faydalanılması ……………………… 392

4.2.6. Belgelendirme ……………………………………………………………………………………… 393

4.3. Uzman Çalışmalarının Değerlendirilmesi (BDS 60) ……………………………………….. 393

4.3.1. Uzman Çalışmalarının Kullanımında İzlenecek Esaslar ……………………….. 393

4.3.1.1. Bağımsız Denetçinin Sorumluluğu ………………………………………….. 393

4.3.1.2. Uzman Çalışması İçin İhtiyacın Belirlenmesi ………………………….. 394

4.3.1.3. Uzmanın Meslekî Yeterliliği ve Tarafsızlığı …………………………….. 394

4.3.1.4. Uzman Çalışmasının Kapsamı ………………………………………………… 395

4.3.2. Uzman Çalışmasının Değerlendirilmesi ve Raporlama ………………………… 396

4.3.2.1. Uzmanın Çalışmasının Değerlendirilmesi ………………………………. 396

4.3.2.2. Bağımsız Denetim Raporunda Uzman Raporuna Atıfta

Bulunulması ……………………………………………………………………………. 396

5. DENETİM SONUÇLARI VE RAPORLANMASI (BDS 700-799) …………………………. 398

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI - Uygulama ve Yorumları (TDS)

xxvi İÇİNDEKİLER

5.1. Finansal Tablolarda Raporlama ve Denetim Görüşü (BDS 700) ……………………… 399

5.1.1. Tanımlar ………………………………………………………………………………………………. 401

5.1.2. Finansal Raporlama Çerçevesine İlişkin Gereklilikler …………………………… 401

5.1.3. Denetim Görüşü ………………………………………………………………………………….. 404

5.1.4. Denetim Raporu …………………………………………………………………………………… 405

5.1.4.1. Başlık ………………………………………………………………………………………. 406

5.1.4.2. Muhatap …………………………………………………………………………………. 407

5.1.4.3. Giriş Paragrafı ………………………………………………………………………… 407

5.1.4.4. İşletme Yönetiminin Finansal Tablolara İlişkin Sorumluluğu ….. 407

5.1.4.5. Denetçinin Sorumluluğu …………………………………………………………. 408

5.1.4.6. Denetim Görüşü ……………………………………………………………………… 409

5.1.4.7. Diğer Raporlama Sorumlulukları ……………………………………………. 409

5.1.4.8. Denetçinin İmzası …………………………………………………………………… 409

5.1.4.9. Denetim Raporunun Tarihi …………………………………………………….. 410

5.1.4.10. Denetçinin Adresi …………………………………………………………………… 410

5.1.5. Denetim Raporuyla İlgili Diğer Düzenlemeler …………………………………….. 410

5.1.5.1. Kuralları Kanun veya Düzenlemelerle Belirlenen Denetçi

Raporları …………………………………………………………………………………. 410

5.1.5.2. Özel Bir Hukuki Düzenleme ve Uluslararası Denetim

Standartlarının Her İkisinin de Uygulandığı Denetimler İçin

Denetim Raporu ……………………………………………………………………… 411

5.1.5.3. Finansal Tablolarla Birlikte Sunulan İlave Bilgiler …………………… 411

5.1.6. Olumlu Denetim Görüşü Bildiren Bağımsız Denetim Raporu

Örnekleri ……………………………………………………………………………………………… 412

5.1.6.1. Gerçeğe Uygun Sunum Çerçevesine Göre Hazırlanan

Bağımsız Denetim Raporu Örneği …………………………………………… 413

5.1.6.2. Gerçeğe Uygun Sunumla Uyumlu Çerçeveye Göre

Hazırlanan Bağımsız Denetim Raporu Örneği ………………………… 414

Kendimizi Sınayalım……………………………………………………………………………………………… 415

Cevap Anahtarı …………………………………………………………………………………………………….. 416

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI - Uygulama ve Yorumları (TDS)

