ÖNSÖZ

Dünyadaki bütünleşme ve küreselleşme eğilimleri ve bilgi ve iletişim teknolojilerindeki hızlı değişim nedeniyle mesafeler kısalmış ve dünyanın herhangi bir noktası ile iletişim kurmak ve bilgi alışverişinde bulunmak kolaylaşmıştır ve buna bağlı olarak da dış ticaretin önemi daha da artmıştır. Artık işletmeler tam rekabet ortamında hem yurt içindeki rakipleriyle hem de uluslararası piyasalarda yer alan rakipleriyle rekabet etmek durumundadırlar.
Dış ticaret işlemleri, ülke içi ticaret işlemlerine göre çok karmaşık bir yapıya sahiptir ve bu nedenle daha masraflı ve de daha çok dikkat isteyen işlemlerdir. Ayrıca dış ticarette yasal uygulamalar, kambiyo işlemleri, nakliye ve sigorta uygulamaları, kullanılan belgeler ülke içi ticarete göre farklılık göstermekte ve tarafların hak ve sorumluluklarını bilmeleri açısından büyük önem taşımaktadır. Bu nedenle de dış ticaret ile ilgili çevrelerin belirli konu ve temel bilgilere sahip olmadan dış ticaret ile ilgili işlemleri yerine getirmeleri mümkün olmamaktadır.
Dış ticaret işlemleri ve bu işlemlerin muhasebeleştirilmesi kapsamında okuyucunun detaylı bilgi edinmesi amacıyla hazırlanmış olan ve onaltı bölümden oluşan bu kitapta dış ticaret işlemleri, teslim şekilleri, ödeme yöntemleri, belgeler, dış ticarette fiyatlandırma, ihracat işlemleri, dâhilde işleme uygulamaları, serbest bölge faaliyetleri, gümrüksüz satış mağazaları, hariçte işleme rejimi uygulamaları, hizmet ihracı, ithalat işlemleri, devlet destekleri, faktoring, forfaiting leasing işlemleri, Eximbank kredileri, dövizli işlemleri ve muhasebeleştirilme esasları güncel gelişmelerle birlikte detaylı olarak ele alınmıştır.
Özverili çalışma sonucu ortaya çıkan bu çalışmanın ortaya çıkmasında öncelikle MNC Gümrük Müşavirliği ortaklarında Sayın Mustafa Ürgen’e, ve MuhasebeTR’nin sahibi Sayın Ferdi Arda’ya katkılarından dolayı teşekkürü bir borç biliriz. Ayrıca kitabın yazım aşamasında bizlere her türlü desteği veren genç meslektaşımız Dr. Abdullah Orhan’a teşekkür ederiz.
Kitabın, dış ticaret alanında çalışan ve çalışacak olanlara faydalı olmasını dileriz.
Prof. Dr. Necdet SAĞLAM Prof. Dr. Ayşe Banu BAŞAR

ÖZGEÇMİŞLER

PROF. DR. NECDET SAĞLAM

1965 yılında Afyon, Emirdağ’da doğmuştur. 1982’de Erciyes Üniversitesi İşletme Fakültesine kaydolmuş ve daha sonra Anadolu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İşletme Bölümüne geçmiş ve bu fakülteden mezun olmuştur. Aynı üniversite Sosyal Bilimler Enstitüsü Muhasebe – finansman bölümünde yüksek lisans yapmış ve doktorayı 1996 yılında tamamlamıştır. 1988 yılında Anadolu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesinde araştırma görevlisi olarak işe başlamış, 1996 yılında yardımcı doçent, 2002 yılında doçent olmuştur. 2008 yılında profesör olmuştur.

1991-1992 döneminde Avrupa Birliğinden kazandığı burs ile Belçika’da Avrupa Birliği Komisyonu’nda Şirketler Hukuku (muhasebe konusunda) ve Mali Kuruluşlar bölümünde 6 ay staj yapmıştır. Özel sektör ve kamuda çok fazla projede görev almıştır. Başbakanlık Vakıflar Genel Müdürlüğü’ne hesap planı oluşturulması, Vakıfların yeniden yapılanması projesi, Maliye Bakanlığı Döner sermayeli İşletmelerin Yeniden Yapılandırılması ve hesap planının hazırlanması projesinde çalışmıştır. Sağlık Bakanlığında Dünya bankası projelerinde danışmanlık yapmıştır. UNDP’de farklı ülkelere eğitimler vermektedir.

Üniversite lisans düzeyinde Genel muhasebe, envanter bilanço, tekdüzen muhasebe sistemi, devlet muhasebesi, şirketler muhasebesi, gibi, Yüksek lisansta ise Muhasebeyi Yönlendiren Faktörler, Finansal Aracı Kurumlarda Raporlama, Doktorada Türkiye Finansal raporlama Standartları dersleri vermektedir. 10 yıl Maliye Bakanlığı Eskişehir Mesleki Eğitim Kursunda muhasebe dersleri vermiştir.

9 yıl Türkiye Serbest Muhasebeci, Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Birliği Temel Eğitim ve Staj Merkezi Eskişehir Şubesinin yönetim kurulu üyeliği yapmıştır.

Yurt içinde çeşitli illerde konferans ve seminerler vermiştir. Ayrıca yurtdışın çeşitli ülkelerde değişik konferanslara konuşmacı olarak katılmıştır. Yurtiçi ve dışında çeşitli dergilerde hakemlikleri bulunmaktadır. Muhasebe- finansman, Tekdüzen Muhasebe Sistemi, Devlet Muhasebesi, Uluslararası Muhasebe Standartları, Denetim, Şirketler Muhasebesi, Belediye Şirketleri, Finansal Kuruluşlar, Vakıflar, Sigortacılık, KOBİ’ler gibi alanlarda yayınlanmış 10’un üzerinde yayınlanmış kitabı ve yurtiçinde ve yurtdışında çeşitli dergilerde yayınlanmış çok fazla makalesi ve bildirisi bulunmaktadır. Yurtdışında çeşitli mesleki ve bilimsel kuruluşlara üyelikleri bulunmaktadır. Bazı yayınlarının başka dillere çevrilmiştir. Evli ve 1 çocuk babasıdır; İngilizce ve Fransızca bilmektedir.

PROF. DR. AYŞE BANU BAŞAR

1993 yılında Ankara Üniversitesi SBF İşletme bölümünden mezun oldu, daha sonra Anadolu Üniversitesi İşletme Fakültesi’nde Araştırma Görevlisi olarak işe başlamıştır. 1998 yılında Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde yüksek lisansını ve yine aynı Enstitüde doktorasını 2002 yılında tamamlamıştır.

2013 yılında doçent ünvanını ve 2019 yılında da Profesör ünvanını almıştır ve halen Anadolu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İşletme bölümünde öğretim üyesi olarak çalışmalarını yürütmektedir.

Akademik çalışmalarının yanında aynı zamanda 8 yıl İşletme bölüm başkan yardımcılığı ve 3 yıl dekan yardımcılığı görevlerini yürütmüştür. Ankara YMM Odasında nakit akış tablosu ve nakit akış analizleri ile Eskişehir SMM odasında staj sınavına hazırlık kapsamında eğitim vermiş, ayrıca bağımsız denetçi yardımcılığına hazırlık kapsamında özel sektörde finansal tablolar analizi eğitimleri vermiştir.

Akademik çalışmaları kapsamında çeşitli yayınevleri tarafından basılmış olan Dış Ticaret İşlemleri ve Muhasebeleştirilmesi, Nakit Akış Bilgilerinin Raporlanması ve Değerlendirilmesi, Bilgi Temelli İşletmelerde Sınai Mülkiyet Haklarının Raporlanması, Finansal Muhasebe adlı kitapları ve çeşitli akademik hakemli dergilerde basılmış olan makaleleri bulunmaktadır.

Uzmanlık alanları; Finansal Muhasebe ve Raporlama, Dönemsonu İşlemleri, Dış Ticaret İşlemlerinin Muhasebeleştirilmesi, Finansal Tablolar Analizi, Nakit Akış Analizleridir.

İÇİNDEKİLER

İÇİNDEKİLER 1

DIŞ TİCARET İŞLEMLERİ 13

1. DIŞ TİCARET KAVRAMI 13

2. ÜLKELERİN DIŞ TİCARET YAPMA NEDENLERİ 14

3. DIŞ TİCARETİN ÜLKE İÇİ TİCARETTEN FARKLARI 16

4. DIŞ TİCARET İŞLEMLERİ İLE İLGİLİ BAŞLICA KAVRAMLAR 18

5. ÜLKE EKONOMİSİ AÇISINDAN DIŞ TİCARET İLE İLGİLİ TEMEL GÖSTERGELER 24

5.1. İHRACAT (X) 26

5.2. İTHALAT (M) 26

5.3. DIŞ TİCARET HACMİ (X+M) 26

5.4. DIŞ TİCARET DENGESİ (X-M) 26

5.5. İHRACATIN İTHALATI KARŞILAMA ORANI (X/M) 27

6. TÜRKİYE’DE DIŞ TİCARETİN GELİŞİMİ 27

7. DIŞ TİCARET ÇEŞİTLERİ 33

8. DIŞ TİCARETTE PAZARA GİRİŞ ŞEKİLLERİ 34

8.1 DOĞRUDAN İHRACAT 35

8.2 DOLAYLI (ARACILI) İHRACAT 35

8.2.1 Aracılı İhracat Sisteminin Avantajları 35

8.2.2 Aracılı İhracat Sisteminin Dezavantajları 36

8. 3. TÜRKİYE’DE ARACILI İHRACAT ŞİRKETLERİ 37

8.3.1. İhracat Konsorsiyumları SDŞ (Sektörel Dış Ticaret Şirketleri) 37

8.3.2. Dış Ticaret Sermaye Şirketleri 37

8.3.3. Ortak Yatırım 39

8.3.4. Lisans Anlaşmaları 39

DIŞ TİCARETTE KULLANILAN TESLİM ŞEKİLLERİ, ÖDEME YÖNTEMLERİ VE BELGELER 45

1. DIŞ TİCARETTE KULLANILAN TESLİM ŞEKİLLERİ 45

1.1. Incoterms Kategorileri 46

2. DIŞ TİCARET İŞLEMLERİNDE KULLANILAN ÖDEME YÖNTEMLERİ 65

2.1. PEŞİN ÖDEME (CASH PAYMENT/ADVANCE PAYMENT/PREPAYMENT/CASH BEFORE DELIVERY) 66

2.2. MAL MUKABİLİ ÖDEME (CASH ON DELIVER – CASH AGAINST GOODS) 68

2.3. VESAİK MUKABİLİ ÖDEME(CASH AGAINST DOCUMENTS) 70

2.4. KABUL KREDİLİ ÖDEME (BY ACCEPTANCE – BANK AVALISED) 73

2.5. KONSİNYE 75

2.6. AKREDİTİFLİ ÖDEME (LETTER OF CREDIT) 75

3. DIŞ TİCARETTE KULLANILAN BELGELER 83

3.1. FATURALAR 84

3.2. GÜMRÜK BEYANNAMESİ 86

3.3. SEVK BELGELERİ 88

3.4. SİGORTA POLİÇELERİ 93

3.5. FİNANSMAN BELGELERİ 95

3.6. DOLAŞIM VE MENŞE İSPAT BELGELERİ 96

3.7. SAĞLIK BELGELERİ 99

3.8. TİCARİ KALİTE VE YETERLİLİK BELGELERİ 99

DIŞ TİCARET İŞLEMLERİNE YÖNELİK FİYATLANDIRMA 105

1. GİRİŞ 105

2. FİYAT FAKTÖRLERİ 106

2.1. KONTROL EDİLEBİLEN FİYAT FAKTÖRLERİ 106

2.2. BAĞIMSIZ FİYAT FAKTÖRLERİ: 107

3. FİYATLANDIRMA YÖNTEMLERİ 108

3.1. MALİYETE GÖRE FİYATLANDIRMA 108

3.2. TALEBE GÖRE FİYATLANDIRMA 109

3.3. REKABETE GÖRE FİYATLANDIRMA 109

4. FİYATLANDIRMADA DÖVİZ KURU ETKİSİ 109

5. İHRAÇ FİYATININ BELİRLENMESİ 110

6. TRANSFER FİYATI 114

DIŞ TİCARET İŞLEMLERİNE YÖNELİK HESAP PLANI 117

1. HESAP PLANI 117

İHRACAT İŞLEMLERİ 135

1. GİRİŞ 135

2. DIŞ TİCARET MEVZUATI HÜKÜMLERİNE GÖRE İHRACAT TÜRLERİ 136

2.1. ÖZELLİK ARZ ETMEYEN İHRACAT 136

2.2. KAYDA BAĞLI İHRACAT 136

2.3. KREDİLİ İHRACAT 136

2.4. KONSİNYE İHRACAT 137

2.5. YURT DIŞI FUAR VE SERGİLERE KATILIM VE İHRACAT 137

2.6. İTHAL EDİLMİŞ MALIN İHRACI 137

2.7. SERBEST BÖLGELERE YAPILACAK İHRACAT 138

2.8. BAĞLI MUAMELE VEYA TAKAS YOLUYLA İHRACAT 140

2.9. TİCARİ KİRALAMA YOLUYLA İHRACAT 140

2.10.TRANSİT TİCARET 140

2.11. BEDELSİZ İHRACAT 140

2.12. YURT DIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ KAPSAMINDA YAPILAN İHRACAT 141

2.13. OFFSET YOLUYLA İHRACAT 141

2.14. SINIR TİCARET YOLUYLA İHRACAT 142

3. İHRACATÇI OLABİLMENİN KOŞULLARI 143

4. İHRACAT PROSEDÜRLERİ 144

5. İHRACAT İŞLEMİNİN AŞAMALARI 148

5.1. MÜŞTERİNİN BULUNMASI VE DETAYLARDA ANLAŞILMASI AŞAMASI 149

5.2. HAZIRLIK AŞAMASI 150

5.3. GEREKLİ BELGELERİN HAZIRLANMASI 151

5.4. GÜMRÜK VE LOJİSTİK İŞLEMLERİ 152

5.5. İHRACAT SONRASI İŞLEMLER 155

6. İHRACATTA DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN NOKTALAR 156

7. İHRACAT SONRASI YÜKÜMLÜLÜKLER 157

8. HİZMET İHRACATI 157

İHRACAT İŞLEMLERİNİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ 159

İHRACAT İŞLEMLERİNİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ İLE İLE İLGİLİ GENEL ESASLAR 159

1.1 KDV/ÖTV AÇISINDAN 159

1.2. İHRACATTA KUR FARKLARI VE İHRACAT BEDELLERİNİN GETİRLMESİ AÇISINDAN 160

1.3. İHRACATTA E-FATURA E ARŞİV KULLANIMI AÇISINDAN 163

DOĞRUDAN İHRACAT İŞLEMLERİ 164

2.1. PEŞİN ÖDEMELİ İHRACAT İŞLEMLERİNİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ 165

2.2. MAL MUKABİLİ İHRACAT İŞLEMLERİNİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ 173

2.3. VESAIK MUKABILI İHRACAT İŞLEMLERININ MUHASEBELEŞTIRILMESI 184

2.4. AKREDİTİFLİ İHRACAT İŞLEMLERİNİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ 188

2.5. KABUL KREDİ ÖDEMELİ ŞEKLİNDE İHRACAT 192

2.6. KONSİNYE İHRACAT 195

2.6.1 Konsinye İhracatın Yapılma Şekli Ve Şartları 196

2.6.2 Gümrükleme 196

2.6.3 KDV İadesi 197

2.7. BEDELSIZ İHRACAT İŞLEMLERİ VE MUHASEBELEŞTİRİLMESİ 200

2.7.1. Bedelsiz İhracat İşlemleri 200

2.7.2. Bedelsiz İhracatın KDV Karşısındaki Durumu 201

2.7.3. Bedelsiz İhracat İşlemlerinde Fatura Düzenleme 202

2.7.4. Bedelsiz İhracatta Tecil-Terkin Uygulaması 203

2.8. TRANSİT TİCARET İLE İHRACAT İŞLEMLERİ VE MUHASEBELEŞTİRİLMESİ 203

2.8.1. Transit Ticaretin KDV Karşısındaki Durumu 208

2.8.2. Transit Ticaretin BA-BS Bildirim Formlarına Dahil Edilme Durumu 209

3. İHRAÇ KAYDI ILE SATIŞLAR (ARACILI İHRACAT) VE MUHASEBELEŞTİRİLMESİ 209

3.1. İHRAÇ KAYITLI SATIŞLAR 209

3.2. İHRAÇ KAYDIYLA TESLİMLERDE TECİL-TERKİN UYGULAMASI 211

3.2.1 İhraç Kaydıyla Mal Teslim Alan İhracatçılar Bakımından 211

3.2.2. İhraç Kaydıyla Mal Teslim Edenler Bakımından 212

3.2.3 Tecil-Terkin Uygulanacak Teslimler 214

3.2.4. Uygulama Kapsamına Giren Mallar 218

3.2.4.1. Nihai Mallar 218

3.2.4.2. İhraç Edilecek Malın Eklenti veya Ayrılmaz Parçaları ile Ambalaj Maddesi veya Malzemeleri 222