İÇİNDEKİLER xxvii

5.2. Bağımsız Denetim Raporundaki Denetim Görüşünde Değişiklikler

(BDS 705) ……………………………………………………………………………………………………….. 417

5.2.1. Tanımlar ………………………………………………………………………………………………. 417

5.2.2. Denetim Görüşünün Değiştirilmesi İçin Gerekli Şartlar ……………………….. 418

5.2.3. Değiştirilmiş Denetim Görüşü Türlerinin Belirlenmesi ………………………… 419

5.2.3.1. Şartlı Görüş …………………………………………………………………………….. 420

5.2.3.2. Olumsuz Görüş ………………………………………………………………………. 420

5.2.3.3. Görüş Bildirmekten Kaçınma ………………………………………………….. 420

5.2.3.4. Olumsuz Görüş ve Görüş Bildirmekten Kaçınma ile İlgili Diğer

Etkenler ………………………………………………………………………………….. 420

5.2.3.5. Denetçinin Denetim İşini Almasından Sonra İşletme

Yönetiminin Koyduğu Sınırlamalar Nedeniyle Yeterli ve

Uygun Denetim Kanıtı Elde Edilememesinin Sonucu ……………… 421

5.2.4. Denetim Görüşü Değiştiğinde Denetim Raporunun Şekli ve İçeriği …….. 422

5.2.4.1. Görüş Değişikliğinin Dayanağı Paragrafı ………………………………… 424

5.2.4.2. Denetim Görüşü Paragrafı ………………………………………………………. 424

5.2.4.3. Şartlı veya Olumsuz Görüş Bildirmesi Durumunda

Denetçinin Sorumluluğunun Tanımlanması……………………………. 425

5.2.4.4. Görüş Bildirmekten Kaçınma Durumunda Denetçinin

Sorumluluğunun Tanımlanması ……………………………………………… 425

5.2.4.5. Şirketin Yönetim ve Gözetiminden Sorumlularla İletişim ……….. 426

5.2.5. Değiştirilmiş Denetim Görüşü Bildiren Bağımsız Denetim Raporu

Örnekleri ……………………………………………………………………………………………… 426

5.2.5.1. Şartlı Denetim Görüşü Bildiren Bağımsız Denetim Raporu

Örneği …………………………………………………………………………………….. 427

5.2.5.2. Olumsuz Denetim Görüşü Bildiren Bağımsız Denetim

Raporu Örneği ………………………………………………………………………… 429

5.2.5.3. Görüş Bildirmekten Kaçınma Şeklindeki Bağımsız Denetim

Raporu Örneği ………………………………………………………………………… 431

Kendimizi Sınayalım……………………………………………………………………………………………… 432

Cevap Anahtarı …………………………………………………………………………………………………….. 433

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI - Uygulama ve Yorumları (TDS)

xxviii İÇİNDEKİLER

5.3. Denetim Raporunda “Vurgulanacak Hususlar” ve “Diğer Hususlar”

Paragrafları (BDS 706) ……………………………………………………………………………………. 434

5.3.1. Tanımlar ………………………………………………………………………………………………. 435

5.3.2. Vurgulanacak Hususlar Paragrafı ………………………………………………………… 435

5.3.3. Diğer Hususlar Paragrafının Gerekli Olduğu Haller ……………………………. 438

Kendimizi Sınayalım……………………………………………………………………………………………… 439

Cevap Anahtarı …………………………………………………………………………………………………….. 440

5.4. Karşılaştırmalı Bilgiler – Önceki Dönem Tutarları ve Karşılaştırmalı

Finansal Tablolar (BDS 710) …………………………………………………………………………… 441

5.4.1. Tanımlar ………………………………………………………………………………………………. 441

5.4.2. Denetim İşlemleri ………………………………………………………………………………… 441

5.4.3. Karşılaştırmalı Bilginin Yapısı ……………………………………………………………… 443

5.4.4. Önceki Dönem Tutarlarının Raporlanması …………………………………………… 443

5.4.5. Karşılaştırmalı Finansal Tabloların Raporlanması ………………………………… 449

Kendimizi Sınayalım……………………………………………………………………………………………… 453

Cevap Anahtarı …………………………………………………………………………………………………….. 453

5.5. Bağımsız Denetime Tabi Tutulmuş Finansal Tabloları İçeren Belgelerdeki

Diğer Bilgilerin Bağımsız Denetçinin Sorumluluğu İle İlişkisi (BDS 720) ……….. 454

5.5.1. Tanımlar ………………………………………………………………………………………………. 455

5.5.2. Diğer Bilgilerin Dikkate Alınması ………………………………………………………… 455

5.5.3. Önemli Tutarsızlıklar …………………………………………………………………………… 456

5.5.4. Önemli Yanlışlıklar ………………………………………………………………………………. 456

Kendimizi Sınayalım……………………………………………………………………………………………… 458

Cevap Anahtarı …………………………………………………………………………………………………….. 458

6. ÖZEL AMAÇLI DENETİMDE ÖZELLİKLİ DURUMLAR (BDS 800-899) ……………. 459

6.1. Özel Amaçlı Raporlama Esaslarına Uygun Olarak Hazırlanan Finansal

Tabloların Denetimi (BDS 800) ……………………………………………………………………….. 462

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI - Uygulama ve Yorumları (TDS)

İÇİNDEKİLER xxix

6.1.1. Özel Amaçlı Raporlama Esasına Uygun Olarak Hazırlanan Finansal

Tabloların Denetiminde Dikkat Edilmesi Gereken Durumlar ………………. 462

Kendimizi Sınayalım……………………………………………………………………………………………… 467

Cevap Anahtarı …………………………………………………………………………………………………….. 468

6.2. Tek Bir Finansal Tablonun ve Finansal Tabloda Yer Alan Belirli Bir

Hesabın Denetimi ………………………………………………………………………………………….. 469

6.2.1. Tek Bir Finansal Tablonun ve Finansal Tabloda Yer Alan Belirli

Hesap Grubunun/Hesap Kaleminin ya da Alt Hesapların Denetimi

Dikkate Alınması Gereken Durumlar …………………………………………………… 469

6.2.1.1. Denetim Sözleşmesinin Kabul Edilmesi ………………………………….. 469

6.2.1.2. Denetimin Planlanması ve Yapılması ……………………………………… 470

6.2.1.3. Görüşün Oluşturulması ve Raporlanması ……………………………….. 470

Kendimizi Sınayalım……………………………………………………………………………………………… 476

Cevap Anahtarı …………………………………………………………………………………………………….. 477

6.3. Özet Finansal Tabloların Denetiminde Dikkat Edilmesi Gereken Durumlar

(BDS 810) ……………………………………………………………………………………………………….. 478

6.3.1. Özet Finansal Tabloların Denetiminde Dikkat Edilmesi Gereken

Durumlar …………………………………………………………………………………………….. 478

6.3.1.1. Denetim Sözleşmesinin Kabulü ……………………………………………….. 478

6.3.1.2. Prosedürlerin Yapısı ………………………………………………………………… 479

6.3.1.3. Görüşün Oluşturulması …………………………………………………………… 480

6.3.1.4. Diğer Özellikli Konular ……………………………………………………………. 481

6.3.1.5. Özet Finansal Tablolarla İlgili Denetçi Raporu …………………………. 482

Kendimizi Sınayalım……………………………………………………………………………………………… 486

Cevap Anahtarı …………………………………………………………………………………………………….. 487

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI - Uygulama ve Yorumları (TDS)

xxx İÇİNDEKİLER

2. BÖLÜM

TARİHİ FİNANSAL BİLGİLERİN SINIRLI BAĞIMSIZ DENETİMİ

(ULUSLARARASI BAĞIMSIZ DENETİM STANDARTLARI)