3.2.5. Tecil Edilecek Verginin Hesabı ve Terkini 223

3.2.5.1 Tecil Edilecek Verginin Hesabı 223

3.2.6. Terkin 236

3.2.7. İhracat İçin Ek Süre Verilmesi 237

3.2.8. İhracatın Gerçekleşmemesi Hali 240

3.2.9. İmalatçı Lehine Matrahta Meydana Gelen Değişiklik 245

3.2.10. İmalatçı Aleyhine Matrahta Meydana Gelen Değişiklik 247

3.2.11. İhraç Kaydıyla Teslim Edilerek İhraç Edilen Malların Geri Gelmesi 248

3.2.12. İhraç Kayıtlı Teslimlerde KDV İadesi 251

3.2.12.1. Mahsuben İade 251

3.2.12.2. Nakden İade 254

DAHİLDE İŞLEME UYGULAMASI VE MUHASEBELEŞTİRİLMESİ 255

1. DAHİLDE İŞLEME REJİMİ 255

2. DAHİLDE İŞLEME İZİN BELGELERİ 258

2.1. GÜMRÜK MUAFİYETLİ DAHİLDE İŞLEME İZİN BELGESİ (BEDELLİ) 258

2.2. GÜMRÜK MUAFİYETLİ DAHİLDE İŞLEME İZİN BELGESİ (BEDELSİZ) 259

3. DAHİLDE İŞLEME İZİN BELGESİNİN SÜRELERİ 259

4. KATMA DEĞER VERGİSİ 265

4.1. İHRAÇ KAYDIYLA ALINAN MALLARIN TAMAMEN VEYA KISMEN SATICIYA İADE EDİLMESİ 266

SERBET BÖLGELER VE SERBEST BÖLGE FAALİYETLERİNİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ 267

1. SERBEST BÖLGE TANIMI 267

2. SERBEST BÖLGELERİN TEMEL AMAÇLARI 268

3. SERBEST BÖLGELERDE FAALİYETTE BULUNABİLECEK İŞLETMELER 269

4. SERBEST BÖLGELERDE GERÇEKLEŞTİRİLEN FAALİYETLER 272

5. SERBEST BÖLGELERDE FAALİYETTE BULUNMAK İÇİN UYGULANAN PROSEDÜR 273

6. SERBEST BÖLGELERDE KULLANILAN BELGELER 275

6.1. GÜMRÜK STATÜ BELGESİ 275

6.2. SERBEST BÖLGE İŞLEM FORMU 276

6.3. SERBEST BÖLGEYE GİRİŞ ÇIKIŞ BELGELERİ 276

7. SERBEST BÖLGELERDE VERGİLENDİRME VE ÖDEMELER 276

8. SERBEST BÖLGE İŞLEMLERİNİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ 277

8.1. PEŞİN İHRACAT İŞLEMLERİNİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ 277

8.2. MAL MUKABİLİ İHRACAT İŞLEMLERİNİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ 282

8.3. VESAİK MUKABİLİ İHRACAT İŞLEMLERİNİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ 284

8.4. AKREDİTİFLİ İHRACAT İŞLEMLERİNİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ 286

GÜMRÜKSÜZ SATIŞ MAĞAZALARI (DUTY FREE SHOP- TAX FREE) VE MUHASEBE İŞLEMLERİ 289

1. GÜMRÜKSÜZ SATIŞ MAĞAZALARI 289

2. MAĞAZALARIN FAALİYET KONUSU 292

3. BELGE DÜZENİ 293

4. GÜMRÜKSÜZ MAĞAZALARDA EŞYA HAREKETLERİNİN VE SATIŞLARIN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ 297

4.1. EŞYA HAREKETLERİNİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ 297

4.2. EŞYANIN SATIŞI 299

4.3. SARF MALZEMELERİ 307

4.4. YILLIK SAYIM 307

5. FREE SHOP MAĞAZALARINDA VERGİ UYGULAMASI 308

5.1. KURUMLAR VERGİSİ 308

5.2. VERGİ USUL KANUNU 308

5.3. ÖZEL TÜKETİM VERGİSİ 309

5.4. DAMGA VERGİSİ VE HARÇLAR 310

5.5. KATMA DEĞER VERGİSİ 311

6. TÜRKİYE’DE YERLEŞİK OLMAYANLARA YETKİ MAĞAZALARDAN TAX FREE SATIŞLAR (BAVUL TİCARETİ KAPSAMINDA İHRACAT) 313

6.1. İSTİSNA KAPSAMINA GİREN MALLARIN SATIŞI 317

6.2. ÖZEL FATURA 319

6.3. İSTİSNADAN FAYDALANABİLECEK OLAN ALICILAR (TÜRKİYE’DE İKAMET ETMEYENLER) 322

6.4. ALICILARIN UYACAKLARI ESASLAR 323

6.4.1. İadenin Gümrükten Çıkarken Alınması 323

6.4.2. İadenin Gümrük Çıkışından Sonra Alınması 325

6.4.3. Verginin Elden Verilmesi 326

6.4.4. İadenin Avans Olarak Ödenmesi: 326

6.4.5. İadenin Yetki Belgesine Sahip Aracı İşletmelerden Alınması: 327

6.5. İSTİSNANIN BEYANI 328

7. YURTİÇİNDEKİ DİPLOMATİK TEMSİLCİLİKLERE VE ÇALIŞANLARA YAPILAN SATIŞLAR 329

HARİÇTE İŞLEME REJİMİ UYGULAMASI VE MUHASEBELEŞTİRİLMESİ 333

1. HARIÇTE IŞLEME REJIMI UYGULAMASI 333

2. HARİÇTE İŞLEME REJİMİ VE KDV 337

HİZMET İHRACATI VE MUHASEBELEŞTİRİLMESİ 339

1. HİZMET İHRACI VE KDV 339

2. HİZMET İHRACINA İLİŞKİN FATURANIN DÜZENLENMESİ 345

3. HİZMET İHRACATI İSTİSNASINDA ÖZELLİK ARZ EDEN DURUMLAR 345

3.1. İHRAÇ EDİLEN MALLARA İLİŞKİN OLARAK VERİLEN HİZMETLER (İHRACAT KOMİSYONLARI) 345

3.2. İTHAL EDİLEN MALLARA İLİŞKİN VERİLEN HİZMETLER (İTHALAT KOMİSYONLARI) 346

3.3. TURİZM HİZMETLERİ (YURT DIŞINDAN TÜRKİYE’YE DÜZENLENEN TURLAR) 347

3.4. YURT DIŞINA YAPILAN FASON İŞÇİLİK 348

3.5. GEÇİCİ İTHAL BELGESİNE DAYANILARAK İTHAL EDİLEN VE SÜRESİNDE İHRAÇ EDİLEN ARAÇLARA VERİLEN BAKIM-ONARIM HİZMETLERİ 349

3.6. TÜRKİYE’YE GELEN YABANCI BAYRAKLI TEKNELERE VERİLEN ÇEKEK, KIŞLAMA, BAKIM VE ONARIM HİZMETLERİ 350

3.7. GEÇİCİ KABUL YOLUYLA ALTIN İTHAL EDİLİP, İŞLENDİKTEN SONRA İHRAÇ EDİLMESİ 350

3.8. TÜRKİYE’DEN YURT DIŞINA YAPILAN FİNANSAL KİRALAMA İŞLEMLERİ (CROSS BORDER LEASING) SINIR ÖTESİ KİRALAMA 352

3.9. YABANCI FİRMALARA TÜRKİYE’NİN EKONOMİK DURUMU VE YATIRIM ALANLARI HAKKINDA RAPOR HAZIRLANMASI VE DANIŞMANLIK HİZMETİ VERİLMESİ 354

3.10. YURT DIŞINA YAPILAN PROGRAM YAZILIMLARI VE DANIŞMANLIK HİZMETLERİ 354

3.11. YURT DIŞINA, GÖSTERİM İÇİN FİLM, METİN, DİJİTAL KAYIT GÖNDERİLMESİ 355

3.12. TEKNİK VE MÜHENDİSLİK HİZMETLERİ 356

3.13. YURT DIŞINDAKİ KİŞİLERE TÜRKİYE’DE VERİLEN SAĞLIK HİZMETLERİ 357

3.14. SERBEST BÖLGELERE YAPILAN HİZMETLER 358

3.15. ROAMING ANLAŞMALARI ÇERÇEVESİNDE YURT DIŞINA VERİLEN HABERLEŞME HİZMETLERİ 359

3.16. YURT DIŞI SİGORTA ŞİRKETLERİ İÇİN TÜRKİYE’DE VERİLEN HİZMETLER 360

3.17. İNTERNET ARACILIĞIYLA VERİLEN HİZMET 361

3.18. İSTİŞARE HİZMETLERİ 361

3.19. YURT İÇİNDEKİ GAYRİMENKULLERİN YURT DIŞINDAKİLERE SATILMASI İÇİN YURT DIŞINDAN ALINAN HİZMETLER 362

3.20. YURT DIŞINA MARKA, PATENT VB. SATIŞI 363

3.21. TÜRKİYE’DE İKAMET ETMEYENLERE TÜRKİYE’DE VERİLEN HİZMETLER 363

3.22. İHRAÇ MALLARINA İLİŞKİN GÖZETİM HİZMETLERİ 364

3.23. YURTDIŞINA VERİLEN DİĞER HİZMETLER 365

3.24. YAZILIMLARIN İHRAÇ KAYDIYLA TESLİMİ 365

3.25. E-TİCARET 366

3.26. SERBEST BÖLGEYE SATIŞ YAPILMASI 367

4. HİZMET İHRACI BULUNAN AYA AİT KDV BEYANNAMESİNİN DÜZENLENMESİ 367

5. KURUMLAR VERGİSİ ve HİZMET İHRACI İSTİSNASI 368

5.1. İNDİRİMDEN YARARLANMA 369

5.2. İNDİRİME ESAS KAZANCIN TESPİTİ, KAYITLARDA İZLENMESİ VE BEYANI 369

İTHALAT İŞLEMLERİ VE MUHASEBELEŞTİRİLMESİ 373

1. İTHALAT 373

2. İTHALAT TÜRLERİ 373

2.1. KAT’İ İTHALAT (SERBEST DOLAŞIMA GİRİŞ REJİMİ) 373

2.2. DAHİLDE İŞLEME İZİN REJİM KAPSAMINDA YAPILAN İTHALAT 374

2.3. GEÇİCİ İTHALAT 375

2.4. G.K. 128 MADDESİ KAPSAMINDA YAPILAN İTHALAT 375

2.5. YATIRIM TEŞVİK BELGELİ İTHALAT 375

2.6. GERİ GELEN EŞYA 375

2.7. TAMİR AMAÇLI İTHALAT 376

2.8. TRANSİT TİCARET 376

2.9. BEDELSİZ İTHALAT 376

3. İTHALATÇI OLABİLMENİN KOŞULLARI 376

4. İTHALAT İŞLEMLERİNDE İŞLEM AKIŞI 378

5. İTHALATTA ALINAN VERGİLER 384

5.1. GÜMRÜK VERGİSİ 385

5.2. İTHALATTA KATMA DEĞER VERGİSİ 398

5.3. İTHALAT KDV İSTİSNASI 400

5.3.1. Yurtiçi Teslimleri KDV’den İstisna Olan Mal ve Hizmetler 400

5.3.2. Gümrük Kanununa Göre Gümrük Vergisinden Muaf veya Müstesna Olan Eşya 401

5.3.3. Gümrük Kanununun 167 nci Maddesi KapsamındaYer Alan Mallar 401

5.3.4. Geçici İthalat Yoluyla Getirilen Mallar 402

5.3.5. Hariçte İşleme Rejimi Kapsamındaki Mallar 402

5.3.6. Geri Gelen Eşya Kapsamındaki Mallar 403

5.3.7. Bazı Gümrük Rejimlerinin Uygulandığı Mallar 404

5.4. İTHALATTA ÖZEL TÜKETİM VERGİSİ 404

5.5 DİĞER VERGİLER 409

6. İTHALAT MALİYETİ 411

7. İTHALAT BEDELLERİNİN ÖDENMESİ 421

8. PEŞİN İTHALAT İŞLEMLERİNİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ 422

9. VESAİK MUKABİLİ İTHALAT İŞLEMLERİNİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ 434

10. AKREDİTİFLİ İTHALAT İŞLEMLERİNİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ 439

11. KABUL KREDİLİ İTHALAT İŞLEMLERİ VE MUHASEBELEŞTİRİLMESİ 445

12. İTHAL BEDELLERİNİN MAL VE HİZMET İHRACI BEDELLERİYLE MAHSUBEN ÖDENMESİ VE ÖZEL TAKASI 451

12.1. İTHALAT BEDELİNİN İHRACAT BEDELLERİ İLE MAHSUBEN ÖDENMESİ 451

12.2. KOMİSYONCULUK BEDELLERİNİN İTHALAT BEDELİNDEN MAHSUBU 454

12.3. VERİLEN DÖVİZLİ SİPARİŞ AVANSLARINDA KUR DEĞERLEMESİ 456

DIŞ TİCARET DESTEKLERİ VE MUHASEBELEŞTİRİLMESİ 459

1. ŞİRKETLERE YÖNELİK DESTEKLER (2023 YILI DÜZENLEMESİ) 460

2. İŞBİRLİĞİ KURULUŞLARINA YÖNELİK DESTEKLER 467

3. DIŞ TİCARET DESTEKLERİNİN MUHASEBELEŞTİRMESİNE AİT ÖRNEKLER 470

4. DIŞ TİCARET DESTEKLERİNİN TFRS’YE GÖRE MUHASEBELEŞTİRİLMESİ 482

LEASING – FAKTORING – FORFAITING İŞLEMLERİ VE MUHASEBELEŞTİRİLMESİ 487

1. GİRİŞ 487

2. LEASING (FİNANSAL KİRALAMA) İŞLEMLERİ 487

2.1. FİNANSAL KİRALAMA KAVRAMI 487

2.2. FİNANSAL KİRALAMA SÖZLEŞMELERİNİN KONUSU 490

2.3. FİNANSAL KİRALAMANIN UNSURLARI 491

2.4. FİNANSAL KİRALAMA İŞLEMLERİNİN İŞLEYİŞİ 493

2.5. FİNANSAL KİRALAMANIN AVANTAJLARI VE DEZAVANTAJLARI 494

2.6. FİNANSAL KİRALAMA İŞLEMLERİNDE KDV 496

2.7. FİNANSAL KİRALAMA İŞLEMLERİNİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ 497

2.7.1 KİRALAYAN AÇISINDAN FİNANSAL KİRALAMA İŞLEMLERİNİN MUHASEBELEŞTİRİLME ESASLARI 499

2.7.2. KİRACI AÇISINDAN FİNANSAL KİRALAMA İŞLEMLERİNİN MUHASEBELEŞTİRİLME ESASLARI 500

2.8. FİNANSAL KİRALAMA İŞLEMLERİNİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİNE İLİŞKİN ÖRNEK (TÜRK LİRASI) 501

2.8.1 KİRACININ YAPACAĞI MUHASEBE KAYITLARI 502

2.8.2. KİRALAYANIN YAPACAĞI MUHASEBE KAYITLARI 505

2.9. DÖVİZE DAYALI FİNANSAL KİRALAMA İŞLEMLERİ 507

2.9.1. KİRACININ MUHASEBE KAYITLARI 509

2.9.2. KİRALAYANIN MUHASEBE KAYITLARI 520

2.10. KİRALANAN VARLIĞIN İADE EDİLMESİNDE AMORTİSMAN UYGULAMASI 529

3. FAKTORING 531

3.1. FAKTORING TANIMI 531

3.2. FAKTORING İŞLEMLERİNİN AVANTAJLARI 533

3.3. FAKTORING SİSTEMİNİN İŞLEYİŞİ 534

3.4. FAKTORING İŞLEMLERİNİN TÜRLERİ 535

3.4.1. YURT İÇİ FAKTORİNG 535

3.4.2. ULUSLARARASI FAKTORİNG 536

3.4.2.1. İki Faktorlu Sistem 536

3.4.2.2. Tek Faktorlu Sistem 539

3.4.3. Tam Hizmet Faktoringi 539

3.4.4. Toptan Faktoring 540

3.4.5. Vade Faktoringi 540

3.4.6. Bildirimli Faktoring 540

3.4.7. Bildirimsiz Faktoring 540

3.4.8. Alacak İskontosu 540

3.5. FAKTORİNG İŞLEMLERİNİN VERGİ KANUNLARI KARŞISINDAKİ DURUMU 541

3.5.1. Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi 541

3.5.2. Damga Vergisi 542

3.5.3. Kambiyo Mevzuatı 543

3.6. FAKTORING İŞLEMLERİNDEN TAHSİL EDİLEN ÜCRETLER 543

3.7. FAKTORING İŞLEMLERİNİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ 544

3.7.1. Yurtdışı Faktoring İşlemleri 544

4. FORFAITING İŞLEMLERİ 547

4.1. FORFAITING TANIMI 547

4.2. FORFAITING SÜRECİ, TARAFLARI VE İŞLEYİŞİ 548

4.3. FORFAITING İŞLEMLERİNİN MALİYETİ 550

4.4. FORFAITING İŞLEMLERİNİN AVANTAJ VE DEZAVANTAJLARI 551

4.4.1. Satıcı/İhracatçı Açısından Avantaj ve Dezavantajlar 551

4.4.2. Alıcı/İthalatçı Açısından Avantaj ve Dezavantajlar 552

4.5. FORFAITING İŞLEMLERİNE KONU OLAN ÖDEME YÖNTEMLERİ 552

4.6. FORFAITING İŞLEMLERİNİN İHRACATÇIYI KORUDUĞU RİSK ÇEŞİTLERİ 553

4.7. FORFAITING İŞLEMLERİNİN FAKTORING İŞLEMLERİNDEN FARKLARI 554

4.8. FORFAITING İŞLEMLERİNİN VERGİ KANUNLARI KARŞISINDAKİ DURUMU 554

4.8.1. Gelir Vergisi Kanunu Açısından İncelenmesi 554

4.8.2. Kurumlar Vergisi Kanunu Açısından İncelenmesi 555

4.8.3. Katma Değer Vergisi Kanunu Açısından İncelenmesi 555

4.8.4. Damga Vergisi Kanunu Açısından İncelenmesi 555

4.8.5. Vergi Usul Kanunu Açısından İncelenmesi 556

4.8.6. Gider Vergileri Kanunu Açısından İncelenmesi 556

4.9. FORFAITING İŞLEMLERİNİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ 557

EXİMBANK KREDİLERİ 561

1. GİRİŞ 561

2. EXİMBANK TARAFINDAN SAĞLANAN KREDİLER 562

2.1. KISA VADELİ İHRACAT KREDİLERİ 562

2.1.1. Reeskont Kredisi 563

2.1.2. Sevk Öncesi İhracat Kredileri 564

2.1.3. İhracata Hazırlık Kredileri 570

2.1.4. Dış Ticaret Şirketleri İhracat Kredisi 572

2.1.5. Kobi İhracata Hazırlık Kredileri 575

2.1.6. Sevk Sonrası Reeskont Kredisi 577

2.2. ORTA-UZUN VADELİ İHRACAT KREDİLERİ 578

2.2.1. İhracata Yönelik İşletme Sermayesi Kredisi 578

2.2.2. İhracata Yönelik Yatırım Kredisi 581

2.2.3. Marka Kredisi 582

2.2.4. Yurt Dışı Mağazalar Yatırım Kredisi 583

2.2.5. Özellikli İhracat Kredisi 585

2.2.5.1. Dünya Bankası Kredisi 585

2.2.5.2. Avrupa Kalkınma Konseyi Bankası (CEB) Kredisi 586

2.2.6. Gemi İnşa ve İhracatı Finansman Programı 587

2.2.7. Yurt Dışı Teminat Mektubu Programı 587

2.2.8. İhracat Alacakları İskonto Programı 588

2.2.9 Finansal Kiralama İşlemlerine Yönelik Kredi Programı 589

2.3. DÖVİZ KAZANDIRICI HİZMETLER KAPSAMINDAKİ KREDİLER 591

2.3.1. Turizm Kredisi 591

2.3.2. Uluslararası Nakliyat Pazarlama Kredisi 592

2.3.3. Yurtdışı Müteahhitlik Hizmetleri Teminat Mektubu Programı 594

2.3.4. Yurtdışı Müteahhitlik Hizmetleri Köprü Kredisi 595

2.3.5. Döviz Kazandırıcı Hizmetler Kredisi 596

2.3.6. Yurtdışı Fuar Katılım Kredisi 598

2.4. ALICI KREDİLERİ 599

2.4.1. Uluslararası Proje Kredileri 599

2.4.2. Yurtiçi Bankalar Alıcı Kredileri 600

2.4.3. Yurt Dışı Bankalar Alıcı Kredileri 601

2.4.4. Devlet Garantili Alıcı Kredileri 603

2.4.5. Ticari Banka Kredileri Uygulaması ve Muhasebeleştirilmesi 604

DÖVİZLİ İŞLEMLER VE RAPORLAMASI 607

1. NAKİT VE BANKA İŞLEMLERİ 607

1.1. KASA 607

1.1.1. Döviz Alınması Ve Bozdurulması 607

1.1.2. Dönem İçi İşlemlere Ait Örnekler: 611

1.1.3. Dönem Sonu Değerlemesi 613

2. BANKALAR 617

3. ÇEK İŞLEMLERİ 637

3.1. ALINAN ÇEK İŞLEMLERİ 637

3.2. VERİLEN ÇEKLER VE ÖDEME EMİRLERİ 641

4. ALACAK VE BORÇ İŞLEMLERİ 646

4.1. ALICILAR HESABI 646

4.2. SATICILAR HESABI 650

4.3. SENET HESAPLARI 661

4.3.1. Alacak Senetleri 661

4.3.2. Borç Senetleri 665

5. MENKUL KIYMETLER VE MALİ DURAN VARLIKLAR 669

5.1. YURTDIŞINA PARA ÇIKARMA VE YURDA PARA SOKMA 671

5.1.1. Yurtdışı İştirak – Bağlı Ortaklık Şirket Kurma, Para Transferi 672

5.1.2. İştirak Hisselerinin Satışında Maliyet Bedelinin Ve İki Tam Yılın Hesabı 675

5.2. YURT DIŞI ŞUBE KAZANÇLARI İSTİSNASI 678

5.2.1. Yurt Dışı İştirak Kazancı İstisnasından Yararlanma Şartları 679

5.3. MERKEZ VE ŞUBE ARASINDAKİ ALIM-SATIM VE BORÇLANMA İLİŞKİLERİ 685

5.3.1. Şube İçin Yurt İçinde Yapılan Hizmetler Ve Gider Aktarımları 687

5.3.2. Şube İçin Merkezin Alımları Ve KDV İndirimi 690

5.3.3.Yurt Dışında Ödenen Vergilerin Mahsubu 691

5.3.4. Yurt Dışı Şube Zararının Mahsubu 693

5.3.5. Yurt Dışında Yapılan İnşaat, Onarım, Montaj İşleri İle Teknik Hizmetlerden Sağlanan Kazançlarda İstisna 695

6. AVANSLAR 696

6.1. VERİLEN SİPARİŞ AVANSLARI HESABI 696

6.2. ALINAN AVANSLAR 699

6.3. STOK HESABI 701

6.3.1. Emtia Stokları İle İlgili Kur Farkları 705

7. SABİT KIYMETLER 707

8. BANKA KREDİLERİ 716

9. FİNANSMAN GİDERLERİ HESABI 717

10. SONUÇ HESAPLARI 727

11. ÖZELLİK ARZEDEN DÖVİZLİ İŞLEMLER 729

11.1. DÖVİZLİ EMTİA ALIMLARINDAN DOĞAN KUR FARKLARI VE KDV 729

11.2. SABİT KIYMETLERİN DÖVİZE BAĞLI ALIMLARINDA DOĞAN KUR FARKLARI 731

11.3. FATURALI OLMAYAN MEVCUT, BORÇ VE ALACAKLARIN DEĞERLEME İŞLEMLERİ 732

11.4. YABANCI ORTAĞIN FAİZSİZ KREDİ KULLANDIRMASI 733

11.5. İTHALAT FİYAT FARKI (CREDIT NOTE ) 734

11.6. İHRACATTA ŞÜPHELİ TİCARET ALACAK KARŞILIĞI 738

11.7. YURT DIŞINDA YAPILAN İNŞAAT İŞLERİ NEDENİYLE, MERKEZ VE ŞUBE ARASINDAKİ CARİ HESAPLARIN DEĞERLEMESİ 739

11.8. YURT DIŞINDAKİ İNŞAAT İŞLERİNİN YAPILABİLMESİ İÇİN İLGİLİ ÜLKE MEVZUATINA GÖRE AYRI BİR ŞİRKET KURULMASININ ZORUNLU OLDUĞU DURUMLARDA İSTİSNA UYGULAMASI 741

11.9. YURT DIŞINDA OLUŞAN ZARARLAR 741

11.10. YURT DIŞINDAKİ İŞÇİLERE ÖDENEN ÜCRETLER 742

11.11. YURT DIŞINDAKİ İNŞAAT İŞİYLE İLGİLİ TRANSİT TİCARET 743

11.12. YURT DIŞI İŞLE İLGİLİ OLARAK TÜRKİYE’DEN GÖNDERİLEN MALZEMELER 743

11.13. YURT DIŞI İNŞAAT İŞLERİNİN TÜRKİYE’DEKİ DEFTERLERE KAYIT DURUMU 744

11.14. YAZILIM İTHALİ 745

11.15. MANAGEMENT FEE İNCELEMELERİ 747

11.16. İHRACATTA GÖTÜRÜ GİDER UYGULAMASI 748

11.17. İNTERNET YOLUYLA YURTDIŞINDAN ALINAN MAL VE HİZMETLERDE BELGELENDİRME 749

11.18. İHRACAT KOMİSYONU VE REKLAMASYON ÖDEMELERİ 750

11.19. HİZMET İTHALİ 751

11.20. BEDELSİZ MAL TESLİMİ 753

11.21. ÇİFTE VERGİLENDİRMEYİ ÖNLEME ANLAŞMALARI ve ÇERÇEVESİNDE VERGİLENDİRME ESASLARI 755

BELGELER 765

EK-1 PROFORMA FATURA 765

EK-2 ÇEKİ LİSTESİ 766

EK-3 ÖRNEK FATURA 767

EK-4 TASDİKLİ FATURA 768

EK-5 NAVLUN FATURA 769

EK-6 TAREKS TAAHHÜTNAMESİ 770

EK-7 İHRACI YASAK MALLAR LİSTESİ 771

EK-8 EMSAL SİGORTASI 772

EK-9 İTHAL EŞYASINA AİT GÜMRÜK KIYMET BİLDİRİMİ 773

EK-10 DOLAŞIM BELGESİ 775

EK-11 İMALATÇININ ANALİZ BELGESİ 776

EK-12 KONTROL BELGESİ 777

EK-13 KOŞER BELGESİ 778

EK-14 A.T.A. KARNELERİ 779

EK-15 DENİZ KONŞİMENTOSU 780

EK-16 HAVAYOLU KONŞİMENTOSU 781

EK-17 DEMİRYOLU HAMULE SENEDİ 782

EK-18 KARAYOLU TAŞIMA BELGESİ 783

EK-19 TIR KARNESİ 784

EK- 20 MENŞE ŞEHADETNAMESİ 785

KAYNAKÇA 786

KİTABIN TANITIMI

- Tarih,tanımı,politikaları ve çeşitleri
- Dış ticarette teslim ve ödeme şekilleri
- Dış ticarette kullanılan belgeler
- Dış ticarette kambiyo mevzuatı
- İhracat ve ithalat işlemleri
- Serbest bölgeler
- Dış Ticarette diğer rejimler
- Dış Ticarette Fiyatlandırma
- İhracatta pazarlama ve müşteri bulma
- Dış ticarette finansman teknikleri ve eximbank
- Dış ticaret Şirketleri
- Dış ticarette KDV İşlemleri
- Avrupa birliği ve diğer ekonomik birlikler

ÖNSÖZ

On dördüncü bölümde Finansman Teknikleri, Eximbank Kredileri, TL ve Yabancı Para cinsinden dış ticaret kredileri açıklanmıştır. Günümüzde bankalar tarafından ihracatçı ve ithalatçı firmalara sunulan diğer finansman tekniklerine yer verilmiştir.

On beşinci bölümde, “Dış Ticaret Sermaye Şirketi” ve “Sektörel Dış Ticaret Şirketleri” kuruluş şartları ve faydaları açıklanmıştır.

On altıncı bölümde, ihracat ve ithalat işlemlerinde KDV, istisnası, iadesi, iade şartları, mahsubu ve ihraç kaydıyla satışlarda KDV açıklanmış, örnek uygulamalar ile KDV beyannameleri düzenlenmiştir.

On yedinci bölümde Avrupa Birliği (AB) ve dünyada diğer iktisadi birleşmeler hakkında bilgi verilmiştir.

Kitabı yedinci baskıya getiren ve görüşlerini benimle paylaşan değer­li okuyuculara şükranlarımı sunarım.

Kıymetli öğrencilerime ve okuyuculara yararlı olmasını dilerim.

İÇİNDEKİLER

XXIV

16.2.2.1.       Gümrük Vergisi Matrahının ve Tutarının Hesaplanması…………………………… 419

16.2.2.2.       Özel Tüketim Vergisi Matrahının ve Tutarının Hesaplanması……………………. 419

16.2.2.3.       Katma Değer Vergisi Matrahının ve Tutarının Hesaplanması……………………. 420

16.2.3. ithalat İstisnası……………………………………………………………………………………. 420

16.3. ÖZEL FATURALARDA (Bavul Ticaretinde) KDV……………………………………………………… 422

17. BÖLÜM AVRUPA BİRLİĞİ VE DİĞER İKTİSADİ BİRLEŞMELER

17.AVRUPA BİRLİĞİ VE DİĞER İKTİSADİ BİRLEŞMELER……………………………………………….. 427

17.1.  AVRUPA BİRLİĞİ……………………………………………………………………………………………… 427

17.1.1.     Avrupa Birliğinin Tanımı…………………………………………………………………………….. 427

17.1.2.     Avrupa Birliğinin Doğuşunu Hazırlayan Nedenler……………………………………………. 427

17.1.2.1.       Avrupa Toplumunun Barış Arzusu……………………………………………………… 428

17.1.2.2.       Avrupa Toplumunun Güven içinde Yaşama isteği…………………………………. 429

17.1.2.3.       Ekonomik ve Sosyal Dayanışmayı Sağlama isteği………………………………… 429

17.1.2.4.       Avrupa Toplumu Modelini Oluşturmak………………………………………………… 430

17.1.3.  Avrupa Birliğine Üye ve Aday Ülkeler……………………………………………………………. 430

17.1.3.1.       Avrupa Birliğine Üye Ülkeler……………………………………………………………… 431

17.1.3.2.       Avrupa Birliğine Aday Ülkeler…………………………………………………………….. 432

17.1.4.     Türkiye-AB Gümrük Birliği Anlaşması…………………………………………………. 432

17.1.5.     Türkiye – Avrupa Birliği ve Müzakereler………………………………………………………….. 433

17.1.6.     Avrupa Birliğinde Ekonomik ve Parasal Birlik (EPB)…………………………………………. 434

17.2.  DİĞER İKTİSADİ BİRLEŞMELER………………………………………………………………………… 435

17.2.1.  Coğrafi Bölge Esasına Dayanan Birleşmeler…………………………………………………. 435

17.2.1.1.       Sanayileşmiş Ülkeler ve iktisadi Birleşmeler…………………………………………. 436

17.2.1.2.       Az Gelişmiş Ülkeler ve iktisadi Birleşmeler……………………………………………. 436

17.2.1.2.1.        Amerika Kıtasında iktisadi Birleşmeler…………………………………….. 436

17.2.1.2.2.        Afrika’da İktisadi Birleşmeler………………………………………… 436

17.2.2.1.1.        Asya Kıtasında İktisadi Birleşmeler…………………………………………. 437

17.2.2.  Coğrafi Bölge Esasına Dayanmayan Birleşmeler…………………………………………… 437

KAYNAKÇA…………………………………………………………………………………………………………… 439

KİTAP TANITIMI

• Dış Ticaret İşlemleri
• Dış Ticaret İşlemlerinde Hesap Planı
• İhracat İşlemleri ve Muhasebe Uygulaması
• İhracat İadesi, Giderleri ve Lojistik Muhasebesi
• İhracat Türlerine Göre Muhasebe Örnekleri
• İhraç Kayıtlı Satış ve Alışlarda Muhasebe Uygulaması
• İthalat İşlemleri ve Muhasebe Uygulaması
• KDV İadesi, Mahsup ve Muhasebe Uygulaması
• Serbest Bölgeler ve Muhasebe İşlemleri
• Transit Ticaret İşlemleri ve Muhasebe Uygulaması
• Y.B.E.İ, Bavul Ticareti ve Muhasebe İşlemleri
• Finansman Teknikleri, Kredi İşlemleri ve Muhasebesi
• Factoring, Forfaiting, Leasing İşlemler ve Muhasebesi
• Devlet Yardımları, Çeşitleri ve Muhasebe Uygulaması
• Fason, Tevkifat ve Kur Farkı İşlemleri ve Muhasebesi
• Yabancı Para Kasası İşlemleri ve Muhasebesi