GİRİŞ ………………………………………………………………………………………………………………………… 489

1. SINIRLI DENETİMİN AMACI ……………………………………………………………………………. 490

2. SINIRLI DENETİM SÖZLEŞMESİNİN YAPILMASI …………………………………………. 491

3. SINIRLI DENETİMİN YÜRÜTÜLMESİ ……………………………………………………………… 495

4. DENETİM PROSEDÜRLERİNİN TASARLANMASI VE UYGULANMASI ……… 496

5. BİLANÇO TARİHİNDEN SONRAKİ OLAYLAR ……………………………………………….. 500

6. YAZILI AÇIKLAMALAR …………………………………………………………………………………….. 501

7. DENETÇİNİN FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN SONUÇ OLUŞTURMASI …. 502

8. SINIRLI DENETİMDE BELGELENDİRME ………………………………………………………… 506

EKLER ……………………………………………………………………………………………………………………….. 507

EK 1: Olumlu Sonuç İçeren Sınırlı Denetim Raporu Örneği …………………………………… 507

EK 2: Sınırlı Olumlu Sonuç İçeren Sınırlı Denetim Raporu Örneği ………………………… 508

EK 3: Olumsuz Sonuç İçeren Sınırlı Denetim Raporu Örneği ………………………………… 509

EK 4: Sonuç Bildirmekten Kaçınma Şeklinde Sınırlı Denetim Raporu Örneği ………… 510

EK 5: Özel Amaçlı Finansal Tablolara İlişkin Sınırlı Denetim Raporu Örneği ………… 511

Kendimizi Sınayalım ………………………………………………………………………………………………….. 512

Cevap Anahtarı ………………………………………………………………………………………………………….. 512

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI - Uygulama ve Yorumları (TDS)

İÇİNDEKİLER xxxi

III. KISIM

TARİHİ FİNANSAL BİLGİLERİN DENETİMİ VE SINIRLI

BAĞIMSIZ DENETİMİ DIŞINDA KALAN GÜVENCE

SÖZLEŞMELERİ

(ULUSLARARASI GÜVENCE SÖZLEŞMELERİ STANDARTLARI VE

ULUSLARARASI İLGİLİ HİZMETLER STANDARTLARI)

1. BÖLÜM

TARİHİ VE FİNANSAL BİLGİLERİN DENETLENMESİ VE SINIRLI

BAĞIMSIZ DIŞINDAKİ GÜVENCE SÖZLEŞMELERİ

1. TARİHİ FİNANSAL BİLGİLERİN DENETLENMESİ VE SINIRLI BAĞIMSIZ

DIŞINDAKİ GÜVENCE SÖZLEŞMELERİ ………………………………………………………….. 515

1.1. Kavramsal Çerçeve, GSS, BDS ve SDS’ler İle İlişki …………………………………………. 515

1.2. Unsurlar ………………………………………………………………………………………………………… 516

1.2.1. Etik Kurallar ………………………………………………………………………………………… 516

1.2.2. Kalite Kontrol ………………………………………………………………………………………. 517

1.2.3. Sözleşmenin Kabulü ve Devamlılığı …………………………………………………….. 517

1.2.4. Sözleşme Koşulları ………………………………………………………………………………. 518

1.2.5. Sözleşmenin Planlanması ve Yürütülmesi ……………………………………………. 518

1.2.5.1. Planlamanın Önemi …………………………………………………………………. 519

1.2.5.2. Konunun Uygunluğunun Değerlendirilmesi …………………………… 519

1.2.5.3. Ölçütlerin Uygunluğunu Değerlendirmek ……………………………….. 519

1.2.5.4. Önemlilik ve Güvence Sözleşmesi Riski …………………………………… 520

1.2.5.5. Uzman Kullanılması ………………………………………………………………… 520

1.2.5.6. Kanıtların Elde Edilmesi ………………………………………………………….. 521

1.2.5.7. Sorumlu Tarafın Sunumları ……………………………………………………… 521

1.2.5.8. Belgelendirme ………………………………………………………………………….. 522

1.3. Güvence Raporunun Hazırlanması ………………………………………………………………… 522

1.3.1. Güvence Raporunun İçeriği …………………………………………………………………. 523

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI - Uygulama ve Yorumları (TDS)

xxxii İÇİNDEKİLER

1.3.2. Şartlı Görüş, Olumsuz Görüş, Görüş Bildirmekten Kaçınma ……………….. 523

1.4. Türkiye’de Güvence Hizmetleri …………………………………………………………………….. 524

Kendimizi Sınıyalım ……………………………………………………………………………………………… 526

Cevap Anahtarı …………………………………………………………………………………………………….. 526

2. İLERİYE YÖNELİK FİNANSAL BİLGİLERİN İNCELENMESİ

(GÜVENCE SÖZLEŞMELERİ STANDARDI 3400) ……………………………………………… 527

Giriş ………………………………………………………………………………………………………………………. 527

2.1. İleriye Yönelik Finansal Bilgilerin Tanımı ve Kapsamı …………………………………… 527

2.2. İleriye Yönelik Finansal Bilgilere İlişkin Denetçi Tarafından Verilen

Güvence …………………………………………………………………………………………………………. 529

2.3. İleriye Yönelik Finansal Bilgilerin Denetiminin Kabulü, Denetlenecek

Dönem ve Edinilecek Bilgiler …………………………………………………………………………. 529

2.4. Sınırlı Denetim Teknikleri ……………………………………………………………………………… 531

2.5. İleriye Yönelik Finansal Bilgilerin Sunumu ve İnceleme Raporunun İçeriği …… 532