ÖNSÖZ

YaserGÜRSOY

İÇİNDEKİLER

BİRİNCİ BÖLÜM

DIŞ TİCARET İŞLEMLERİ

1. DIŞ TİCARET. 3

1.1. TANIM VE ÇEŞİTLERİ 3

1.1.1. Tanım.. 3

1.1.2. Dış Ticaret Çeşitleri 3

1.1.2.1. Normal Ticaret 3

1.1.2.2. Bağlı Ticaret 3

1.1.2.3. Sınır Ticareti 3

1.1.2.4. Serbest Bölge Ticareti 4

1.2. DIŞ TİCARETTE KULLANILAN BELGELER.. 4

1.2.1. Ticari Belgeler 4

1.2.1.1. Proforma Fatura Proforma Invoice. 4

1.2.1.2. Ticari Fatura Commercial Invoice. 4

1.2.1.2.1. İhracat Faturası 4

1.2.1.2.2. İhraç Kaydıyla Satış Faturası (İmalatçı Faturası) 5

1.2.1.2.3. İthalat Faturası 5

1.2.1.2.4. Özel Fatura. 5

1.2.1.3. Navlun Faturası 5

1.2.1.4. İmalatçının Analiz Belgesi 6

1.2.1.5. Kontrol (Gözetim) Belgesi 6

1.2.1.6. Koli Listesi 6

1.2.1.7. Spesifikasyon Listesi 6

1.2.1.8. Gemi Ölçü Raporu. 6

1.2.1.9. Çeki Listesi Packing List 6

1.2.1.10. Gümrük Müşavirlik Faturası 7

1.2.2. Resmi Belgeler 7

1.2.2.1. Gümrük Beyannamesi 7

1.2.2.1.1. İhracat Gümrük Beyannamesi 7

1.2.2.1.2. İthalat Gümrük Beyannamesi 8

1.2.2.2. Serbest Dolaşım Belgeleri 9

1.2.2.2.1. A.TR Belgeleri, A.TR. Movement Certificate. 9

1.2.2.2.2. EUR – 1 Belgesi, EUR.1 Movement Certificate. 9

1.2.2.3. Veteriner Sertifikası ve Bitki Sağlık Sertifikası 9

1.2.2.4. Menşe Şahadetnamesi, Certificate of Origin. 10

1.2.2.5. Konsolosluk Belgesi 10

1.2.2.6. Helal Belgesi 10

1.2.2.7. Radyasyon Belgesi 10

1.2.2.8. A.T.A. Karneleri 10

1.2.2.9. Boykot, Kara Liste Sertifikaları 10

1.2.3. Taşıma Belgeleri 11

1.2.3.1. Kara Yolu Konşimentosu. 11

1.2.3.2. Deniz Konşimentosu, Marine Bill of Lading. 11

1.2.3.3. İkinci Kaptan Makbuzu. 11

1.2.3.4. Rıhtım Makbuzu. 11

1.2.3.5. Havayolu Konşimentosu, Airway B / L. 11

1.2.3.6. Demir Yolu Hamule Senedi 12

1.2.3.7. Nakliyeci Makbuzu. 12

1.2.3.8. FIATA Taşıma Belgeleri 12

1.2.3.9. Paket Postası Makbuzu. 12

1.2.4. Sigorta Belgeleri ve Sigorta Poliçesi 12

1.3. DIŞ TİCARETTE ÖDEME ŞEKİLLERİ 13

1.3.1. Peşin Ödeme. 13

1.3.2. Mal Mukabili Ödeme. 13

1.3.3. Vesaik Mukabili Ödeme. 13

1.3.4. Akreditifli Ödeme. 13

1.3.5. Kabul Kredili Ödeme. 14

1.3.6. Konsinye Satış İle Ödeme. 14

1.3.7. Açık Hesap Ödeme. 14

1.4. DIŞ TİCARETTE KULLANILAN TESLİM ŞEKİLLERİ 14

1.4.1. İş Yerinde Teslim “EXW”  Ex-Works. 15

1.4.2. Taşıyıcıya Teslim “FCA”  Free Carrier 15

1.4.3. Gemi Doğrultusunda Teslim “FAS” Free Alongside Ship. 15

1.4.4. Gemide Teslim “FOB”  Free on Board. 15

1.4.5. Mal Bedeli ve Navlun Dahil Teslim “CFR” Cost and Freight 15

1.4.6. Mal Bedeli, Sigorta, Navlun Dahil “CIF” Cost, Insurance and Freight 16

1.4.7. Taşıma Ödenmiş Olarak Teslim “CPT”  Carriage Paid To. 16

1.4.8. Taşıma ve Sigorta Ödenmiş Olarak Teslim “CIP” Paid To. 16

1.4.9. Gümrük Resmi Ödenmiş Olarak Teslim “DDP” Delivered Duty Paid. 16

1.4.10. Belirlenen Yerde Teslim “DAP”  Delivered At Place. 16

1.4.11. Terminalde Teslim “DAT”  Delivered At Termınal 17

1.5. İHRACAT. 17

1.6. İTHALAT. 17

1.7. SERBEST BÖLGELER ve SERBEST BÖLGE TİCARETİ 17

1.8. TRANSİT TİCARET. 17

İKİNCİ BÖLÜM

DIŞ TİCARET İŞLEMLERİNDE  MUHASEBENİN ÖNEMİ VE HESAP PLANI

2. DIŞ TİCARET İŞLEMLERİNDE MUHASEBE. 21

2.1. DIŞ TİCARET MUHASEBESİNİN ÖNEMİ 21

2.1.1. Muhasebenin Önemi 21

2.1.2. Dış Ticaret Muhasebesi İçin Gerekli Ön Bilgiler 21

2.1.3. Dış Ticaret Planlamasında Muhasebe. 22

2.2. DIŞ TİCARETTE HESAP PLANI 23

2.2.1. Tekdüzen Hesap Planı Grupları ve Kodları 23

2.2.2. Hesap Planı Düzenleme. 23

2.2.3. Dış Ticarette Kullanılan Hesaplar 24

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

İHRACAT İŞLEMLERİ VE  MUHASEBE UYGULAMASI

3. İHRACAT İŞLEMLERİ VE MUHASEBESİ 27

3.1. İHRACAT İŞLEMLERİ 27

3.1.1. İhracat ve İhracatçı 27

3.1.2. İhracat Çeşitleri ve İşlem Şekilleri 27

3.1.3. İhracat İşlemleri ve İhracat Gümrük Süreci 28

3.2. İHRACATTA TEKDÜZEN HESAP PLANI 29

3.2.1. İhracat İşlemlerinde Kullanılan Bilanço Hesapları 30

3.2.2. İhracat İşlemlerinde Kullanılan Gelir Tablosu Hesapları 31

3.2.3. İhracat İşlemlerinde Kullanılan Maliyet Hesapları 32

3.3. İHRACAT VE FİİLİ İHRACAT TARİHİ 33

3.3.1. Fiili İhracat – Fiili İhracat Tarihi ve VEDOP. 33

3.3.2. Fiili İhracat Tarihinin İhracat Muhasebe İşleminde Önemi 34

3.4. İHRACAT MUHASEBE KAYDI VE UYGULAMALARI 34

3.4.1. İhracatta Muhasebe Kaydı Öncesi Yapılması Gereken İşlemler 34

3.4.2. İhracat Muhasebe Kaydı ve Örnek Uygulama. 35

3.4.3. İhracat Muhasebe Kaydında Dikkat Edilecek İşlemler 36

3.5. İHRACAT BEDELİN TAHSİLİ 37

3.5.1. İhracat Bedelinin Tahsilinde Kambiyo Mevzuatı 37

3.5.2. Döviz Alım Belgesi (D.A.B.) 37

3.5.3. İhracat Mal Bedelinin Tamamının Tahsili 38

3.5.3.1. İhracat Bedeli Tahsili ve Olumlu Kur Farkı Hali 38

3.5.3.2. İhracat Bedeli Tahsili ve Olumsuz Kur Farkı Hali 39

3.5.3.3. Banka (İşlem – Havale)  Masrafı Kaydı 40

3.5.4.  İHRACATTA PEŞİN ALINAN SİPARİŞ AVANSLARI 40

3.5.5. İhracat Bedelinin Kısım Kısım Tahsili 43

3.5.6. Yurt Dışı Şubelerde Bırakılan İhracat Bedeli 44

3.6. MUHABİR BANKA MASRAFI (KESİNTİSİ) 44

3.7. İHRACAT KOMİSYON ve LOJİSTİK GİDERLERİ 46

3.7.1. İhracat İle İlgili Yurt İçi Komisyon ve Lojistik Giderleri 46

3.7.2. İhracat İle İlgili Yurt Dışı Komisyon ve Lojistik Giderleri 47

3.7.3. Yurt Dışı Nakliye Lojistik İşlemleri Muhasebe Kaydı 48

3.8. İHRACAT İŞLEMLERİNDE GÖTÜRÜ GİDER.. 48

3.8.1. Tanım ve Özellikler 48

3.8.2. Götürü Giderin Muhasebe Kaydı 49

3.8.2.1. FOB Bedel İhracat Hasılatı ve Götürü Gider Kaydı 49

3.8.2.2. “CIF” Bedel İhracat Hasılatı ve Götürü Gider Kaydı 50

3.9. İHRACATTA ÖDEME ŞEKİLLERİ ve ÖRNEK UYGULAMALAR.. 51

3.9.1. “PEŞİN ÖDEME” Şeklinde İhracat 51

3.9.2. “MAL MUKABİLİ ÖDEME” Şeklinde İhracat 51

3.9.3. “VESAİK MUKABİLİ ÖDEME” Şeklinde İhracat 53

3.9.4. “AKREDİTİFLİ ÖDEME” Şeklinde İhracat 55

3.9.5. “KABUL KREDİLİ ÖDEME” Şeklinde İhracat 57

3.9.6. “KONSİNYE SATIŞ ve ÖDEME” Şeklinde İhracat 59

3.9.7. “AÇIK HESAP ÖDEME” Şeklinde İhracat 62

3.10. İHRACATTA SATIŞ GİDERLERİ 63

3.11. İHRACATTA SATIŞ İADELERİ 65

3.11.1. İhraç Edilen Malın Cari Dönemde Geri Gelmesi 65

3.11.2. İhraç Edilen Malın Cari Dönemde Sonra Geri Gelmesi 66

3.12. İHRACAT DÖNEM SONU İŞLEMLERİ 67

3.12.1. Yurt Dışı Alacakların “Dönem Sonunu Değerleme” İşlemi 67

3.12.2. Değerleme İşlemi Yapılmış Yurt Dışı Alacağın Tahsili 69

3.13. İHRACATTA ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR.. 70

3.13.1. Şüpheli Ticari Alacaklar 70

3.13.2. Yurt Dışı Şüpheli Ticari Alacaklar 71

3.14. SATIŞLARIN MALİYETİ 72

3.15. İHRACAT MALİYET TABLOSU.. 73

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

İHRAÇ KAYDIYLA SATIŞLAR İHRAÇ KAYDIYLA ALIŞLAR VE   MUHASEBE UYGULAMALARI

4. İHRAÇ KAYDIYLA SATIŞ VE ALIŞ İŞLEMLERİ 77

4.1. İHRAÇ KAYDIYLA SATIŞLAR.. 77

4.1.1. İhraç Kaydıyla Satış Şekli ve Süreci 77

4.1.2. Hangi Satışlar İhraç Kaydıyla Satış Sayılır 78

4.1.3. İhraç Kaydıyla Satışlarda Kullanılan Tekdüzen Hesap Planı 79

4.1.4. İhraç Kaydıyla Satışlarda Muhasebe İşlemi ve Örnek Uygulama. 81

4.1.5. İhraç Kaydıyla Satış Kaydında Dikkat Edilmesi Gereken İşlemler 81

4.1.6. İhraç Kaydıyla Malı Satan Firmanın Sorumlulukları 82

4.2. İHRAÇ KAYDIYLA ALIŞLAR.. 83

4.2.1. “İhraç Kaydıyla Mal Alış” Yapan Firmalar ve Sorumlulukları 83

4.2.2. İhraç Kaydıyla Alış Yapan Firmada Muhasebe Kaydı 83

4.3. İHRAÇ KAYDIYLA ALIŞTAN İHRACAT. 84

4.3.1. İhracatçı Firmada; İhracat Muhasebe Kaydı 84

4.4. İHRAÇ KAYDIYLA SATIŞ ve ALIŞLARDA KUR FARKI 85

4.4.1. İmalatçı Firma İçin Kur Farkı Hesaplama ve Muhasebe Kaydı 86

4.4.2. İhracatçı Firma İçin Kur Farkı Hesaplama ve Muhasebe Kaydı 87

4.5. İHRAÇ KAYDIYLA SATIŞLARDA GÖTÜRÜ GİDER.. 87

BEŞİNCİ BÖLÜM

İTHALAT İŞLEMLERİ VE  MUHASEBE UYGULAMASI

5. İTHALAT İŞLEMLERİ VE MUHASEBESİ 91

5.1. İTHALAT İŞLEMLERİ 91

5.1.1. İthalat ve İthalatçı 91

5.1.2. İthalat Çeşitleri 91

5.1.3. İthalat İşlemleri ve İthalat Gümrük Süreci 92

5.2. İTHALAT İŞLEMLERİNDE TEKDÜZEN HESAP PLANI 93

5.2.1. Stok Hesapları 93

5.2.2. Maddi Duran Varlık Hesapları 93

5.2.3. Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesapları 94

5.2.4. Stok, Duran Varlık ve Avans Hesaplarının Faydaları 94

5.2.5. İthalat Giderleri ve Örnek Hesap Planı 95

5.3. İTHALAT, FİİLİ İTHALAT TARİHİ ve MUHASEBEDE ÖNEMİ 96

5.3.1. Fiili İthalat Giriş Tarihi ve Gümrük Beyannamesi 96

5.3.2. Fiili İthalat Giriş Tarihinin İthalat Muhasebe İşleminde Önemi 96

5.3.2.1.  Muhasebe Kaydında Dikkate Alınacak Fiili İthalat Tarihi 96

5.3.2.2.  Muhasebe Kaydında Dikkate Alınacak Döviz Kuru. 96

5.4. İTHALAT MUHASEBE KAYDI ve UYGULAMALARI 97

5.4.1. İthalat Muhasebe Kaydı Öncesi Belge Kontrolü. 97

5.4.2. İlk Madde Malzeme İthalatı ve Örnek Uygulama. 97

5.4.3. Ticari Mal İthalatı 109

5.4.4. Maddi Duran Varlık İthalatı ve Örnek Uygulama. 109

5.5. İTHALAT BORÇLARININ DEĞERLEMESİ 112

5.5.1. Ticari Borların Değerlemesi 112

5.5.2. İthalattan Doğan Ticari Borların Değerlemesi 113

5.6. İTHALATTA MALİYET TABLOSU DÜZENLEME. 113

ALTINCI BÖLÜM

DIŞ TİCARET İŞLEMLERİNDE                                                                               KATMA DEĞER VERGİSİ (K.D.V.)