Kendimizi Sınayalım……………………………………………………………………………………………… 534

Cevap Anahtarı …………………………………………………………………………………………………….. 535

3. HİZMET KURULUŞUNDAKİ KONTROLLERE İLİŞKİN GÜVENCE

RAPORLARI (GÜVENCE SÖZLEŞMELERİ STANDARDI 3402) ………………………. 536

Giriş ………………………………………………………………………………………………………………………. 536

3.1. Standardın Kapsamı ve Hizmet Kuruluşu Denetçisinin Amaçları ………………….. 536

3.2. Tanımlar ………………………………………………………………………………………………………… 538

3.3. Denetim Sözleşmesinin Kabulü ve Devam Ettirilmesi ……………………………………. 540

3.3.1. Denetim Sözleşmesinin Şartlarındaki Bir Değişikliğin Kabulü …………….. 541

3.3.2. Kıstasların Uygunluğunun Değerlendirilmesi ……………………………………… 542

3.3.3. Önemlilik …………………………………………………………………………………………….. 543

3.3.4. Hizmet Kuruluşunun Sistemi Hakkında Bilgi Elde Edilmesi ……………….. 543

3.3.5. Tanımla İlgili Kanıt Elde Edilmesi ……………………………………………………….. 544

3.3.6. Kontrollerin Tasarımıyla İlgili Kanıt Elde Edilmesi ……………………………… 545

3.3.7. Kontrollerin İşleyiş Etkinliğiyle İlgili Kanıt Elde Edilmesi ……………………. 545

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI - Uygulama ve Yorumları (TDS)