6. DIŞ TİCARET İŞLEMLERİNDE KDV. 117

6.1. İHRACAT İŞLEMLERİNDE KDV. 117

6.1.1. İhracat İstisnası 117

6.1.2. Katma Değer Vergisi (KDV) Kanununda İhracat İstisnası 118

6.1.2.1. İhracatta KDV İstisnasına Giren Teslim ve Hizmetler 118

6.1.2.2. İhracatta İstisnaya Tabii İşlemlerin Belgelerde Yer Alması 119

6.1.3. KDV İadesinin Doğması, Nakden, Mahsuben İade ve Risk Analizi 120

6.1.3.1. KDV İadesinin Doğması ve Yüklenilen KDV. 120

6.1.3.1.1. KDV İadesinin Doğması 120

6.1.3.1.2. Yüklenilen KDV. 120

6.1.3.2. KDV İadesi Tutarının Nakden İadesi 121

6.1.3.3. KDV İadesinin Vergi Borçlarına Mahsubu ve Sıralama. 121

6.1.3.4. KDV İadesinde Risk Analizi 122

6.1.4. Üretici İhracatçı İşletmelerde KDV ve Örnek Uygulama. 123

6.1.4.1. İhracatta Yüklenen KDV’nin Vergi İdaresinden Tahsili ve Örnek Uygulama  (190 + 191>391) 123

6.1.4.1.1. Temmuz Ayı KDV Hesapları Tasnifi ve İhracat Kaydı 123

6.1.4.1.2. Temmuz Ayı Yurt İçi Mal Satış Yevmiye Kaydı 125

6.1.4.1.3. Temmuz Ayı Mal Ve Hizmet Alışlar Yevmiye Kaydı 125

6.1.4.1.4. Temmuz Ayı KDV Hesapları Mahsubu Kaydı 126

6.1.4.1.4. İade Edilecek KDV’nin Vergi İdaresinden Tahsili; 127

6.1.4.1.5. e- beyanname ve KDV Beyannamesi Düzenleme İşlemi. 128

6.1.4.1.5.2. 1.No’lu KDV Beyannamesi Süreci. 128

6.1.4.1.6. İnternet Vergi Dairesinden KDV İade Talep Listelerinin Gönderilme Süreci 131

6.1.4.1.7. KDV İade Alacağının Vergi ve SGK Borçlarına Mahsubu. 132

6.1.4.1.8.  KDV İade Alacağının Vergi Borçlarına Mahsubu. 133

6.1.4.2. İhracatta Yüklenen KDV’nin Hesaplanan KDV den Mahsubu ve Örnek Uygulama ( 391>191 + 190 ) 133

6.1.4.3. İmalatçı İhracatçı Firmalara Çözüm Önerileri 139

6.1.5. ARACI (TİCARİ) İŞLETMELERDE KDV VE ÖRNEK UYGULAMA. 139

6.1.6. İHRAÇ KAYITLI SATIŞLARDA KDV VE ÖRNEK UYGULAMA. 143

6.1.6.1. Tecil, Terkin ve İade Edilecek KDV. 143

6.1.6.2. İhraç Kayıtlı Satışlarda; Tahsil Edilemeyen KDV’nin,   Hesaplanan KDV’den Mahsubu ve Örnek Uygulama (391 > 190 + 191 = 360 olması halinde). 144

6.1.6.2.1. İhraç Kayıtlı Satış Bilgilerinin Dağılımı ve Tasnifi 144

6.1.6.2.2. İhraç Kayıtlı Satış Muhasebe Kayıtları 145

6.1.6.2.3. KDV Hesaplarının Mahsubu. 146

6.1.6.2.4. İhraç Kayıtlı Satışın 3 Aya İçinde Gerçekleşmesi 147

6.1.6.2.5. İhraç Kayıtlı Satışın 3 Aya İçinde Gerçekleş-me-mesi 148

6.1.6.2.6. İhraç Kayıtlı Satışta “e – beyanname” Süreci 149

6.1.6.2.7. İhraç Kayıtlı Satışta “1 No’lu KDV Beyannamesi” 150

6.1.6.3. İhraç Kayıtlı Satışta; Tahsil Edilemeyen KDV’nin,   Vergi İdaresinden Tahsili ve Örnek Uygulama (391 > 190 + 191 = 360 tutarının yetersiz olması hali). 152

6.1.6.4. İhraç Kaydıyla Teslim Alınan Malın, İhracatçı Firma  Tarafından Başka Firmaya Devri ve KDV’nin Durumu  160

6.2. İTHALAT İŞLEMLERİNDE KDV. 160

6.2.1. İthalat İstisnası 161

6.2.2. İthalatta Gümrük Vergisi, Özel Tüketim Vergisi ve Katma Değer Vergisi Matrah ve Tutarının Hesaplanması 162

6.2.2.1. İthalatta Gümrük Vergisi Matrah ve Tutarının Hesaplanması 162

6.2.2.2. İthalatta Ö.T.V Matrah ve Tutarının Hesaplanması 163

6.2.2.3. İthalatta KDV Matrah ve Tutarının Hesaplanması 163

YEDİNCİ BÖLÜM

SERBEST BÖLGELER VE MUHASEBE İŞLEMLERİ

7. SERBEST BÖLGELER.. 167

7.1. Türkiye de Serbest Bölgelerin Kuruluş Amacı ve Avantajı 167

7.2. Türkiye de Serbest Bölgelerde Özellik Arz Eden İşlemler 168

7.2.1. Serbest Bölgelerde Dış Ticaret 168

7.2.2. Serbest Bölgelerdeki Mallar ve İşlemleri 168

7.2.3. Serbest Bölgede Kambiyo İşlemleri ve Kâr Transferi 168

7.2.4. Serbest Bölgelerde Sosyal Güvenlik Mevzuatı 169

7.2.5. Serbest Bölgelerde Vergiler ve Vergi Muafiyetleri 169

7.2.6. Serbest Bölgelere Türkiye den Yapılan Fason İşlemler 169

7.2.7. Serbest Bölgelerde İfa Edilen Hizmetler 169

7.2.8 Serbest Bölgelerde Katma Değer Vergisi (KDV) 170

7.2.9. S. Bölgelere Türkiye den İhracatta Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) 170

7.2.10. Türkiye de Serbest Bölgelerde Transit ve Aktarma İşlemleri 171

7.2.11. Serbest Bölgede Kur Farkı ve Vade Farkı Geliri 171

7.2.12. Serbest Bölge Özel Hesap Bedeli 171

7.3. SERBEST BÖLGELERDE DÜZENLENEN BELGELER.. 171

7.3.1. Serbest Bölgelere Mal Girişinde (İthalatta) Kullanılan Belgeler; 171

7.3.2. Serbest Bölgeden Mal Çıkışında (İhracatta) Kullanılan Belgeler; 172

7.3.3. Serbest Bölge İşlem Formu. 172

7.3.4. Ön Statü Belgesi 173

7.3.5. Mal ve Hizmet Faturası 173

7.4. SERBEST BÖLGELERDE MUHASEBE İŞLEMLERİ 173

7.4.1. Serbest Bölgelerde Tutulması Zorunlu Defterler 173

7.4.2. Türkiye den Serbest Bölgeye Mal Satışı Muhasebe Kaydı 174

7.4.2.1. Türkiye deki Firma İçin Muhasebe Kaydı 174

7.4.2.2. Serbest Bölgedeki Firma İçin Muhasebe Kaydı 175

7.4.3. Serbest Bölgeden Mal Satışı Muhasebe Kaydı 176

7.4.3.1. Serbest Bölgedeki Satıcı Firma İçin Muhasebe Kaydı 176

7.4.3.2. S.B Dışındaki Alıcı Firma İçin Muhasebe Kaydı 177

7.4.4. Serbest Bölgede Şubesi Bulunan İşletmede Vergi İstisnası,   Dönem Sonu İşlemleri, Brüt ve Net Kârın Hesaplanması ÖRNEK UYGULAMA  177

SEKİZİNCİ BÖLÜM

TRANSİT TİCARET VE MUHASEBE İŞLEMLERİ

8. TRANSİT TİCARET. 181

8.1. Transit Ticarette İşleyişi 181

8.2. Transit Ticarette Kambiyo İşlemleri 182

8.3. Transit Ticarette Vergiler 182

8.4. Transit Ticarette Ba – Bs Formları 183

8.5. Transit Ticaret Muhasebe İşlemleri 183

8.5.1. Transit Ticarette Mal Alış Muhasebe Kaydı 183

8.5.2. Transit Ticarette Mal Satış Muhasebe Kaydı 184

8.5.3. Transit Ticarette Komisyon Karşılığı Hizmet Satış Muhasebe Kaydı 184

DOKUZUNCU BÖLÜM

YOLCU BERABERİ EŞYA İHRACI (Y.B.E.İ) ÖZEL FATURA İLE İHRACAT (BAVUL TİCARETİ) VEMUHASEBE İŞLEMLERİ

9. YOLCU BERABERİ EŞYA İHRACATI VE ÖZEL FATURAYLA İHRACAT. 189

9.1. YOLCU BERABERİNDE EŞYA İHRACATI (Y.B.E.İ) 189

9.1.1. Yolcu Beraberi Eşya İhracatında İstisnadan Yararlanma Şartları 190

9.1.2. Yolcu Beraberi Eşya İhracatı (Y.B.E.İ) İşlem Süreci 190

9.1.3. Yolcu Beraberi Eşya İhracatında Aracı Firmalar 191

9.1.4. Yolcu Beraberinde Eşya İhracatında Muhasebe İşlemleri 191

9.1.5. Y.B.E. İhracatında KDV Beyannamesi İşlemleri 194

9.2.  ÖZEL FATURA İLE İHRACAT ( BAVUL TİCARETİ ) 195

9.2.1. Özel Fatura İle Bavul Ticaretinde Mal Satış Şartları 195

9.2.2. Özel Fatura ile Bavul Ticaretinde Muhasebe İşlemleri 196

ONUNCU BÖLÜM

DIŞ TİCARETTE FİNANSMAN  TEKNİKLERİ DIŞ TİCARET KREDİLERİ  VE MUHASEBE İŞLEMLERİ

10. FİNANSMAN TEKNİKLERİ 203

10.1. DIŞ TİCARETİN FİNANSMANI 203

10.1.1. İhracatın Finansmanı 203

10.1.1.1. Merkez Bankası ve Ticari Banka Kredileri 203

10.1.1.2. Eximbank Kredileri 204

10.1.1.3. Red Clause Akreditif Açılması 204

10.1.1.4. Prefinansman. 205

10.1.1.5. Banka Kabulü. 205

10.1.2. İthalatın Finansmanı 205

10.2. TÜRK LİRASI (TL) KREDİLER VE MUHASEBE UYGULAMASI 205

10.3. DÖVİZLİ İHRACAT KREDİLERİ VE MUHASEBESİ 207

ON BİRİNCİ BÖLÜM

DIŞ TİCARETTE FAKTORİNG FORFAİTİNG LEASİNG İŞLEMLER VE MUHASEBESİ

11. DIŞ TİCARETTE FAKTORİNG, FORFAİTİNG VE LEASİNG İŞLEMLERİN                                   MUHASEBESİ 213

11.1. DIŞ TİCARETTE FAKTORİNG VE MUHASEBESİ 213

11.1.1. Faktoring – 213

11.1.2. Faktoring Kuruluşun Alacaklı Firmaya Sunduğu Avantajlar 214

11.1.3. Yurt İçi ve Yurt Dışı (Uluslar Arası) Faktoring İşlemleri 214

11.1.3.1 Yurt İçi Faktoring İşlemleri 214

11.1.3.2. Yurt Dışı, Uluslararası Faktoring İşlemleri 215

11.1.3.2.1. İhracat Faktoring’i 216

11.1.3.2.2. İthalat Faktoring’i 216

11.1.4.  Yurt Dışı Faktoring İşlemleri Muhasebesi ve Örnek Uygulama. 217

11.1.4.1. Ön Ödemenin Hesaplanması 218

11.1.4.2. Vade Sonu Kalan Bakiyelerin Tahsili 218

11.1.4.3. FAKTÖRİNG İŞLEMLERİ MUHASEBE KAYDI 219

11.1.5.  Faktöring İşlemlerde Kur Farkları 221

11.2. DIŞ TİCARETTE FORFAİTİNG ve MUHASEBESİ 221

11.2.1. Forfaiting 221

11.2.1.1. Forfaiting’de Taraflar 222

11.2.1.2. Forfaiting Süreci 222

11.2.1.3. Forfaiting Maliyeti 223

11.2.1.4. Forfaitingin İhracatçı ve İthalatçıya Sağladığı Avantajlar 223

11.2.1.4.1. Forfaiting ve İhracatçıya Sağladığı Avantajlar 223

11.2.1.4.2. Forfaiting ve İthalatçıya Sağladığı Avantajlar 224

11.2.1.5. Forfaiting ve Factoringin Karşılaştırması 224

11.2.1.6. Forfaiting Faizinin Hesaplanması 225

11.2.1.6.1. Düz İskonto Yöntemi 225

11.2.1.6.2. Bugünkü Değer Yöntemi 226

11.2.2. FORFAİTİNG İŞLEMLERİ VE MUHASEBE UYGULAMASI 226

11.3. DIŞ TİCARETTE LEASİNG VE MUHASEBESİ 230

11.3.1. Leasing – Finansal Kiralama – 230

11.3.1.1. Finansal Kiralama İşlemleri ve Süreci 230

11.3.1.2. Finansal Kiralamada Teşvik ve Diğer Hükümler 232

11.3.1.3. Katma Değer Vergisi (KDV) Kanununda Finansal Kiralama. 232

11.3.1.4. Finansal Kiralamada Süre. 233

11.3.1.5. Finansal Kiralamanın Faydaları 233

11.3.1.6. Finansal Kiralamanın Olumsuz Yönleri 234

11.3.2. Finansal Kiralamada Muhasebe İşlemleri ve Örnek Uygulama. 234

11.3.2.1. Finansal Kiralamada Tekdüzen Hesap Planı 234

11.3.2.2. Finansal Kiralamada Muhasebe İlkeleri 236

11.3.2.3. Finansal Kiralama Muhasebesi ve Örnek Uygulama. 236

11.3.2.3.1. F. Kiralamada Bugünkü Değerin Hesaplanması 237

11.3.2.3.2.  Finansal Kiralamada, Yıllık Kiranın, Bugünkü Değerinin ve Kazanılmamış Faiz Gelirinin Hesaplanması 237

11.3.2.3.3. Kiralama (Leasing) Şirketinin Muhasebe İşlemleri 238

11.3.2.3.3.1.  Kiralama Şirketinin Bilgisayar Satınalma Kaydı. 238

11.3.2.3.3.2. Kiralayan Tarafından, Kiracıya Varlığın Devir Kaydı; 238

11.3.2.3.3.3. Finansal Kiralama Şrk ‘nin Taksitlerini Tahsil Kaydı 239

11.3.2.3.4. Kiracı, Yatırımcı Şirketinin Muhasebe İşlemleri 240

11.3.2.3.4.1. Kiracının Demirbaş Bilgisayar’ı Kiralama Kaydı; 240

11.3.2.3.4.2. Kiracı Tarafından Kira Tutarının Ödenmesi Kaydı; 241

11.3.2.4. Finansal Kiralamada Amortisman İşlemleri ve Muhasebe Kaydı 244

ON İKİNCİ BÖLÜM

DIŞ TİCARETTE DEVLET YARDIMLARI

12. DIŞ TİCARETTE DEVLET YARDIMLARI 249

12.1. Devlet Yardımlarının Amacı 249

12.2. Devlet Yardımlarının Çeşitleri 249

12.2.1. Teknik Müşavirlik Şirketlerine Sunulan Yardımlar 249

12.2.2. Pazar Araştırması ve Pazara Giriş Desteği 250

12.2.3. Tarımsal Ürünlerde İhracat İadesi Yardımları 250

12.2.4. Uluslararası Rekabetçiliğin Geliştirilmesinin Desteklenmesi 250

12.2.5. Yurtdışı Birim, Marka ve Tanıtım Faaliyetlerinin Desteklenmesi 251

12.2.6. Yurt Dışında Gerçekleştirilen Fuarlara Katılımın Desteklenmesi 251

12.2.7. Tasarım Desteği 252

12.2.8. Türk Ürünlerinin Yurt Dışında Markalaşması, Türk Malı İmajının Yerleşmesi ve TURQUALITY’nin Desteklenmesi 252

12.2.9. İstihdam Oluşturmaya Yönelik Yardımlar 253

12.2.10. AR-GE Yardımları 253

12.2.11. Çevre Koruma Yardımları 253

12.3. Devlet Yardımına İlişkin Uygulama ve Muhasebe Kayıtları 254

ON ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

DIŞ TİCARETTE DİĞER İŞLEMLER

13.1.  FASON İŞLEMLER.. 259

13.1.1.  Fasonun Tanımı 259

13.1.2.  Fason İşlemler ve Taraflar 259

13.1.3.  Tekstil ve Konfeksiyon Sektöründe Fason İşlemler ve KDV Oranı 260

13.1.4.  Fason İşlemlerde Fatura Düzenleme Yöntemi 260

13.1.5.  Fason İşlemlerde Muhasebe Uygulaması 261

13.2.  TEVKİFAT İŞLEMLERİ 263

13.2.1. Kısmi Tevkifat Uygulaması 263

13.2.1.1. Kısmi Tevkifat Uygulamasında Muhasebe İşlemleri 264

13.2.1.2. Kısmi Tevkifat Uygulamasında KDV Beyannamesi 266

13.2.2. Tam Tevkifat Uygulaması 266

13.2.2.1. Tam Tevkifat Uygulamasında Muhasebe İşlemleri 267

13.2.2.2. Tam Tevkifat Uygulamasında KDV Beyannamesi 268

13.3.  KUR FARKI, VADE FARKI, FİYAT FARKI İŞLEMLERİ 269

13.3.1. Mal ve Hizmet İhracatında Vade ve Kur Farkı 269

13.3.2. İhraç Kaydıyla Satışlarda Kur ve Vade Farkı 269

13.3.3. Yurt İçi İşlemlerde Kur Farkı 269

13.3.4.  Kur Farkı Tutarının Hesaplanması 270

13.3.5.  Yurt İçi Kur Farkı Muhasebe İşlemleri 271

13.3.6.  Yurt İçi Vade Farkı Muhasebe İşlemleri 272

13.4 YABANCI PARA KASASI İŞLEMLERİ 273

13.4.1. Yabancı Para Kasası 273

13.4.2. Dış Ticarette Yabancı Para Kasası İşlemleri 274

KAYNAKÇA.. 279

KİTABIN TANITIMI

Dış Ticaret ve Kambiyo Mevzuatı uluslararası ticaretin içinde bulunan her seviyede insanı yakından ilgilendiren bir alan olma hüviyetini kazanmıştır. Bir taraftan “Teslim Şekilleri” veya “Akreditif gibi tüm dünyada ortak olarak uygulanan araçlar yanında, milli mevzuatımızın uymayı zorunlu kıldığı “Nakit Para Kontrolleri” gibi yerel düzenlemelerin de gereği gibi biliniyor olması önem arz etmektedir.

İşte bu amaçla “Dış Ticaret ve Kambiyo Mevzuatı” adlı bu eser uzun yıllar sektör tecrübesi bulunan bir profesyonel tarafından hazırlanmış bir çalışmadır. Bu eser öncelikli olarak Yeminli Mali Müşavirlik Sınavı bölümlerinden “Dış Ticaret ve Kambiyo Mevzuatı”na yönelik hazırlanmış olmakla birlikte kitapta bulunan “Kambiyo Mevzuatı”, “Gümrük Rejimleri”, “İthalat Mevzuatı”, “İhracat Mevzuatı” ve “Gümrük ve Dış Ticaret” konularında bu alanlarda araştırma yapanlara kaynaklık yapabilecek nitelikte bir eserdir.

Bu çalışmayla Türk parası ve dövizin yurda giriş ve çıkışı, menkul/gayrimenkul kıymetler ve krediler ile ilgili mevzuat yanında, ithalatta kota ve tarife kontenjanı, genelleştirilmiş tercihler sistemi, ihracat yöntemleri, akreditif usul ve çeşitleri, teslim ve ödeme şekilleri, gümrük rejimleri, eşyanın gümrük kıymeti vb. dış ticaret uygulamaları basitçe ve güncel durumuyla istifadeye sunulmaktadır.

	Kambiyo Mevzuatı
	Gümrük Rejimleri
	İthalat Mevzuatı
	İhracat Mevzuatı
	Gümrük ve Dış Ticaret
	Kaçakçılık Mevzuatı

KİTABIN TANITIMI

TURK VERGİ SİSTEMİNDE KUR FARKLARININ VERGİLENDİRİLMESİ KİTABI

Ülkemizde vergi hukuku alanındaki en tartışmalı konulardan biri kur farkıdır. Kur farkına ilişkin hazırlanan ve konusunda ilk olma özelliği taşıyan bu kitapta mevzuat, yargı kararları, idari görüşler ve öğretinin düşünceleriyle birlikte ele alınmıştır. Kitapta işlenen konuların bazıları aşağıdaki gibidir.
•    Kur farkı kavramının tanımı, benzer kavramlar olan faiz, vade farkı vb. ile karşılaştırılması.
•    Yeni Türk Borçlar Kanunu ile Yeni Türk Ticaret Kanunu’nda kur farklarının ele alınması.
•    Dövizli işlemlerde fatura düzenlenmesi nasıl olmalıdır? Kur farklarına fatura düzenlenmeli midir?
•    Kur farkları hangi hesaplarda muhasebeleştirilmelidir?
•    Dövizli alacakların, avansların, diğer varlıkların ve borçların değerlenmesi.
•    Kur farkları gelir kavramına dahil midir?
•    Konusunda yabancı para olan durumlarda, istisna uygulamaları nasıl olmalıdır?
•    Kur farkları KDV’ye tabi midir? Eğer KDV’ye tabi ise KDV oranı ne olmalıdır?
•    Kur farklarına ilişkin Vergi Usul Kanunu, Kurumlar Vergisi, Gelir Vergisi, Katma Değer Vergisi, Özel Tüketim Vergisi, BSMV ve Damga Vergisi uygulamalarında özellikli diğer konular.
•    Türk (Uluslararası) Muhasebe Standartlarında kur farkları.
•    Kur farkı konusunun Uluslararası uygulamalar (ABD, Kanada, İngiltere ve Avustralya uygulamaları ile 28 farklı ülkede yapılan uluslararası anket sonuçları).

ÖNSÖZ

Ülkemizde vergi hukuku alanındaki en tartışmalı konulardan biri kur far­kı uygulamalarıdır. Türk vergi sistemine dahil bütün vergileri ilgilendiren bu konu öncelikle bir doktora tezi olarak kapsamlı bir şekilde incelenmiş ve ar­dından bir kitap olarak sizlerin başvurusuna sunulmuştur.

Ülkemizde uzun yıllar yaşanan ekonomik istikrarsızlıklar (yüksek enflas­yon, döviz kurlarının hızlı değişimi, dış açıklar vb.) ve ekonomi politikala­rı nedeniyle zaman zaman döviz kurlarında çok hızlı ve yüksek oranlarda ar­tış/azalışlar meydana gelmiştir. Özellikle ekonomik istikarsızlıklar Türk eko­nomisinde yabancı para kullanımını artırmış ve Türk ekonomisini dolarize et­miştir. Diğer bir ifade ile banka kredilerinde, sözleşmelerde ve ödemlerde ya­bancı paralar yaygın bir şekilde kullanılmaktadır. Bu durumun sonucunda dö­viz kurlarındaki değişimler ödenecek vergi tutarlarını etkileyebilmektedir.

Ülkemiz vergi mevzuatı pek çok konuda kur farkı konusunu açık bir şe­kilde düzenlemediği için kur farklarına yönelik vergilendirmede uzmanlar ta­rafından görüş ayrılıkları bulunmakta ve anlaşmazlıklar ortaya çıkmaktadır.

Çalışma genel olarak Türk vergi hukuku tartışmalarını içermekle birlikte içerisinde özel hukuk, kambiyo mevzuatı konuları ile ekonomi ve uluslarara­sı vergi boyutları da bulunmaktadır.

Çalışmanın birinci bölümünde özel hukuk konuları, kur farkının tanımı ve benzer kavramlar ele alınmıştır. Ayrıca bu bölümde 2012 Eylül itibariyle gün­cel şekilde Türk Ticaret Kanunu, Türk Borçlar Kanunu, Türk (Uluslararası) Muhasebe Standartları, Kambiyo Mevzuatı düzenlemeleri ile Türk ekonomi­sinde kur farkı konuları ele alınmıştır.

İkinci bölümünde seçilmiş ülke uygulamaları ele alınmıştır. Öte yandan gelişmiş ülke ekonomileri genelde istikrarlı nitelikte olduğu için bu ülkeler­de kur farkı kaynaklı sorunlarla Türkiye kadar yaygın bir şekilde karşılaşılma­maktadır. Bu nedenle gelişmiş ülke uygulamalarında kur farkı konusunda re­ferans alınabilecek kaynaklar oldukça azdır. Bu bölümün 1-4 numaralı alt bö­lümlerinde Dünya ekonomisinde önemli bir yere sahip ABD, Kanada, İngil­tere ve Avustralya uygulamaları da ele alınmıştır. Ayrıca bu bölümün beşinci alt bölümünde, 28 farklı ülkenin uygulamalarını içeren anket sonuçlarına yer verilmiştir.

Kitabın üç, dört ve beşinci bölümlerinde Türk vergi hukuku konuları yer almakta olup konular, vergi türleri itibariyle bölümlere ayrılarak incelenmiş­tir. Çalışmanın üçüncü bölümünde vergi usul hukuku (VUK), dördüncü bölü­münde gelir üzerinden alman vergiler (gelir ve kurumlar vergisi) ve beşinci bölümünde işlem vergileri (KDV, ÖTV, BSMV ve DV) konuları ele alınmıştır. Yapılan çalışmalar ağırlıklı olarak güncel mevzuat düzenlemelerini içermek­
tedir. Ancak yakın zaman içerisinde uygulanmış yeniden değerleme fonu gibi bazı uygulamalara da içerikte yer verilmiştir.

Yapılan bu çalışmayla kur farkı konusundaki sorunlar bir araya toplanma­ya çalışılmış ve bu çerçevede kur farkı konulu tartışmaların çözümlenmesine katkıda bulunulmak amaçlanmıştır.

Bu çalışmanın hazırlanması konusunda kendilerine ayırmam gereken za­manı bana bırakmak suretiyle, bana en büyük desteği sağlayan sevgili eşim Esin’e ve kızım Defne Ece’ye teşekkür etmek istiyorum.

Bu çalışmanın içeriğini oluşturan kur farkı konusunu Marmara Üniversite­si Sosyal Bilimler Enstitüsü Mali Hukuk Bilim Dalındaki doktora tez konusu olarak almam konusunda beni cesaretlendiren ve benden desteklerini esirge­meyen değerli hocam Sayın Dr. Veysi Seviğ üstadıma ve Tez jürisi üyesi hoca­larım Yrd. Doç. Dr. A. Bumin Doğrusöz, Yrd. Doç. Dr. Ezhan Doğrusöz, Prof. Dr. Gülsen Güneş ve Prof. Dr. Hakan Üzeltürk ile Yrd. Doç. Dr. Yalçın Alga- ner hocalarıma da teşekkür etmek isterim.

Kitabın hazırlanması sırasında benimle zaman zaman fikirlerini paylaşan başta Sayın Fatih Dural üstadım olmak üzere tüm Değer Bağımsız Denetim ve YMM A.Ş. mensubu üstat ve arkadaşlarım ile anketin hazırlanmasında bana destek veren ECOVIS International üyelerine ve diğer katılımcılara şükranla­rımı sunarım. Ayrıca kitabın yayınlanmasında benden desteğini esirgemeyen Maliye Hesap Uzmanları Derneği Başkanı Necdet Gökmen, Başkan Vekili Şükrü Dilaver ve Eski Başkan Adem Karabayır üstadlarıma da teşekkür etmek istiyorum. Özellikle çalışmanın kitaba dönüşmesi sırasında, bütün çalışmayı detaylı bir şekilde okuyup fikirlerini esirgemeyen Turgut Özcan üstadıma da şükranlarımı sunmak isterim. Diğer taraftan çalışmayı kısmen veya tamamen okuyan değerli arkadaşlarım Eski Maliye Başmüfettişi Dr. Haşan Atılgan’a ve Eski Baş Hesap Uzmanı Murat Yılmazsoy’a da teşekkür ederim.

Kitabın basılmasında bana katkısını esirgemeyen Umur Basım ve Kırtasi­ye Sanayi ve Ticaret A.Ş. ortağı Ali Umur beye de teşekkür ederim.

Ayrıca Türkiye’de beni vergi hukuku ile tanıştıran başta İstanbul Maliye Meslek Lisesi hocalarıma, Hesap Uzmanları Kurulu’nda çalışan ve üzerimde emeği olan bütün üstatlarıma, zaman zaman çalışmayı okuyan diğer arkadaş­larıma da teşekkürü borç biliyorum.

Yapılan bu çalışmanın vergiyle ilgili herkese ve ülkemizde vergiciliğin ge­lişmesine katkıda bulunmasını dilerim.