İÇİNDEKİLER xxxiii

3.3.8. Örnekleme …………………………………………………………………………………………… 547

3.4. İç Denetim Fonksiyonunun Çalışmaları …………………………………………………………. 547

3.4.1. İç Denetim Fonksiyonunun Tanınması ………………………………………………… 547

3.4.2. İç Denetçilerin Çalışmalarının Kullanılıp Kullanılmayacağının ve

Ne Ölçüde Kullanılacağının Belirlenmesi …………………………………………….. 548

3.4.3. İç Denetim Fonksiyonunun Çalışmalarının Kullanılması …………………….. 548

3.4.4. Hizmet Kuruluşu Denetçisi Tarafından Sunulan Güvence Raporu

Üzerindeki Etkisi …………………………………………………………………………………. 549

3.5. Yazılı Açıklamalar ve Bilanço Sonrası Olaylar ……………………………………………….. 550

3.6. Hizmet Kuruluşu Denetçisinin Çalışmalarını Belgelendirmesi ………………………. 551

3.7. Hizmet Kuruluşu Denetçisinin Güvence Raporunu Hazırlaması …………………… 552

3.7.1. Hizmet Kuruluşu Denetçisinin Güvence Raporunun İçeriği ………………… 552

3.7.2. Olumlu Görüş Dışındaki Görüşler ……………………………………………………….. 554

3.7.3. Diğer Bildirim Sorumlulukları ……………………………………………………………… 555

Kendimizi Sınayalım……………………………………………………………………………………………… 556

Cevap Anahtarı …………………………………………………………………………………………………….. 557

4. SERA GAZI BEYANLARINA İLİŞKİN GÜVENCE SÖZLEŞMELERİ (3410)……… 558

4.1. Amaç ve Kapsam …………………………………………………………………………………………… 558

4.2. Gereklilikler …………………………………………………………………………………………………… 558

5. BİR İZAHNAMEDE YER ALAN PROFORMA FİNANSAL BİLGİLERİN

DERLENMESİNE İLİŞKİN RAPORLAMA YAPMAK ÜZERE ÜSTLENİLEN

GÜVENCE DENETİMLERİ (GÜVENCE SÖZLEŞMELERİ STANDARDI 3420) ….. 560

Giriş ………………………………………………………………………………………………………………………. 560

5.1. Standardın Amacı ve Kapsamı ………………………………………………………………………. 560

5.2. Proforma Finansal Bilgilerin Derlenmesi ……………………………………………………….. 561

5.3. Makul Güvence Denetiminin Niteliği ve Denetçinin Amaçları ………………………. 562

5.4. Tanımlar ………………………………………………………………………………………………………… 562

5.5. Denetimin Kabulü …………………………………………………………………………………………. 563

5.6. Denetimin Planlanması ve Yürütülmesi …………………………………………………………. 565

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI - Uygulama ve Yorumları (TDS)

xxxiv İÇİNDEKİLER

5.6.1. Geçerli Kıstasların Uygunluğuna Karar Verilmesi ……………………………….. 565

5.6.2. Önemlilik …………………………………………………………………………………………….. 567

5.6.3. Sorumlu Tarafın Proforma Finansal Bilgileri Nasıl Derlediğine ve

Diğer Denetim Şartlarına İlişkin Bilgi Edinilmesi …………………………………. 567

5.6.4. Düzeltilmemiş Finansal Bilgilerin Elde Edildiği Kaynağın

Uygunluğuna İlişkin Kanıt Elde Edilmesi ……………………………………………. 568

5.6.5. Proforma Düzeltmelerin Uygunluğuna İlişkin Kanıt Elde Edilmesi …….. 569

5.6.6. Düzeltilmemiş Finansal Bilgilerin Elde Edildiği Kaynağın veya

Proforma Düzeltmelerin Uygun Olmaması ………………………………………….. 570

5.6.7. Proforma Finansal Bilgilerin Sunumunun Değerlendirilmesi ………………. 571

5.6.8. Yazılı Açıklamalar ……………………………………………………………………………….. 572

5.7. Görüş Oluşturma ve Güvence Raporu …………………………………………………………… 573

5.7.1. Görüş Şekli ………………………………………………………………………………………….. 573

5.7.2. Güvence Raporunun Hazırlanması ……………………………………………………… 573

Kendimizi Sınayalım……………………………………………………………………………………………… 576

Cevap Anahtarı …………………………………………………………………………………………………….. 577

2. BÖLÜM

DENETİM VE GÜVENCE HİZMETLERİ DIŞINDA DİĞER HİZMETLER

(ULUSLARARASI İLİŞKİLİ HİZMETLER STANDARTLARI)

1. FİNANSAL BİLGİLERE İLİŞKİN, ÜZERİNDE MUTABIK KALINAN

PROSEDÜRLERİN UYGULANMASINA YÖNELİK İŞLER ………………………………. 579

1.1. Üzerinde Mutabık Kalınan Prosedürlere Yönelik Bir İşin Amacı ……………………. 580

1.2. Genel İlkeler …………………………………………………………………………………………………… 580

1.3. Sözleşme Şartlarının Belirlenmesi ………………………………………………………………….. 580

1.4. Planlama ve Belgelendirme ……………………………………………………………………………. 581

1.5. Prosedürler ve Kanıtlar ………………………………………………………………………………….. 581

1.6. Raporlama ……………………………………………………………………………………………………… 582

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI - Uygulama ve Yorumları (TDS)

İÇİNDEKİLER xxxv

2. DERLEME SÖZLEŞMELERİ (İHS 4410)………………………………………………………………. 585

2.1. Derleme Sözleşmeleri Amaçları ……………………………………………………………………… 586

2.2. Sözleşme İçeriği ……………………………………………………………………………………………… 587

2.3. Raporlama ……………………………………………………………………………………………………… 587

Kendimizi Sınayalım……………………………………………………………………………………………… 591

Cevap Anahtarı …………………………………………………………………………………………………….. 591

KAYNAKÇA ……………………………………………………………………………………………………………… 593

TÜRKİYE DENETİM STANDARTLARI - Uygulama ve Yorumları (TDS)

xxxvi İÇİNDEKİLER

ı

ÖNSÖZ

İÇİNDEKİLER