Dr. Celal Çelik

İÇİNDEKİLER

KISALTMALAR.XXI
TABLO LİSTESİ.XXIV
GRAFİK LİSTESİ.XXIV
GİRİŞ.1
BİRİNCİ BÖLÜM
KUR FARKI KAVRAMI, MAHİYETİ VE
MUHASEBE STANDARTLARINDA KUR FARKLARI
I. DÖVİZLİ İŞLEMLERİN TÜRK EKONOMİSİ İÇİNDEKİ GELİŞİMİ.9
II. KUR FARKI KAVRAMI, MAHİYETİ VE ÖZEL HUKUKTAKİ
YERİ .13
A. Kur Farkını Ortaya Çıkaran Nedenler.13
B. Kur Farkı Kavramının İktisadi ve Hukuki Açıdan Tanımlanması.14
C. Kur Farkına Yakın Kavramlar ve Kur Farkının Yakın Kavramlardan Ayırt
Edilmesi .20
1. Faizin tanımı ve kur farkı kavramı ile benzer ve farklı yönleri.20
2. Vade farkı kavramı ve kur farkı kavramı ile karşılaştırılması.25
3. Arbitrajın tanımı ve kur farkı ile karşılaştırılması.31
4. Temerrüt faizinin tanımı ve mahiyeti.33
5. Dövizli işlem – dövize endeksli işlem kavramları.38
6. Kur farkı kavramına benzeyen muhtelif kavramlar.39
a. Gecikme tazminatı.39
b. Aşkın zarar (munzam zarar) tazminatı tanımı.39
c. İcra inkar tazminatı.42
D. Kur Farkına İlişkin Türk Borçlar Kanunu, Türk Ticaret Kanunu ve
Vergi Kanunlarındaki Düzenlemeler.43
1. Türk Borçlar Kanunu’ndaki döviz kurları ile ilgili düzenlemeler.43
2. Türk Ticaret Kanunu’ndaki dövizli işlemler ile ilgili düzenlemeler.46
3. Vergi Kanunlarında Kur Farkları ile ilgili Düzenlemeler.48
XII
III. ULUSLARARASI VE TÜRK MUHASEBE STANDARTLARINDA KUR
FARKLARI .51
A. Uluslararası ve Türk Muhasebe Standartlarında Kur Farkları ile ilgili
Düzenlemeler.51
B. 21 numaralı Uluslararası ve Türkiye Muhasebe Standardında kur farkları.54
C. 23 numaralı Uluslararası ve Türkiye Muhasebe Standardında kur farkları.56
IV. KAMBİYO MEVZUATINDA DÖVİZLİ İŞLEMLERLE İLGİLİ
DÜZENLEMELER.58
İKİNCİ BÖLÜM
SEÇİLMİŞ ÜLKELER VERGİ HUKUKU UYGULAMALARINDA
KUR FARKLARI
I. AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ’NDE KUR FARKI
UYGULAMALARI.65
II. KANADA’DA KUR FARKI UYGULAMALARI.71
III. İNGİLTERE’DE KUR FARKI UYGULAMALARI.73
IV. AVUSTRALYA’DA KUR FARKI UYGULAMALARI.82
V. KUR FARKI UYGULAMALARINA İLİŞKİN ULUSLARARASI
ANKET ÇALIŞMASI.88
A. ANKET ÇALIŞMASINA İLİŞKİN GENEL BİLGİ.88
B. ULUSLARARASI ANKET ÇALIŞMASINA GÖRE YABANCI ÜLKE
UYGULAMALARINDA KUR FARKLARI.89
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
VERGİ USUL HUKUKUNDA KUR FARKLARI
I. USUL HUKUKU YÖNÜNDEN KUR FARKLARI.103
A. Vergi Usul Kanunu’nda Kur Farklarına Kaynaklık Teşkil Eden
Düzenlemeler.103
B. Vergi Usul Kanunu’na Göre Dövizli Defter Tutulması.103
1. Defterlerin Türkçe tutulma zorunluluğu.103
2. Defterlerde Türk parası kullanma zorunluluğu.104
C. Dövizli fatura düzenlenmesi.110
XIII
D. Kur farkları için belge düzenlenmesi.111
E. Muhasebe sistemi uygulama genel tebliğlerine göre kur farklarının
muhasebeleştirilmesi.114
II. DEĞERLEME UYGULAMALARINDA KUR FARKLARI.117
A. Dövizli Mevcutların ve Alacakların Değerlemesi.117
1. Değerleme hükümlerinin kapsamı.117
a. Değerleme zamanı.117
b. Değerlemede uygulanacak döviz kurları.117
c. Maliyet bedeli esası.119
2. Dövizli mevcutların (kasa, banka, maddi ve gayri maddi duran varlıkların)değerlemesinde ortaya çıkan lehte ve aleyhte kur farkları ile ilgili
konular.122
a. Kasa ve banka mevcutlarında ortaya çıkan kur farkları.122
b. Bankalarda teminat olarak bulundurulan dövizlerin değerlemesi.124
c. Dövize endeksli ve yabancı para cinsinden menkul kıymetlerde
kur farkları.125
3. Dövizli alacakların, borçların, avansların değerlemesinde ortaya çıkan
kur farkları.126
a. Dövizli alacak ve borçların değerlemesi.126
aa. Alacak ve borçların değerlemesine ilişkin genel açıklama.126
ab. Serbest bölge veya ilişkili firmalardan olan dövizli alacakların
değerlemesi.128
ac. Finansal kiralama sözleşmelerinden kaynaklanan kur farkları.131
b. Dövizli avansların değerlemesinde ortaya çıkan kur farkları. 133
ba.Avansların tanımı ve hukuki mahiyeti.133
bb.Avanslarla ilgili düzenlemeler. 135
bc.Avanslarla ilgili vergi idaresinin görüşleri.137
bd.Avanslarla ilgili vergi yargısının görüşleri.140
be.Diğer görüşler.142
XIV
c. Kambiyo mevzuatı nedeniyle dövizlerin değerlemesinde
karşılaşılan sorunlar.144
ca. Kambiyo mevzuatına göre süresinde yurda getirilmeyen
dövizlerin değerlemesi .145
cb. Kambiyo mevzuatına göre serbest kullanılabilen dövizlerin
değerlemesi.146
4. Dövizle alınan maddi duran varlıkların değerlemesinde kur farkları.148
5. Dövizli türev ürünlerin değerlemesi.153
B. Vergi Usul Kanunu’nda Kur Farkları ile ilgili Diğer Özellikli Konular.155
1. Stokların edinimi dolayısıyla oluşan kur farkları.155
2. İştirak hissesi satın almada kullanılan kredilerden oluşan kur farkı
zararları ve kârlarının mahiyeti.158
3. Türk vergi hukukuna göre sermayenin döviz olarak konulması
mümkün müdür?.163
4. Enflasyon düzeltmesi uygulamasında kur farkları.163
5. Mülga yeniden değerleme uygulamasında kur farkları.168
6. Yabancı para cinsinden şüpheli alacaklar.169
7. Yap işlet devret modeli uygulamasında kur farkı uygulamasına ilişkin
mülga VUK değerleme hükmü.171
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
GELİR ÜZERİNDEN ALINAN VERGİLERDE KUR FARKLARI
I. GELİR VERGİSİNDE KUR FARKLARI.175
A. Gelir Vergisi Kanunu’nda lehe oluşan kur farklarının değişik gelir türleri
açısından mahiyeti.175
1. Ticari kazançlarda kur farkları .175
2. Zirai kazançlarda kur farkları .176
3. Ücretlerde kur farkları .176
4. Serbest meslek kazançlarında kur farkları.177
XV
5. Gayrimenkul sermaye iratlarında kur farkları.179
6. Menkul sermaye iratlarında kur farkları.179
7. Diğer kazanç ve iratlarda kur farkları.186
B. Kur Farklarının Gider Yazılması.189
C. Finansman Gideri Kısıtlaması Uygulamasında Kur Farkları.194
1. Uygulama hakkında genel bilgi.194
2. Mülga düzenlemelerde finansman gideri kısıtlaması uygulamasında
kur farkı kavramının ele alınışı.197
D. Yıllara Sari İnşaat ve Onarım İşlerinde Ortaya Çıkan Kur Farklarının
Mahiyeti.205
1. Yıllara sari inşaat ve onarım işleri ile ilgili genel değerlendirme.205
2. Alınan avans ve istihkakların bankalarda değerlenmesi nedeniyle
oluşan kur farkları.207
3. Hakediş alacaklarından kaynaklanan kur farkları.211
4. Kullanılan borçlarla ilgili kur farkları.212
5. Yıllara sari inşaat işlerinde vergi kesintisi (stopaj) uygulamasında kur
farkları.212
E. Tam mükelleflerden yapılan vergi kesintisi uygulamasında kur farkları.216
F. Uygulamadan kalkan bazı önemli müesseselerde kur farkları.219
1. Yatırım indirimi uygulamasında kur farkı ile ilişkili konuların ele alınışı.219
2. Maliyet artış fonu uygulamasında kur farkları.222
G. Gelir Vergisi Kanunu’nda Kur Farkları ile ilgili Diğer Özellikli Konular.223
1. Yurtdışı kazançlara ilişkin vergilerin mahsubunda uygulanacak kurlar.223
2. Gelir vergisi kanununda götürü gider uygulamasında kur farkları.224
3. Yurt dışı harcırah uygulamasında uygulanacak kurlar.224
4. Forward işlemlerinde elde edilen kur farkı gelirleri.225
II. KURUMLAR VERGİSİNDE KUR FARKLARI.226
A. Kur farkları konusunda Kurumlar Vergisi Kanunu’nda yer alan
düzenlemeler.226
B. Kurumlar vergisinde örtülü sermaye müessesinde kur farkları.227
XVI
1. Mülga 5422 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’na göre örtülü sermaye
uygulaması.227
2. 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nda örtülü sermaye
uygulamasında kur farkları.234
a. Örtülü sermayeye ait kur farkının gider kaydedilememesi.234
b. Örtülü sermayedeki düzeltme uygulamasında kur farkları.235
c. Lehe olan kur farkları.239
C. Örtülü kazanç dağıtımı ve transfer fiyatlaması konularında kur farkı
uygulaması.240
D. Serbest bölgelerde kayıtlı şirketlerin kur farkı gelirlerinin kurumlar
vergisine tabi tutulması.244
1. Serbest bölgelerin tanımı ve niteliği.244
2. 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunu md.6’nın ilk halinde düzenlenen
gelir ve kurumlar vergisi istisnası.247
3. Serbest Bölgeler Kanunu geç. md. 3’te yer alan gelir ve kurumlar
vergisi istisnası.248
4. Serbest bölgedeki şirketlerden elde edilen kâr paylarının
vergilendirilmesi.254
5. Serbest bölgelerde ücret geliri elde edenlerin vergilendirilmesi.255
6. Serbest bölgelerde kur farkları ile ilgili diğer konular.256
E. Taşınmaz ve iştirak hissesi satış kazancı istisnasında kur farkı uygulaması.257
F. Dar mükellef kurumlardan yapılan stopajlarda kur farkları.260
G. Yurt dışından elde edilen gelirlerde oluşan kur farkları ile ilgili konular.264
1. Gelirin kayıtlara intikalinde uygulanacak kurun tespiti.264
2. Türk uluslararası gemi siciline kayıtlı gemilerle ilgili istisna
uygulamasında kur farkları.265
3. Yurtdışı inşaat işlerinde kur farkları.266
4. Yurt dışı iştirak kazançları istisnasında kur farkları.273
5. Yurt dışı şube kazançları istisnasında kur farkları.274
6. Kontrol edilen kurum kazancı uygulamasında kur farkları.275
H. Kurumlar Vergisi Kanunu’nda diğer özellikli konular.276
XVII
1. Dar mükellefler tarafından merkeze ödenen kur farkları.276
2. Teknoloji Geliştirme Bölgeleri istisnasında kur farkları.277
3. Mülga 5422 sayılı KVK ihracat istisnası uygulamasında kur farkları.278
BEŞİNCİ BÖLÜM
HARCAMA VE İŞLEM VERGİLERİNDE KUR FARKLARI
I. KATMA DEĞER VERGİSİNDE KUR FARKLARI.283
A. Katma Değer Vergisi Kanunu’nda Dövizli İşlemler ve Kur Farkları ile
ilgili Düzenlemeler.283
B. Katma Değer Vergisi Kanunun Temel Düzenlemeleri Kapsamında Kur
Farkları.283
1. KDVK’nda Vergiyi Doğuran Olay Kavramı Bağlamında Kur
Farkları.283
2. Katma Değer Vergisi Kanunu’nda Hizmet Kavramı Bağlamında Kur
Farkları.288
a. Hizmet kavramı ile ilgili genel açıklamalar.288
b. Kur farkı hizmet midir?.291
3. Katma Değer Vergisi Kanunu’nda Matrah Kavramı ve Kur Farkları.293
a. Yurtiçi mal teslimi ve hizmet ifası hallerinde matrah.293
b. İthalatta matrah ve kur farkları.295
c. Kur farkları KDVK md.35 uyarınca matrah düzeltmesinin bir
unsuru olarak dikkate alınmalı mıdır?.295
C. Kur Farklarının Katma Değer Vergisine Tabi Tutulması Konusundaki
Görüşler.297
1. Kur farklarında KDV uygulamasına ilişkin olarak Maliye
Bakanlığı’nın görüşleri.297
2. Kur farklarının katma değer vergisine tabi olduğu görüşünü
savunanların düşünceleri.304
3. Kur farklarının katma değer vergisine tabi olmadığı şeklindeki
görüşler.306
4. Kur farklarında katma değer vergisi uygulamasına ilişkin yargı
kararları.310
XVIII
5. Kur farklarının katma değer vergisine tabi tutulması konusundaki görüşümüz.314
a. Anayasal ilkeler karşısında Maliye Bakanlığı’nın yaklaşımı.314
aa.Verginin yasallığı ilkesi.314
ab.Hukuki güvenlik ilkesi.315
b. Vergilendirme ilkeleri açısından Maliye Bakanlığı’nın yaklaşımı.316
c. Bir örnek yardımıyla kur farklarında katma değer vergisi
uygulamasının analizi.317
d. Kur farklarında katma değer vergisi uygulamasıyla ilgili genel
değerlendirme.323
D. Kur Farkların Katma Değer Vergisine Tabi Tutulması Halinde Özellikli
Konular.326
1. Kur farklarına uygulanacak katma değer vergisi oranı.326
2. İhraç kayıtlı teslimlerde ortaya çıkan kur farkları ile ilgili konular.329
3. İthal edilen malın bedelinin sonradan ödenmesi sırasında ortaya çıkan
kur farklarının ithalde ödenen katma değer vergisi yönünden ele
alınması.333
4. Hizmet ithalatında kur farkları.337
5. Değerlemelerde oluşan kur farklarında KDV uygulaması.339
6. Dövizli avansların katma değer vergisi karşısındaki durumu.340
7. Kur farklarına uygulanacak katma değer vergisi matrahının tespitinde
iç yüzde dış yüzde yönteminin kullanımı.348
8. Satış karşılığında yabancı para cinsinden düzenlenmiş senet alınması
hali.349
9. Örtülü sermaye uygulamasında kur farklarının katma değer vergisi
karşısındaki durumu.352
a. Genel açıklama.352
b. Örtülü sermaye üzerinden ödenen faizlerin ve kur farklarının katma
değer vergisine tabi olduğu görüşü.352
c. Örtülü sermaye üzerinden ödenen faiz ve kur farklarının katma değer
vergisine tabi olmadığı görüşü.355
XIX
d. Örtülü sermayede katma değer vergisi uygulamasına ilişkin
değerlendirme.356
10. Katma Değer Vergisi tevkifatı uygulamasında ortaya çıkan kur farkları.356
a. Satıcı lehine oluşan kur farklarında KDV tevkifatı uygulaması.358
b. Müşteri lehine oluşan kur farklarında KDV tevkifatı uygulaması.358
11. Döviz kurlarının düşmesi halinde kur farkı hesaplanması konusu.362
12. Grup şirketler arasında kredi aktarılması halinde bu krediye ilişkin kur farklarının KDV’ne tabi olup olmadığı.362
13. Yurt dışından borçlanmalar dolayısıyla ödenen kur farklarında KDV uygulaması.363
II. BANKA VE SİGORTA MUAMELELERİ VERGİSİNDE KUR
FARKLARI.365
A. BSMV hakkında genel açıklamalar.365
B. Kambiyo işlemlerinde BSMV uygulaması.365
C. Kambiyo gider vergisi Tobin vergisi ilişkisi.369
D. Dövizli ve dövize endeksli kredilerde kur farkları.370
III. DAMGA VERGİSİNDE KUR FARKLARI.372
A. Damga Vergisi hakkında genel açıklama ve Damga Vergisi’nde hesaplamalarda esas alınacak kurlar.372
B. Sözleşmenin değiştirilmesi halinde ortaya çıkan kur farklarının Damga Vergisi Kanunu karşısındaki durumu.373
C. Sözleşmenin devri halinde ortaya çıkan kur farklarının Damga Vergisi Kanunu karşısındaki durumu.374
IV. ÖZEL TÜKETİM VERGİSİNDE KUR FARKLARI.376
A. Özel Tüketim Vergisi hakkında genel açıklamalar.376
B. Kur farklarının Özel Tüketim Vergisi matrahına dahil olup olmadığı.377
C. Özel Tüketim Vergisinde asgari matrah uygulamasında kur farkları.378
SONUÇ .380
EK: QUESTIONNAIRE ON FOREIGN EXCHANGE DIFFERENCES’
EFFECTS ON TAXATION.395
KAYNAKÇA.398

KİTAP TANITIMI

- Mal ve Hizmet İhracı İstisnası

- Roaming Hizmetleri

- Yolcu Beraberi Satışlar

- Bavul Ticareti

- Fuar, Panayır ve Sergilere Katılım İstisnası

- İhraç Kayıtlı Teslimler

- Dahilde İşleme ve Geçici Kabul’de Tecil–Terkin Uygulaması

- Transit Ticaret

- Danıştay Kararları ve Özelge Örnekleri

- Dış Ticaret Firması Örnek Hesap Planı

ÖNSÖZ

Bilindiği üzere ülke ekonomilerinin büyüklüğünün göstergesi diğer bir çok faktörle birlikte yıllık ihracat işlemleri hacminin büyüklüğüdür. Tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de ihracat sektörünün ekonomideki yeri ve diğer sektörleri etkileme gücü dikkate alındığında Türkiye ekonomisi açısından önemli sektörlerden biridir.

İhracat işlemleri, vergi, muhasebe, gümrük ve kambiyo mevzuatı ve bu alandaki uygulamaları da kapsayan ve sürekli değişen dinamik bir alandır.

Ülkemizde ihracat sektörü ve bu sektörle bağlantılı bir çok yan sektörün mevcudiyetini göz önünde bulundurarak hazırlamış olduğumuz bu eser ile ihracat işlemelerini, vergi ve muhasebe uygulamalarını da dikkate alarak inceleyerek temel amacımız olan uygulamacılara ışık tutmakla birlikte bu alanda yaşanan kaynak arayışına çözüm sağlayabilmektir.

Kitabımızın ilk baskısını hazırlarken mesleki uygulama deneyimlerimiz, seminerlerdeki gözlemleriz, uygulamada karşılaşılan sorunlar ile bu konuda bizlere iletilen sorular da dikkate alınmıştır. Kitabı incelediğinizde de görüleceği üzere önce konuyla ilgili mevzuatı içeren açıklamalar, yine aynı konuyla ilgili muhasebe kayıtları ve verilen örneklerin beyannameye aktarılması gibi somut örnekler de yer almaktadır.

Kitapta ihracat işlemleri ağırlıklı olarak Katma Değer Vergisi Kanunu’na paralel bir bölümleme çerçevesinde ele alınarak ihracatla doğrudan ilgili olması nedeniyle transit ticaret ve dahilde işleme izin belgesi konuları da ayrıca incelenmiştir.

İÇİNDEKİLER

• YAZAR ÖZGEÇMİŞLER III
• BİRİNCİ BÖLÜM İHRACAT
• A. İHRACAT İSTİSNASI 1
• 1. İhracat Yönetmeliği Kapsamında İhracat 1
• 1.1. Ön İzne Bağlı İhracat 2
• 1.2. Kayda Bağlı İhracat 2
• 1.3. Kredili İhracat 3
• 1.4. Konsinye İhracat 3
• 1.5. Yurt Dışı Fuar ve Sergilere Katılım ve İhracat 4
• 1.6. İthal Edilmiş Malın İhracı 5
• 1.7. Serbest Bölgelere Yapılacak İhracat 5
• 1.8. Ticari Kiralama Yoluyla Yapılacak İhracat 5
• 1.9. Takas ve Bağlı Muamele Kapsamında Yapılacak İhracat 7
• 1.10. Bedelsiz İhracat 7
• 1.11. Transit Ticaret 8
• 1.12. Savunma Sanayi Dışındaki Alanlarda Offset Kapsamında Yapılacak İhracat 10
• 2. Katma Değer Vergisi Kanununa Göre İhracat 10
• 2.1. Mal İhracatı 10
• 2.1.1. İhracatta Vergiyi Doğuran Olay 11
• 2.1.2. İhracat İşleminin Muhasebeleştirilmesi 16
• 2.2. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’ne Kargo İle Yapılan
• İhracatlar 18
• 2.3. Yurt Dışı Edilen Malın Geri Gelmesi 21
• 2.3.1. Geri Gelen Mala İlişkin Katma Değer Vergisinin
• Nakden Veya Mahsuben İadesinin Henüz Yapılmamış Olması 21
• 2.3.2. Geri Gelen Mala İlişkin Katma Değer Vergisinin
• Nakden Veya Mahsuben İadesinin Yapılmış Olması 23
• 2.3.3. Geri Gelen Mala İlişkin Katma Değer Vergisinin İndirim Yoluyla Giderilmiş Veya Sonraki Döneme
• Devredilmiş Olması 23
• 2.4. Yurt Dışı Edildikten Sonra Zayi Olan Mallar 24
• 2.5. Yurt Dışındaki Şubeye Gönderilen Mallar 24
• 2.6. Yurt Dışındaki Firmadan Alman Reklamasyon Faturaları 25
• 2.7. İhracat Bedellerinin Yurda Getirilmesi 26
• 2.7.1. 08.02.2008 Tarihinden Önceki Düzenleme 26
• 2.7.2. 08.02.2008 Tarihinden Sonraki Düzenleme 27
• 2.8. Gelmeyen İhracat Bedellerinin Değerlemesi 28
• 2.9. Serbest Bölgelere Yapılan Mal İhracatları 28
• 2.10. İhracattan Kaynaklanan Kur Farklarının Katma Değer
• Vergisi Karşısındaki Durumu 30
• 2.11. Yüklenilen Katma Değer Vergisinin Hesaplanması 31
• 2.12. İhracatta Götürü Gider Uygulaması 32
• 3. İhracat İstisnasında Katma Değer Vergisi İadesi 34
• 3.1. Nakden Katma Değer Vergisi İadesi 35
• 3.1.1. Nakden Katma Değer Vergisi İade İşleminde İstenilen Belgeler 37
• 3.2. Mahsuben Katma Değer Vergisi İadesi 38
• 3.2.1. Mahsuben Katma Değer Vergisi İade İşleminde
• İstenilen Belgeler 39
• 3.3. İndirim Yoluyla Giderilen Veya Devreden Katma Değer Vergisi İçerisinde Kalan Katma Değer Vergisinin Daha Sonra Düzeltme Beyannamesi İle İade İstenilmesi 39
• 3.4. Yüklenilen Katma Değer Vergisinin Bir Kısmının İade
• Alınması Bir Kısmının da İndirim Yoluyla Giderilmesi 41
• 3.5. Amortismana Tabi İktisadi Kıymet (ATİK) Dolayısıyla Yüklenilen Katma Değer Vergisinin İadesi 42
• 4. İhracat İşlemlerinin Katma Değer Vergisi Beyannamesinde Gösterilmesi 43
• B. HİZMET İHRACI İSTİSNASI 49
• 1. Hizmet İhracı İstisnası 49
• 1.1. Hizmet Yurt Dışındaki Müşteri İçin Yapılmalıdır 50
• 1.2. Hizmetten Yurt Dışında Faydalanılmalıdır 50
• 1.3. Fatura Yurt Dışındaki Müşteri Adına Düzenlenilmelidir 53
• 1.4. Hizmet Bedeli Döviz Olarak Türkiye’ye Getirilmelidir 53
• 2. Serbest Bölgeye Yapılan Hizmet İhracının Katma
• Değer Vergisi Karşısındaki Durumu 55
• 3. Hizmet İhracı İstisnasında İade İşlemleri 56
• 3.1. Nakden Katma Değer Vergisi İadesi 56
• 3.1.2. Nakden Katma Değer Vergisi İade İşleminde İstenilen Belgeler 56
• 3.2. Mahsuben Katma Değer Vergisi İadesi 57
• 3.2.1. Mahsuben Katma Değer Vergisi İade İşleminde
• İstenilen Belgeler 57
• 4. Hizmet İhracı İstisnasının Katma Değer Vergisi
• Beyannamesinde Gösterilmesi 58
• C. ROAMING HİZMETLERİ İSTİSNASI 61
• 1. Roaming Hizmetleri İstisnası 61
• İKİNCİ BÖLÜM
• YOLCU BERABERİ EŞYA VE BAVUL TİCARETİ
• A. YOLCU BERABERİ EŞYA 63
• 1. 43 Seri Numaralı KDV Genel Tebliği Çerçevesinde Yapılan
• İstisna Uygulaması 64
• 1.1. Türkiye’de İkâmet Etmeyen Yolculara Tanınan
• İstisnadan Faydalanabilecekler 65
• 1.2. İstisna Kapsamında Satış Yapabilecek Satıcılar 65
• 1.3. Satıcıların Uyacakları Esaslar 66
• 1.4. Alıcıların Uyacakları Esaslar 67
• 1.5. Mal Teslimi Sırasında Tahsil Edilen Katma Değer
• Vergisinin Alıcıya İade Edilmesi 67
• 1.5.1. Katma Değer Vergisinin Gümrükten Çıkarken İade Alınması 67
• 1.5.2. Katma Değer Vergisinin Gümrükten Çıktıktan Sonra
• İade Alınması 67
• 1.5.3. Katma Değer Vergisinin Elden İade Alınması 68
• 1.5.4. Katma Değer Vergisinin Avans Olarak İade Alınması 68
• 1.5.5. Katma Değer Vergisinin Yetki Belgesine Sahip
• Aracı Firmalardan İade Alınması 68
• 1.6. Nakden Katma Değer Vergisi İadesi İçin İstenilen Belgeler 69
• 1.7. Mahsuben Katma Değer Vergisi İadesi İçin İstenilen Belgeler 69
• 1.8. 43 Seri Numaralı Katma Değer Vergisi Genel Tebliği Kapsamındaki Satışların KDV Beyannamesinde
• Gösterilmesi ve Muhasebeleştirilmesi 69
• B. BAVUL TİCARETİ 75
• 1.61 Seri Numaralı Katma Değer Vergisi Genel Tebliği Kapsamında Bavul Ticareti 75
• 1.1. Bavul Ticareti Kapsamında Mal Teslim Edebilecekler 77
• 1.2. Bavul Ticareti Kapsamında Mal Alabilecekler 77
• 1.3. Bavul Ticareti Kapsamında Yapılan Satışlara Ait Dövizin
• Yurda Getirilmesi 77
• 1.4. Özel Fatura İle Mal Tesliminde Bulunanlara Tecil-Terkin Kapsamında Mal Verilmesi 77
• 1.5. Nakden Katma Değer Vergisi İadesi İçin İstenilen Belgeler 78
• 1.6. Mahsuben Katma Değer Vergisi İadesi İçin İstenilen Belgeler 79
• 1.7. Bavul Ticareti İşlemlerinin Katma Değer Vergisi Beyannamesinde Gösterilmesi ve Muhasebeleştirilmesi 79
• C. TAŞIMACILIK FAALİYETİ VE FUAR, PANAYIR VE SERGİLERE KATILIM İÇİN SATIN ALINACAK MAL VE HİZMETLERDE İSTİSNA UYGULAMASI 84
• 1. Uygulamanın Genel Esasları 84
• 1.1. Katma Değer Vergisi İadesi İçin İstenilen Belgeler 87
• ÜÇÜNCÜ BÖLÜM İHRAÇ KAYITLI SATIŞLAR
• A. GENEL OLARAK TECİL-TERKİN SİSTEMİ 89
• 1. İhraç Kayıtlı Mal Teslimlerinde Katma Değer Vergisi İade Hakkı 92
• 2. İhraç Kayıtlı Mal Tesliminde İhtiyarilik 93
• 3. İhraç Kayıtlı Mal Tesliminin Muhasebeleştirilmesi 94
• 3.1 İmalatçı Firmanın Muhasebe Kayıtları 94
• 3.2 İhracatçı Firmanın Muhasebe Kayıtları 95
• 4. İhraç Kayıtlı Mal Tesliminde Bulunabilecek Mükellefler 95
• 4.1. İmalatçılar 96
• 4.1.1. Sanayi Siciline Kayıtlı Olup, Sanayi Sicil Belgesi
• Almış Olmak 96
• 4.1.1.1. Sanayi Sicil Belgesinde Yazılı Olmayan Eşyanın
• İhraç Kayıtlı Teslimi 98
• 4.1.1.2. Fason Olarak Üretilen Malların İhraç Kayıtlı Teslimi.. 100
• 4.1.1.3. İmal Edilecek Ürünün İmalat Safhalarının Bir Bölümünün Fason Olarak Yaptırılması 100
• 4.1.1.4. İmal Edilecek Ürünün Bir Kısmının Fason Olarak
• Yaptırılması 100
• 4.1.2. Sanayi Odaları, Ticaret Odaları veya Esnaf ve
• Sanatkarlar Derneklerine Kayıtlı Olmaları 102
• 4.1.2.1 .Sanayi Odalarına Kayıt 102
• 4.1.2.2. Ticaret Odalarına Kayıt 103
• 4.1.2.3. Esnaf ve Sanatkarlar Odalarına Kayıt 104
• 4.1.3 İmalat İşinde En Az 5 (Beş) İşçi Çalıştırmak 104
• 4.1.4. Sanayi Sicil Belgesinde Yer Alan Üretim Konusunda Gerekli Araç Parkına Sahip Olmak 106
• 4.2 Türkiye’de İkamet Etmeyenlere Döviz Karşılığı Satışlarda Katma Değer Vergisi İhracat İstisnası İzin Belgesi Alan Mükelleflere Yapılan Teslimler 107
• 4.3. Özel Finans Kurumlan 107
• 4.4. İmalatçı Olmayan Mükellefler Tarafından Sektörel
• Dış Ticaret Şirketlerine Yapılan Teslimler 108
• 4.5. Geçici Kabul ve Dahilde İşleme Rejimi Kapsamında İhraç Edilecek Tekstil ve Konfeksiyon Ürünlerinin İmalinde Kullanılan Maddelerin, Dahilde İşleme veya Geçici Kabul İzin Belgesine Sahip İmalatçı-İhracatçılara Teslimi 108
• 4.6. Dahilde İşleme ve Geçici Kabul Rejimi Kapsamında İthal
• Edilen Maddelerle Üretilen Malların İhracatçılara Teslimi 108
• 4.7. İmalatçı Olmayan Mükellefler Tarafından Dış Ticaret Sermaye Şirketlerine Yapılan Teslimler 109
• 4.8. Sektörel Dış Ticaret Şirketlerine 27 Seri Nolu KDV Genel Tebliğinde Tanımı Yapılan İmalatçı Vasfına Haiz Olmayan Ortaklan İle İmalatçı Olup Olmadığına Bakılmaksızın Ortakları Dışındaki Firmalarca İhraç Kaydıyla
• Yapılan Mal Teslimleri 109
• B. İHRACATIN MÜCBİR SEBEP OLMAKSIZIN ÜÇ AYLIK
• SÜRE İÇERİSİNDE YAPILAMAMASI 109
• 1. Vergi Usul Kanununa Göre Mücbir Sebep 110
• 1.1. İhraç Kayıtlı Satışlarda Mücbir Sebep Uygulaması 112
• C. İHRAÇ KAYITLI SATIŞA KONU EŞYANIN YURT DIŞINDAN
• GERİ GELMESİ VE İMALATÇIYA İADE EDİLMESİ UYGULAMASI ..115
• 1. İhraç Kayıtlı Satışa Konu Eşyanın Yurt Dışından Geri Gelmesi 115
• 2. İhraç Kayıtlı Malın İhracatçı Tarafından İmalatçısına İade Edilmesi…. 116
• 2.1. İhraç Kayıtlı Malın Aynı Dönem İçerisinde İmalatçısına
• İade Edilmesi 116
• 2.1.1. Aynı Dönem İçerisinde İmalatçısına İade Edilen İhraç
• Kayıtlı Malın Muhasebeleştirilmesi 117
• 2.1.1.1. İmalatçı Firmanın Muhasebe Kayıtları 117
• 2.1.1.2. İhracatçı Firmanın Muhasebe Kayıtları 118
• 2.2 İhraç Kayıtlı Malın Sonraki Dönemlerde İmalatçı Firmaya
• İade Edilmesi 118
• 2.2.1. İhraç Kayıtlı Malm Sonraki Dönemlerde İmalatçı
• Firmaya İade Edilmesinin Muhasebeleştirilmesi 119
• 2.2.1.1. İmalatçı Firmanın Muhasebe Kayıtları 119
• 2.2.1.2. İhracatçı Firmanın Muhasebe Kayıtları 121
• D. İHRAÇ KAYITLI SATIŞLARDA ORTAYA ÇIKAN
• KUR FARKI VE FİYAT FARKI 122
• 1. Kur Farkı 122
• 1.1. İhraç Kayıtlı Satışlarda İmalatçı Lehine Ortaya Çıkan
• Kur Farkları 126
• 1.1.1. İmalatçı Lehine Ortaya Çıkan Kur
• Farklarının Muhasebeleştirilmesi 129
• 1.1.1.1. İmalatçı Firmanın Muhasebe Kayıtları 129
• 1.1.1.2. İhracatçı Firmanın Muhasebe Kayıtları 130
• 1.2 İhraç Kayıtlı Satışlarda İmalatçı Aleyhine Ortaya
• Çıkan Kur Farkları 130
• 1.2.1 İmalatçı Aleyhine Ortaya Çıkan Kur
• Farklarının Muhasebeleştirilmesi 131
• 1.2.1.1 İmalatçı Firmanın Muhasebe Kayıtları 131
• 1.2.1.2 İhracatçı Firmanın Muhasebe Kayıtları 132
• 2. Fiyat Farkı 132
• E. İHRAÇ KAYITLI SATIŞLARDA KATMA DEĞER
• VERGİSİ BEYANNAME ÖRNEKLERİ 133
• 1. Katma Değer Vergisi Beyanname Örnekleri 133
• F. İHRAÇ KAYITLI TESLİMLERDE KATMA DEĞER VERGİSİ
• İADESİ 145
• 1. İhraç Kayıtlı Teslimlerde Katma Değer Vergisi İadesi 145
• G. DAHİLDE İŞLEME VE GEÇİCİ KABUL REJİMİNDE TECİL-TERKİN UYGULAMASI 146
• 1. Dahilde İşleme ve Geçici Kabul Rejiminde Tecil-Terkin
• Uygulaması 146
• 1.1. Uygulamadan Yararlanacak Mükellefler 147
• 1.2. Uygulamanın Esasları 148
• 1.3. Dahilde İşleme ve Geçici Kabul Kapsamındaki Mal Alımlarmda Terkin ve İade İşlemleri 150
• 1.4. Dahilde İşleme ve Geçici Kabul Rejiminde Tecil-Terkin Uygulamasının Muhasebeleştirilmesi ve Katma Değer
• Vergisi Beyannamesinde Gösterilmesi 151
• 1.4.1. Satıcının Muhasebe Kayıtları ve Katma Değer Vergisi Beyannamesinde Gösterilmesi 151
• 1.4.2. Alıcı Firmanın Muhasebe Kayıtları 156
• H. İHRAÇ KAYITLI SATIŞLARDA ÖZELLİKLİ DURUMLAR 156
• 1. İhraç Kayıtlı Satılan Eşyanın Başka Bir Firma Tarafından
• Yurt Dışına Çıkarılması Halinde Tecil-Terkin Uygulaması 156
• 2. İhraç Kayıtlı Satılan Malm Bir Kısmının İhracatçı Tarafından Bir Kısmmın da Üçüncü Bir Firma Tarafından Yurt Dışına
• Çıkarılması Halinde Tecil-Terkin Uygulaması 157
• 3. İhraç Kayıtlı Satışa Ait Satış Faturasının İhracattan Sonraki
• Bir Tarihte Düzenlenmesi Halinde Tecil-Terkin Uygulaması 158
• 4. İhraç Kayıtlı Satışa Ait Faturanın Dövizli Olarak Düzenlenmesi 160
• 5. Tasfiye Halindeki İşletmelerin Tecil-Terkin
• Uygulamasından Faydalanması 161
• 5.1. Türk Ticaret Kanunu Açısından Tasfiye 161
• 5.2. Kurumlar Vergisi Kanunu Açısından Tasfiye 163
• 5.3. Tasfiye Halindeki İşletmelerde Tecil-Terkin Uygulaması 165
• 6. İhraç Kayıtlı Teslim Alman Eşyanın Bedelsiz İhraç Edilmesi
• Halinde Tecil-Terkin Uygulaması 167
• 7. Tevkifat Kapsamında Yer Alan Malların İhraç Kayıtlı Teslimi 168
• 8. İhracatçı Tarafından İhraç Kayıtlı Olarak Teslim Alman Eşya Üzerinde Değişiklik Yapılması 169
• 9. İhracatçı Firma Tarafından İhraç Kayıtlı Alınan Malların Montaj Yapılıp İhraç Edilmesinde Tecil-Terkin Uygulaması 171
• 10. Ambalaj Malzemelerinin Tecil-Terkin Kapsamında İşlem Görmesi… 176
• 11. Mamul Halde Katma Değer Vergisi Ödenerek Alman
• Eşyaların İhraç Kayıtlı Teslimi 177
• 12. İhraç Kayıtlı Satışlardan Doğan İade Alacağının İndirim
• Yoluyla Giderilmesi 179
• 13. Süs Bitkilerinin İhraç Kayıtlı Tesliminde Tecil-Terkin Uygulaması… 180
• 14. Gümrük Beyannamesinde İmalatçının Adının Yer Almaması
• Halinde Tecil-Terkin Uygulaması 181
• 15. İhraç Kayıtlı Satışların Götürü Gider İndiriminden Faydalanılmada Dikkate Alınıp Alınmayacağı 183
• DÖRDÜNCÜ BÖLÜM TRANSİT TİCARET
• A. TRANSİT TİCARET 185
• 1. Transit Ticaret Kavramı 185
• 2. Transit Ticaretin Katma Değer Vergisi Karşısındaki Durumu 186
• 3. Transit Ticaretin Götürü Gider Hesaplaması Karşısındaki Durumu 186
• 4. Transit Ticaretin Muhasebeleştirilmesi ve Katma Değer Vergisi Beyannamesinde Gösterilmesi
• BEŞİNCİ BÖLÜM ÖZELGE VE DANIŞTAY KARARLARI
• A. MAL VE HİZMET İHRACI İLE İLGİLİ DANIŞTAY
• KARARLARI VE ÖZELGE ÖRNEKLERİ 191
• 1. Danıştay Kararları 191
• 2. Özelge Örnekleri 192
• B. BAVUL TİCARETİ İLE İLGİLİ DANIŞTAY KARARLARI VE ÖZELGE ÖRNEKLERİ 196
• 1. Danıştay Kararları 196
• 2. Özelge Örnekleri 197
• C. İHRAÇ KAYITLI SATIŞLARLA İLGİLİ DANIŞTAY KARARLARI VE ÖZELGE ÖRNEKLERİ 198
• 1. Danıştay Kararlan 198
• 2. Özelge Örnekleri 203
• ALTINCI BÖLÜM
• DIŞ TİCARET FİRMASI ÖRNEK HESAP PLANI 211
• KAYNAKÇA 235